გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-540-03 1 მაისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ქ. გაბელაია,

თ. კობახიძე

დავის საგანი: სამუშაოზე აღდგენა.

აღწერილობითი ნაწილი:

კასატორები ა. ღ-ი და ვ. შ-ი სს “თ-ში” მუშაობდნენ. სააქციო საზოგადოების გენერალური დირექტორის 2001წ. 1 ნოემბრის ¹კ-734 ბრძანებით საზოგადოების რეორგანიზაციასთან დაკავშირებით განისაზღვრა შვიდკაციანი სამუშაო ჯგუფის შექმნა. ბრძანების მეორე პუნქტით გათვალისწინებული იყო 2001წ. 1 ნოემბრიდან “თ-ის” მუშაკთა რიცხოვნების და შტატების შემცირების პროგრამის განხორციელება. ამასთან, რეორგანიზაციის ბოლო ვადად განსაზღვრული იყო 2002წ. 1 სექტემბერი. სს “თ-ის” გენერალური დირექტორის ი-ის 2002წ. 17 ივნისის ¹კ-370 ბრძანებით შკკ-ს 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” პუნქტის საფუძველზე კომერციული დეპარტამენტის აბონენტთა საჩივრების მენეჯერი ვ. შ-ი 2002წ. 17 ივნისიდან განთავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. ჯერ კიდევ განთავისუფლებამდე 2002წ. მაისში ვასილ შ-მა სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა “თ-ის” გენერალური დირექტორის 2001წ. 1 ნოემბრის ბრძანების, როგორც კანონის დარღვევით მიღებულის, გაუქმება. ამის შემდეგ მან დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

სს “თ-ის” გენერალური დირექტორ ი-ის 2002წ. 17 ივნისის ¹კ-370 ბრძანებით “თ-ში” რეორგანიზაციის მიმდინარეობასთან დაკავშირებით შკკ-ს 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” პუნქტის თანახმად შემოსავლების დეპარტამენტის ინსპექტორი ა. ღ-ი 2002წ. 17 ივნისიდან განთავისუფლდა სამსახურიდან. მან სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა სამუშაოზე აღდგენა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურება იმ საფუძვლით, რომ მისი სამუშაოდან განთავისუფლების ბრძანება კანონმდებლობის დარღვევით არის მიღებული.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 19 ივლისის საოქმო განჩინებით სამოქალაქო საქმეები ვ. შ-ის და ა. ღ-ის სარჩელების გამო სს “თ-ის” მიმართ სამუშაოზე აღდგენის და განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე ერთ წარმოებად გაერთიანდა. ამავე სასამართლოს 2002წ. 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების: ვ. შ-ისა და ა. ღ-ის სასარჩელო განცხადება მოპასუხე სს “თ-ის” მიმართ 2001წ. 1 ნოემბრის ¹კ-734 ბრძანების გაუქმების, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა შემდეგი საფუძვლით: დადგენილად მიიჩნია, რომ სს “თ-ის” ადმინისტრაციას არ დაურღვევია “პროფესიული კავშირების შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნები. ვ. შ-ი და ა. ღ-ი გაფრთხილებულები იყვნენ მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, მაგრამ მათ გაფრთხილებაზე ხელის მოწერაზე უარი განაცხადეს, სს “თ-ის” ადმინისტრაციის მიერ დაცული იქნა შკკ-თ გათვალისწინებული ორთვიანი ვადა და მუშაკები პერსონალურად იყვნენ გაფრთხილებულები. მოსარჩელეთა განთავისუფლების შესახებ არსებობს პროფკავშირის თანხმობა. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები გათავისუფლდნენ სამუშაოდან შრომის კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანეს ვ. შ-მა და ა. ღ-მა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 17 იანვრის განჩინებით ა. ღ-ისა და ვ. შ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა ამ საქმეზე თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ განჩინება გამოიტანა შემდეგი საფუძვლით: დადგენილად მიიჩნია, რომ სს “თ-ში” სააქციო საზოგადოების დირექტორ ი. ი-ის ბრძანებით შეიქმნა საზოგადოების რეორგანიზაციის მუშა-ჯგუფი. რეორგანიზაციის, მუშაკთა რიცხოვნებისა და შტატების შემცირების პროგრამა უნდა განხორციელებულიყო 2001წ. ნოემბრიდან 2002წ. სექტემბრამდე. აღნიშნული ბრძანება შეთანხმებული იყო პროფკომიტეტთან და საზოგადოების ყველა თანამშრომლისთვის მისი გაცნობა დაევალა კადრების განყოფილებას. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. შ-ისა და ა. ღ-ის განთავისუფლების დროს დაცული იყო შკკ-ს 42²-ე მუხლის მოთხოვნები და მოსალოდნელი განთავისუფლების შესახებ ისინი გააფრთხილეს ორი თვით ადრე, თუმცა გაფრთხილების ხელწერილზე მათ ხელი არ მოაწერეს. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სს “თ-ის” ადმინისტრაცია არ იყო მოვალე, ემსჯელა შკკ-ს 36-ე მუხლის თანახმად სამუშაოზე დარჩენის უპირატეს უფლებაზე, რადგან განთავისუფლების საფუძვლად ბრძანებაში მითითებული იყო სს “თ-ში” მიმდინარე რეორგანიზაცია. ამ საფუძვლით მუშაკის სამუშაოდან განთავისუფლებისას კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს შკკ-ს 36-ე მუხლით განსაზღვრულ სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლების გამოყენებას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ა. ღ-მა, რომლითაც ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას შემდეგი საფუძვლით: სააპელაციო სასამართლოს განჩინება უკანონოა, არ არის იურიდიულად საკმაოდ დასაბუთებული. სააპელაციო სასამართლომ ყალბი ბრძანებები ყოველგვარი ანალიზის გარეშე მიიღო მტკიცებულებად. კასატორი მიუთითებს სს”თ-ის” ადმინისტრაციის მხრიდან კანონის მთელ რიგ დარღვევებზე, რაც ამ დაწესებულებაში მისი მუშაობის პერიოდში ხდებოდა ¹263, ¹265 ბრძანებების სიყალბეზე, რაზეც მეტყველებს ის, რომ მათი ტექსტები შინაარსობრივად წინააღმდეგობაში მოდიან ერთმანეთთან. კასატორი განმარტავს, რომ სს “თ-ის” ადმინისტრაციამ დაარღვია შკკ-ს 26-ე მუხლის მესამე ნაწილი, რომლის თანახმად შრომის არსებითი პირობების – შრომის ანაზღაურების სისტემებისა და ოდენობის, შეღავათების, მუშაობის რეჟიმის შეცვლის, არასრული სამუშაო დროის დაწესების ან გაუქმების, პროფესიების შეთავსების, თანრიგისა და თანამდებობათა დასახელების შეცვლის თობაზე მუშაკებს უნდა აცნობონ არაუგვიანეს ორი თვისა, რაც მუშაკმა უნდა დაადასტუროს ხელმოწერით. ასეთის ხელმოწერა მოწინააღმდეგე მხარეს არ მოეპოვება. ¹265 ბრძანება დაიწერა მისი თანხმობის გარეშე. როგორც პირველმა, ასევე მეორე ინსტანციის სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, დაარღვია შკკ-ს 42¹-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნა. სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ მიიჩნია, რომ სასამართლომ საკმარისად ჩათვალა მხოლოდ პროფესიულ კომიტეტთან შეთანხმება. რაც შეეხება აქტს მისი გაფრთხილების თაობაზე, მისი გვერდის ავლით, ფარულად არის შედგენილი და მას ამ აქტზე ხელი არ მოუწერია. ამის გარდა, იგი არც იურიდიულად და არც ფაქტობრივად შემოსავლების დეპარტამენტის თანამშრომელი არ იყო, იგი ენერგოგასაღების ჩრდილოეთ რეგიონის გლდანის ბიზნეს ცენტრის თანამშრომელი იყო, რაც ასევე ადასტურებს სამსახურიდან მის მიზანმიმართულ დევნას.

საკასაციო საჩივარი შეიტანა ვ. შ-მაც, რომელმაც ასევე მოითხოვა განჩინების გაუქმებას შემდეგი საფუძვლით: რაიონულმა სასამართლომ დაარღვია სსკ-ს 394-ე მუხლის “ბ” მუხლის მოთხოვნა, მხარეები არ იყვნენ გაფრთხილებულნი პროცესის შესახებ კანონით გათვალისწინებული წესით, რასაც სააპელაციო პალატამ სამართლებრივი შეფასება არ მისცა. კასატორი შ-ი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ იგი განთავისუფლდა რეორგანიზაციის გამო. სააპელაციო სასამართლომ ზერელედ შეაფასა მტკიცებულებები იმის შესახებ, თითქოს იგი გაფრთხილებული იყო მოსალოდნელი განთავისუფლების თაობაზე, მოწმეები, რომლებიც მისი გაფრთხილების ფაქტს ადასტურებენ, წარმოადგენენ მის კონკურენტებს, ერთ-ერთი მათგანი კი მის თანამდებობაზე მუშაობს დღესაც. რაც შეეხება იმ ფაქტს, რომ თანამშრომელთა გაფრთხილება უნდა მომხდარიყო კადრების განყოფილების მიერ, ასევე არ შესრულებულა და გაურკვეველია, კონკრეტულად კადრების განყოფილების რომელ თანამშრომელს დაევალა მისი გაფრთხილება. საქმეში ფიგურირებს ყალბი, 20 ნოემბრით დათარიღებული გაფრთხილება. გაფრთხილების ე.წ. ოქმი არ არის რეგისტრირებული, დანომრილი და არც დათარიღებული. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ განყოფილება, რომელსაც ის ხელმძღვანელობდა, არ გაუქმებულა რეორგანიზაციის შედეგად, არამედ დაექვემდებარა სხვა განყოფილებას. პროფკავშირებს მიაწოდეს არასწორი ინფორმაცია, ამიტომ, ვინაიდან პროფკავშირების თანხმობა ემყარება არასწორ ინფორმაციას, კომიტეტის თანხმობა უნდა ჩაითვალოს ძალადაკარგულად. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება უკანონოა და იგი უნდა გაუქმდეს.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრების საფუძვლები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება, რომ სს “თ-ში” 2001წ. ნოემბრიდან 2002წ. სექტემბრამდე ჩატარდა რეორგანიზაცია _ მუშაკთა რიცხოვნების და შტატების შემცირება. აღნიშნულ პერიოდში სამუშაოდან განთავისუფლდნენ კასატორები შკკ-ს 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” პუნქტის საფუძველზე, რაც ითვალისწინებს საწარმოს, დაწესებულების და ორგანიზაციის ლიკვიდაციის ან რეორგანიზაციის (სტრუქტურული ცვლილებები და სხვა), ან მუშაკთა რიცხოვნობის ან შტატების შემცირებას. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება, რომ კასატორთა განთავისუფლების დროს დაცული იყო განთავისუფლების საფუძველი და წესი, კერძოდ, შკკ-ს 42²-ე მუხლის საფუძველზე. ისინი მოსალოდნელი განთავისუფლების შესახებ გაფრთხილებულნი იყვნენ პერსონალურად ორი თვით ადრე გაფრთხილებაზე კი მათ ხელი არ მოაწერეს, რაზეც შედგა აქტი. აღნიშნული მუხლის მეორე პუნქტის საფუძველზე სს “თ-ის” ადმინისტრაციამ აცნობა შრომითი მოწყობის ორგანოს, კერძოდ, საქართველოს დასაქმების ერთიანი სახელმწიფო ფონდის თბილისის მთავარ სამმართველოს განთავისუფლებულთა შესახებ, სპეციალობისა და კვალიფიკაციის მითითებით. რეორგანიზაცია და მუშაკთა განთავისუფლება შეთანხმებული იყო პროფკავშირთან. სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. პალატა თვლის, რომ კასატორთა პრეტენზიები სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ არც დასაბუთებულია და არც დამატებითი. პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების: ღ-ისა და შ-ის მოსაზრებას, რომ ისინი არ ყოფილან გაფრთხილებულნი კანონით დადგენილი წესით და რომ აქტები მათ მიერ გაფრთხილების შესახებ ხელმოწერაზე უარის თაობაზე ყალბია. კასატორებმა აქტების უსწორობის დამამტკიცებელი გარემოებები სასამართლოს ვერ წარმოუდგინეს, ხოლო კასატორ შ-ის მოსაზრება, რომ მოწმეები, რომლებიც მისი გაფრთხილების შესახებ აქტებზე ხელს აწერენ, მისი კონკურენტები არიან, არ შეიძლება გახდეს ამ აქტების უსწორობის დამადასტურებელი. ასევე, პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორ შ-ის მოსაზრებას, რომ იგი აუცილებლად კადრების განყოფილების თანამშრომლების მიერ უნდა ყოფილიყო გაფრთხილებული, რადგან ასეთს კანონი არ ითვალისწინებს. ვერ იქნება გაზიარებული კასატორ შ-ის მტკიცება, რომ 2001წ. 20 ნოემბერს მას ვერ გააფრთხილებდნენ, რადგან იყო ავად და იმყოფებოდა საავადმყოფო ფურცელზე. შ-ს ავად ყოფნისა და საავადმყოფო ფურცელზე ყოფნის მტკიცებულება სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია. ასევე ვერ იქნება გაზიარებული კასატორების: ღ-ის და შ-ის მოსაზრებები, რომ რეორგანიზაციის შედეგად მათი თანამდებობები არ გაუქმებულა. საქმეში წარმოდგენილია სს “თ-ში” რეორგანიზაციის შემდგომი სტრუქტურა, სადაც აღარ არის გათვალისწინებული კასატორების მიერ ადრე დაკავებული თანამდებობები. პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორ ღ-ის მოსაზრებას, რომ სს “თ-მა” 2000 წელს დაარღვია მის მიმართ შკკ-ს 26-ე მუხლი და რომ ბრძანება, რომლითაც იგი გადაყვანილ იქნა სხვა განყოფილებაში მისი თანხმობის გარეშე, უკანონოა, აღნიშნული ბრძანება ღ-ს შკკ-ს 204-ე მუხლით დადგენილი წესით გათვალისწინებულ ვადაში არ გაუსაჩივრებია.

ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა თვლის, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ სწორად არ დააკმაყოფილა ღ-ისა და შ-ის საჩივრები.

პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს კანონის დარღვევას ადგილი არ ჰქონია, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად უნდა დარჩეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ა. ღ-ის და ვ. შ-ის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 17 იანვრის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.