3კ-1022-02 27 ნოემბერი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: სარჩელის მიხედვით “ღ.-ს” მესაკუთრედ ცნობა.

შეგებებული სარჩელის მიხედვით: “ღ.-ს” მესაკუთრედ ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001 წლის 23 ივნისს ხარაგაულის რაიკოოპერატივის გამგეობამ თ. ლ.-ის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ხარაგაულის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ სასაუზმე “ღ.-ო” წარმოადგენს მის საკუთრებას. მასში მომუშავე მებუფეტე თ. ლ.-მ სასაუზმეს უნებართვოდ მიაშენა გარკვეული ფართი, ამასთან, არ უხდის შესაბამის თანხებს, რის გამოც მოითხოვა მითითებული სასაუზმის მესაკუთრედ ცნობა და მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების სახით 3115 ლარის დაკისრება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს.

შეგებებული სარჩელის ავტორმა მიუთითა, რომ მხოლოდ სადავო ტერიტორიაზე არსებული “კიოსკი” ეკუთვნოდა რაიკოოპერატივს, რომელშიც მუშაობდა ა. ლ.-ე. ამ უკანასკნელმა “კიოსკს” მიაშენა ნაგებობა, რომელიც შემდეგ მიჰყიდა მას. თ. ლ.-მ კი ამ შენობას უნებართვოდ კიდევ მიაშენა გარკვეული ფართი.

მისი განმარტებით, რაიკოოპერატივის საკუთრებას წარმოადგენს მხოლოდ “ღ.-ს” სადავო ფართში არსებული “კიოსკი”, დანარჩენი ნაგებობები, რომელიც აშენებულია უნებართვოდ ა. ლ.-ის მიერ. მანვე შეგებებულ სარჩელში მიუთითა, რომ რაიკოოპერატივს მისთვის გადაუხდელი აქვს ხელფასი 582 ლარის ოდენობით. საბოლოო ჯამში მან მოითხოვა სადავო ობიექტის მესაკუთრედ ცნობა და რაიკოოპერატივისათვის 582 ლარის დაკისრება.

ხარაგაულის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 18 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობისა და უსაფუძვლობის გამო.

დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელი. თ. ლ.-ე ცნობილ იქნა “ღ.-ს” მესაკუთრედ. მისი შეგებებული სარჩელი ხელფასის მიუღებული თანხის ანაზღაურების ნაწილში დარჩა განუხილველად დაუზუსტებლობის გამო.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ხარაგაულის რაიკოოპერატივის გამგეობის სააპელაციო საჩივარი, გაუქმდა რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით “ღ.-ს” შენობაშივე მოქცეულ დამხმარე ნაგებობის – ხის ჯიხურის გარდა, რაიკოოპერატივს საკუთრებად ცნობაზე ეთქვა უარი უსაფუძვლობის გამო; ასევე უსაფუძვლობის გამო უარი ეთქვა რაიკოოპერატივის მოთხოვნას დავალიანების და ჯარიმის დაკისრების ნაწილში.

Dდაკმაყოფილდა თ. ლ.-ის შეგებებული სარჩელი და სასაუზმე “ღ.-ს” შენობა და დამხმარე ნაგებობები, გარდა ამ შენობაშივე მოქცეული ხის ჯიხურისა, ცნობილ იქნა მის საკუთრებად.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო შენობის საბალანსო ღირებულება 187 ლარს შეადგენს, როცა მისი ნამდვილი ღირებულება 7467 ლარია; ამასთან, მარტოოდენ მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხეს არ გააჩნია მითითებული შენობის ნასყიდობის დოკუმენტი და ნავაჭრი თანხა შეჰქონდა რაიკოოპერატივში, არ ქმნიდა სადავო შენობის მესაკუთრედ მისი ცნობის საფუძველს. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელემ ვერც ერთი ინსტანციის სასამართლოში ვერ წარადგინა შენობის აშენების ნებართვა, ხარჯთაღრიცხვა და პროექტი, მიწის ნაკვეთის გამოყოფის დოკუმენტი და ა.შ.

ამასთან სასამართლომ სარწმუნოდ მიიჩნია მოპასუხე თ. ლ.-ის განმარტება შენობის კუთვნილობის დოკუმენტების წარმოუდგენლობის თაობაზე და მიუთითა, რომ თ. ლ.-ის მხრივ მშენებლობა ნაწარმოებია კანონის გვერდის ავლით, უნებართვოდ და იგი მოკლებული იყო შესაძლებლობას, გაეფორმებინა ხელშეკრულება შენობა – ნაგებობის შეძენის შესახებ.

ამ გარემოებათა გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ ხარაგაულის რაიკოოპერატივს ეკუთვნოდა სადავო შენობაში მოქცეული მხოლოდ ხის ჯიხური, ხოლო დანარჩენი აგებული იყო უნებართვოდ და წარმოადგენდა თ. ლ.-ის საკუთრებას. რაც შეეხება აპელანტის მოთხოვნას რაიკოოპერატივზე საქონელბრუნვის, საკონტროლო დავალებისა და ჯარიმის სახით სულ 13200 ლარის დაკისრების შესახებ მიჩნეული იქნა უსაფუძვლოდ, რის გამოც დაკმაყოფილებაზე უარი ეთქვა.

2002 წლის 12 ივლისის ხარაგაულის რაიკოოპერატივის გამგეობამ საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასაუზმე “ღ.-ს” მის საკუთრებად ცნობა, ასევე მოპასუხისათვის 1320 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორს მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია. ხარაგაულის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებდა საზკვების სისტემის ობიექტი “ღ.-”, რომელშიც თანამშრომლები ინიშნებოდნენ რაიკოოპერატივის მიერ.

თვით მოპასუხე გამგე-მებუფეტეთ მისი დანიშნულია. საქონელბრუნვის დავალების შესაბამისად მოპასუხეს ნავაჭრი თანხა შეჰქონდა რაიკოპკავშირის სალაროში. ობიექტი რამდენჯერმე იქნა აფასებული რაიკოპკავშირის მიერ.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიიჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე უნდა დაუბრუნდეს ხელახალი განხილვისათვის შემდეგ გარემოებათA გამო:

სსკ-ს 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში უნდა აღინიშნოს სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებანი, მტკიცებულებანი, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას, და კანონები, რომლებითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ მოიცავს მითითებას იმის შესახებ, თუ რა ფაქტობრივი გარემოებებია საქმეზე დადგენილი უდავოს და რომელი მიიჩნია დადგენილად სასამართლომ.

გადაწყვეტილებაში მითითებული არ არის მტკიცებულებებზე, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები და კანონები, რომლითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა მოცემული გადაწყვეტილების მიღების დროს, ანუ სადავო ობიექტში მოქცეული ხის ჯიხურის მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობის, ხოლო დანარჩენი ნაგებობების მესაკუთრედ მოპასუხის ცნობის საკითხის გადაწყვეტის დროს.

სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის.

ფაქტობრივი გარემოებები დამტკიცებულად ითვლება მაშინ, თუ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი ჩამოყალიბებულია სსკ-ს 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს განსახილველ საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები არა თუ დამტკიცებული, არამედ გამოკვლეულიც კი არა აქვს. Aამგვარი გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის საფუძველზე გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს, რადგან ითვლება, რომ გადაწყვეტილება მიღებულია კანონის დარღვევით.

სააპელაციო სასამართლოს არ გაურკვევია: სადავო ობიექტები, სკ-ს 148-ე-151-ე მუხლების შესაბამისად, უძრავ ნივთთა კატეგორიას მიეკუთვნება, თუ – მოძრავს; იგი წარმოადგენს თუ არა მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, თუ საკუთვნებელია;

სკ-ს 183-ე და 193-ე მუხლების შესაბამისად მხარეებს გააჩნიათ თუ არა ამ ნივთზე საკუთრების შეძენის საფუძველი; ამავე კოდექსის 185-ე მუხლის შესაბამისად არ გარკვეულა, თუ რამდენად უნდა იქნეს დაცული შეგებებული სარჩელის ავტორის, როგორც შემძენის, უფლებები; სააპელაციო სასამართლოს არ გაურკვევია ამ ნაგებობათა გაყიდვის დროს რამდენად იყო დაცული სსკ-ს 477-ე, 479-ე, 323-ე, 312-ე მუხლის მოთხოვნები და შესაძლებელი იყო თუ არა შეგებებული სარჩელის ავტორის ან სამეწარმეო სუბიექტის, (მოსარჩელის) მესაკუთრედ ცნობა სადავო ნაგებობებზე.

სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემოთ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებანი და მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება