საქმე N 010100121005130119
საქართველოს უზენაესი სასამართლო
განჩინება
საქართველოს სახელით
საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის
შემოწმების შესახებ
საქმე №1260აპ-23 14 თებერვალი, 2024 წელი
ქ–ე მ., №1260აპ-23 თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის
საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:
ნინო სანდოძე (თავმჯდომარე),
მერაბ გაბინაშვილი, შალვა თადუმაძე
ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 სექტემბრის განაჩენზე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორ დავით ჭარბაძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:
1. წარდგენილი ბრალდების არსი:
1.1. მ. ქ–ე (პირადი ნომერი: ..........) ცნობილ იქნა ბრალდებულად საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის (შემდგომში –საქართველოს სსკ-ის) 185-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (ქონების მესაკუთრის ან მფლობელის ქონებრივი დაზიანება მოტყუებით, თუ არ არის საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ნიშნები, ჩადენილი დიდი ოდენობით), საქართველოს სსკ-ის 210-ე მუხლის პირველი ნაწილით (ყალბი საგადასახადო დოკუმენტების დამზადება გამოყენების მიზნით და გამოყენება) და საქართველოს სსკ-ის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით (თაღლითობა, ესე იგი მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლება ან ქონებრივი უფლების მიღება მოტყუებით, ჩადენილი სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით და დიდი ოდენობით) გათვალისწინებული დანაშაულების ჩადენისათვის, რაც გამოიხატა შემდეგით:
1.2. მ. ქ–ე, 2014 წლიდან საქმიანობს მეწარმედ სხვადასხვა კომპანიების სახელით. თავდაპირველად იგი საქმიანობდა შპს ........ს (ს/ნ ..........) სახელით, რომელიც მეწარმე სუბიექტად რეგისტრირებულია 2014 წლის 02 ივლისს, რომლის ერთპიროვნული დამფუძნებელია მ. ქ–ს მეუღლე ც. ჩ–ი, ხოლო დირექტორი რეგისტრაციიდან დღემდე არის მ. ქ–ე. მ. ქ–მ, 2020 წლის შემოდგომაზე განიზრახა ყალბი საგადასახადო დოკუმენტების დამზადება/გამოყენებით სახელმწიფო ბიუჯეტის კუთვნილი თანხების მართლსაწინააღმდეგოდ დაუფლება. 2020 წლის 9 ოქტომბერს მ. ქ–ეის ინიციატივით მეწარმე სუბიექტად, მ. ვ–აის 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დარეგისტრირდა შპს „მ–..“ (ს/ნ ..........). 2020 წლის 25 ნოემბერს მ. ქ–ე გახდა შპს „მ–ს“ (ს/ნ .........) 100% წილის მფლობელი და ერთპიროვნული დირექტორი. იმავე დღეს (2020 წლის 25 ნოემბერს) შემოსავლების სამსახურში დარეგისტრირდა ამხანაგობა „........“ (ს/ნ ..........), რომლის დამფუძნებლებიც არიან შპს „მ–იი“ და შპს .„...........“. იმავე დღეს (2020 წლის 25 ნოემბერს) მ. ქ–ს ინიციატივით მეწარმე სუბიექტად, მ. ჩ–ს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დარეგისტრირდა შპს „ვ–ი“ (ს/ნ.........). ხუთივე სუბიექტის ფაქტობრივ ხელმძღვანელობით უფლებამოსილებას ახორციელებდა მ. ქ–ეე. განზრახვის სისრულეში მოსაყვანად მ. ქ–მ გადაწყვიტა გამოეყენებინა რ. დ–ს (პ/ნ ........) და რ. მ–ს (პ/ნ .........) სახელზე რეგისტრირებული კომპანიები - შპს ,,....“ (ს/ნ ...........) და ამხანაგობა ,,...“ (ს/ნ .........), რომელთა შემოსავლების სამსახურის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე (RS.GE) წვდომის მონაცემები გააჩნდა მ. ქ–ს. მ. ქ–ეემ, შპს ,,კ–ს“ სახელით გამოწერა 724410 ლარის ღირებულების საქონლის/მომსახურების რეალიზაციის ამსახველი 18 ერთეული ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომლებიც ასახა ყალბ საგადასახადო დეკლარაციებში, რითაც ამხანაგობა .„...........“ს“, შპს ,,..........ს“ და ამხანაგობა ,,რ–ს“ პირადი აღრიცხვის ბარათებზე უსაფუძვლოდ/ხელოვნურად შეუქმნა 110503,22 ლარის დღგ-ის ფიქტიური/ხელოვნური ჩათვლა (ყალბი აქტივი). დასახელებული ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების და საგადასახადო დეკლარაციების დამზადება და გამოყენება განხორციელდა შემდეგნაირად: მ. ქ–მ შპს ,,კ–ს“ (ს/ნ .........) სახელით 2020 წლის 14 დეკემბრიდან 2021 წლის 15 მარტის ჩათვლით პერიოდში შპს ,,.......ს“ სახელზე გამოწერა 11 ერთეული - ნომრებით: ........; ..........; ........; ...........; ..........; ..........; .............; ............; ............; ...........; ............ ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები, რომ, თითქოსდა, შპს ,,გ–მა“ (ს/ნ ...........) შპს ,,კ–გან“ (ს/ნ ..........) შეიძინა 379539 ლარის ღირებულების საქონელი/მომსახურება, დღგ-ის თანხით 60641,54 ლარი. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების დეკლარირების მიზნით მ. ქ–მ შპს ,,......–ს“ სახელით დაამზადა და საგადასახადო ორგანოში წარადგინა დღგ-ის ყალბი დეკლარაციები, ნომრებით: ...........; ............; ...........; ...........; .............; ............; ............; ............; ...........; ..........., რის საფუძველზეც შპს ,,..........ს“ პირადი აღრიცხვის ბარათზე ხელოვნურად/უსაფუძვლოდ წარმოეშვა დღგ-ის ზედმეტობა 60641,54 ლარის ოდენობით. მ. ქ–მ შპს ,,კ–ს“ (ს/ნ .............) სახელით 2021 წლის 09 თებერვლიდან 2021 წლის 15 მარტის ჩათვლით პერიოდში ამხანაგობა ,,გ–ს“ სახელზე გამოწერა 5 ერთეული, ნომრებით: .............; ........... ............; ............; ............; ........... ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომ, თითქოსდა, ამხანაგობა ,,............მა“ შპს ,,კ–საგან“ შეიძინა 238757 ლარის ღირებულების მომსახურება, დღგ-ის თანხით 36420,56 ლარი. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების დეკლარირების მიზნით მ. ქ–მ ამხანაგობა ,,......ს“ სახელით დაამზადა და საგადასახადო ორგანოში წარადგინა დღგ-ის ყალბი დეკლარაციები, ნომრებით: ............; ...........; ............; ............; .........., რის საფუძველზეც ამხანაგობა ,,..........ს“ პირადი აღრიცხვის ბარათზე ხელოვნურად/უსაფუძვლოდ წარმოეშვა დღგ-ის ზედმეტობა 36420,56 ლარის ოდენობით. მ. ქ–მ შპს ,,კ–ს“ (ს/ნ ..........) სახელით 2020 წლის 19 ნოემბერს და 2021 წლის 25 თებერვალს ამხანაგობა ,,..ს“ სახელზე გამოწერა 2 ერთეული, ნომრებით: ე............; .............. ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომ თითქოსდა, ამხანაგობა ,,..“ შპს ,,კ–საგან“ შეიძინა 88114 ლარის ღირებულების მომსახურება, დღგ-ის თანხით 13441,12 ლარი. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების დეკლარირების მიზნით მ. ქ–მ ამხანაგობა ,,რ–ს“ სახელით დაამზადა და საგადასახადო ორგანოში წარადგინა დღგ-ის ყალბი დეკლარაციები, ნომრებით: .............; .........., რის საფუძველზეც ამხანაგობა ,,რ–ს“ პირადი აღრიცხვის ბარათზე ხელოვნურად/უსაფუძვლოდ წარმოეშვა დღგ-ის ზედმეტობა 13441,12 ლარის ოდენობით. გარდა შპს „კ–სა“ (ს/ნ ............), მ. ქ–მ თავის მმართველობაში არსებული კომპანიის - შპს ,,მ-ს“ (ს/ნ ...........) სახელით 2021 წლის 15 აპრილს შპს ,,...........ს“ (ს/ნ ............) სახელზე გამოწერა 1 ერთეული, ნომრით ეა-72 3871487 ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომ თითქოსდა, შპს ,,............მა“ შპს ,,..........საგან“ შეიძინა 59778 ლარის ღირებულების მომსახურება დღგ-ის თანხით 9118,68 ლარი. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურის დეკლარირების მიზნით მ. ქ–მ შპს ,,..........ს“ სახელით დაამზადა და საგადასახადო ორგანოში წარადგინა დღგ-ის ყალბი დეკლარაცია, ნომრით .........., რის საფუძველზეც შპს ,,............ს“ პირადი აღრიცხვის ბარათზე ხელოვნურად/უსაფუძვლოდ წარმოეშვა დღგ-ის ზედმეტობა 9118,68 ლარის ოდენობით. მ. ქ–ეემ შპს ,,მ–ს“ (ს/ნ ...........) სახელით 2021 წლის 15 აპრილს და 2021 წლის 20 აპრილს თავისი კომპანიის - შპს ,,მ–ს“ (ს/ნ ...........) სახელზე გამოწერა 2 ერთეული, ნომრით: ......... და ............ ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომ თითქოსდა, შპს ,,მ–მა“ შპს ,,მ–სგან“ შეიძინა 330166 ლარის ღირებულების მომსახურება დღგ-ის თანხით 50364,3 ლარი. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურის დეკლარირების მიზნით მ. ქ–მ შპს ,,მ–ს“ სახელით დაამზადა და საგადასახადო ორგანოში წარადგინა დღგ-ის ყალბი დეკლარაციები, ნომრებით .......... და............., რის საფუძველზეც შპს ,,მ–ს“ პირადი აღრიცხვის ბარათზე ხელოვნურად/უსაფუძვლოდ წარმოეშვა დღგ-ის ზედმეტობა 50364,3 ლარის ოდენობით. გარდა შპს „კ–სა“ (ს/ნ..........) და შპს ,,მ–ი“ (ს/ნ ..........), მ. ქ–ემ თავის მმართველობაში არსებული კომპანიის - შპს „ვ–ს“ (ს/ნ ..........) სახელით 2021 წლის 27 მარტს საკუთარ სახელზე რეგისტრირებული ამხანაგობა ‘................ის“ (ს/ნ ...........) სახელზე გამოწერა 1 ერთეული, ნომრით .......... ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომ, თითქოსდა, ამხანაგობა ........... შპს ,,ვ....გან“ შეიძინა 34882 ლარის ღირებულების მომსახურება დღგ-ის თანხით 5320,98 ლარი. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურის დეკლარირების მიზნით მ. ქ–ეემ ამხანაგობა ,,.........ის“ სახელით დაამზადა და საგადასახადო ორგანოში წარადგინა დღგ-ის ყალბი დეკლარაცია, ნომრით .............., რის საფუძველზეც ამხანაგობა „...............ს“ პირადი აღრიცხვის ბარათზე ხელოვნურად/უსაფუძვლოდ წარმოეშვა დღგ-ის ზედმეტობა 5320,98 ლარის ოდენობით. მ. ქ–ეემ შპს „ვ–ს“ (ს/ნ ............) სახელით 2021 წლის 15 მარტს თავისი მმართველობის ქვეშ არსებული ამხანაგობა ,,რ–ს“ .............) სახელზე გამოწერა 1 ერთეული, ნომრით ეა-... ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომ თითქოსდა, ამხანაგობა ,,რ–ა“ შპს ,,ვ–სგან“ შეიძინა 28960 ლარის ღირებულების მომსახურება დღგ-ის თანხით 4417,63 ლარი. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურის დეკლარირების მიზნით მ. ქ–მ ამხანაგობა ,,–ს“ სახელით დაამზადა და საგადასახადო ორგანოში წარადგინა დღგ-ის ყალბი დეკლარაცია, ნომრით ............, რის საფუძველზეც ამხანაგობა ,,რ–ს“ პირადი აღრიცხვის ბარათზე ხელოვნურად/უსაფუძვლოდ წარმოეშვა დღგ-ის ზედმეტობა 4417,63 ლარის ოდენობით. მ. ქ–მ შპს „მ–ს“ (ს/ნ ...........) სახელით 2021 წლის 1 ივლისს თავისი კომპანიის - შპს ,,მ–იის“ სახელზე გამოწერა 1 ერთეული, ნომრით ............. ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომ, თითქოსდა, შპს „მ–მა“ შპს ,,მ–სგან“ შეიძინა 201600 ლარის ღირებულების მომსახურება დღგ-ის თანხით 30752,54 ლარი. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურის დეკლარირების მიზნით მ. ქ–მ შპს ,,მ–ს“ სახელით დაამზადა და საგადასახადო ორგანოში წარადგინა დღგ-ის ყალბი დეკლარაცია ნომრით .........., რის საფუძველზეც შპს ,,მ–ს“ პირადი აღრიცხვის ბარათზე ხელოვნურად/უსაფუძვლოდ წარმოეშვა დღგ-ის ზედმეტობა 30752,54 ლარის ოდენობით. ზემოაღნიშნულით მ. ქ–ეემ, სხვათა მეშვეობით/მონაწილეობით დაამზადა/გამოწერა ჯამში 1379796 ლარის ღირებულების საქონლის/მომსახურების რეალიზაციის ამსახველი ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები, რომლითაც ზემოაღნიშნულ კომპანიებს უსაფუძვლოდ/ხელოვნურად წარმოექმნათ დღგ-ს ზედმეტობა 210477,35 ლარის ოდენობით.
1.3. მ. ქ–მ, ყალბი საგადასახადო დოკუმენტების საფუძველზე, შპს ........ს (ს/ნ ...........) პირადი აღრიცხვის ბარათზე უსაფუძვლოდ წარმოქმნილი დღგ-ის თანხის მისაკუთრების მიზნით, სსიპ შემოსავლების სამსახურში წარადგინა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან შპს ........ს(ს/ნ ...........) საბანკო ანგარიშზე თანხის დაბრუნების განაცხადები, რის საფუძველზეც შპს ........ს(ს/ნ...........) საბანკო ანგარიშზე 2021 წლის 5 იანვრიდან 2021 წლის 16 მარტის ჩათვლით პერიოდში ჩაირიცხა სახელმწიფო ბიუჯეტის კუთვნილი ფულადი თანხა 48577 ლარი, რასაც მ. ქ–ე მართლსაწინააღმდეგოდ დაეუფლა, რამაც სახელმწიფო ბიუჯეტისათვის 48577 ლარის დიდი ოდენობით ზიანი გამოიწვია. მ. ქ–მ, ყალბი საგადასახადო დოკუმენტების საფუძველზე, ამხანაგობა .„...........“ის“ (ს/ნ .............) პირადი აღრიცხვის ბარათზე უსაფუძვლოდ წარმოქმნილი დღგ-ის თანხის მისაკუთრების მიზნით, სსიპ შემოსავლების სამსახურში წარადგინა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ამხანაგობა .„...........“ის“ (ს/ნ ............) საბანკო ანგარიშზე თანხის დაბრუნების განაცხადები, რის საფუძველზეც ამხანაგობა .„...........“ის“ (ს/ნ ..............) საბანკო ანგარიშზე 2021 წლის 10 თებერვლიდან 2021 წლის 16 მარტის ჩათვლით პერიოდში ჩაირიცხა სახელმწიფო ბიუჯეტის კუთვნილი ფულადი თანხა 36419 ლარი, რასაც მ. ქ–ე მართლსაწინააღმდეგოდ დაეუფლა, რამაც სახელმწიფო ბიუჯეტისათვის 36419 ლარის დიდი ოდენობით ზიანი გამოიწვია. მ. ქ–მ, ყალბი საგადასახადო დოკუმენტების საფუძველზე, ამხანაგობა ,,რ–ს“ (ს/ნ 205391501) პირადი აღრიცხვის ბარათზე უსაფუძვლოდ წარმოქმნილი დღგ-ის თანხის მისაკუთრების მიზნით, სსიპ შემოსავლების სამსახურში წარადგინა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ამხანაგობა ,,რ–ს“ (ს/ნ .............) საბანკო ანგარიშზე თანხის დაბრუნების განაცხადები, რის საფუძველზეც ამხანაგობა .„...........“ის“ (ს/ნ ...........) საბანკო ანგარიშზე 2021 წლის 01 თებერვლიდან 2021 წლის 26 თებერვლის ჩათვლით პერიოდში ჩაირიცხა სახელმწიფო ბიუჯეტის კუთვნილი ფულადი თანხა 14281 ლარი, რასაც მ. ქ–ეე მართლსაწინააღმდეგოდ დაეუფლა, რამაც სახელმწიფო ბიუჯეტისათვის 14281 ლარის დიდი ოდენობით ზიანი გამოიწვია. მ. ქ–ეე, ყალბი საგადასახადო დოკუმენტების საფუძველზე, შპს „ვ–ს“ (პ/ნ .............) პირადი აღრიცხვის ბარათზე უსაფუძვლოდ წარმოქმნილი დღგ-ს 8095 ლარის შპს „ვ-ს“ (პ/ნ .............) საბანკო ანგარიშზე ჩარიცხვის შემდეგ, მართლსაწინააღმდეგოდ დაეუფლა ბიუჯეტის კუთვნილ ფულად თანხას 8095 ლარს, რამაც სახელმწიფო ბიუჯეტისათვის 8095 ლარის ოდენობით ზიანი გამოიწვია. ჯამში, ზემოაღნიშნული კომპანიების სახელით ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების და საგადასახადო დეკლარაციების დამზადება/გამოყენებით უსაფუძვლოდ წარმოქმნილი დღგ-ის თანხებიდან მ. ქ–ე მართლსაწინააღმდეგოდ დაეუფლა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის კუთვნილ ფულად თანხას 107372 ლარის ოდენობით.
1.4. 2020 წლის 25 ნოემბერს მ. ქ–ე გახდა შპს „მ–ს“ (ს/ნ ............) 100% წილის მფლობელი და ერთპიროვნული დირექტორი. მ. ქ–მ ყალბი საგადასახადო დოკუმენტების საფუძველზე, შპს „მ–ს“ (ს/ნ ..............) პირადი აღრიცხვის ბარათზე უსაფუძვლოდ წარმოქმნილი დღგ-ის თანხით - 81116,84 ლარით 2021 წლის 16 აპრილიდან 2021 წლის 29 აგვისტოს ჩათვლით პერიოდში უზრუნველყო შპს „მ–ს“ (ს/ნ ............) აღიარებული საგადასახადო დავალიანების გადახდა/გასალდოება, რითაც მ. ქ–მ სახელმწიფო მოტყუებით ქონებრივად დააზარალა 81116,84 ლარით.
საბოლოო ჯამში, ზემოაღნიშნული კომპანიების სახელით ყალბი საგადასახადო ანგარიშფაქტურების და საგადასახადო დეკლარაციების დამზადებით და გამოყენებით უსაფუძვლოდ დღგ-ს თანხების წარმოქმნით, მ. ქ–მ საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტს მიაყენა 188488,84 ლარის ოდენობით ზიანი.
2. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება:
2.1. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 21 აპრილის განაჩენით, მ. ქ–ეე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 185-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, საქართველოს სსკ-ის 210-ე მუხლის პირველი ნაწილით და საქართველოს სსკ-ის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ დანაშაულთა ჩადენისათვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა:
საქართველოს სსკ-ის 185-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით - თავისუფლების აღკვეთა 5 წლის ვადით. საიდანაც საქართველოს სსკ-ის 50-ე მუხლის მე-5 ნაწილის გამოყენებით, 3 წელი და 4 თვე განესაზღვრა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოსახდელად, ხოლო 1 წელი და 8 თვე, საქართველოს სსკ-ის 63-64-ე მუხლების შესაბამისად, ჩაეთვალა პირობითად 2 წლის გამოსაცდელი ვადით.
საქართველოს სსკ-ის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით - თავისუფლების აღკვეთა 7 წლის ვადით. საიდანაც საქართველოს სსკ-ის 50-ე მუხლის მე-5 ნაწილის გამოყენებით, 4 წელი და 8 თვე განესაზღვრა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოსახდელად, ხოლო 2 წელი და 4 თვე, საქართველოს სსკ-ის 63-64-ე მუხლების შესაბამისად, ჩაეთვალა პირობითად 3 წლის გამოსაცდელი ვადით.
საქართველოს სსკ-ის 210-ე მუხლის პირველი ნაწილით - თავისუფლების აღკვეთა 3 წლის ვადით, საიდანაც საქართველოს სსკ-ის 50-ე მუხლის მე-5 ნაწილის გამოყენებით, 1 წელი და 6 თვე განესაზღვრა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოსახდელად, ხოლო 1 წელი და 6 თვე, საქართველოს სსკ-ის 63-64-ე მუხლების შესაბამისად, ჩაეთვალა პირობითად 2 წლის გამოსაცდელი ვადით.
საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, უფრო მკაცრმა სასჯელმა შთანთქა ნაკლებად მკაცრი სასჯელები და საბოლოოდ, მ. ქ–ს, დანაშაულთა ერთობლიობით, სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 7 წლის ვადით. საიდანაც საქართველოს სსკ-ის 50-ე მუხლის მე-5 ნაწილის გამოყენებით, 4 წელი და 8 თვე განესაზღვრა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოსახდელად, ხოლო 2 წელი და 4 თვე, საქართველოს სსკ-ის 63-64-ე მუხლების შესაბამისად ჩაეთვალა პირობითად 3 წლის გამოსაცდელი ვადით.
2.2. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 21 აპრილის განაჩენი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში გაასაჩივრა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორმა დავით ჭარბაძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებულ განაჩენში ცვლილების შეტანა და მსჯავრდებულისათვის დანიშნული სასჯელის დამძიმება.
2.3. განაჩენი სააპელაციო წესით ასევე გაასაჩივრა მსჯავრდებულ მ. ქ–ს ინტერესების დამცველმა ადვოკატმა ნ. დ–მ და მოითხოვა მ. ქ–ს გამართლება დანაშაულისთვის, რაც გათვალისწინებულია საქართველოს სსკ-ის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით.
3. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება:
3.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 სექტემბრის განაჩენით ბრალდების და დაცვის მხარეთა სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 21 აპრილის განაჩენი დარჩა უცვლელი.
3.2. 2023 წლის 23 ოქტომბერს, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორმა დავით ჭარბაძემ საკასაციო საჩივრით მომართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 სექტემბრის განაჩენში ცვლილების შეტანა, მ. ქ–ს მიმართ დანიშნული სასჯელის დამძიმება და სრულად პენიტენციურ დაწესებულებაში მოხდით განსაზღვრა.
4. კასატორის არგუმენტები:
4.1. კასატორის პოზიციით, სასამართლომ სასჯელის დანიშვნისას არ გაითვალისწინა, რომ მ. ქ–ს მიერ ჩადენილი დანაშაულები მიეკუთვნება განზრახ მძიმე დანაშაულთა კატეგორიას, წარმოადგენს ანგარებითი ხასიათის ქმედებებს და ის ფაქტი, რომ სახელმწიფოსთვის მიყენებული განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ზიანი არ არის ანაზღაურებული. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით ბრალდების მხარეს მიაჩნია, რომ დანიშნული სასჯელი არ შეესაბამება მსჯავრდებულის პიროვნებას, მის მატერიალურ მდგომარეობას და დანაშაულის სიმძიმეს, რითაც ვერ მოხდება მსჯავრდებულის რესოციალიზაცია-რეაბილიტაცია და რაც არ შეუწყობს ხელს დანაშაულის პრევენციას. შესაბამისად, მ. ქ–ს დანიშნული სასჯელი უნდა დაუმძიმდეს და განესაზღვროს სრულად პენიტენციურ დაწესებულებაში მოხდით.
5. საკასაციო სასამართლოს შეფასებები:
5.1. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საკასაციო საჩივარი და მიაჩნია, რომ იგი ვერ აკმაყოფილებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს, კასატორი ვერ უთითებს და ვერც ასაბუთებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის რომელიმე საფუძველს, რის გამოც, საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
5.2. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პოზიციას დანიშნული სასჯელის დამძიმებასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულია იმ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მოტივებზე, რომელთა საფუძველზეც სასამართლომ არ გაიზიარა ბრალდების მხარის მტკიცება და უცვლელად დატოვა მ. ქ–სთვის განსაზღვრული სასჯელი, რასაც საკასაციო სასამართლოც იზიარებს.
5.3. საქართველოს სსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სასამართლო დამნაშავეს სამართლიან სასჯელს დაუნიშნავს ამ კოდექსის კერძო ნაწილის შესაბამისი მუხლით დადგენილ ფარგლებში და ამავე კოდექსის ზოგადი ნაწილის დებულებათა გათვალისწინებით. სასჯელის უფრო მკაცრი სახე შეიძლება დაინიშნოს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ნაკლებად მკაცრი სახის სასჯელი ვერ უზრუნველყოფს სასჯელის მიზნის განხორციელებას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ, საქართველოს სსკ-ის 53-ე მუხლის შესაბამისად, მსჯავრდებულ მ. ქ–სთვის სასჯელის განსაზღვრისას იხელმძღვანელა სისხლის სამართლის საქმის მასალებში წარმოდგენილი პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებებით, გაითვალისწინა ჩადენილი დანაშაულის მოტივი, ქმედებაში გამოვლენილი მართლსაწინააღმდეგო ნება, მოვალეობათა დარღვევის ხასიათი და ზომა, ქმედების განხორციელების სახე და ხერხი, დამნაშავის წარსული ცხოვრება, პირადი და ეკონომიკური პირობები და განუსაზღვრა სამართლიანი და კანონიერი სასჯელი, რაც სავსებით უზრუნველყოფს საქართველოს სსკ-ის 39-ე მუხლით გათვალისწინებული სასჯელის მიზნების განხორციელებას.
5.4. გარდა ამისა, აღსანიშნავია, რომ საქართველოს სსკ-ის 50-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ვადიანი თავისუფლების აღკვეთის დანიშვნისას სასამართლო უფლებამოსილია, განაჩენით დაადგინოს სასჯელის ნაწილის მოხდა, ხოლო დანარჩენი ნაწილის პირობით მსჯავრად ჩათვლა, თუ ბრალდებული (მსჯავრდებული) აღიარებს დანაშაულს (თუ პირს არ წაასწრეს დანაშაულის ჩადენისას ან ჩადენისთანავე), ასახელებს დანაშაულის ჩადენაში თანამონაწილეებს და თანამშრომლობს გამოძიებასთან. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება გასაჩივრებულ განაჩენში განვითარებულ მსჯელობას და მსჯავრდებულის პიროვნებისა და პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი გარემოებების გათვალისწინებით მიაჩნია, რომ არსებობდა მსჯავრდებულ მ. ქ–ს მიმართ დანიშნული სასჯელის ნაწილის, საქართველოს სსკ-ის 50-ე მუხლის მე-5 ნაწილის გამოყენებით პირობით ჩათვლის საფუძველი. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პირობითი მსჯავრი წარმოადგენს სასჯელის მოხდის ფორმას, რომელსაც თან სდევს გამოსაცდელი ვადა და რომლის განმავლობაშიც მსჯავრდებულმა არ უნდა ჩაიდინოს ახალი დანაშაული. მას ნამდვილად გააჩნია მსჯავრდებულზე ინდივიდუალური ზემოქმედებისა და კერძო პრევენციის ეფექტი, რადგან, საქართველოს სსკ-ის 67-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, გამოსაცდელ ვადაში განმეორებითი განზრახი დანაშაულის ჩადენა წარმოადგენს პირობითი მსჯავრის გაუქმებისა და სასჯელის საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლით გათვალისწინებული წესით დანიშვნის საფუძველს. ამდენად, ახალი დანაშაულის თავიდან აცილებისა და სასჯელის მიზნების მიღწევის თვალსაზრისით, პირობითი მსჯავრის არაეფექტიანობის შესახებ არგუმენტი საფუძველსმოკლებულია.
5.5. საკასაციო სასამართლო კვლავაც იმეორებს, რომ სასჯელის მიზნის რეალიზაციას სასჯელის სიმკაცრე კი არა, მისი გარდაუვალობა განაპირობებს. მთავარია, არა დამნაშავის მკაცრად დასჯა, არამედ ის, რომ დანაშაულის შემთხვევა არ დარჩეს სათანადო რეაგირების გარეშე და ეს რეაგირება იყოს დამნაშავის პიროვნების, მის მიერ ჩადენილი ქმედების, მის მიმართ არსებული შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებების მაქსიმალური სიზუსტით შეფასების ადეკვატური.
5.6. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები სრულყოფილად და ობიექტურად შეაფასა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ბრალდების მხარეს სააპელაციო საჩივარში მითითებულ არგუმენტებზე ამომწურავი პასუხები გაეცა, რასაც საკასაციო სასამართლოც იზიარებს, ხოლო რაიმე სხვა გარემოებაზე, რაც საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანი გახდებოდა, კასატორი საჩივარში არ უთითებს.
5.7. ამასთან, საკასაციო საჩივარში სასჯელის დამძიმების საფუძვლად მითითებულ გარემოებებთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო, ერთი მხრივ, აღნიშნავს, რომ საქართველოს სსკ-ის 185-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და საქართველოს სსკ-ის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით პირის მსჯავდებისას, მაკვალიფიცირებელი ნიშანია ქმედების ჩადენა დიდი ოდენობით და შესაბამისად, სასჯელის გამკაცრებას აღნიშნული ვერ დაედება საფუძვლად. მეორე მხრივ, საკასაციო პალატა კვლავ იმეორებს, რომ მსჯავრდებულის მისწრაფება, აანაზღაუროს ზიანი ან/და შეურიგდეს დაზარალებულს, წამახალისებელი ნორმებია, რაც შესაძლოა, გამოყენებულ იქნეს პასუხისმგებლობის შემსუბუქებისას, ხოლო საწინააღმდეგო მოცემულობა არ შეიძლება შეფასდეს პასუხისმგებლობის დამამძიმებელ გარემოებად ან/და სასჯელის გამკაცრების საფუძვლად.
5.8. სასამართლო ითვალისწინებს ზედა ინსტანციის სასამართლოების უფლებას, დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას საფუძვლების გამეორების გარეშე (Hirvisaari v. Finland, no.49684/99, §30, ECtHR, 25/12/2001). ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის გაზიარება არ არღვევს დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლებას (Gorou v. Greece (No. 2) no.12686/03, §37, §41, ECtHR, 20/03/2009). შესაბამისად, სასამართლოს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია გასაჩივრებულ განაჩენში მითითებული იმ არგუმენტაციის გამეორება, რომლებსაც საკასაციო სასამართლოც ეთანხმება.
5.9. სასამართლო ითვალისწინებს, რომ „როდესაც საკასაციო სასამართლო უარს ამბობს საჩივრის დასაშვებობაზე, ვინაიდან საჩივარი არ აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამართლებრივი საფუძვლები, მცირე დასაბუთებამაც შეიძლება დააკმაყოფილოს კონვენციის მე-6 მუხლის მოთხოვნები“ (Kadagishvili v. Georgia, no.12391/06, §175, ECtHR, 14/05/2020).
5.10. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან არ არსებობს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის რომელიმე საფუძველი, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.
5.11. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3, მე-32, მე-33, მე-4 ნაწილების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლომ
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. დაუშვებლად იქნეს ცნობილი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორ დავით ჭარბაძის საკასაციო საჩივარი;
2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ნინო სანდოძე
მოსამართლეები: მერაბ გაბინაშვილი
შალვა თადუმაძე
