ბს-172-134-კ-05 23 ივნისი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ი. ლეგაშვილი (თავმჯდომარე),

ჯ. გახოკიძე (მომხსენებელი),

ი. ტყეშელაშვილი

დავის საგანი: პრივატიზების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2003წ. 17 აპრილს ლ. ჭ-ემ სარჩელი აღძრა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში კ. ჭ-ის, ნოტარიუს შ. კ-ისა და ვაკე-საბურთალოს რაიონის საბინაო-კომუნალური მომსახურების სერვისული ცენტრი, პლატო 2-ის, მიმართ, რომლითაც მოითხოვა 1993წ. 30 ივნისს კ. ჭ-ის მიერ განხორციელებული, თბილისში, ... მდებარე ¹51 ბინის პრივატიზების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელის განმარტებით, დედამისი, აწ გარდაცვლილი მ. ჭ-ე 1988 წლიდან ცხოვრობდა თბილისში, ... მდებარე ბინა ¹51-ში. აღნიშნულ ბინაში დედასთან ერთად ცხოვრობდა მოსარჩელეც. 2002 წელს, დედის გარდაცვალების შემდეგ, მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ მითითებული ბინა 1980წ. 2 თებერვლის მ. ჭ-ეს გაუცვლია თავისი შვილიშვილისთვის _ კ. ჭ-ისათვის, რაზეც გაიცა ორდერი ¹...... და ორდერის საფუძველზე ბინაში ჩაეწერა კ. ჭ-ე. მოსარჩელის მითითებით, გაცვლის ორდერი არ არსებობს, რაც დასტურდება თბილისის ცენტრალური სახელმწიფო არქივის მიერ გაცემული ცნობით. აღნიშნულის შესაბამისად, კ. ჭ-ემ მოახდინა ბინის პრივატიზება, რითაც, მოსარჩელის აზრით, დაირღვა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-2 პუნქტი, რომელიც ბინის სხვის საკუთრებაში გადაცემისათვის აუცილებელ პირობად ითვალისწინებს ოჯახის სრულწლოვანი წევრის თანხმობას. კონკრეტულ შემთხვევაში კი მ. ჭ-ეს წერილობითი თანხმობა არ მიუცია კ. ჭ-ისათვის.

ლ. ჭ-ის სარჩელი არ ცნო მოპასუხე კ. ჭ-ემ და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა ხანდაზმულობის გამო. 2003წ. 26 ივნისს კი კ. ჭ-ემ შეგებებული სარჩელი აღძრა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში ლ. ჭ-ისა და გ. ჯ-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა სკ-ის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სადავო ბინიდან გ. ჯ-ის გამოსახლება.

ლ. ჭ-ემ რაიონულ სასამართლოში საქმის წარმოების დროს დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა 1990წ. 2 თებერვლის გაცვლის ორდერისა და 1993წ. 30 ივნისის პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 13 ოქტომბრის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად იქნა ჩართული ქ. თბილისის მერია, ხოლო იმავე სასამართლოს 2004წ. 9 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ჭ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, კ. ჭ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა და გ. ჯ-ეს დაევალა თბილისში, ... მდებარე ბინა ¹51-ის გამოთავისუფლება.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ლ. ჭ-ემ და გ. ჯ-ემ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 22 ივლისის საოქმო განჩინებით საქმეში თანამოპასუხედ იქნა ჩართული ვაკე-საბურთალოს გამგეობა, ხოლო ნოტარიუსი შ. კ-ე _ მესამე პირად. თბილისის მერიის ნაცვლად კი, თანამოპასუხედ ჩაერთო საბინაო მეურნეობის რეაბილიტაციისა და განვითარების ხელშემწყობი ცენტრი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 4 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ჭ-ისა და გ. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004წ. 9 იანვრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ლ. ჭ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, კ. ჭ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატის აზრით, რაიონულმა სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა დავა, რის გამოც საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება განპირობებული იყო საპროცესო მხარეების შეცვლით.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, რომ თბილისის საქალაქო საბჭოს სახალხო დეპუტატთა აღმასრულებელი კომიტეტის 1990წ. 2 თებერვლის გაცვლის ორდერის თანახმად, მ. ჭ-ემ თავის შვილიშვილს _ კ. ჭ-ეს გაუცვალა თბილისში, ... მდებარე ბინა ¹51, ხოლო თავად ჩაეწერა ... მდებარე თავისი შვილის _ ე. ჭ-ის ბინაში, სადაც რეგისტრირებული იყო გარდაცვალებამდე. სააპელაციო პალატამ ასევე დადგენილად ცნო, რომ სადავო ბინაში 1990წ. 23 თებერვლიდან რეგისტრირებული იყო კ. ჭ-ე.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსაზრება გაცვლის ორდერის სიყალბის შესახებ და ორდერის ბათილობის საფუძვლად არ მიიჩნია თბილისის მერიის საბინაო მეურნეობის რეაბილიტაციისა და განვითარების ხელშემწყობ ცენტრსა და თბილისის მერიის ცენტრალურ არქივში გაცვლის ორდერის არარსებობა და საბინაო მეურნეობის რეაბილიტაციის ცენტრის წარმომადგენლის განმარტება ორდერის შესაძლო ბათილობის შესახებ.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სასარჩელო მოთხოვნა ორდერის ბათილობის შესახებ.

სააპელაციო პალატის აზრით, სადავო ბინის პრივატიზებისას არ დარღვეულა მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილება, რადგან საქმის მასალების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ბინაში 1990 წლიდან რეგისტრირებული იყო კ. ჭ-ე, რომელმაც 1993 წელს მოახდინა ბინის პრივატიზება.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობის შესახებ და მიუთითა, რომ სარჩელი აღძრული იყო სკ-ის 129-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით. ამდენად, სააპელაციო პალატის აზრით, რაიონულმა სასამართლომ მართებულად მიიჩნია ლ. ჭ-ის სარჩელი ხანდაზმულად, თუმცა, პალატის აზრით, რაიონულ სასამართლოს არ უნდა ეხელმძღვანელა 1964წ. სამოქალაქო კოდექსით.

სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია კ. ჭ-ის შეგებებული სარჩელი ბინის გამოთავისუფლების შესახებ, რადგან ეს უკანასკნელი წარმოადგენს ბინის მესაკუთრეს და სკ-ის 172-ე მუხლის შესაბამისად, იგი უფლებამოსილია, მოითხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ლ. ჭ-ემ და გ. ჯ-ემ, რომლითაც მოითხოვეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 4 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ლ. ჭ-ის სარჩელის დაკმაყოფილება და კ. ჭ-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მითითებით, 1990წ. 2 თებერვლის გაცვლის ორდერი, რომლის თანახმად, სადავო ბინაში ჩაწერილი იყო კ. ჭ-ე, არის ყალბი, რის გამოც მათ მოითხოვეს ექსპერტიზის ჩატარება, მაგრამ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე ეთქვათ უარი. ასევე, არ იქნა გაზიარებული ის ფაქტი, რომ ლ. ჭ-ისათვის სადავო ორდერისა და პრივატიზების შესახებ ცნობილი გახდა დედის გარდაცვალების შემდეგ.

ამდენად, კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ სათანადოდ არ გამოიკვლია და არ დადგინა საქმის მასალები და ფაქტობრივი გარემოებები, რაც საქმეზე უკანონო გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი გახდა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, შეაფასა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა-დასაბუთებულობა, მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ლ. ჭ-ის და გ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 4 ნოემბრის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემული დავის განხილვა-გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლოს მიერ სრულყოფილად იქნა გამოკვლეული საქმის გარემოებები, სწორი შეფასება მიეცა საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებებს, სადავო სამართალურთიერთობებს სწორად შეუფარდა სამართლის ნორმები და გამოიტანა იურიდიულად დასაბუთებული სწორი გადაწყვეტილება. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

ლ. ჭ-ემ და გ. ჭ-ემ თავის საკასაციო საჩივარში ერთ-ერთ ძირითად არგუმენტად მიუთითეს ის, რომ გაცვლის ორდერი, რომლითაც სადავო ბინაში ჩაეწერა კ. ჭ-ე, არის ყალბი. კასატორი და მოპასუხე არიან მამიდა და ძმისშვილი. დადგენილია, რომ მ. ჭ-ემ, კასატორის დედამ, 1990 წელს გაუცვალა ბინა თავის შვილიშვილს, თავად კი ჩაეწერა კ. ჭ-ის ბინაში, სადაც ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე _ 2002 წლამდე. თავის მხრივ, კ. ჭ-ე გაცვლის ორდერის საფუძველზე, 1990 წლიდან რეგისტრირებული (ჩაწერილი) იყო სადავო ბინაში, მდებარე თბილისში, ...

საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორმა ვერ წარმოადგინა გაცვლის ორდერის სიყალბის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება. საქმეშია სადავო ¹....... ორდერის ასლი, გაცემული 1990წ. 2 თებერვალს. რაიონული სასამართლოს 2003წ. 23 დეკემბრის განჩინებით, გამოთხოვილ იქნა ორდერის დედანი, ამასთან დაკავშირებით, საქმეში წარმოდგენილია თბილისის საბინაო მეურნეობის რეაბილიტაციისა და განვითარების ხელშემწყობი ცენტრის უფროსის წერილი, რომლითაც ირკვევა, რომ ბინების გაცვლის ბიუროს ლიკვიდაცია მოხდა 1995 წელს. ლიკვიდაციის დროს, ყველა საბუთი ექვემდებარებოდა არქივში ჩაბარებას, მაგრამ ვინ და როგორ შეასრულა ეს სამუშაოები, უცნობია. ამის გამო, 1990 წელს გაცვლის ორდერის თაობაზე ინფორმაცია არ არსებობს. კ. ჭ-ემ კი სააპელაციო სასამართლოს წარუდგინა სადავო გაცვლის ორდერის დედანი, სათანადოდ დადასტურებული და ხელმოწერილი. ასეთ ვითარებაში სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიუთითა, რომ არ არსებობს ორდერის ბათილად ცნობის საფუძველი და შესაბამისად, უტყუარი მტკიცებულება, რაც მის ნამდვილობაში ეჭვს შეიძლება ბადებდეს.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ საოლქო სასამართლომ ამ საკითხის გადაწყვეტისას სწორად გამოიყენა კანონი, სახელდობრ, სსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, მხარემ უნდა წარმოადგინოს ის მტკიცებულებები, რომლებზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნებს. სწორედ ამიტომ სასარჩელო მოთხოვნა ორდერის ბათილობის ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს მიერ სავსებით საფუძვლიანად არის დასაბუთებული.

საკასაციო პალატა ვერ მიიჩნევს დასაბუთებულად საკასაციო საჩივრის მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ბინის პრივატიზებისას დაირღვა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის დადგენილება “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ”. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ბებიასა და შვილიშვილს შორის ბინების გაცვლის ორდერი გახდა სადავო ბინაში კ. ჭ-ის ჩაწერის, ხოლო 1993 წელს კი მის მიერ ბინის პრივატიზების საფუძველი. ყოველგვარ საფუძველსაა მოკლებული კასატორის მტკიცება იმის შესახებ, რომ კ. ჭ-ეს არ ჰქონდა უფლება მ. ჭ-ის თანხმობის გარეშე მოეხდინა ბინის პრივატიზება, რადგან ბინის პრივატიზების მომენტისათვის მ. ჭ-ე ამოწერილი იყო აღნიშნული ბინიდან. საკასაციო პალატამ გამოიკვლია რა საქმის მასალები, ვერ აღმოაჩინა ისეთი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, რომ მითითებულ პერიოდში ან შემდგომ, ე.ი. 1992-2002 წლებში მ. ჭ-ეს სადავოდ გაეხადა გაცვლის გარემოებები. გარდა ამისა, რაიმე მტკიცებულება, რომ ლ. ჭ-ე თვითონ იყო ჩაწერილი (რეგისტრირებული) დედის ბინაში, არც ერთ ინსტანციაში წარმოდგენილი არ ყოფილა.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად გადაწყვიტა საკითხი სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზეც. როგორც საქმის მასალებით დგინდება და კასატორიც ადასტურებს, დავის საგნის შესახებ მისთვის ცნობილი გახდა მხოლოდ 2002 წლისათვის. ეს არგუმენტი საკასაციო პალატას არადამაჯერებლად მიაჩნია, მით უფრო, რომ საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ იგი უვლიდა და მზრუნველობდა დედას. საკასაციო პალატა გონივრული განსჯის შედეგად არასარწმუნოდ მიიჩნევს ლ. ჭ-ის ზემოაღნიშნულ არგუმენტს და თვლის, რომ სარჩელი ბინის გაცვლის ორდერისა და პრივატიზების თაობაზე ხანდაზმულია. საკასაციო პალატა საჭიროდ მიიჩნევს აღნიშნოს, რომ რაიონულმა სასამართლომ ასევე სწორად მიუთითა სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზეც, თუმცა ამ საკითხზე მსჯელობისას არასწორად გამოიყენა კანონი, 1964წ. სკ-ის ნორმები, მაშინ, როდესაც ამ საკითხზე მსჯელობისას უნდა გამოეყენებინა მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი, რაც ამ თვალსაზრისით სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიუთითა იმ კანონზე, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სკ-ის 129-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს 3 წელს. როგორც აღინიშნა, სადავო ურთიერთობები წარმოიშვა 1990-1993 წლებში და სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა უნდა აითვალოს ასეთი მოთხოვნის უფლების წარმოშობის მომენტიდან.

რაც შეეხება კ. ჭ-ის შეგებებულ სარჩელს, სადავო ბინიდან გ. ჯ-ის გამოსახლების თაობაზე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ როგორც რაიონულმა, ასევე სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა კანონი ამ საკითხზე მსჯელობისას, კერძოდ, სკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს (კ. ჭ-ეს) უფლება აქვს თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით და არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, სკ-ის 172-ე მუხლიდან გამომდინარე კი, მოითხოვოს, როგორც მესაკუთრემ, ნივთის (ქონების) უკან დაბრუნება. ამ ნაწილშიც არ ყოფილა წამოყენებული კასატორების მიერ დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე მიიღო არსებითად სწორი გადაწყვეტილება, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა ან მისი არასწორი განმარტება, გადაწყვეტილება იურიდიულად დასაბუთებულია, რის გამოც ლ. ჭ-ისა და კ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და სსკ-ის 410-ე მუხლის შესაბამისად, უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 4 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სსკ-ის 38-ე მუხლის “ზ” პუნქტით, 39-ე მუხლის “გ” პუნქტით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. ჭ-ისა და გ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს; 2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 4 ნოემბრის გადაწყვეტილება;

3. კასატორებს საკასაციო საჩივარზე დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა თითოეულს 30 ლარის ოდენობით;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.