გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-651-03 26 ნოემბერი, 2003 წ. , ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,

მ. წიქვაძე

დავის საგანი: ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. და მ. მ-ებმა სარჩელით მიმართეს სასამართლოს ნ. ჟ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვეს ზიანის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით:

საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1994წ. 29 მაისის ¹178-ე ბრძანებულების საფუძველზე რუსთავვაჭრობის სამმართველოს მე-... მაღაზიის პორდაპირ შესყიდვასთან (პრივატიზაცია) დაკავშირებით შექმნილ დროებითი ამხანაგობის წევრებად მიღებულ იქნენ მოსარჩელეები და მათი წილი შენატანის შესაბამისად განისაზღვრა 24,9-24,9%-ით, ანუ ორივეს ერთად ამხანაგობის მიერ შეძენილ ქონებაში აქვთ სულ, 49,8%-ი. ობიექტის პრივატიზაციის შემდეგ ნ. ჟ-მა დააფუძნა კომანდიტური საზოგადოება “ჟ. და კ.” და აღნიშნული ქონება შეიტანა საწესდებო კაპიტალში. ნ. და გ. მ-ების სარჩელის საფუძველზე სასამართლო 1998წ. 6 აპრილის გადაწყვეტილებით გაუქმდა კ.ს “ჟ. და კ.” რეგისტრაცია. მოსარჩელეები მიუთითებენ, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება არ აღსრულებულა, რითაც ილახება მათი, როგორც მესაკუთრის უფლებები. მოპასუხე მათ არ აძლევთ აღნიშნული ობიექტის განკარგვისა და გამოყენების საშუალებას.

მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მოპასუხეს მათ სასარგებლოდ დაეკისროს 9555 აშშ დოლარი, რაც მათ ვერ მიიღეს მაღაზიის ფუნქციონირებით და მიუღებელი შემოსავალი 10075 აშშ დოლარი, რომელსაც ისინი მიიღებდნენ 5 წლის მანძილზე მათი წილის შესაბამისად მაღაზიის გაქირავების შემთხვევაში.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო, რადგან მოსარჩელეებს სადავო მაღაზიის ნაწილი გამოყოფილი აქვთ დამოუკიდებელი შესასვლელით და ამ ფართით თავისუფლად სარგებლობის უფლება მას მოსარჩელეებისათვის არასოდეს შეუზღუდია.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001წ. 13 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა მიუღებელი შემოსვლის სახით 10075 აშშ დოლარის მოთხოვნის ნაწილში, ხოლო მოგების სახით 9555 აშშ დოლარის მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჟ-მა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით გაუქმდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001წ. 13 ივნისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. არ დაკმაყოფილდა გ. და მ. მ-ებძის სარჩელი მიუუღებელი შემოსავლის სახით 10075 აშშ დოლარის გადახდევინების თაობაზე, ხოლო 9555 აშშ დოლარის მოთხოვნის ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება მოთხოვნაზე უარის თქმის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დაადგინა შემდეგი გარემოებანი:

საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1994წ. 27 მაისის ¹179-ე ბრძანებულების შესაბამისად რუსთავვაჭრობის სამმართველოს ¹... მაღაზიის პრივატიზაციასთან (პირდაპირი შესყიდვა) დაკავშირებით მაღაზიის შრომითმა კოლექტივმა დროებითი ამხანაგობის შექმნისას მიიწვიეს გ. და მ. მ-ები. შრომითი კოლექტივის 1995წ. 16 თებერვლის კრების ოქმით განისაზღვრა ამხანაგობის წევრთა წილობრივი შესატანი, რაც შემდეგ აისახა დროებითი ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა ხელშეკრულებაში.

დადგენილია, რომ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით მათ მიერ შეძენილი ქონება საერთო საკთრებას წარმოადგენდა და ერთობლივად უნდა ემოქმედათ საერთო სამეურნეო და სხვა მიზნების მისაღწევად. გ. და მ. მ-ების წილი შეადგენდა 49,8%.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. და მ. მ-ებმა ვერ დაადასტურეს და სასამართლოს ვერ წარუდგინეს სათანადო მტკიცებულებანი იმის შესახებ, რომ ნ.ჟ-მა და ი.გ-მა როგორც ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეებმა დაარღვიეს რა მათი უფლებები, მათი თანხმობისა და მონაწილეობის გარეშე განახორციელეს ერთობლივი საქმიანობის შედეგად შეძენილი ქონების ფლობა და სარგებლობა, რითაც მათ მიადგათ ზიანი.

ის გარემოება, რომ ნ. ჟ-მა და ი. გ-მა 1995 წელს დააფუძნეს კომანდიტური საზოგადოება “ჟ. და კ.”, რომელიც გ. და მ. მ-ების სარჩელის საფუძველზე რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 1998წ. 6 აპრილის გადაწყვეტილებით გაუქმდა და მითითებული გადაწყვეტილება ჯერაც არ აღსრულებულა, ვერ გამოდგება იმის მტკიცებად, რომ მოპასუხე უკანონოდ ფლობდა და სარგებლობდა საერთო საკუთრებაში არსებულ მოსარჩელეების წილ ქონებას და არ აძლევდა მათ მათი წილის შესაბამისად უძრავი ქონების სარგებლობის, ფლობის და გამოყენების უფლებას.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ს 411-ე მუხლი, რადგან აღნიშნული ნორმით ანაზღაურებას ექვემდებარება ის მიუღებელი შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია მხარეს და რომელსაც იგი მიიღებდა ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო, ანუ მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. სასამართლომ კი არ გამოარკვია, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიიღება და არ დაადგინა მისი დადგომის შესაძლებლობა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ არ წარმოადგინა რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეებს დადებული ჰქონდათ სადავო ფართზე ქირავნობის ხელშეკრულება და ფართი ვერ გადასცეს დამქირავებელს მოპასუხეების უკანონო მოქმედების გამო. სასამართლომ მიუთითა სსკ-ს 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე.

პალატამ მიიჩნია, რომ მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნა რომ დაკმაყოფილდეს, ამისათვის მხოლოდ აუდიტის დასკვნა, სადავო ფართის ქირავნობის ფასი თაობაზე, საკმარისი არ არის. საჭიროა არსებობდეს რეალური გარემოება იმისა, რომ მხარემ ვერ მოახერხა ქირავნობის ხელშეკრულების შესრულება მეორე მხარის ბრალით, რის გამოც ვერ მიიღო ქირა.

სასამართლომ მიუთითა, რომ, თუ კი საკუთრებაში არსებული ფართის ფლობისა და სარგებლობის უფლება შეელახათ მოსარჩელეებს, მათ სკ-ს 170-172-ე მუხლების საფუძველზე შეეძლოთ თავიანთი ქონება გამოეთხოვათ მოპასუხისაგან. ასეთი მოთხოვნა მოსარჩელეებს არ დაუყენებიათ.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. და მ. მ-ებმა. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია მოცემულ საქმეზე არსებობს უზენაესი სასამართლოს 2002წ. 26 აპრილის განჩინება, რომლითაც დავას მიეცა სამართლებრივი (იურიდიული) კვალიფიკაცია და სააპელაციო სასამართლოს მიუთითა, რომ მას საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების დამატებითი გამოკვლევით უნდა განესაზღვრა ზიანის ოდენობა. სააპელაციო სასამართლომ კი არ გაითვალისწინა საკასაციო ინსტანციის სასამართლოლს მითითება და საქმეზე არ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები ზიანის დადგომის შესახებ სასამართლომ არ შეაფასა საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებანი და ისე მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტით გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული. იურიდიულ დაუსაბუთებულობაში იგულისხმება სასამართლოს მიერ ამავე კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი წესის დარღვევა. კერძოდ, სასამართლომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში უნდა მიუთითოს მის მიერ დადგენილ გარემოებებზე, მტკიცებულებებზე, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები; მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლომ უარყო ესა თუ ის მტკიცებულება და კანონები, რომლებითაც იხელმძღვანელა.

განსახილველ შემთხვევაში სასამართლომ სარჩელში მითითებული გარემოებები (ქონების ერთად შეძენა; ამ ქონებაზე იურიდიული პირის დაფუძნება ისე, რომ დამფუძნებლებად არ იქნენ შეყვანილი ქონების მესაკუთრეები, რის გამოც კ.ს. “ჟ. და კ.” რეგისტრაცია გაუქმდა; მიუხედავად კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებისა საზოგადოება საქმიანობას დღემდე აგრძელებს) და საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებები, რომლებიც ამ გარემოებების დასადასტურებლად წარადგინა მოსარჩლემ, სასამართლომ არ გამოიკვლია და ისე მიიღო საქმეზე გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ კ.ს. “ჟ. და კ.” დაფუძნებით, რომლის საწესდებო კაპიტალში ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეთა (მათ შორის მოსარჩელეთა) ქონება იქნა შეტანილი, გ. და მ. მ-ებს რაიმე ზიანი არ მიდგომიათ. სკ-ს 982-ე მუხლით პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი. ამასთან, საკასაციო პალატა არ იზიარებს სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეებმა სასამართლოს ვერ წარუდგინეს სათანადო მტკიცებულებანი. სასამართლოს მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ყველა მტკიცებულებაზე უნდა ემსჯელა და შემდეგ შესაბამისად გაეკეთებინა დასკვნები, წინააღმდეგ შემთხვევაში ასეთი დასკვნა დაუსაბუთებელია.

განსახილველ შემთხვევაში მხარე მოითხოვს მისი სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფით (ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეთა ქონების განკარგვით) მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. პალატა თვლის, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი სარჩელში მითითებულ გარემოებებიდან გამომდინარე, სკ-ს 982-ე მუხლია. სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა დაადგინოს ზიანის ოდენობა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს, როგორც დაუსაბუთებელი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ. და მ. მ-ების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 17 თებერვლის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამისი პალატის სხვა შემადგენლობას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.