¹3კ-473-03 28 მაისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების გამო საავტორო გასამრჯელოს მიღება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 14 თებერვალს ი. ხ-მა სს “ს-ის” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ იგი ავტორია რაციონალიზატორული წინადადებისა “მიწისზედა გაზსადენების გაყვანის ხერხი იზოლაციისა და ელექტროზიმიური დაცვის გარეშე”, რის შესახებაც გააჩნია სათანადო მოწმობა ¹86 გაცემული 1985წ. 5 თებერვალს. ეს გარემოება ასევე დადასტურებულია დეპარტამენტ “გ-ის” მიერ 1996წ. 20 სექტემბერს გაცემული ცნობით.

რაციონალიზატორული წინადადება ფართოდ დაინერგა შემდგომი პერიოდის გაზმომარაგების სფეროში.

1996წ. 16 აგვისტოს ერთი მხრივ ი. ხ-ს, ბ. ლ-ეს (რაციონალიზატორული წინადადების დანერგვის თანაავტორი) და მეორე მხრივ, დეპარტამენტ “გ-ს” შორის გაფორმდა ხელშეკრულება (სალიცენზიო შეთანხმება) რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების შესახებ.

ამ ხელშეკრულების 3.1 მუხლის შესაბამისად დეპარტამენტმა “გ-მა” ვალდებულება იკისრა ზემოთ მითითებული წინადადების გამოყენების სანაცვლოდ ავტორებისათვის გადაეხადა წინადადების შედეგად მიღებული ეკონომიკური ეფექტის 40%. შეთანხმების 3.2 და 3.3 მუხლების შესაბამისად, ლიცენზიანტი იღებდა ვალდებულებას 1996 წლიდან 4-5 წლის განმავლობაში გადაეხადა ავტორებისათვის განკუთვნილი თანხა, ყოველდღიურად ყოველი მომდევნო წლის დამთავრებიდან 3 თვის განმავლობაში. ეს ვალდებულება დღემდე არ შესრულებულა.

1996წ. 11 ნოემბერს საქართველოს სათბობ-ენერგეტიკის მინისტრის ¹48 ბრძანების მიხედვით დეპარტამენტ “გ-ის” ბაზაზე შეიქმნა სახაზინო საწარმო – სახელმწიფო კომპანია “ს-ი”, ხოლო საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1997წ. 24 ოქტომბრის ¹1-3/648 ბრძანების საფუძველზე, სახაზინო საწარმო “ს-მა” შეიცვალა ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა და ჩამოყალიბდა სააქციო საზოგადოებად. საქართველოს სათბობ-ენერგეტიკის მინისტრის 1996წ. 11 ნოემბრის ¹48 ბრძანების შესაბამისად სს “ს-ი” დეპარტამენტ “გ-ის” სამართალმემკვიდრეა.

1987 წლიდან 1995 წლამდე რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების შედეგად მიღებული ეკონომიკური ეფექტი შეადგენს 76200000 ლარს, რაც დადასტურებულია სს “ს-ის” 1999წ. 28 მაისის ანგარიშით.

აქედან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა მის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის 30480000 ლარის გადასახდელად დაკისრება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და თავის შესაგებელში მიუთითა, რომ რაციონალიზატორულ წინადადებაზე საავტორო ¹86 მოწმობა გაიცა 1985წ. თებერვალში. ამ პერიოდში რაციონალიზატორული წინადადების საკითხები რეგულირდებოდა “აღმოჩენის, გამოგონებისა და რაციონალიზატორული წინადადების შესახებ” საბჭოთა კავშირის მინისტრთა საბჭოს 1978წ. 21 აგვისტოს ¹584 დადგენილებით დამტკიცებული დებულებით. დებულების ¹119 პუნქტის თანახმად ანაზღაურება რაციონალიზატორულ წინადადებაზე უნდა გასცეს იმ საწარმომ, ორგანიზაციამ, დაწესებულებამ, სამინისტრომ, უწყებამ, რომელმაც ავტორზე გასცა რაციონალიზატორული წინადადების მოწმობა. ამ დებულების ¹120 პუნქტის თანახმად, რაციონალიზატორულ წინადადებაზე საავტორო ანაზღაურების ოდენობა განისაზღვრება წინადადების გამოყენების პირველ წელს მიღებული ეკონომიის მიხედვით, მაგრამ არ უნდა აღემატებოდეს 5000 მანეთს. ამავე დებულების ¹122 პუნქტის შესაბამისად, თუ რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების მეორე წელს ეკონომიკური ეფექტი გაიზარდა, საავტორო ანაზღაურებაც გაიზრდება არაუმეტეს 5000 მანეთამდე და დამატებითი საავტორო ანაზღაურება გაიცემა წინადადების გამოყენებიდან მეორე წლის გასვლის შემდეგ ორი თვის განმავლობაში.

დებულების ¹72 პუნქტის შესაბამისად, თუ რაციონალიზატორული წინადადების ავტორია საწარმოს, ორგანიზაციის, დაწესებულების ხელმძღვანელი, მთავარი ინჟინერი და მათი მოადგილეები, გადაწყვეტილებას რაციონალიზატორული წინადადების შესახებ ღებულობს ზემდგომი ორგანიზაციის ხელმძღვანელი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დეპარტამენტ “გ-ის” ხელმძღვანელს არ ჰქონდა უფლება დეპარტამენტის მოადგილის წინადადებაზე გადაწყვეტილების მიღებისა და საავტორო უფლების გაცემისა, რის გამოც რაციონალიზატორული წინადადება ბათილია. გარდა ამისა, საავტორო ანაზღაურება მისი ხანდაზმულობის გამო დაუშვებელია დებულების 108-ე პუნქტითაც. საავტორო ანაზღაურების გადახდის ვადად დაწესებულია 3 წელი და ეს ვადა იანგარიშება რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების დღიდან.

მოპასუხეს არასწორად მიაჩნია გასამრჯელოს სახით ხელშეკრულების შესაბამისად წინადადების დანერგვის შედეგად მიღებული ეკონომიკური ეფექტის 40%-ის განსაზღვრა, მაშინ, როცა დებულების თანახმად ეს თანხა არ შეიძლება აღემატებოდეს 10000 მანეთს. ამასთან, მოპასუხეს არასწორად მიაჩნია ეკონომიკური ეფექტის გაანგარიგებაც. მას ასევე მიაჩნია, რომ მოპასუხეს პასუხისმგებლობა არ უნდა დაეკისროს “გ-ის” მიერ ნაკისრ ვალდებულებაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 5 დეკემბერს გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე არის ავტორი რაციონალიზატორული წინადადებისა “მიწისზედა გაზსადენების გამოყვანის ხერხი იზოლაციისა და იდექტროზინიური დაცვის გარეშე”. რაციონალიზატორული წინადადების ავტორობის მოწმობა გაცემულია 1985 წელს. 1996წ. 16 აგვისტოს მოსარჩელესა და დეპარტამეტ “გ-ს” შორის დაიდო სალიცენზიო შეთანხმება რაციონალაზატორული წინადადების გამოყენებაზე.

საოლქო სასამართლომ მიუთითა, რომ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ.) 538-ე მუხლის შესაბამისად, წინადადების დანერგვის შედეგად მიღებული ეკონომიის ან სხვა დადებითი ეფექტის მიხედვით რაციონალიზატორული წინადადების ავტორს აქვს გასამრჯელოს მიღების უფლება აღმოჩენების, გამოძიებისა და რაციონალიზატორული წინადადების შესახებ დებულების შესაბამისად.

დებულების 158-ე მუხლის თანახმად ვრცელდება სამოქალაქო კანონმდებლობით გათვალისწინებული 3-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა, რომელიც აითვლება იმ მომენტიდან, როცა ავტორს ეცნობა მისი რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების შესახებ.

საოლქო სასამართლომ მიუთითა, რომ სკ-ს (1964წ.) 75-ე, 79-ე და 84-ე მუხლების შესაბამისად სარჩელი ხანდაზმული იყო, ვინაიდან რაციონალიზატორული წინადადება 1987 წლიდან 1995 წლამდე პერიოდს მოიცავდა.

საოლქო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ საქართველოს სათბობ-ენერგეტიკის მინისტრის 1996წ. 11 ნოემბრის ¹48 ბრძანებით ყოფილ დეპარტამენტ “გ-სა” და ყოფილ “ტ-ის” ბაზაზე შეიქმნა სახელმწიფო კომპანია “ს-ი” (ამჟამად მოპასუხე სს “ს-ი”), რომელიც “ტ-ის” სამართალმემკვიდრეა, მაგრამ ამავე ბრძანების მე-4 მუხლის შესაბამისად საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მეშვეობით ქალაქებსა და რაიონებში განლაგებული დეპარტამენტ “გ-ზე” დაქვემდებარებული ადგილობრივი გაზის მეურნეობის საექსპლოატაციო საწარმოები, გადაეცა მმართველობის ადგილობრივ ორგანოებს ვინაიდან მოსარჩელის რაციონალიზატორული წინადადება ეხება სოფლების, დაბებისა და პატარა ქალაქების გაზმომარაგების თანამედროვე, მაღალეფექტურ პროგრესულ ტექნოლოგიებს, განსაკუთრებით საქართველოს მთაგორიან ადგილებში და ასეთი სისტემები, საქმეში წარმოდგენილი ცნობების თანახმად, დანერგილია სოფლის ტიპის 142 დასახლებულ პუნქტში, კოლეგიამ მიიჩნია, რომ სს “ს-ი” პასუხს ვერ აგებდა სარჩელზე, ვინაიდან ეს ობიექტები საკუთრებაში გადაცემული ჰქონდათ ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებს.

საოლქო სასამართლომ სალიცენზიო შეთანხმების 3.2 პუნქტი კანონსაწინააღმდეგოდ და სკ-ს (1964წ.) 48-ე და 75-ე მუხლების საფუძველზე ბათილად მიიჩნია.

2003წ. 14 თებერვალს ილია ხ-მა საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორის მოსაზრებით, მოცემული სამართლებრივი ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად საოლქო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა ძველი სამოქალაქო კოდექსის ნორმები, ვინაიდან ხელშეკრულების შესაბამისად გადახდა უნდა მომხდარიყო 2001წ. 16 აგვისტომდე და 1996 წელს დადებული ხელშეკრულება დღესაც ძალაშია, ვინაიდან იგი დადებულია განუსაზღვრელი ვადით.

კასატორს ასევე უსაფუძვლოდ მიაჩნია სასამართლოს მოსაზრება მინისტრის 1996წ. 11 ნოემბრის ბრძანების მე-4 მუხლის შესაბამისად მოპასუხის პასუხისმგებლობის გამორიცხვის თაობაზე, ვინაიდან მოთხოვნა შეეხება 1996წ. 11 ნოემბრამდე პერიოდს და არა მის შემდგომ პერიოდს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეში წარმოედგენილი რაციონალიზატორული წინადადების მოწმობის შესაბამისად, რომელიც გაცემულია ორგანიზაციის ხელმძღვანელ ბ.ლ-ის მიერ 1985წ. თებერვალში, ი. ხ-ი ითვლება “გაზსადენის მიწისზედა გაყვანილობის ხერხი იზოლაციისა და ელექტროზიმური კოროზიის დაცვის გარეშე” რაციონალიზატორული წინადადების ავტორად.

რაციონალიზატორული წინადადებების აღმოჩენების და გამოგონების შესახებ ურთიერთობები რეგულირდებოდა სსრკს მინისტრთა საბჭოს 1973წ. 21 აგვისტოს ¹584 დადგენილებით, რომლის 72-ე მუხლის მეორე აბზაცის შესაბამისად გადაწყვეტილება რაციონალიზატორული წინადადების ცნობის შესახებ, თუ რაციონალიზატორული წინადადება წარდგენილია ორგანიზაციის ხელმძღვანელის, მისი მოადგილის, მთავარი ინჟინრის, მთავარი ინჟინრის მოადგილის მიერ სამუშაო ადგილის მიხედვით, მიიღება ზემდგომი ორგანიზაციის ხელმძღვანელის მიერ.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ი. ხ-ი რაციონალიზატორული წინადადების შესახებ მოწმობის მიღების დროს მუშაობდა დეპარტამენტ “გ-ის” თავმჯდომარის მოადგილედ. აქედან გამომდინარე, მის უშუალო ხელმძღვანელს, დეპარტამენტ “გ-ის” თავმჯდომარე ბ. ლ-ეს უფლება არ ჰქონდა ი. ხ-ის რაციონალიზატორულ წინადადებაზე გაეცა მოწმობა. ამ სახის მოწმობის გაცემის უფლება ხ-ის რაციონალიზატორულ წინადადებასთან დაკავშირებით შეეძლო გაეცა მხოლოდ ზემდგომ ორგანიზაციის ხელმძღვანელს და არა დეპარტამენტ “გ-ის” თავმჯდომარეს, ანუ მითითებული მოწმობა გაცემულია არა იმ პირის მიერ, ვისაც დებულების შესაბამისად გააჩნდა უფლება ამ სახის მოწმობის გაცემისა.

დებულების 75-ე მუხლის პირველი აბზაცის შესაბამისად, წინადადების რაციონალიზატორულად მიჩნევის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ მის ავტორზე გაიცემა მოწმობა რაციონალიზატორული წინადადების შესახებ, რაც წარმოადგენს წინადადების რაციონალიზატორულად მიჩნევის, წარდგენის დროის და ავტორობის დამადასტურებელ საბუთს.

ამავე დებულების 76-ე მუხლის პირველი აბზაცის შესაბამისად, ავტორის უფლება დაფუძნებულია მოწმობაზე და მოქმედებს იმ ორგანიზაციის ან საწარმოს ფარგლებში, რომელმაც გასცა ეს მოწმობა. თუ კი მოწმობა გაცემულია სამინისტროს მიერ, მაშინ მისი მოქმედება ვრცელდება ამ სამინისტროზე დაქვემდებარებულ ორგანიზაციებზეც.

როგორც აღინიშნა, საქმეში წარმოდგენილი მოწმობა რაციონალიზატორული წინადადების შესახებ გაცემულია არა იმ პირის მიერ, ვისაც მოცემულ შემთხვევაში ჰქონდა ამ სახის მოწმობის ი. ხ-ზე გაცემის უფლება, რითაც დარღვეულია დებულების 72-ე მუხლის მეორე აბზაცის მოთხოვნები, მაგრამ გარდა ამისა წარმოდგენილ მოწმობაზე დასმულია ბეჭედი, რომელიც კიდევ უფრო ეჭვის ქვეშ აყენებს ამ მოწმობის ნამდვილობას.

რაციონალიზატორული წინადადების მოწმობაზე დასმულ ბეჭედზე იკითხება “გ-ის დეპარტამენტი” და ბეჭდის შუალედში გამოხატულია შვიდქიმიანი ვარსკვლავი – დამოუკიდებელ საქართველოს სიმბოლო. იმის გათვალისწინებით, რომ ი. ხ-ზე გაცემულ ¹86 მოწმობა დათარიღებულია 1985წ. თებერვლით, ცხადია, იგი არ შეიძლებოდა დამოწმებულიყო იმ ბეჭდით, რომელიც დასმული აქვს მოწმობას, ვინაიდან 1985წ.ათვის ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირი არსებობდა და ამ სახის მოწმობაზე დამოუკიდებელი საქართველოს სიმბოლოიანი ბეჭდის დასმა თავისთავად შეუძლებელი იყო, ვინაიდან ბეჭედზე გამოსახული სიმბოლო მოქმედებაშია 1991წ. 9 აპრილიდან საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტის მიღების შემდეგ.

დებულების 120-ე მუხლის შესაბამისად რაციონალიზატორული წინადადებაზე ანაზღაურება გაიცემა პირველ წელს მიღებული ეკონომიკის გათვალისწინებით, რაც არ უნდა აღემატებოდეს 5000 მანეთს. ამავე დებულების 122-ე მუხლის შესაბამისად, თუ მეორე წელს თუ კი რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების მოცულობა იზრდება, მოხდება დამატებითი ანაზღაურების გაცემა კიდევ 5000 მანეთის ოდენობით, მაგრამ 123-ე მუხლის შესაბამისად მაღალი ეფექტის შემთხვევაში ანაზღაურების თანხა არ შეიძლება აჭარბებდეს საერთო ჯამში 15000 მანეთს.

როგორც პირველ, ისე მეორე შემთხვევაში, ამ დებულების 121-ე მუხლის და 122-ე მუხლის პირველი აბზაცის შესაბამისად ანაზღაურება გაიცემა რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების წლის დამთავრებიდან 2 თვის ვადაში, ანუ ამ ნორმის შესაბამისად რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენებაზე ანაზღაურების მოთხოვნა დასაშვებია მხოლოდ ორი წლის განმავლობაში გამოყენების შემთხვევაში, ისიც არა უმეტეს 10000 მანეთისა (მაღალი ეფექტურობის შემთხვევაში არაუმეტეს 15000 მანეთისა) და ამ ანაზღაურების მოთხოვნის ვადა იწყება წლის დამთავრებიდან 2 თვის ვადაში, ვინაიდან ორგანიზაცია ვალდებულია ამ ვადაში ნებაყოფლობით მოახდინოს ანაზღაურება.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ანაზღაურება მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილია 1987-1995 წლებში მიღებულ ეფექტებთან დაკავშირებით, მაშინ, როცა ანაზღაურების მოთხოვნა მოსარჩელეს კანონის შესაბამისად შეეძლო რაციონალიზატორული წინადადების მხოლოდ 1987 და 1988 წლებში გამოყენების გამო, ისიც იმ შემთხვევაში, თუ კი არ იქნებოდა გასული ხანდაზმლობის ვადა. ამასთან, რაციონალიზატორული წინადადების დამადასტურებელი მოწმობა ნამდვილი იქნებოდა. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე მოითხოვს რაციონალიზატორული წინადადების დანერგვის გამო არა მხოლოდ 1987-1988 წლების, არამედ 1987-1995 წლების ანაზღაურებასაც, თანაც ეკონომიკური ეფექტის 40%-ის ოდენობით, რაც დებულებით დაუშვებელია და ამავე დროს ხანდაზმულიცაა, ვინაიდან სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ.) 538-ე მუხლის ასევე, რაციონალიზატორული წინადადების, გამოგონების და აღმოჩენის თაობაზე ანაზღაურების გადახდის შესახებ ინსტრუქციის მე-10 პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტის მეორე აბზაცის და დებულების 158-ე მუხლის შესაბამისად რაციონალიზატორული წინადადების თაობაზე ანაზღაურების ვადაც 3 წელია. შესაბამისად, საავტორო ანაზღაურების ხანდაზმულობის ვადაც 3 წელია.

აქედან გამომდინარე, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ი. ხ-ის რაციონალიზატორული წინადადება დანერგილ იქნა 1987-995 წლებში მას მოთხოვნის უფლება პერიოდულად წარმოეშობოდა ყოველი მომდევნო წლის დამთავრებიდან 2 თვის შემდეგ და სარჩელის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადა ასევე პერიოდულად გავიდოდა სამი წლის გასვლის შემდეგ, ანუ უკანასკნელ 1995 წელზე ანაზღაურების მოთხოვნის ვადა გავიდოდა 1999წ. 1 მარტს, მოცემულ შემთხვევაში სარჩელი შეტანილია 2002წ. 13 თებერვალს ანუ ვადის დარღვევით.

აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ საქმეში წარმოდგენილი სალიცენზიო შეთანხმება დათარიღებულია 1996წ. 16 აგვისტოთი და სალიცენზიო შეთანხმება გაფორმებულია 1987-1995 წლებში ლიცენზიარის წინადადების გამოყენების შედეგად მიღებული ეკონომიკური ეფექტის ანაზღაურების შესახებ. თვით ამ დოკუმენტის შინაარსიდან ირკვევა, რომ თუ ი. ხ-ის რაციონალიზატორული წინადადება ორგანიზაციამ გამოიყენა 1987-1995 წლებში, მაშინ ამ პერიოდში რაციონალიზატორული წინადადება გამოიყენებოდა სალიცენზიო შეთანხმების გარეშე და რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების შესახებ შეთანხმება განხორციელდა რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენებიდან 9 წლის შემდეგ, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების თაობაზე და მისგან გამოწვეული ეფექტის შესაბამისად ანაზღაურების შესახებ მხარეებს შორის არანაირი შეთანხმება არ ყოფილა და არც რაციონალიზატორული წინადადების გამოყენების თუ ამ წინადადების გამოყენების შედეგად მიღებული ეკონომიკური ეფექტის შესაბამისად ანაზღაურების ვალდებულების შესახებ რაიმე უფლება – მოვალეობები ჰქონიათ მხარეებს ერთმანეთის წინაშე, ანუ ეს შეთანხმება 1996წ. 16 აგვისტომდე არ ავალდებულებდა მხარეებს გამოეყენებინათ რაციონალიზატორული წინადადება და ამ წინადადების გამოყენების გამო მოეთხოვათ ანაზღაურება, ანუ არ არსებობდა ხელშეკრულება, რომლის დარღვევის შემთხვევაში მხარეებს წარმოეშობოდათ გადახდის მოთხოვნის უფლება, ანდა გადახდის ვალდებულება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ წარმოდგენილი სალიცენზიო შეთანხმებით, ლიცენზიარი არის მფლობელი რაციონალიზატორული წინადადებისა “მიწისზედა გაზსადენების გაყვანის ხერხი იზოლაციისა და ელექტროზიმიური დაცვის გარეშე”, რომლის ახალი დასახელებაა “სოფლების, დაბებისა და პატარა ქალაქების გაზმომარაგების თანამედროვე მაღალეფექტური პროგრესული ტექნოლოგიები – სისტემები განსაკუთრებით საქართველოს მთაგორიან ადგილებისათვის”. ამ სალიცენზიო შეთანხმების შესაბამისად შეცვლილია წინადადების არსი. ასეთი გარემოება დებულების 70-ე მუხლის შესაბამისად ითვლება ახალი წინადადების შეტანად. ახალი წინადადების დანერგვასთან დაკავშირებით ანაზღაურების თაობაზე პრეტენზიები წინადადების ავტორს შეიძლება გააჩნდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გააჩნია საამისო ახალი მოწმობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეს არ გააჩნია იმ წინადადებასთან დაკავშირებით, რომელიც სალიცენზიო შეთანხმების საგანს წარმოადგენდა.

გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ რაციონალიზატორული წინადადების, გამოგონების და აღმოჩენების შესახებ 1973წ. 21 აგვისტოს დებულებამ ძალა დაკარგა საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ და ამ დებულების საფუძველზე 1996 წელს სალიცენზიო შეთანხმების დადება, ასევე სალიცენზიო შეთანხმების დადება ისეთ საგანზე, რომელზეც არ არსებობს სალიცენზიო მოწმობა, შეუძლებელი იყო.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლომ სკ-ს 75-ე, 79-ე მუხლების საფუძველზე სარჩელი სწორად მიიჩნია ხანდაზმულად, ხოლო ამავე კოდექსის 48-ე და 75-ე მუხლების საფუძველზე სალიცენზიო შეთანხმების 3.2 პუნქტი – ბათილად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ი. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.