3კ-1107-02 29 ნოემბერი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1997წ. 15 სექტემბერს თი. და თა. ტ.-ებმა შპს “თ.-ის" წინააღმდეგ სარჩელით მიმართეს ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს შპს “თ.-ის" ბრალით გამოწვეული ზიანის _ 31561 ლარის ანაზღაურება.

მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ წლების განმავლობაში დაზიანებული იყო მათი სახლის მახლობლად გამავალი წყალგაყვანილობისა და კანალიზაციის მილები, საიდანაც დიდი რაოდენობით იღვრებოდა წყალი. ამან გამოიწვია ნიადაგის დაზიანება, სახლის საძირკვლის არათანაბარი ჯდომა და ნგრევა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ სახლის დაზიანებაში მისი ბრალი არ დასტურდებოდა.

ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1998წ. 29 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს “თ.-ს" დაეკისრა 24430 ლარის გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1999წ. 25 თებერვლის დადგენილებით გაუქმდა მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 5 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “თ.-ს" და “წ.-ს" თანაბარწილად დაეკისრათ ავარიული სახლის აღდგენითი სამუშაოების ჩატარება. ამ გადაწყვეტილებით ზარალის ასანაზღაურებელი თანხის რაოდენობა უნდა განსაზღვრულიყო სახლის აღდგენისა და გამაგრების შესახებ მუშა-პროექტის შედგენის შემდეგ.

მხარეთა სააპელაციო საჩივრების საფუძველზე საქმე განიხილა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ, რომელმაც გააუქმა მოცემულ საქმეზე რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დააკმაყოფილა იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელეებმა ვერ დაამტკიცეს კანალიზაციის მილის დაზიანების გამო გრუნტის ჩარეცხვისა და სახლის დაზიანების ფაქტი, რაც, სკ-ს 394-ე მუხლის თანახმად, გამორიცხავდა მოპასუხის პასუხისმგებლობას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 7 მარტის განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი, გაუქმდა მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და საქმე სათანადო მითითებებით, ხელახალი განხილვის მიზნით, დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვინაიდან მხარეებს შორის არ ყოფილა შეთანხმება, სკ-ს 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დავა უნდა გადაწყვეტილიყო ძველი სამოქალაქო კანონმდებლობით, ამასთან, კანალიზაციისა და წყალსადენის ცენტრალური მილების დაზიანების შედეგად წყლების ჩადენისა და სახლის ნგრევის მიზეზს (ჩამდინარე წყლების ზემოქმედებით გრუნტის დაზიანება; სახლის საძირკვლის არათანაბარი ჯდომის შედეგად სახლის ნგრევა) შორის მიზეზობრივი კავშირის უტყუარად გარკვევის მიზნით დანიშნულიყო კვალიფიციური კომისიური (კომპლექსური) ექსპერტიზა და ექსპერტიზის შედეგების შესაბამისად მომხდარიყო საქმის გადაწყვეტა. სასამართლოს სათანადო შეფასება უნდა მიეცა ამ საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1997წ. 8 აპრილის გადაწყვეტილებისათვისაც.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 1 ივლისის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 25 თებერვლის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით თი. და თა. ტ.-ების სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს “თ.-ს" მოსარჩელეთა სასარგებლოდ დაეკისრა 24430 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ ქ. თბილისში, ... მდებარე თ. ტ.-ის კუთვნილი სახლის დეფორმაცია გამოწეულია გრუნტის დაჯდომის ქიმიური და მექანიკური სუფოზიის შედეგად, რომელიც განპირობებულია შენობის ფასადის გასწვრივ განლაგებული მიწისქვეშა კომუნიკაციებიდან (წყალსადენი) წყლის დანაკარგების გრუნტში ინფლანტაციით. აღნიშნული გარემოება დასტურდება ექსპერტიზის დასკვნით.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ შენობის დეფორმაციის მიზეზია შენობის ქუჩის ფასადის კედლის ქვეშ გრუნტის სუფოზური კომუნიკაციიდან (ცენტრალური წყალსადენი მილი, რომლის დაზიანებული მონაკვეთი ქუროშია მოქცეული) გამოსული წყლების გრუნტზე ქიმიური და მექანიკური ზემოქმედება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სახლის დეფორმაცია გამოწვეული იყო ეზოში შემავალი განშტოების დაზიანების შედეგად, რომელზედაც პასუხისმგებელი იყო თავად მობინადრე, რადგან ექსპერტის დასკვნით დადგინდა, რომ შურფის გახსნისას ქუროიანი მილის ზემოთ, ქუროიანი მილიდან 0,8 მ-ის დაშორებით გამოჩნდა ეზოში შემავალი განშტოება, 20მმ დიამეტრის წყლის მილი, რომელიც ძლიერ კოროზირებული იყო. შურფის ამ ნაწილში სუფოზიის კვალი და ტენიანობა არ შეინიშნებოდა და მხოლოდ მილის გრუნტისაგან გაწმენდის მცდელობისას მოხდა მისი დაზინება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზიანი შპს “თ.-ის" ბრალეული მოქმედებით იყო გამოწვეული, რაც გამოიხატა კომუნიკაციების დროულად შეუკეთებლობაში და იგი სკ-ს 992-ე და 408-ე მუხლების საფუძველზე ვალდებულია, აუნაზღაუროს მოსარჩელეს მიყენებული ზიანი.

2002წ. 6 სექტემბერს შპს “თ.-მ" საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლით:

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემული საქმის განხილვის დროს დაარღვია სსკ-ს 393-ე მუხლის “ა" პუნქტის მოთხოვნა, რაც იმაში გამოიხატა, რომ დავა უნდა გადაწყვეტილიყო ძველი სამოქალაქო სამართლის ნორმების გამოყენებით, ვინაიდან მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოშობილი იყო ახალი სამოქალაქო კოდექსის სამოქმედოდ შემოღებამდე და მხარეები არ შეთანხმებულან ახალი სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისად დავის გადაწყვეტის თაობაზე.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა ექსპერტიზის დასკვნას. მისი შეფასებით, ცენტრალური მაგისტრალის დაზიანება, რომელსაც ადგილი ჰქონდა 1997 წელს, ვერ მოახდენდა ზეგავლენას სახლის ავარიულობაზე, ვინაიდან სახლს 1987-88 წლებშიც გააჩნდა დაზიანებანი, რაც დაფიქსირებულია მოცემულ საქმეზე მიღებულ კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაში.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, ვინაიდან იგი ემყარება სახლის დეფორმაციულობის გამოწვევის ნაწილში ექსპერტთა მიერ არასათანადოდ გამოკვლეულ გარემოებებს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე, გაეცნო საქმის მასალებს და მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და სარჩელი დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სკ-ს 1507-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ, ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ. ამავე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად კი სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოშობილი იყო ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე, ამასთან, მხარეები არ შეთანხმებულან, რომ დავა გადაეწყვიტათ ახალი სამოქალაქო კოდექსით, ცხადია, სასამართლო უფლებამოსილი არ იყო, გამოეყენებინა იგი და დავა უნდა გადაეწყვიტა 1997წ. 25 ნოემბრამდე მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის ნორმების გამოყენებით.

სსკ-ს 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ა" პუნქტის შესაბამისად სასამართლოს მიერ იმ კანონის არგამოყენება, რომელიც უნდა გამოყენებულიყო, წარმოადგენს საკასაციო საჩივრის საფუძველს. ამ წესის დაუცველად მიღებული გადაწყვეტილება ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად იმ შემთხვევაშიც კი, თუ საქმეზე მიღებულია სწორი გადაწყვეტილება.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს ამ დავის გადაწყვეტის დროს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ. რედაქცია) ნორმები.

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მე-4 მუხლის მე-5 აბზაცის პირველი წინადადების შესაბამისად სამოქალაქო უფლებები და მოვალეობები წარმოიშობა სხვა პირისათვის ზიანის მიყენების შედეგად.

ამავე კოდექსის 457-ე მუხლის პირველი და მეორე აბზაცის შესაბამისად მოქალაქის პიროვნების ან ქონებისათვის მიყენებული ზიანი, აგრეთვე ორგანიზაციისათვის მიყენებული ზიანი მთლიანად უნდა აანაზღაუროს ზიანის მიმყენებელმა.

ზიანის მიმყენებელი თავისუფლდება ანაზღაურებისაგან, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის მიყენებაში მას ბრალი არ მიუძღვის.

ამავე კოდექსის 470-ე მუხლის შესაბამისად ზიანის ანაზღაურების მისჯის დროს სასამართლო, არბიტრაჟი ან სამედიატორო სასამართლო, საქმის გარემოებათა შესაბამისად, აკისრებს ზიანისათვის პასუხისმგებელ პირს აანაზღაუროს იგი ნატურად, ან მთლიანად აანაზღაუროს მიყენებული ზარალი, ხოლო 212-ე მუხლის მეორე აბზაცის შესაბამისად ზარალად ითვლება კრედიტორის მიერ გაწეული ხარჯები, მისი ქონების დაკარგვა ან გაფუჭება და აგრეთვე შემოსავალი, რომლებიც არ მიუღია და რასაც იგი მიიღებდა, თუკი მოვალე ვალდებულებას შეასრულებდა.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ შენობის დეფორმაციის მიზეზია გრუნტის დაჯდომა ქიმიური და მექანიკური სუფოზიის შედეგად, რომელიც გამოწვეულია შენობის ფასადის გასწვრივ განლაგებული მიწისქვეშა კომუნიკაციებიდან (წყალსადენიდან) წყლის დანაკარგების გრუნტში ინფლანტაციით, რაც დადასტურებულია ექსპერტიზის დასკვნით. ზიანი შპს “თ.-ის" ბრალეული მოქმედებითაა გამოწვეული, რაც გამოიხატა კომუნიკაციების დროულად შეუკეთებლობაში და, აქედან გამომდინარე, იგია პასუხისმგებელი მიყენებული ზარალის ანაზღაურებაზე იმ მოცულობით, რა ოდენობითაც განისაზღვრა იგი. საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით სახლის აღსადგენად შესასრულებულ სამუშაოთა ღირებულება შეადგენს 24430 ლარს, რაც მთლიანად უნდა აანაზღაუროს მოპასუხემ, რადგანაც მან ვერ დაამტკიცა, რომ ზიანის მიყენებაში ბრალი არ მიუძღვის.

სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად საოლქო სასამართლო კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსთვის, თუ გამოყენებული არ არის დამატებითი და დადასტურებული საკასაციო პრეტენზია.

მოცემულ შემთხვევაში კასატორის მითითება იმაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ მისცა სათანადო შეფასება საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნას, ანდა მისივე მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სასამართლომ არ შეაფასა ამ საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული 1997წ. გადაწყვეტილება, არ წარმოადგენს არც დამატებით და არც დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას. საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნა (რომელიც ჩატარებულია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითების შესაბამისად) სწორად შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ და სწორედ ამ დასკვნის საფუძველზე დაადგინა, რომ სახლის დაზიანება გამოწვეულია მოპასუხის ბრალეული მოქმედებით.

რაც შეეხება ანალოგიურ დ.-ე 1997წ. 28 აპრილს ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას (იგი კანონიერ ძალაშია შესული, მაგრამ არ არსებობს ამ გადაწყვეტილების ბოლო გვერდი), საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში იმის მითითება, რომ “სარჩელი შპს “თ.-ის" მიმართ ზიანის ანაზღაურების ნაწილში უნდა დარჩეს განუხილველად" ნიშნავს იმას, რომ დავა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის თაობაზე არ დასრულებულა და იგი გაგრძელდა 1997წ. 15 სექტემბერს მოსარჩელეთა მიერ ახალი სარჩელის წარდგენის შემდეგ, რის უფლებაც, კანონის თანახმად, მხარეს გააჩნდა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, მაგრამ მათ, შეფასებისას არასწორად გამოიყენა კანონი. კერძოდ, ძველი სამართლებრივი ურთიერთობის გადაწყვეტისათვის, ნაცვლად იმისა, რომ გამოეყენებინა სამოქალაქო სამართლის კოდექსი (1964წ. რედაქცია), გამოიყენა ახალი სამოქალაქო კოდექსის ნორმები. იმის გათვალისწინებით, რომ მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, ამ ურთიერთობას სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცეს და სამართლებრივი ურთიერთობის შეფასებისას სწორად გამოიყენოს კანონი.

საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ საქმის გარემოებები საოლქო სასამართლო კოლეგიის ან პალატის მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე აქვს დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 1 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

თი. და თა. ტ.-ების სარჩელი დაკმაყოფილდეს.

შპს “თ.-ს" თი. და თა. ტ.-ების სასარგებლოდ დაეკისროს 24430 ლარის გადახდა.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.