გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-694-03 8 ივლისი, 2003წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

მ. სულხანიშვილი,

ნ. კვანტალიანი

დავის საგანი: ბინიდან გამოსახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლი საერთო საკუთრების უფლებით ეკუთვნის შემდეგ პირებს: საქველმოქმედო ასოციაცია “მ-ს” ლიტ. “ა” ნაგებობიდან 1/4 ნაწილი: ს. შ-ს – 2/4 წილი; ვ. შა-ს 1/12 წილი, ხოლო ლიტ. “გ” ნაგებობიდან საქველმოქმედო ასოციაცია “მ-ს” 2/4 წილი, ს. შ-ს – 2/4 წილი, ნ. დ-ს, მ. ა-სა და ვ. შა-ს ეკუთვნის¼1/4 წილი.

ს. შ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს მოპასუხეების: ა. შა-ას, საქველმოქმედო ასოციაცია “მ-ის”, ნ. დ-სა და მ. ა-ს მიმართ და მოითხოვა საერთო საკუთრების საცხოვრებელი სახლის რეალური წილის დადგენა და ა. შ-ას ბინიდან გამოსახლება.

ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. ს. შ-ს ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლიდან მისი კუთვნილი 2/4 იდეალური წილის შესაბამისად, რეალურად გამოეყო ლიტერ “ა”-დან 25,5 კვ.მ-ის ¹4 საცხოვრებელი ოთახი და ლიტერ “გ”-დან _11,27 კვ.მ-ის ¹4 საცხოვრებელი ოთახი, საერთო ფართით 36,77 კვ.მ. მასვე გამოეყო დამხმარე სათავსები ლიტერ “ა”-დან – “ა¹” შემინული აივანი და ლიტერ “გ”-დან _ ¹3 და ¹4¹ 38,58 კვ.მ-ის სათავსები, ს. შ-ზე მიკუთვნებული რეალური წილიდან ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლიდან გამოსახლებულ იქნა ა. შა-ა მასთან მყოფ პირებთან ერთად.

აღნიშნული სამოქალაქო საქმე არაერთხელ იქნა განხილული სხვადასხვა სასამართლო ინსტანციების მიერ და ბოლოს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით ა. შა-ას, ნ. დ-ს, მ. ა-ს სააპელაცო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება.

ს. შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

თბილისში, ... მდებარე ლიტერ “ა”-დან ს. შ-ს 2/4 იდეალური წილის შესაბამისად, გამოეყო 12,75 კვ.მ ფართი, მასვე გამოეყო “ა¹” შემინული 10,15 კვ.მ აივანი.

ლიტერ “გ”-დან ს. შ-ს გამოეყო 25,5 კვ.მ-ის ¹5 საცხოვრებელი ოთახი და დამხმარე სათავსოები ¹6 და “გ” შემინული აივანი საერთო ფართით 22,19 კვ.მ.

ს. შ-ს დაევალა გამოყოფილი ფართების გატიხვრისა და ფართების იზოლირებულად გამოყოფის სამუშაოები ჩატარებულ იქნეს მისივე ხარჯებით და საშუალებებით:

ამალია შა-ა, ნ. დო-, მ. ა-ო, გ. და ნ. თ-ები გამოსახლებულ იქნენ ს. შ-ზე რეალურად გამოყოფილი ფართიდან;

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო სახლთმფლობელობა საკუთრების უფლებით ეკუთვნის მოდავე მხარეებს და გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სკ-ს 961-ე მუხლის I ნაწილი, რომლის მიხედვითაც, თითოეულ მონაწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ბათილია შეთანხმება, რომლითაც გაუქმების მოთხოვნის უფლება გამოირიცხება ან იზღუდება ამ წესების საწინააღმდეგოდ. 963-ე მუხლის მიხედვით, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. ე.ი. საზიარო საგნის ნატურით გაყოფისა და მისი კუთვნილი ფართიდან მოპასუხეთა გამოსახლების მოთხოვნის უფლება, როგორც თანამესაკუთრეების ერთ-ერთ მონაწილეს ს. შ-ს კანონით მინიჭებული აქვს. საქმეში წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად საზიარო საგნის თანამესაკუთრეთა ფართის გამოყოფა შესაძლებელია ფართის გატიხვრითა და იზოლირებულად გამოყოფით.

ა. შა-ამ, გ. თ-მა, ნ. თ-მა და ნ. დ-ს წარმომადგენელმა ნ. თ-მა საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება და მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება საოლქო სასამართლოში, რადგან სააპელაციო პალატამ დაარღვია სსკ-ს 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ა” პუნქტი, ე.ი. არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ, ისინი თავის მოთხოვნას ამყარებდნენ სკ-ს 364-ე მუხლზე, რაც საშუალებას მისცემდათ საზიარო საგნის გაყიდვის შემთხვევაში შეესყიდათ წილები.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება, რომ თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლი საერთო საკუთრების უფლებით ეკუთვნის შემდეგ პირებს: საქველმოქმედო ასოციაცია “მ-ს” ლიტ. “ა” ნაგებობიდან – 1/4; ს. შ-ს – 2/4, ვლ. შა-ას, ნ. დ-სა და მ. ა-ს თითოეულს 1/12 წილები, ხოლო ლიტ. “გ” ნაგებობიდან “მ-ს” ეკუთვნის 2/4, ს. შ-ს 2/4, ნ. დ-ს, მ. ა-სა და ვ. შა-ს თითოეულს 1/4 წილი.

ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, შესაძლებლად იქნა მიჩნეული ს. შ-ისათვის იდეალური წილის შესაბამისი ფართის რეალურად გამოყოფა. კერძოდ, მას ლიტ. “ა”-დან 2/4 იდეალური წილის შესაბამისად, გამოეყო 12,75 კვ.მ, “ა” შემინული აივანი ფართით 10,15 კვ.მ. ლიტ “გ”-დან კი ¹5 საცხოვრებელი ოთახი 25,5 კვ.მ. ფართით, დამხმარე სათავსები ¹6 და “გ” შემინული აივანი საერთო ფართით 22,19 კვ.მ.

სკ-ს 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თითოეულ მონაწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება, ამავე კოდექსის 963-ე მუხლის მიხედვით საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

განსახილველ შემთხვევაში ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, საზიარო საგნის თანამესაკუთრეს ს.შ-ის ფართის გამოყოფა შესაძლებელია შესაბამისი ფართის გატიხვრითა და იზოლირებულად გამოყოფით.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მათი მოთხოვნა იყო, სკ-ს 964-ე მუხლის ამოქმედება, რაც საშუალებას მისცემდა მათ საზიარო საგნის გაყიდვის შემთხვევაში შეესყიდათ წილები. სსკ-ს მე-3 მუხლით დადგენილი დისპოზიციურობის პრინციპის შესაბამისად, მხარეები თვით განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. კასატორებს, იგივე მოპასუხეებს საქმის წარმოების განმავლობაში არ დაუყენებიათ აღნიშნული მოთხოვნა საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

პალატის მიერ ასევე ვერ იქნება გაზიარებული კასატორთა პრეტენზია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მათი შუამდგომლობა პროცესის გადადების თაობაზე, რითაც მიეცემოდა საშუალება ექსპერტიზისთვის წარედგინათ თავისი შეკითხვები. საქმის მასალების მიხედვით მხარეს შუამდგომლობა ექსპერტიზის ჩატარების თაობაზე საქმის განხილვისას არ დაუყენებია.

მართალია ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით კასატორთა კუთვნილი იდეალური წილის შესაბამისი ფართის გამოყოფა ვერ ხერხდება ფართის სიმცირის გამო, მაგრამ თვით ა. შა-ას აღიარებით მას დაკავებული აქვს ფართი, რომელიც აღემატება მისი კუთვნილი წილის შესაბამის ოდენობას და ამასთან საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მას აქვს მის მიერ დაკავებული ფართის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი. ამიტომ პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა სკ-ს 170-ე, 172-ე მუხლებით და გ. და ნ. თ-ები, ა. შა-ა, ნ. დ-ა, მ. ა-ა, გამოასახლა ს. შ-ის კუთვნილი რეალურად გამოყოფილი ფართიდან.

სსკ-ს 407-ე მუხლის II ნაწილის მიხედვით, საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, მოცემულ შემთხვევაში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ ასეთი პრეტენზია კასატორთა მიერ წამოყენებული არ არის.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ა. შა-ას, გ. თ-ს, ნ. თ-ისა და ნ. დ-ს წარმომადგენლის ნ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 12 თებერვლის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.