საქართველოს უზენაესი სასამართლო
განჩინება
საქართველოს სახელით
საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის
შემოწმების შესახებ
საქმე №1335აპ-23 თბილისი
კ. ნ., 1335აპ-23 10 აპრილი, 2024 წელი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:
მერაბ გაბინაშვილი (თავმჯდომარე),
ნინო სანდოძე, მამუკა ვასაძე
ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 ოქტომბრის განაჩენზე თბილისის პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორ მარიამ ნიკოლაშვილის, ასევე – მსჯავრდებულების: ნ. კ-ასა და ე. გ-ას ინტერესების დამცველის, ადვოკატ მ. ს-ასა და მსჯავრდებულ ე. გ-ას ინტერესების დამცველი ადვოკატების – ც. წ-სა და ნ. წ-ის – საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:
1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 17 ივლისის განაჩენით ნ. კ-ა, - ნასამართლობის არმქონე, ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 116-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით და მიესაჯა 2 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა, რაც აეთვალა განაჩენის გამოტანის დღიდან; მასვე, საქართველოს სსკ-ის 43-ე მუხლის შესაბამისად, დამატებით სასჯელად 3 წლით ჩამოერთვა საექიმო საქმიანობის უფლება.
2. ამავე განაჩენით ე. გ-ა, - ნასამართლობის არმქონე, ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 246-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და განესაზღვრა 3 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა, რაც აეთვალა განაჩენის გამოტანის დღიდან; მასვე 3 წლით ჩამოერთვა საექიმო საქმიანობის უფლება.
3. აღნიშნული განაჩენი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 ოქტომბრის განაჩენით დარჩა უცვლელად.
4. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. კ-ამ ჩაიდინა სიცოცხლის მოსპობა გაუფრთხილებლობით, ხოლო ე. გ-ამ – უკანონო საექიმო საქმიანობა, რამაც ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა გამოიწვია. აღნიშნული დანაშაულები გამოიხატა შემდეგით:
· 2018 წლის 10 აგვისტოს თ-ში, ხ-ის ქუჩის №--ში მდებარე დედათა დახმარების სამეანო-გინეკოლოგიური განყოფილება „ნ-ს“ მორიგე ბრიგადის ხელმძღვანელმა – ნ. კ-ამ, მიუხედავად იმისა, რომ იცოდა, ე. გ-ას, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს პროფესიული განვითარების საბჭოს 2018 წლის 8 ივნისის სხდომის №- გადაწყვეტილებით, 2018 წლის 8 ივნისიდან 2018 წლის 25 აგვისტომდე შეჩერებული ჰქონდა სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედება სპეციალობაში – „მეანობა-გინეკოლოგია“, პაციენტი ნ. ა-ი სამშობიაროდ და შემდგომში – მეთვალყურეობისათვის გადააბარა არალიცენზირებულ ექიმს – ე. გ-ას, თვითონ კი უშუალო მეთვალყურეობა ნ. ა-ისათვის აღარ გაუწევია. მშობიარობის შემდეგ პაციენტის მდგომარეობა დამძიმდა, ნ. ა-ს დაეწყო შინაგანი სისხლდენა საშვილოსნოს გახევის გამო. ნ. კ-ამ არ უზრუნველყო პაციენტის მეთვალყურეობა და სათანადო მკურნალობის ჩატარება, რის გამოც, 2018 წლის 11 აგვისტოს ნ. ა-ი გარდაიცვალა მწვავე ზოგადი სისხლნაკლებობით, საშვილოსნოს მთლიანობის სრულშრეობრივი დარღვევის – ნახეთქი ჭრილობის – შედეგად განვითარებული სისხლდენის გამო.
· 2018 წლის 10 აგვისტოს, 19:45 საათზე, თ-ში, ხ-ის ქუჩის №--ში მდებარე დედათა დახმარების სამეანო-გინეკოლოგიური განყოფილება „ნ-ში“ ნ. ა-ის მშობიარობა წარმართა ექიმმა ე. გ-ამ, რომელსაც, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს პროფესიული განვითარების საბჭოს 2018 წლის 8 ივნისის სხდომის №- გადაწყვეტილებით, 2018 წლის 8 ივნისიდან 2018 წლის 25 აგვისტომდე შეჩერებული ჰქონდა სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედება სპეციალობაში – „მეანობა-გინეკოლოგია“. ე. გ-ა ასევე უწევდა მეთვალყურეობას ნ. ა-ის მდგომარეობას მშობიარობის შემდეგ, რა დროსაც მელოგინის მდგომარეობა დამძიმდა, მას დაეწყო შინაგანი სისხლდენა საშვილოსნოს გახევის გამო, ლიცენზიაშეჩერებულმა ე. გ-ამ კი ვერ შეძლო სწორი დიაგნოზის დასმა და სათანადო მკურნალობის ჩატარება, რის გამოც, 2018 წლის 11 აგვისტოს ნ. ა-ი გარდაიცვალა მწვავე ზოგადი სისხლნაკლებობით, საშვილოსნოს მთლიანობის სრულშრეობრივი დარღვევის – ნახეთქი ჭრილობის – შედეგად განვითარებული სისხლდენის გამო.
5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 ოქტომბრის განაჩენი საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ბრალდებისა და დაცვის მხარეებმა. თბილისის პროკურატურის პროკურორი მარიამ ნიკოლაშვილი საკასაციო საჩივრით ითხოვს განაჩენში ცვლილების შეტანასა და მსჯავრდებულებისათვის უფრო მკაცრი სასჯელების განსაზღვრას, პენიტენციურ დაწესებულებაში სრულად მოხდით.
6. მსჯავრდებულების – ნ. კ-ასა და ე. გ-ას ინტერესების დამცველი, ადვოკატი მ. ს-ა საკასაციო საჩივრით ითხოვს გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმებასა და მსჯავრდებულთა გამართლებას. ასევე განაჩენის გაუქმებასა და გამამართლებელი განაჩენის დადგენას ითხოვენ მსჯავრდებულ ე. გ-ას ადვოკატები: ც. წ. და ნ. წ..
7. საკასაციო პალატამ შეისწავლა საკასაციო საჩივრები და დაასკვნა, რომ ისინი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც, არ უნდა დაიშვას განსახილველად, კერძოდ: საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ამომწურავად იძლევა იმ საფუძველთა ჩამონათვალს, რომელთა არსებობის შემთხვევაში, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად მიიჩნევა, ასეთებია:
ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;
ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;
გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;
დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;
ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;
ზ) კასატორი არასრულწლოვანი მსჯავრდებულია.
8. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ სისხლის სამართლის საქმეში არ მოიპოვება არცერთი ზემოაღნიშნული საფუძველი. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას.
9. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებები და წარმოდგენილი მტკიცებულებები სრულყოფილად და ობიექტურად შეაფასა. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, მათ შორის: დაზარალებულის უფლებამონაცვლე ი. ა-ის, ასევე – მოწმეების: შ. ტ-ის, გ. ჩ-ს, ბ. დ-ის, თ. ა-ის, მ. მ-ის, ა. მ-ს, თ. ა-ს, ე. ჩ-ის, მ. გ-ის, ლ. უ-ას, კ. ა-ისა და სხვათა ჩვენებები, აკადემიკოს ო. ღ-ის სახ. --- ცენტრიდან და შპს „ნ-დან“ ამოღებული პაციენტ ნ. ა-ის ისტორიები, სამედიცინო ექსპერტიზის 2019 წლის 23 იანვრის №- დასკვნა, პროფესიული განვითარების საბჭოს 2019 წლის 12 სექტემბრის №- სხდომის ოქმი, „ბ-დან“ და „ს-დან“ გამოთხოვილი ინფორმაცია, კომისიური ექსპერტიზის 2021 წლის 25 მაისის №- დასკვნა და საქმეში არსებული სხვა მასალები – უტყუარად ადასტურებენ ნ. კ-ასა და ე. გ-ას მიერ მათთვის ბრალად შერაცხილი ქმედებების ჩადენას.
10. ცალსახადაა დადგენილი, რომ 2018 წლის 10 აგვისტოს ნ. კ-ა ხელმძღვანელობდა შპს „ნ-ს“ მორიგე ბრიგადას, რა დროსაც სამშობიაროდ მივიდა ნ. ა-ი, რომელიც მან მიიღო. სწორედ ამ დროიდან წარმოეშვა ნ. კ-ას სამართლებრივი გარანტის ფუნქცია – ის ვალდებული იყო, როგორც ექიმი მეან-გინეკოლოგი, მაქსიმალური ყურადღებითა და სიფრთხილით მიეღო გადაწყვეტილებები, წინდახედულობის ყველა ნორმის დაცვით ემოქმედა და ეზრუნა პაციენტზე, მით უფრო, მაშინ, როდესაც მშობიარისა და ნაყოფის სიცოცხლისა თუ ჯანმრთელობის დაცვა პროფესიული მოვალეობაა. ნ. კ-ამ დაარღვია წინდახედულობის ნორმები, როდესაც პაციენტი ნ. ა-ი სამშობიაროდ და შემდგომი მეთვალყურეობისათვის გადააბარა არალიცენზირებულ ექიმ ე. გ-ას და თვითონ პაციენტისათვის უშუალო მეთვალყურეობა აღარ გაუწევია, რასაც თვითონ მსჯავრდებულიც არ უარყოფს. ნ. ა-მა იმშობიარა მეან-გინეკოლოგის მეთვალყურეობის გარეშე. ვინაიდან ნ. კ-ასათვის ცნობილი იყო ფაქტი, რომ ე. გ-ა იმ დროისათვის იყო არალიცენზირებული ექიმი, მას შეცნობილი ჰქონდა, რომ უმცროსი ექიმი დამოუკიდებლად მშობიარობის მართვას ვერ შეძლებდა, საჭირო იყო ლიცენზირებული ექიმის მეთვალყურეობა, რასაც ადასტურებენ ექსპერტები: ლ. უ-ა, ნ. კ-ა, თ. ა-ი და ა. მ.. კერძოდ, ექსპერტ თ. ა-ის განმარტებით, მშობიარობისას ზედამხედველობა დისტანციური ვერ იქნება, შეიძლება, ექიმმა რჩევა იკითხოს დისტანციურად, მაგრამ ზედამხედველობა ადგილზე უნდა აწარმოოს; მეან-გინეკოლოგი ვალდებულია, მართოს როგორც მშობიარობა, ისე – ლოგინობის ხანა; უმცროსი ექიმი აკეთებს ყველაფერს ექიმის ზედამხედველობით; უმცროს ექიმს არ აქვს ექიმად მუშაობის უფლება, რადგან არ აქვს სერტიფიკატი; როდესაც გართულებული მშობიარობაა, ორივესთვის სჯობს, ადგილზე იყოს ზედამხედველი ექიმი. ასევე, ლ. უ-ას ჩვენებით, სამედიცინო რეგულაციების მიხედვით, დაუშვებელია დისტანციურად მეანის სატელეფონო კონსულტაციის მიღება; მკურნალი ექიმი არის უშუალოდ მეან-გინეკოლოგი ან მორიგე გინეკოლოგი, თუ მეან-გინეკოლოგი არაა; მეანი ფიზიკურად უნდა იყოს იქ და ყველაფერი უნდა გაკეთდეს მისი კარნახით; მეანს არ შეუძლო ტელეფონით და სხვა ოთახში შესვლით უმცროს ექიმთან შეთანხმება; მელოგინის და მშობიარის მდგომარეობაზე პასუხისმგებელია გინეკოლოგი და ორი საათის განმავლობაში – ანესთეზიოლოგიც; როდესაც ავადმყოფის მდგომარეობა რთულდება, მეანი აუცილებლად უნდა იყოს ადგილზე; მითითებები ტელეფონით არ შეიძლება; როდესაც ეპიდურა აქვს გაკეთებული, მკურნალი ექიმი, რომელმაც პაციენტი ამშობიარა, ვალდებულია, დააკვირდეს მელოგინეს; მშობიარობიდან პირველ ორ საათში პაციენტს უნდა აკვირდებოდეს ანესთეზიოლოგიც. მეან-გინეკოლოგ შმაგი ტაბატაძის ჩვენების თანახმად, მშობიარობის მართვა ევალება მეან-გინეკოლოგს; მართვაში იგულისხმება აბსოლუტურად ყველაფერი, სამშობიაროში შემოსვლიდან იგი სინჯავს პაციენტს, აფასებს მის მდგომარეობას, ხოლო ბებიაქალი ეხმარება მშობიარობისა და მონიტორინგის პროცესში; ორი საათის განმავლობაში ქალი რჩება ბლოკში, ამ დროს მასთან არის ბებიაქალი, სამშობიარო ბლოკშივეა მეან-გინეკოლოგი, რომელმაც ის ამშობიარა, რადგან ისაა პასუხისმგებელი პაციენტის მდგომარეობაზე; უმცროს ექიმს აქვს უფლება, ლიცენზირებული ექიმის მეთვალყურეობით (რომელიც უნდა იყოს ადგილზე, უმცროსი ექიმის გვერდით) შეასრულოს ნებისმიერი მანიპულაცია. ექსპერტ აპოლონ მესხის ჩვენებით, მშობიარობას მართავს მეან-გინეკოლოგი; უმცროსმა ექიმმა ფიზიოლოგიური მშობიარობაც რომ მართოს, არასწორია.
11. ამდენად, მოწმეთა ჩვენებებით უტყუარადაა დადასტურებული, რომ ნ. კ-ას პაციენტისათვის მეთვალყურეობა არ გაუწევია, ე. გ-ამ კი ვერ მოახერხა მდგომარეობის დროულად და სწორად შეფასება, რამაც მძიმე შედეგი გამოიწვია. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ სწორი დიაგნოზის დასმისა და შემდგომი მკურნალობის პროცესში უმცროსი ექიმის მიერ დაშვებული შეცდომები დაეშვა გამოცდილ, სერტიფიცირებულ მეან-გინეკოლოგს. გარდა ამისა, ნ. კ-ამ აღიარა, რომ პაციენტი ნ. ა-ი მას არც უნახავს და არც გაუსინჯავს, რაც მიანიშნებს იმაზე, რომ მან პაციენტის ისტორიას ხელი ფორმალურად მოაწერა. აღნიშნულით კი დგინდება მისი სრული უმოქმედობა და წინდახედულობის ნორმებით აკრძალული ქმედებების ჩადენა, შესაბამისად, მართლსაწინააღმდეგო შედეგის დადგომის შესაძლებლობის დაშვება, რაც სრულად თანხვდება საქართველოს სსკ-ის 116-ე მუხლის დეფინიციას.
12. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობა არის „უმაღლესი სამედიცინო განათლებისა და დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის უფლების დამადასტურებელი სახელმწიფო სერტიფიკატის მქონე პირის პროფესიული საქმიანობა, რომლის შედეგებზედაც ის პასუხს აგებს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით“. ამავე მუხლის „ო“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მცდარი სამედიცინო ქმედება არის „ექიმის მიერ უნებლიედ პაციენტის მდგომარეობისათვის შეუსაბამო სადიაგნოზო და/ან სამკურნალო ღონისძიებების ჩატარება, რაც მიყენებული ზიანის უშუალო მიზეზი გახდა“. ამავე მუხლის „ძ1“ ქვეპუნქტის თანახმად, სპეციალობის აღწერილობა არის „იმ საკითხებისა და უნარ-ჩვევების ჩამონათვალი, რომელთა ცოდნა და ათვისება აუცილებელია ამა თუ იმ საექიმო სპეციალობაში დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის უფლების მქონე ექიმისათვის“. „სერტიფიკატის მინიჭებისას სახელმწიფო იძლევა გარანტიას, რომ მის მფლობელ სპეციალისტს უნარი აქვს, აწარმოოს დამოუკიდებელი სამედიცინო საქმიანობა ქვეყანაში არსებული პროფესიული სტანდარტების შესაბამისად“ („ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 23-ე მუხლის მე-2 პუნქტი).
13. „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 28-ე მუხლის მიხედვით, „დამოუკიდებელი სამედიცინო საქმიანობის უფლება აქვს მხოლოდ შესაბამისი სამედიცინო განათლების მქონე პირს, რომელმაც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მიიღო დამოუკიდებელი სამედიცინო საქმიანობის უფლების დამადასტურებელი სახელმწიფო სერტიფიკატი შესაბამის სპეციალობაში“. „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის „ნ“ ქვეპუნქტის თანახმად, უმცროსი ექიმი არის თანამდებობა, „რომლის დაკავების უფლება აქვს სახელმწიფო აკრედიტაციის მქონე უმაღლესი სამედიცინო სასწავლებლის დიპლომირებულ კურსდამთავრებულს. ამ თანამდებობაზე დანიშნული პირი ექიმის ფუნქციას ასრულებს დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტის მითითებითა და პასუხისმგებლობით“. „დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს უფლება აქვს გადააბაროს პროფესიული საქმიანობისას შესასრულებელი ამოცანა სხვა დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს ან სასწავლო მიზნით ექიმის ფუნქციის შემსრულებელს, რომელსაც არ გააჩნია საამისოდ აუცილებელი ოფიციალური დოკუმენტი, თუ ის დარწმუნებულია, რომ სამედიცინო პერსონალს, რომელსაც დაავალა სამუშაოს შესრულება, აქვს სათანადო ცოდნა და პროფესიული უნარ-ჩვევები. ასეთ შემთხვევებში სამედიცინო მომსახურების ხარისხზე პასუხისმგებელია გადამბარებელი“ („საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
14. „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის 54-ე პუნქტის შესაბამისად, სამედიცინო დაწესებულების მიერ სტაციონარული სამედიცინო მომსახურების გაწევა ისეთი საქმიანობაა, რომლის განხორციელებისათვისაც საჭიროა ნებართვა. „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სამედიცინო მომსახურება არის „დიაგნოსტიკის, მკურნალობის, პროფილაქტიკის ან სამედიცინო რეაბილიტაციის მიზნით სამედიცინო მომსახურების გამწევის მიერ პაციენტისათვის ჩატარებული ნებისმიერი მანიპულაცია და პროცედურა“. ამავე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის მიხედვით კი – სამედიცინო მომსახურების გამწევი არის „პირი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ახორციელებს სამედიცინო მომსახურებას“.
15. „პერინატალური სამსახურების რეგიონალიზაციის დონეებისა და პაციენტის რეფერალის კრიტერიუმების დამტკიცების შესახებ“ დამტკიცებული საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 15/01/2015 წლის №01-2/ნ ბრძანების №81–1 პუნქტის თანახმად, „პერინატალური სერვისის მიმწოდებელი ყველა დაწესებულება ვალდებულია, უზრუნველყოს დონის შესაბამისი მომსახურების მიწოდება“. ამ ბრძანების მე-2 მუხლით განსაზღვრულია მე-2 დონის კლინიკისადმი წაყენებული მოთხოვნები, რომლებშიც შედის დროული დიაგნოსტირება, სათანადო მკურნალობა და მაღალი დონის კლინიკაში დროული რეფერალი.
16. კომისიური ექსპერტიზის 2021 წლის 25 მაისის №- დასკვნაში ხაზგასმულია, რომ შპს „ნ-ში“ დაზარალებულს არასრულად ჩაუტარდა ლაბორატორიული და ინსტრუმენტული კვლევები, რაც პირდაპირ მიუთითებს ნ. კ-ასა და ე. გ-ას ბრალეულობაზე. დასკვნაში აღნიშნულია, რომ ლოგინობის ადრეული ხანაში არასწორად დაისვა დიაგნოზი; საშოდან სისხლის დაკარგვა, რაც დაფიქსირებულია ჩანაწერებში, არ შეესაბამებოდა აღნიშნულ დიაგნოზს. ნ. ა-ის სიკვდილის თავიდან აცილება შესაძლებელი იქნებოდა, თუ დროულად დაისმებოდა საშვილოსნოს გახევის დიაგნოზი და სასწრაფოდ ჩატარდებოდა ოპერაციული მკურნალობა – საშვილოსნოს ამოკვეთა. ექსპერტიზის დასკვნაში კატეგორიულადაა მითითებული, რომ არ არსებობდა სხვა გამოსავალი, გარდა საშვილოსნოს ამოკვეთისა, რაც შეუნარჩუნებდა სიცოცხლეს დაზარალებულს. ე. გ-ას სწორი დიაგნოზი რომ დაესვა და შესაბამისი ქმედითი ღონისძიებები გაეტარებინა, ნ. ა-ი გადარჩებოდა. ამის ნაცვლად ე. გ-მ, როგორც არაუფლებამოსილმა პირმა, მდგომარეობის დამძიმების შემდეგაც განაგრძო პაციენტის მართვა. წინდახედულობის ნორმების გათვალისწინებით, იგი ვალდებული იყო, ევარაუდა, თუ რა შედეგი შეიძლებოდა მოჰყოლოდა გართულებას, მაგრამ იმედოვნებდა, რომ შედეგს თავიდან აიცილებდა. შესაბამისად, ფატალური შედეგის მიზეზია დროც, რა პერიოდშიც ვერ დაისვა სწორი დიაგნოზი.
17. კომისიური ექსპერტიზის დასკვნაში არაერთხელაა გამეორებული და ხაზგასმული, რომ ნ. ა-ის გარდაცვალების მიზეზი გახდა შპს „ნ-ში“ არასწორად დასმული დიაგნოზი, შემდგომ – დაგვიანებული დიაგნოსტირება და მკურნალობა. „შპს „ნ-ში“ ვერ იქნა დიაგნოსტირებული სისხლდენა მუცლის ღრუში, ექიმის მიერ ვერ შეფასდა, რომ 1000-1200 მლ სისხლის დანაკარგი საშოდან, ინფუზიური თერაპიის ფონზე, ვერ იქნებოდა მძიმე ჰიპოვოლემიური შოკის მიზეზი და უნდა მოეძებნა სისხლდენის სხვა წყარო, რის გამოც, ჩატარებული მკურნალობა იყო არასრული, საჭიროებდა გადაუდებელ ქირურგიულ ჩარევას, რომელიც არ ჩაუტარდა, არ ჩატარებულა სისხლის და მისი პრეპარატების ტრანსფუზია. შპს „ნ-ში“ ვერ დაესვა სწორი დიაგნოზი, რამაც გამოიწვია მკურნალობის არასწორი ტაქტიკა, კერძოდ, არ ჩაუტარდა ოპერაცია – საშვილოსნოს ამოკვეთა, არ ჩასტარებია სისხლის და მისი პრეპარატების ტრანსფუზია. შპს „ნ-ში“ დიაგნოზის დროულად, სწორად დასმის, დროულად და სწორად ჩატარებული მკურნალობის შემთხვევაში, ნ. ა-ის გადარჩენის შანსი გაცილებით მაღალი იქნებოდა“. ამდენად, ე. გ-ამ ვერ დასვა სწორი დიაგნოზი, ვერ შეაფასა პაციენტის მდგომარეობა, არ ჩაუტარა შესაბამისი სწორი გამოკვლევები და მკურნალობა, დროულად ისე ვერ იმოქმედა, როგორც სავალდებულო და აუცილებელი იქნებოდა ნ. ა-ის მდგომარეობისათვის, რადგან მას არ ჰქონდა შესაბამისი ცოდნა და გამოცდილება, ასევე – ლიცენზია და სხვა უნარები, რაც საჭირო იყო სიტუაციის მართვისათვის. მას, როგორც ლიცენზიაშეჩერებულ ექიმს, სტატუსიდან გამომდინარე, არ ჰქონდა თავის თავზე პასუხისმგებლობის აღებისა და დამოუკიდებლად მოქმედების უფლება. შესაბამისად, ე. გ-ას ქმედება უნდა შეფასდეს, როგორც მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული.
18. გამომდინარე ზემოაღნიშნულიდან, უტყუარადაა დადასტურებული, რომ ნ. კ-ა და მ. გ- კანონის და სტანდარტების შესაბამის ზედამხედველობას არ ახორციელებდნენ ე. გ-აზე. დაკარგული სისხლის ის რაოდენობა, რაც აღენიშნებოდა პაციენტს, იყო საშვილოსნოს გახევისთვის დამახასიათებელი; ფიზიოლოგიური მდგომარეობით, წნევის არასტაბილურობით, გონების დაკარგვითა და სხვა დამახასიათებელი ნიშნებით შესაძლებელი იყო, მეან-გინეკოლოგს დროულად დაესვა დიაგნოზი და შესაბამისი, სწორი, დროული მოქმედებებით შეენარჩუნებინა პაციენტისათვის სიცოცხლე. ე. გ-ა კი დაგვიანებით მიხვდა, რომ ნ. ა-ი, შესაძლოა, გასაჭრელი ყოფილიყო, მაშინ, როცა უკვე საკმარისზე მეტი სისხლი ჰქონდა პაციენტს დაკარგული და, მაღალი ალბათობით, გადარჩენის შესაძლებლობა აღარ არსებობდა.
19. ნ. კ-ასა და ე. გ-ს წინდახედულობის ვალდებულება რომ შეესრულებინათ, პაციენტს ჰქონდა უფრო დიდხანს სიცოცხლის რეალური შანსი, რომელიც მას ექიმებმა წაართვეს თავიანთი უმოქმედობით. სამედიცინო თვალსაზრისით აუცილებელი და საჭირო ღონისძიებების გაუტარებლობამ კი პაციენტის გარდაცვალება გამოიწვია. პირმა, რომელიც ვალდებულია, შეასრულოს მოქმედება, უნდა გამოიყენოს სამართლებრივი სიკეთის გადარჩენის რეალურად შესაძლებელი ყოველი შანსი, მაშინაც კი, როცა არსებობს წარმატების არა უტყუარი, არამედ თუნდაც 50%-იანი ან უფრო ნაკლები ალბათობა. ე. გ-მ და ნ. კ-ამ თავიანთი უმოქმედობით არ გამოიყენეს ასეთი შანსი, არ შეამცირეს სიკვდილის დადგომის რისკი და არ გამოიყენეს ხელთარსებული ყველა შესაძლებლობა, რათა ეს შედეგი თავიდან აეცილებინათ. შესაბამისად, თუკი პირი არ შეასრულებს საფრთხის შემამცირებელ მოქმედებას და, ვალდებულის საწინააღმდეგოდ, წარმოიქმნება აკრძალული რისკი, მაშინ შედეგი პირს ობიექტურად უნდა შეერაცხოს. მოქმედებით ჩადენილი დელიქტებისაგან განსხვავებით, უმოქმედობის დროს ალბათობის ხარისხის განსაზღვრისათვის არსებობს გარკვეული საკანონმდებლო ბარიერი, რომელიც საჭიროებს სამართლებრივ ინტერპრეტაციას. კერძოდ, ის, რომ სავალდებულო და შესაძლებელი მოქმედების შესრულებას შეეძლო შედეგის დადგომის რისკის მნიშვნელოვნად შემცირება – აღნიშნული უნდა დადგინდეს „ალბათობის მაღალი ხარისხით“ და არა – უტყუარობით, რადგან აბსოლუტური ან აბსოლუტურთან მიახლოებული უტყუარობის დამტკიცება ანალოგიური სახის დელიქტებში თითქმის შეუძლებელია. თუ საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან ვერ დგინდება, უმოქმედობის დროს აუცილებელი მოქმედება გამოიწვევდა თუ არა შედეგის თავიდან აცილებას ან, თუ არსებობს მხოლოდ იმის ალბათობა, რომ შედეგი შეიძლებოდა, თავიდან ყოფილიყო აცილებული, ასეთ შემთხვევაში არ მოქმედებს „In dubio pro reo-ს“ პრინციპი და პირს შედეგი ობიექტურად უნდა შეერაცხოს (მიუხედავად იმისა, რომ კომისიური სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნა არაკატეგორიულია). ამდენად, დასკვნა, რომ „გადარჩენის შანსი გაცილებით მაღალი იქნებოდა“, სრულიად საკმარისია მძიმე შედეგი თავიდან აცილების შესაძლებლობის დასადგენად. მსჯავრდებულების წინდახედულობის ვალდებულების შესაბამისი მოქმედებით დაცული სამართლებრივი სიკეთე, მაღალი ალბათობით, შეიძლებოდა, გადარჩენილიყო. ყოველივე ზემოთქმული კი – დარღვეულ მოვალეობათა ხარისხი, საზოგადოების წინაშე ნაკისრი პასუხისმგებლობის უგულებელყოფა, ზუსტი დიაგნოზის ვერდასმა და სხვა – პირდაპირ მიუთითებს ე. გ-ასა და ნ. კ-ას სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის მართებულობაზე.
20. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეში წარმოდგენილია მტკიცებულებების ისეთი ერთობლიობა, რაც აკმაყოფილებს როგორც ეროვნული კანონმდებლობის მოთხოვნებს გამამტყუნებელი განაჩენის დასადგენად, ისე –სამართლიანი სასამართლოს უფლებასა და ბრალეულობის მტკიცების საგანთან მიმართებით ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიდგომას. პირველი ინსტანციისა და სააპელაციო სასამართლოებმა დაასაბუთეს, თუ რატომ მიანიჭეს უპირატესობა ბრალდების მხარის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს და არ გაიზიარეს დაცვის მხარის მიერ წარმოდგენილი არგუმენტები, ხოლო დაცვის მხარის საკასაციო საჩივრები არ წარმოაჩენს ისეთ გარემოებას, რაც სასამართლოებმა ყურადღების მიღმა დატოვეს ან სამართლებრივად სათანადოდ არ შეაფასეს. სააპელაციო სასამართლომ ნ. კ-ასა და ე. გ-ას ბრალდების საქმე განიხილა საპროცესო ნორმების არსებითი დარღვევის გარეშე, მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპების დაცვით, რაც საშუალებას აძლევდა თითოეულ მხარეს, ჯეროვნად წარმოეჩინა და დაესაბუთებინა თავისი პოზიცია საქმისათვის მნიშვნელოვან ყველა გარემოებასთან დაკავშირებით. განსახილველი საქმის წარმოების არცერთ ეტაპზე არ გამოვლენილა გარემოება, რომელიც ობიექტურ დამკვირვებელს საფუძვლიან ეჭვს გაუჩენდა გასაჩივრებული განაჩენით მსჯავრდებულთათვის ბრალად შერაცხილი ქმედებების ჩადენაში.
21. რაც შეეხება ბრალდების მხარის მოთხოვნას სასჯელების გამკაცრების შესახებ, საკასაციო სასამართლო მხედველობაში იღებს სასჯელის დანიშვნის ზოგადსავალდებულო გარემოებებს, მოვალეობათა დარღვევის ხასიათს, პირის ინდივიდუალურ მახასიათებლებს, შემამსუბუქებელ და დამამძიმებელ გარემოებებს და, საქართველოს სსკ-ის 39-ე და 53-ე მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით, მიაჩნია, რომ არ არსებობს ნ. კ-ასა და ე. გ-ასათვის დანიშნული სასჯელები სამართლიანია და მათი შეცვლის საფუძველი არ არსებობს.
22. სასამართლო ითვალისწინებს, რომ, „როდესაც საკასაციო სასამართლო უარს ამბობს საჩივრის დასაშვებობაზე, ვინაიდან საჩივარი არ აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამართლებრივი საფუძვლები, ძალიან მწირი დასაბუთებაც საკმარისია კონვენციის მე-6 მუხლის მოთხოვნების დაკმაყოფილებისთვის“ (Kuparadze v. Georgia, ECtHR, no. 30743/09, §76, 21/09/2017; იხ. ასევე, Tchaghiashvili v. Georgia, ECtHR, no. 19312/07, §34, 02/09/2014; Marini v. Albania, ECtHR, no. 3738/02, §106, 18/12/2007; and Jaczkó v. Hungary, ECtHR no. 40109/03, § 29, 18/07/2006).
23. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებამდე სრულად და ობიექტურად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და მხარეთა სააპელაციო საჩივრებს (რომლებიც შეტანილი იყო იდენტურ არგუმენტებზე დაყრდნობით) გასცა ამომწურავი და დასაბუთებული პასუხები. შესაბამისად, არ არის მიზანშეწონილი საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობა ბრალდებისა და დაცვის მხარეების იმ არგუმენტების ხელახლა შესაფასებლად, რომლებზეც სააპელაციო პალატამ უკვე იმსჯელა და რასაც საკასაციო პალატაც ეთანხმება.
24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან არ იკვეთება საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე მოთხოვნა, საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-32, მე-33, მე-4 ნაწილებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. თბილისის პროკურატურის პროკურორ მარიამ ნიკოლაშვილის, ასევე – მსჯავრდებულების: ნ. კ-ასა და ე. გ-ას ინტერესების დამცველის, ადვოკატ მ. ს-ასა და მსჯავრდებულ ე. გ-ას ინტერესების დამცველი ადვოკატების – ც. წ-სა და ნ. წ-ის – საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად იქნეს ცნობილი;
2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. გაბინაშვილი
მოსამართლეები: ნ. სანდოძე
მ. ვასაძე
