¹ 3კ-557-03 10 სექტემბერი, 2003 წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,

მ. წიქვაძე

დავის საგანი: პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

სათბობ-ენერგეტიკისა და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროებმა სარჩელი აღძრეს შპს “ს.-ის” და შპს “ნ.-ის” წინააღმდეგ და მოითხოვეს შპს “ს.-ის” პარტნიორთა კრების ოქმის და ტენდერის შედეგების ბათილად ცნობა. სარჩელის საფუძვლად მიუთითეს შემდეგი გარემოებანი:

2001წ. 15 აგვისტოს ჩატარდა შპს “ს.-ის” პარტნიორთა კრება. სხვა საკითხებთან ერთად კრებამ განიხილა დებიტორული დავალიანების მომსახურებაზე ტენდერის გამოცხადების საკითხი. კრებამ გადაწყვიტა, რომ გამოცხადებულიყო დებიტორული დავალიანების მომსახურებაზე ტენდერი, რომლის პირობების მომზადება დაევალა შპს “ს.-ის” იურიდიულ განყოფილებას, ხოლო მასალები უნდა წარდგენოდა სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროს.

შპს “ს.-ის” დირექტორის 2001წ. 25 აგვიტოს ბრძანებით, კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე, შეიქმნა სატენდერო კომისია. ამავე ბრძანებით დამტკიცდა დებულება, დებიტორული დავალიანების ამოღების მიზნით აუქციონის, ტენდერის კონკურსის გამოცხადებისა და ჩატარების წესის შესახებ.

2001წ. 4 სექტემბერს, სატენდერო კომისიის სხდომაზე, ტენდერში გამარჯვებულად ჩაითვალა შპს “ნ.-ა”. იმავე წლის 10 სექტემბერს მასთან დაიდო მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად შპს “ს.-მ” შპს “ნ.-ას” დაუთმო მის მიერ ენერგოკომპანიისათვის მიწოდებული ელექტროენერგიის საფასურის გადაუხდელობით წარმოშობილი დებიტორული დავალიანების მოთხოვნის უფლება. დავალიანება შეადგენს 166686158 ლარს.

მოსარჩელეებს მიაჩნიათ, რომ შპს “ს.-ის” 2001წ. 15 აგვისტოს პარტნიორთა კრება ჩატარდა კანონის მოთხოვნათა დარღვევით. კერძოდ, კრებაში მონაწილეობა არ მიუღია საზოგადოების ერთადერთ დამფუძნებელს – სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს. კრებას ესწრებოდა, როგორც პარტნიორი სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროს რეფორმების დეპარტამენტის დირექტორი ზ. დ.-ა, რომელსაც კრებაზე მონაწილეობის მისაღებად არ გააჩნდა სათანადო მინდობილობა.

მოწინააღმდეგე მხარემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 26 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობის გამო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 15 იანვრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი გარემოებანი:

2001წ. 15 აგვისტოს ჩატარდა შპს “ს.-ის” პარტნიორთა კრება. როგორც პარტნიორი, კრებას ესწრებოდა სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროს რეფორმების დეპარტამენტის დირექტორი.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 28 თებერვლის დადგენილებით სამეწარმეო რეესტრში შპს “ს.-ის” პარტნიორად მითითებულია სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო, რომლის წილი საწესდებო კაპიტალში შეადგენს 100%-ს.

საქართველოს პრეზიდენტის 2000წ. 17 თებერვლის ¹51 ბრძანებულებით დადგინდა, რომ სახელმწიფო ქონების ბაზაზე დაფუძნებული შეზღუდული პასუხისმგებლობისა და სააქციო საზოგადოების მართვას ახორციელებს დაქვემდებარების მიხედვით დარგობრივი სამინისტრო ან ადგილობრივი მმართველობის ორგანო უფლებამოსილი პირის ან მეთვალყურეთა საბჭოების მეშვეობით. აღნიშნული ბრძანებულების შესრულების მიზნით ქონების მართვის სამინისტროს 2000წ. 17 აგვისტოს ბრძანებით დამტკიცდა იმ საწარმოთა ჩამონათვალი, რომელთა მართვის უფლება პრეზიდენტის მითითებული ბრძანებულების საფუძველზე გადაეცა სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროს. დადგენილია, რომ ამ ჩამონათვალში შეტანილია შპს “ს.-2000”.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს “ს.-ის” მართვის უფლებით სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროზე გადაცემა არ გულისხმობს პარტნიორის შეცვლას. სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს-ს პარტნიორთა კრება ჩატარდა “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 47-ე მუხლის დარღვევით, მაგრამ კრების გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო, სარჩელი უსაფუძვლოდ ჩაითვალა. სასამართლომ მიუთითა “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 15.2 მუხლზე.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებისათვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო პარტნიორთა კრების თაობაზე, რადგან 2001წ. 23 აგვისტოს გაზეთ “...-ში” გამოქვეყნდა “ს.-ის” განცხადება ტენდერის ჩატარების შესახებ. ე.ი. მოსარჩელეებს კრების ჩატარება უნდა შეეტყოთ 2001წ. აგვისტოში.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ქონების მართვის სამინისტრომ საკასაციო წესით გაასაჩივრა.

კასატორი თვლის, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 15.2 მუხლი; უნდა გამოეყენებინა ამავე კანონის 47.5 მუხლი, რომლითაც პარტნიორთა კრება გადაწყვეტილებაუნარიანია თუ მასში მონაწილეობენ ის პარტნიორები, რომლებსაც აქვთ ხმების უმრავლესობა. მოცემულ შემთხვევაში კი კრებას საერთოდ არ ესწრებოდა ხმის მქონე პარტნიორი, რის გამოც კრება არ იყო გადაწყვეტილებაუნარიანი. კასატორი თვლის, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს და თვლის, რომ იგი საფუძვლიანია და ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტით გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი, თუ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

სააპელაციო სასამართლომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 15.2 მუხლი და დავა ხანდაზმულად მიიჩნია. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა აღნიშნული ნორმა შემდეგი გარემოებების გამო:

“მეწარმეთა შესახებ კანონის 1.1 მუხლი განსაზღვრავს ამ კანონის მოქმედების სფეროს. კანონი არ არეგულირებს მთლიანად სამეწარმეო საქმიანობას ან მასთან დაკავშირებულ ურთიერთობას. “მეწარმეთა შესახებ” კანონი შემოიფარგლება მხოლოდ სამეწარმეო საქმიანობის მონაწილეთა მოწყობის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმების განსაზღვრითა და მასთან დაკავშირებული საკითხებით. აქედან გამომდინარე, მე-15 მუხლში მითითებულ ხანდაზმულობის ვადები რომელიც სასამართლომ გამოიყენა განსახილველი დავის გადაწყვეტისას, დაკავშირებულია “მეწარმეთა შესახებ” კანონიდან გამომდინარე პრეტენზიების წარდგენასთან და იგი არ ადგენს სამოქალაქო-სამართლებრივ ურთიერთობებიდან გამომდინარე დავების ხანდაზმულობის ვადებს. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე სადავოს ხდის არა სამეწარმეო საქმიანობიდან გამომდინარე სამართლებრივ ურთიერთობას, არამედ სამოქალაქო-სამართლებრივ ურთიერთობას, კერძოდ, სარჩელის მოთხოვნა (დავის საგანი) ქონებრივი ხასიათისაა და მოსარჩელე – სააქციო საზოგადოების 100% წილის მქონე პარტნიორი, ითხოვს დარღვეული ქონებრივი უფლებების აღდგენას – არაუფლებამოსილი პირის მიერ დადებული გარიგების ბათილად ცნობას, ამ გარიგების (გადაწყვეტილების) საფუძველზე განხორციელებულ მოქმედებების – ტენდერის შედეგების, მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების – გაუქმებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა არა “მეწარმეთა შესახებ” კანონით, არამედ სკ-ს ნორმებით და ისე გადაეწყვიტა დავა.

პალატა თვლის, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას სასამართლომ დაარღვია კანონი, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს. საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლომ მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევის საფუძველზე უნდა დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი და დავა არსებითად გადაწყვიტოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 15 იანვრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

განჩინების ასლები გაეგზავნოს მხარეებს.