3კ-526-03 15 მაისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: ავტომანქანის სადგომით სარგებლობის ხელისშეშლის აღკვეთა.

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. წ-მა 2002წ. 10 იანვარს მ. ბ-ის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1998წ. 23 მარტის განკარგულებით ვაკის რაიონის გამგეობამ მოპასუხეს ნება დართო საერთო სარგებლობის ეზოში არსებული ავტოფარეხთა მწკივრში მოეწყო ცხაურის ტიპის ავტოსადგომი.

მოპასუხემ თვითნებურად აიღო მისი ცხაური და დადგა თავისი.

მისი სარჩელის საფუძველზე სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოცემულ ფაქტთან დაკავშირებით გამგეობის მიერ გამოცემული განკარგულება გაუქმდა.

სასამართლოს მსვლელობის პერიოდში მოპასუხემ ა/მანქანის დასაყენებელ ადგილზე დაასო ბოძები, გადმოწიდა ვაზი და მანქანის დასაყენებელი ადგილის ნაწილი დაფარა ხეივნით.

მანქანის გასაჩერებელ ადგილზე ბოძების და სხვა სახის წინააღმდეგობათა აღების თაობაზე მან სარჩელით მიმართა სასამართლოს, რაც დაკმაყოფილდა. სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება მოპასუხემ ნაწილობრივ შეასრულა, მაგრამ გამოთავისუფლებულ ადგილზე თავისი ავტომანქანა დააყენა.

მოსარჩელემ მოითხოვა ავტომანქანის დასაყენებელი ადგილის გამოთავისუფლება და მოპასუხისათვის ამ ადგილით სარგებლობის აკრძალვა.

სარჩელთან დაკავშირებით მოპასუხეს შესაგებელი არ წარმოუდგენია.

2002წ. 6 ივნისს ე. შ-მა, როგორც მესამე პირმა, გ. წ-ის წინააღმდეგ დამოუკიდებელი სარჩელით მიმართა სასამართლოს.

მან მიუთითა, რომ მოპასუხე მისი შვილია, ბინის და მანქანის მესაკუთრე თვითონაა და მოითხოვა დავალებოდა გ. წ-ს მისთვის მანქანის დასაყენებელი ადგილით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა, ცხაურის ტიპის ავტოსადგომის და ლიჯიაზე უკანონოდ დაწყებული მიშენების მოშლა.

ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 10 ივნისის განჩინებით სარჩელი არ იქნა მიღებული წარმოებაში და მოსარჩელის მოთხოვნის შესაბამისად იგი საქმეში ჩაბმულ იქნა თანამოპასუხედ.

ამჯერად ე. შ-მა იგივე მოთხოვნით გ. წ-ის წინააღმდეგ შეიტანა შეგებებული სარჩელი, რომელიც სასამართლომ 2002წ. 21 ივნისის განჩინებით კვლავ არ მიიღო წარმოებაში.

ე. შ-მა თავისი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ხეივნის ქვეშ მოსარჩელეს ავტომანქანა არასდროს დაუყენებია.

ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 1 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი: გაუქმდა მოცემულ საქმეზე რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და გ. წ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა.

გ. წ-ს დაუბრუნდა მფლობელობაში მიწის ნაკვეთი, სადაც 1962 წლიდან აყენებდა ავტომანქანას, კერძოდ კი – თბილისში, ...... ეზოში. ავტოფარეხების გასწვრივ არსებული ხეივნის ქვეშ. მოპასუხეებს: მ. ბ-ეს და ე. შ-ს დაევალათ გამოიყვანონ მათი პირადი საკუთრების ა/მანქანა და გამოანთავისუფლონ გ. წ-ის მფლობელობაში არსებული ავტომანქანის დასაყენებელი ადგილი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ სხვა სამოქალაქო საქმეზე იმავე მხარეებს შორის სამოქალაქო დავაზე გამოტანილ, კანონიერ ძალაში შესულ 1998წ. 2 ოქტომბრის ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილებით და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 1999წ. 10 სექტემბრის განჩინებით დადგენილია, რომ გ. წ-ი 1962 წლიდან ცხოვრობდა ქ. თბილისში, ..... მდებარე მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში და ამ პერიოდიდან სისტემატიურად აყენებდა ამ სახლის ეზოში, თავისი ბინის ფანჯრების პირდაპირ საკუთარ ავტომანქანას და საზღვარი გამოკვეთილი ჰქონდა რკინის ბოძებით და ჯაჭვით. ასევე დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით რაიმე დავა ავტოსადგომის მფლობელობასთან დაკავშირებით არ წარმოშობილა. დავა წარმოიშვა 1968 წელს, როცა აღნიშნულ სახლში საცხოვრებლად გადმოსულმა მ. ბ-ემ, რომელსაც საკუთარი ავტომანქანა არ გააჩნდა, წ-ის ავტომანქანის დასაყენებელ ადგილზე დადგა თავისი ავტოფარეხი.

ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილებით ასევე დადგენილად ჩაითვალა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ აღნიშნული ადგილით ავტომანქანის დასაყენებლად სარგებლობის უფლება მოპოვებული ჰქონდა გ. წ-ის; მ. ბ-ის ქმედება, რომელმაც დასახელებული ადგილიდან სხვა ადგილზე გადაიტანა გ. წ-ის ცხაურის ტიპის ავტოფარეხი და მის ადგილზე ჩადგა ცხაურის ტიპის თავისი ავტოფარეხი, კანონის საწინააღმდეგოდ იქნა მიჩნეული.

სააპელაციო სასამართლომ ზემოთ მითითებული, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთს გ. წ-ი 1962 წლიდან იყენებდა ავტომანქანის სადგომად და მოპასუხის მიერ ამ ადგილის დაუფლება უკანონო იყო.

ზემოთაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, სკ-ს 208-ე, 159-ე და 160-ე მუხლების შესაბამისად სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელე სადავო მიწის ნაკვეთის კეთილსინდისიერ მფლობელად მიიჩნია.

2003წ. 24 თებერვალს მ. ბ-ემ და ე. შ-მა საკასაციო საჩივრით მიმართეს სასამართლოს.

კასატორებმა მოითხოვეს მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლით:

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეს წლების განმავლობაში ხეივნის ქვეშ ეყენა თავისი ავტომანქანა, დაუსაბუთებელია.

რაიონის გამგეობის 1998წ. 17 აპრილის განკარგულებით მოსარჩელეს ავტოსადგომების მწკივრში თავისი ავტოფარეხის მოწყობაზე ნება დაერთო, რისთვისაც გამოეყო ¹22 ადგილი. აქედან გამომდინარე მას უფლება არა აქვს ფარეხი მოაწყოს ხეივნის ქვეშ.

სააპელაციო სასამართლო არ უნდა დაყრდნობოდა ვაკის რაიონის სასამართლოს 1998წ. 2 ოქტომბრის გადაწყვეტილებას და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1999წ. 10 სექტემბრის განჩინებას, ვინაიდან უზენაესი სასამართლოს განჩინებით რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო და სარეზოლუციო ნაწილიდან ამოირიცხა სიტყვები: “გ. წ-ს დაუბრუნდეს ის ადგილი, სადაც 1962 წლიდან იგი აყენებდა თავის ავტომანქანას”.

ვინაიდან ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს სასამართლომ 2001წ. 1 მარტის გადაწყვეტილებაში (რომლითაც დაკმაყოფილდა წ-ის სარჩელი და მათ დაეკისრათ სადავო ნაკვეთიდან ღობის, რკინის კარების და ბოძების აღება), მიუთითა, რომ ეს არ ნიშნავდა იმას, რომ ავტომანქანის სადავო გასაჩერებელი ადგილი წ-ს ეკუთვნოდა და ვინაიდან გ. წ-ს ეს გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია, მას უფლება არ ჰქონდა სსკ-ს 266-ე მუხლის შესაბამისად კვლავ სარჩელით მიემართა სასამართლოსათვის.

მათი მოსაზრებით, წ-ს კიდევაც რომ ჰქონოდა ვაზის ხეივნის ქვეშ ავტომაქანის სადგომი ადგილი, რაიონის გამგეობის მიერ მისთვის საგარაჟე ნაკვეთის სხვა ადგილზე გამოყოფის შემდეგ მას უფლება არ ჰქონდა, დაეკავებინა სადავო ადგილი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში საქმის ზეპირი განხილვის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს დადგენილად აქვს მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე 1962 წლიდან ვაზის ხეივნის ქვეშ არსებულ ნაკვეთს იყენებდა თავისი ავტომანქანის სადგომად.

ამ გარემოების გასაბათილებლად კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე ხეივნის ქვეშ არსებული ტერიტორიის მანქანის დასაყენებლად გამოყენების ფაქტს არსად აფიქსირებდა, არ წარმოადგენს არც დამატებით და არც დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას, ამიტომ იგი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გამაბათილებელ პრეტენზიად და საფუძვლად არ შეიძლება დაედოს საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმებას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ სადავო მიწის ნაკვეთს თავისი ავტომანქანის სადგომად 1962 წლიდან იყენებდა მოსარჩელე, დაადგინა საქმეში არსებული მტკიცებულებათა ერთობლიობით და კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებებით და სწორადაც მიუთითა თავისი გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში, რომ სსკ-ს 106-ე მუხლის “ბ” პუნქტის საფუძველზე მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ.

მოცემულ შემთხვევაში იმავე მხარეებს შორის 1998წ. 2 ოქტომბერს განხილულ, კანონიერ ძალაში შესულ სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ გ. წ-ი სადავო ტერიტორიაზე 1962 წლიდან აყენებდა თავის ავტომანქანას. ავტომანქანის სადგომი მას რკინის ბოძებით და ჯაჭვით ჰქონდა გამოყოფილი, შემდეგ კი იქ ჩადგა ცხაურის ტიპის ავტოფარეხი, მაგრამ მოგვიანებით იგი მ. ბ-ემ მოხსნა და მის ადგილზე ჩადგა თავისი ავტოფარეხი.

სასამართლოს ზემოთმითითებულ გადაწყვეტილებაში მ. ბ-ის ქმედება სკ-ს 208-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე კანონსაწინააღმდეგო ქმედებად იქნა მიჩნეული და აღნიშნა, რომ მითითებულ ადგილზე ავტომანქანის დაყენების უფლება მოპოვებული ჰქონდა მხოლოდ გ. წ-ს. მ. ბ-ის ქმედებამ ხელყო კანონით დაცული მისი უფლება და ამიტომაც სასამართლომ გააუქმა თბილისის ვაკის რაიონის გამგეობის 1998წ. 25 მარტის ¹67/03 განკარგულება მ. ბ-ისათვის ..... მდებარე საცხოვრებელი სახლის ეზოში ცხაურის ტიპის ავტოფარეხის მოწყობის შესახებ, რაც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1999წ. 10 სექტემბრის განჩინებით უცვლელად დარჩა.

ასევე არასწორია კასატორთა მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს სააპელაციო სასამართლო არ შეიძლებოდა დაყრდნობოდა ვაკის რაიონის სასამართლოს 1998წ. 2 ოქტომბრის და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1999წ. 10 სექტემბრის გადაწყვეტილებებს, ვინაიდან უზენაესი სასამართლოს განჩინებით რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო და სარეზოლუციო ნაწილიდან ამოირიცხა სიტყვები: “გ. წ-ს დაუბრუნდეს ის ადგილი, სადაც 1962 წლიდან იგი აყენებდა თავის ავტომანქანას”.

მართალია, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1999წ. 10 სექტემბრის განჩინებით ქ. თბილისის ვაკის რაიონის 1998წ. 2 ოქტომბრის გადაწყვეტილების სამოტივაციო და სარეზოლუციო ნაწილიდან ამოირიცხა ზემოთ მითითებული სიტყვები, მაგრამ ამ სიტყვების ამორიცხვას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ მოსარჩელე წ-ს სარჩელით ეს მოთხოვნა არ ჰქონდა დაყენებული და სასამართლო გასცდა მოთხოვნის ფარგლებს. გადაწყვეტილების სამოტივაციო და სარეზოლუციო ნაწილიდან ამ სიტყვების ამოღებას გადაწყვეტილების შინაარსი საერთოდ არ შეუცვლია, ანუ უცვლელი დარჩა მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება ე. წ-ის მიერ 1962 წლიდან სადავო ფართობის თავისი ავტომანქანის სადგომად გამოყენების თაობაზე.

არასწორია კასატორთა მითითება იმის თაობაზეც, რომ თითქოს მას შემდეგ, რაც გამგეობის განკარგულებით გ. წ-ს ავტოსადგომის ასაშენებლად სხვა ადგილზე გამოეყო ფართობი, მას უფლება არა აქვს გარაჟი მოაწყოს ხეივნის ქვეშ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ რაიონის გამგეობის 1998წ. 17 აპრილის განკარგულებას საგარაჟე ადგილის გამოყოფის თაობაზე არავითარი კავშირი არა აქვს განსახილველ დავასთან, ვინაიდან მოცემული დავა შეეხება მრავალბინიან სახლებში საერთო საკუთრების იზოლირებულად მიჩნევის საკითხს და არა რაიონული გამგეობის მიერ საგარაჟე ადგილის სწორად გამოყოფის საკითხს.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორთა მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ვინაიდან გ. წ-ს ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 1 მარტის გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია, მას უფლება არ ჰქონდა, კვლავ სარჩელით მიემართა სასამართლოსათვის.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 1 მარტის გადაწყვეტილება მიღებულია გ. წ-ის სარჩელის საფუძველზე.

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე მოითხოვდა სადავო ნაკვეთიდან ღობის, რკინის კარების და ბოძების აღებას, რაც სასამართლომ დააკმაყოფილა.

მართალია, გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში სასამართლომ მიუთითა, რომ სარჩელის დაკმაყოფილება არ ნიშნავდა იმას, რომ ავტომანქანის გასაჩერებელი სადავო ადგილი გ. წ-ს ეკუთვნოდა, მაგრამ ამავე გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილით არ უარუყვია ის ფაქტი, რომ იგი ამ ადგილს ფლობდა და ავტომანქანის სადგომად იყენებდა 1962 წლიდან.

სსკ-ს 266-ე მუხლის შესაბამისად გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე, მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 1 მარტის გადაწყვეტილება შეეხებოდა სასარჩელო მოთხოვნას სადავო ფართობიდან ღობის, რკინის კარების და ბოძების მოხსნას, ხოლო წინამდებარე სარჩელი კი – სადავო ნაკვეთით ავტომანქანის სადგომად გამოყენების ხელის შეშლის, ნაკვეთის მფლობელობაში დაბრუნების და მოპასუხეთა მხრიდან სადავო ნაკვეთიდან ავტომანქანის გამოყვანის საკითხს, ანუ მოცემულ შემთხვევაში წარმოდგენილი იყო სხვა სარჩელი სხვა მოთხოვნით და სხვა საფუძვლით, რისი უფლებაც გ. წ-ს ჰქონდა.

სკ-ს 208-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად ინდივიდუალური საკუთრება შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ იზოლირებულ ბინებზე ან შენობის სხვა იზოლირებულ ნაწილზე. მანქანის დასაყენებელი ადგილები ითვლება იზოლირებულად თუ კი მათი საზღვრები გამოკვეთილია ხანგრძლივი დროის მანძილზე გამოყენების შედეგად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ზემოთმითითებული ნორმის, ასევე სკ-ს 159-ე მუხლის (კეთილსინდისიერი მფლობელობა) და 160-ე მუხლის (კეთილსინდისიერი მფლობელის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის უკან დაბრუნების მოთხოვნა) საფუძველზე სწორი გადაწყვეტილება მიიღო და მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. ბ-ის და ე. შ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.