გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-449-03 7 მაისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

მ. ცისკაძე,

ნ. კვანტალიანი

დავის საგანი: მოქალაქის ქმედუუნაროდ აღიარება.

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. ს-ი იყო ზ. ს-ას მამა, რომელიც გარდაიცვალა 1995 წელს. 2001წ. დეკემბერში ზ. ს-ამ განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა აწ გარდაცვლილი მამის, გ. ს-ის ქმედუუნაროდ აღიარება 1994წ. 2 ივნისისათვის, რა დროსაც მისი სახელით მინდობილობა გაიცა შვილის _ ე. ს-ის სახელზე.

ქ. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 30 ივლისის გადაწყვეტილებით განმცხადებლის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა: ზ. ს-ას უსაფუძვლობის გამო უარი ეთქვა 1995წ. 28 მარტს გარდაცვლილი გ. ს-ის 1994წ. 2 ივნისის მდგომარეობით ქმედუუნაროდ აღიარების შესახებ. მოცემული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ს-ამ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 10 იანვრის განჩინებით გაუქმდა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 30 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე რაიონულ სასამართლოს.

სააპელაციო პალატის განჩინება დასაბუთებულია იმით, რომ სსკ-ს 312-ე მუხლის “ი” პუნქტის შესაბამისად სასამართლო განიხილავს საქმეებს იურიდიული მნიშვნელობის მქონე სხვა ფაქტების დადგენის შესახებ, თუ კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს მათი დადგენის სხვა წესს. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ რაიონულმა სასამართლომ არასწორად განმარტა 312-ე მუხლი. სსკ-ს 315-ე მუხლის შესაბამისად განცხადებაში უნდა აღინიშნოს, რა მიზნისათვის სჭირდება განმცხადებელს ამ ფაქტის დადგენა. როგორც გაირკვა, აწ გარდაცვლილი გ. ს-ის ქმედუუნაროდ აღიარებით ზ. ს-ს სურდა 1994წ. 2 ივნისს გ. ს-ის მიერ გაცემული მინდობილობის, რომლითაც ე. ს-მა გააჩუქა გ. ს-ის საცხოვრებელი ბინა მაის ს-ზე, ბათილად ცნობა.

გ. ს-ის ქმედუუნაროდ აღიარების შესახებ იურიდიული ფაქტი უსათუოდ შეეხება მ. ს-ის უფლებებს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ფაქტობრივად წარმოიშვა დავა ისეთი უფლებების შესახებ, რომლებიც სასამართლოს უწყებრივად ექვემდებარება და იგი უნდა გადაწყდეს საერთო სასარჩელო წესით. ასეთ შემთხვევაში, სსკ-ს 311-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სასამართლო განცხადებას განუხილველად დატოვებს და დაინტერესებულ პირებს განუმარტავს, რომ მათ უფლება აქვთ წარმოადგინონ სარჩელი საერთო საფუძველზე.

სააპელაციო პალატის განჩინება ზ. ს-ამ საკასაციო წესით გაასაჩივრა და მოითხოვა მისი გაუქმება იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა შემდეგი გარემოება: გ. ს-ი იყო უსინათლო და მწოლარე ავადმყოფი. აქედან გამომდინარე იგი ვერ შეძლებდა ნოტარიუსთან მისვლას და მინდობილობის გაფორმებას, ხოლო სანოტარო აქტში არსად არ არის მითითებული იმის შესახებ, რომ მინდობილობა ასეთ ავადმყოფ მოქალაქეს გაუფორმა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების განხილვით, საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ ზ. ს-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, ზ. ს-ამ უდავო სამართალწარმოების წესით მოითხოვა აწ გარდაცვლილი მამის, გ. ს-ის ქმედუუნაროდ აღიარება 1994წ. 2 ივნისის პერიოდისათვის, სსკ-ს 322-326-ე მუხლების საფუძველზე. სააპელაციო პალატამ ერთის მხრივ სწორად მიუთითა, რომ მოქალაქის შეზღუდულ ქმედუნარიანად და ქმედუუნაროდ აღიარების წესი გათვალისწინებულია სსკ-ს 322-327-ე მუხლებით და ამ წესების მიხედვით ქმედუუნაროდ მოქალაქის აღიარება ხდება მის სიცოცხლეში; მაგრამ მეორეს მხრივ პალატამ არასწორად გამოიყენა იმავე კოდექსის 315-ე მუხლი, რომელიც იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტების დადგენის შესახებ საქმეთა განხილვას აწესრიგებს. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია იურიდიული ფაქტის დადგენად გ. ს-ის ქმედუუნაროდ აღიარება, რადგან იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენა და მოქალაქის ქმედუუნაროდ აღიარება უდავო წარმოების სხვადასხვა, დამოუკიდებელი სახეებია. სსკ-ს 312-316-ე მუხლები არეგულირებენ იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტების დადგენის შესახებ საქმეთა განხილვის წესს, ხოლო მოქალაქის ქმედუუნაროდ აღიარება კი მოწესრიგებულია იმავე კოდექსის 322-327-ე მუხლების საფუძველზე. აღნიშნული კი მიუთითებს იმაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემული დავის განხილვისას გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ გ. ს-ი გარდაიცვალა 1995წ. 28 მარტს, ხოლო მოქალაქის ქმედუუნაროდ აღიარება ხდება მის სიცოცხლეში, მაგრამ იმის ნაცვლად, რომ ემსჯელა ზ. ს-ის განცხადების საფუძვლიანობაზე, გამოიყენა სსკ-ს 311-ე მუხლის მეორე ნაწილი, რომლის თანახმად თუ უდავო წარმოების წესით საქმის განხილვისას აღიძვრის დავა ისეთი უფლებების შესახებ, რომლებიც სასამართლოს უწყებრივად ექვემდებარება, სასამართლო განცხადებას განუხილველად დატოვების და დაინტერესებულ პირებს განუმარტავს, რომ მათ უფლება აქვთ წარმოადგინონ სარჩელი საერთო საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლომ იქვე მიუთითა, რომ რაიონულმა სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ს 312-ე მუხლი, მაგრამ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში საერთოდ არ არის მითითებული 312-ე მუხლის თაობაზე, ამდენად, ყოველივე ზემოაღნიშნულ მითითებებს იმაზე, რომ სააპელაციო პალატის განჩინება არ არის იურიდიულად საკმაოდ დასაბუთებული, რის გამოც მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის საფუძველზე გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ზ. ს-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 10 იანვრის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას

პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.