¹ 3კ/1109-01 1 თებერვალი, 2002 წ. , ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ვ. ხრუსტალი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,მ. გოგიშვილი

სარჩელის და შეგებებული სარჩელის საგანი: მორალური ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000 წლის 23 აგვისტოს გ. თ-ძემ “მ.-ის” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2000 წლის 5 ივლისს საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხით გადაიცა მოპასუხის წარმომადგენელ ჟან პოლ ლანფრანქსის ინტერვიუ, რომელმაც მისი პიროვნებისა და საქმიანობის შესახებ არასწორი, სინამდვილესთან აშკარად შეუსაბამო ინფორმაცია გაავრცელა.

ანალოგიური განმეორდა 2000 წლის 6 ივლისს სასტუმრო “შ.-ში” გამართულ პრესკონფერენციაზეც.

მოსარჩელემ სატელევიზიო გადაცემისა და პრესკონფერენციაზე გაკეთებული განცხადებებიდან მისი პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის შემლახავად მიიჩნია შემდეგი გამონათქვამები:

1. “ბატონ გ-საც უნდა შემოეტანა თავისი შენატანი, თავისი წვლილი ამ საქმეში. მას არაფერი არ მოუტანია საქმეში, არაფერი არ შემოუტანია ამ ერთობლივ საწარმოში”.

2. “ჩვენ ჩამოვედით თ-ძელენდში. ეს აღარ არის საქართველო, ეს თ-ძელენდია. ის აქ არის მეფე და აკეთებს რაც უნდა, და ჩვენ არ შეგვიძლია არაფერი, წარმოუდგენელია გავაკეთოთ ის, რაც ჩვენ გვინდა”.

3. “ბატონი თ-ძე გვიქმნის ჩვენ უამრავ პრობლემებს და ამჟამად ჩვენ მივდივართ სასამართლოში და ჩვენ გვაინტერესებს, რა მოიტანა ბატონმა თ-ძემ. შეუძლია მას დაგვიმტკიცოს, დაგვიდასტუროს, რა შემოიტანა? მას არ შეუძლია არაფრის დამტკიცება, მას არაფერი არ შემოუტანია ამ ქარხანაში”.

4. “ბატონი გ. თ-ძე არის საბჭოთა საქმოსანი. მას არც ერთი ცენტი არ ჩაუდია კომპანიაში და მას უნდა თავი აჩვენოს, რომ მე ვარ აქ მეფე, მე ვმართავ ამ საწარმოსო”.

5. “ჩვენ გარკვეულწილად მახეში ვართ გაბმული. ჩვენ – ეს არის სამეფო და მასში მეფობს გ. თ-ძე, სადაც არის ერთადერთი კარი – შესასვლელი კარი: თქვენ შედიხართ თქვენი ტვირთით და ერთადერთი კარია გამოსასვლელი, მაგრამ გამოსვლა თქვენ არ შეგიძლიათ თქვენს ბარგთან ერთად. თქვენ ტოვებთ თქვენს ჩემოდნებს”.

6. “ჩვენ აქ იმისთვის არ ჩამოვსულვართ, რომ მუხლი მოვუდრიკოთ ბატონ თ-ძეს. ჩვენ გვაქვს ჩვენი თავმოყვარეობა და გვინდა, რომ გვქონდეს ურთიერთობა ასევე თავმოყვარე ადამიანებთან”.

7. “საქმე გვაქვს ინტერესთა კონფლიქტთან, სახეზეა არასამართლებრივი კონკურენცია, როდესაც ხდება ერთი ადამიანი ორი კონკურენტი საწარმოს სათავეში”.

8. “20000 ლარი გადავიხადეთ იანვრის თვეში მხოლოდ ბატონი გ. თ-ძის მობილური ტელეფონით საუბრებისათვის, არა ბატონი თ-ძისათვის, არამედ მისი უდიდებულესობა “ჯ. თ-ძისათვის”.

მოსარჩელემ მოითხოვა პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის შემლახავი ცნობების უარყოფა მასობრივი ინფორმაციის იმავე საშუალებებით, რომლითაც მოხდა ამ ცნობების გავრცელება და მორალური ზიანის 500000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ის არ უარყოფდა “მ.-ს” წარმომადგენლის მიერ გ. თ-ძის მიმართ ცნობების გავრცელების ფაქტს, მაგრამ მას მიაჩნდა, რომ მის მიერ გავრცელებული ცნობები არ ლახავდა მოსარჩელის პატივს, ღირსებას და საქმიან რეპუტაციას. ისინი შეესაბამებიან სინამდვილეს და აქედან გამომდინარე ვინაიდან გ. თ-ძის პირადი არაქონებრივი უფლებები არ იყო დარღვეული, არ არსებობდა მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველიც.

“მ.-მ” სამოქალაქო კოდექსის მე-18 და 413-ე მუხლის საფუძველზე შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს.

შეგებებული სარჩელის ავტორმა მიუთითა, რომ 2000 წლის 5 ივლისს ტელეკომპანია “...”-ისთვის მიცემულ ინტერვიუში და 2000 წლის 22 ივლისს ტელეკომპანია “....-ის” საინფორმაციო გამოშვებაში მიცემულ ინტერვიუში გ. თ-ძის მიერ გავრცელებულ იქნა შეგნებული მონაჭორი, ცრუ, არაზუსტი, შეურაცხმყოფელი ინფორმაცია კომპანია “მ.-ისა” და კ-ელის ჯგუფის მიმართ.

მათ “მ.-ის” პატივის და ღირსების შემლახველად მიიჩნიეს შემდეგი გამონათქვამები.

1. “ფრანგებს” ჟულიკებად გამოვაცხადებთ, ვინაიდან სცადა მოეტყუებინა ქართული მხარე”.

2. “ბატონ კ-ელს მე თაღლითად გამოვაცხადებ, ვინაიდან მას უნდოდა ქართული მხარის მოტყუება და ვერ შეძლო”.

3. “მე დავუდასტურებ მათ და საზოგადოებას, რომ არიან თაღლითები და მათ ასეთი რამ არ გაუვათ”.

4. “ჩამოიტანეს კარგად შეღებილი საწარმოო ხაზი და ე.ი. იყო მცდელობა ნახმარი ხაზი უხმარად მიგვეღო. 15 წლის წინ გამოშვებული დაგვაწერეს 5 მილიონ დოლარად”.

5. “როგორც აცხადებენ, ინვესტიცია 33 მილიონი არისო, მე ვლაპარაკობ, რომ თავის გადმორიცხვიანად და შეძენილი მოწყობილობებით არ აღემატება 17-18 მილიონს”.

6. “მე დავუმტკიცებ ფრანგებს, რომ თაღლითობენ, რომ მათ მიერ შემოტანილი მოწყობილობა 15-16 წელი აფრიკაში ნასაქმები იყო, მერე გადაღებილი. მათ მიერ წამოყენებული ინვესტიციების ოდენობა არ შეესაბამება სინამდვილეს და იმ ფასებს, რომელსაც გვიყენებენ”.

7. “ერთ-ერთი დანადგარი, რომელიც ჩამოიტანეს და დაგვაწერეს 5 მილიონ დოლარად, შიგ პალმის ფოთლები იყო, 1982 წელს გამოშვებული და შეღებილი თითქოსდა, ახალი დანადგარი იყო”.

8. “ჩამოიტანეს 15 წლის ნახმარი მანქანა-ხაზი, როცა ის დავატრიალეთ, პალმის ტოტები ამოცვივდა იქიდან”.

შეგებებული სარჩელის ავტორმა ტელევიზიისა და პრესის საშუალებით მოითხოვა მისი პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის შემლახავი ზემოთ მითითებული ცნობების უარყოფა და მორალური ზიანის _ 1 მილიონი აშშ დოლარის მოპასუხისათვის დაკისრება.

გ. თ-ძემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მისი გამონათქვამები შეესაბამებოდა სინამდვილეს და არავის პატივს, ღირსებას და საქმიან რეპუტაციას არ ლახავდა. აქედან გამომდინარე, შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება დაუშვებლად მიაჩნდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილებით გ. თ-ძის სარჩელი მინისა და ლუდის წარმოების საერთაშორისო საზოგადოება-”მ.-ის” წინააღმდეგ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ.

მინისა და ლუდის წარმოების საერთაშორისო საზოგადოება “მ.-ის” დაევალა 2000 წლის 5 ივლისს საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის გადაცემაში და 2000 წლის 6 ივლისს, სასტუმრო “შ.-ში” მოწყობილ პრესკონფერენციაზე მიცემულ ინტერვიუში გავრცელებული, გ. თ-ძის პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის შემლახავი ცნობების უარყოფა შემდეგი ფორმით:

მინისა და ლუდის წარმოების საერთაშორისო საზოგადოება “მ.-ი” უარყოფს მისი წარმომადგენლის, ბატონ ჟან პოლ ლან-ფრანქსის, მიერ 2000 წლის 5 ივლისს საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის გადაცემით “...” და სასტუმრო “შ.-ში” მოწყობილ პრესკონფერენციაზე გავრცელებულ გ. თ-ძის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შემლახავ, სინამდვილესთან შეუსაბამო შემდეგ ცნობებს:

_ “ბ-ნ გ-საც უნდა შემოეტანა თავისი შენატანი, თავისი წვლილი ამ საქმეში, მას არაფერი მოუტანია საქმეში, არაფერი შემოუტანია ამ ერთობლივ საწარმოში”;

_ “ჩვენ ჩამოვედით თ-ძელენდში. ეს აღარ არის საქართველო, ეს თ-ძელენდია. ის იქ არის როგორც მეფე და აკეთებს რაც უნდა და ჩვენ არ შეგვიძლია არაფერი. წარმოუდგენელია ბ-ნ გ-ისთან მუშაობა, წარმოუდგენელია გავაკეთოთ ის, რაც ჩვენ გვინდა”;

_ “მას არ შეუძლია არაფრის დამტკიცება, მას არაფერი არ შემოუტანია ამ ქარხანაში”;

_ “ბ-ნი გ. არის საბჭოთა საქმოსანი. მას არც ერთი ცენტი არ ჩაუდია ამ კომპანიაში და მას უნდა თავი აჩვენოს, რომ მე ვარ აქ მეფე, მე ვმართავ ამ საწარმოსო”;

_ “ჩვენ გარკვეულწილად მახეში ვართ გაბმულნი, ჩვენ ერთმანეთში თ-ძელენდს ვეძახით აქაურობას, თ-ძელენდი ეს არის სამეფო და მასში მეფობს გ. თ-ძე, სადაც არის ერთადერთი კარი, თქვენ შედიხართ თქვენი ტვირთით და ერთადერთი კარია გამოსასვლელი, მაგრამ გამოსვლა თქვენ არ შეგიძლიათ თქვენს ბარგთან ერთად, თქვენ ტოვებთ თქვენს ჩემოდნებს”;

_ “საქმე გვაქვს ინტერესთა კონფლიქტთან, სახეზეა არასამართლებრივი კონკურენცია, როდესაც ხდება ერთი ადამიანი ორი კონკურენტი საწარმოს სათავეში”;

_ “20000 ლარი გადავიხადეთ იანვრის თვეში მხოლოდ ბ-ნი გ. თ-ძის მობილური ტელეფონით საუბრებისათვის, არა ბ-ნი თ-ძისათვის, არამედ მისი უდიდებულესობა “ჯ. თ-ძისათვის”;

მასვე გ. თ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 100.000 ლარის გადახდა მორალური ზიანის ანაზღაურების მიზნით.

საზოგადოება “მ.-ის” შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საოლქო სასამართლომ გამონათქვამები: “ბ-ნ გ-ისაც უნდა შემოეტანა თავისი შენატანი, თავისი წვლილი ამ საქმეში. მას არაფერი არ მოუტანია საქმეში, არაფერი არ შემოუტანია ამ ერთობლივ საწარმოში” და “ბ-ნი თ-ძე გვიქმნის ჩვენ უამრავ პრობლემებს და ამჟამად ჩვენ მივდივართ სასამართლოში და ჩვენ გვაინტერესებს რა მოიტანა ბ-ნმა თ-ძემ. შეუძლია მას დაგვიმტკიცოს, დაგვიდასტუროს, რა მოიტანა? მას არ შეუძლია არაფრის დამტკიცება, მას არაფერი არ შემოუტანია, არ შეუძლია არაფრის დამტკიცება; მას არაფერი არ შემოუტანია ამ ქარხანაში”; მიიჩნია, რომ ერთ აზრს ქმნიდა და ლახავდა მოსარჩელის პატივს, ღირსებასა და საქმიან რეპუტაციას, რადგან მეწარმე, რომელიც ვალდებულებას არ ასრულებს და უქმნის უამრავ პრობლემებს პოტენციურ პარტნიორს, ის აღიქმება არასაიმედო პარტნიორად და მისი, როგორც მეწარმის იმიჯი, დისკრედიტებულია, შელახულია მისი საქმიანი რეპუტაცია. ამ ცნობის გავრცელებით გ. თ-ძე საზოგადოებას წარმოუდგება არასაიმედო, არასანდო პიროვნებად, რითაც ილახება მისი პატივი და ღირსება.

სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხე მხარემ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება იმის შესახებ, თუ რა ვალდებულება ეკისრებოდა პირადად გ. თ-ძეს და რა არ შეასრულა, ეს კი მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობას ადასტურებდა და მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა მისი უარყოფა.

სასამართლომ არ გაიზიარა “მ.-ის” წარმომადგენლის მტკიცება იმის შესახებ, რომ 1997 წლის 18 ივნისის კონტრაქტის საფუძველზე გ. თ-ძე ვალდებული იყო, ერთობლივი საწარმოსათვის მიეწოდებინა სამეწარმეო საქმე, რომელიც მხარეთა მიერ 4000000 დოლარად იყო შეფასებული, ვინაიდან აღნიშნული ვალდებულების შესრულება ევალებოდა შპს “ყაზბეგს” და არა გ. თ-ძეს.

საოლქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გამონათქვამით “ჩვენ ჩამოვედით თ-ძელენდში, ეს აღარ არის საქართველო, ეს თ-ძელენდია. ის აქ არის როგორც მეფე და აკეთებს რასაც უნდა და ჩვენ არ შეგვიძლია არაფერი, წარმოუდგენელია ბ-ნ გ-სთან მუშაობა, წარმოუდგენელია გავაკეთოთ ის, რაც ჩვენ გვინდა”, მოპასუხე მოსარჩელეს ახასიათებს ისეთ თავნება პიროვნებად, რომელიც საკუთარ მიწაზე პარტნიორთა აზრს ანგარიშს არ უწევს, აკეთებს იმას, რაც მას სურს და შეუძლებელს ხდის მასთან საქმიან ურთიერთობას. ამიტომ აღნიშნული გამონათქვამი სასამართლომ მიიჩნია გ. თ-ძის საქმიანი რეპუტაციის შემლახავად. გარდა ამისა, სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხემ ვერ დაადასტურა ცნობების სინამდვილესთან შესაბამისობა.

საოლქო სასამართლომ მოსარჩელის პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის შემლახავად მიიჩნია გამონათქვამი: “ბ-ნი გ. თ-ძე არის საბჭოთა საქმოსანი. მას არც ერთი ცენტი არ ჩაუდია ამ კომპანიაში და მას უნდა თავი აჩვენოს, რომ მე ვარ აქ მეფე, მე ვმართავ ამ საწარმოსო”. სასამართლოს მოსაზრებით “საბჭოთა საქმოსანი” საზოგადოებაში აღიქმება არაპროგრესულ, მოძველებული მენტალიტეტის მქონე პიროვნებად, რომელიც ვერ აზროვნებს თანამედროვე სტანდარტების მიხედვით. ასეთი პიროვნება ნებისმიერი მეწარმისათვის არასასურველი პარტნიორია. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ ვერ წარმოადგინა, ვერცერთი მტკიცება, რომელიც დაადასტურებდა აღნიშნული გამონათქვამის სინამდვილესთან შესაბამისობას.

საოლქო სასამართლომ შემდეგი გამონათქვამი “ჩვენ გარკვეულწილად მახეში ვართ გაბმულნი. ჩვენ ერთმანეთში თ-ძელენდს ვეძახით აქაურობას. თ-ძელენდი ეს არის სამეფო და მასში მეფობს გ. თ-ძე, სადაც არის ერთადერთი კარი – შესასვლელი კარი: თქვენ შედიხართ თქვენი ტვირთით და ერთადერთი კარია გამოსასვლელი, მაგრამ გამოსვლა თქვენ არ შეგიძლიათ თქვენს ბარგთან ერთად. თქვენ ტოვებთ თქვენს ჩემოდნებს” _ მიიჩნია პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის შემლახავად, რადგან სასამართლოს აზრით, მოპასუხე ბრალს სდებდა გ. თ-ძეს მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენაში – სხვისი საკუთრების ხელყოფაში, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარემ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება აღნიშნული გამონათქვამის სინამდვილესთან შესაბამისობის შესახებ.

მოპასუხის გამონათქვამი _ “საქმე გვაქვს ინტერესთა კონფლიქტთან, სახეზეა არასამართლებრივი კონკურენცია, როდესაც ხდება ერთი ადამიანი ორი კონკურენტი საწარმოს სათავეში”, საოლქო სასამართლომ ასევე მოსარჩელის საქმიანი რეპუტაციის შემლახავად მიიჩნია იმ თვალსაზრისით, რომ გ. თ-ძე რუსთავის ქარხანაში მხოლოდ 11%-ის მფლობელი აქციონერი იყო.

მოსარჩელის ღირსების შემლახავად ასევე იქნა მიჩნეული გამონათქვამი: “20000 ლარი გადავიხადეთ იანვრის თვეში მხოლოდ ბ-ნი გ. თ-ძის მობილური ტელეფონით საუბრისათვის, არა ბატონი თ-ძისათვის, არამედ მისი უდიდებულესობა “ჯ. თ-ძისათვის”, რომელიც სასამართლოს მოსაზრებით, ცინიკურ ტონში იქნა გაკეთებული და ვერ იქნა წარმოდგენილი ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი. პირიქით, საქმეში წარმოდგენილია დოკუმენტი, რომლის მიხედვითაც იანვრის სატელეფონო გადასახადი 38 ლარის და 92 თეთრის ტოლია.

საოლქო სასამართლომ შეგებებულ სარჩელთან დაკავშირებით მიუთითა, რომ “მ.-ის” მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა მოსარჩელის მიერ მისი პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის გავრცელების ფაქტი, “მ.”-ს მიერ მითითებულ გ. თ-ძის გამონათქვამებში “მ.-ი” საერთოდ ნახსენები არ იყო. გამონათქვამი ეხებოდა კ-ელს, რომელიც ფიზიკური პირია და უფლება აქვს დამოუკიდებლად გამოვიდეს სამართლებრივ ურთიერთობებში. მანქანა დანადგარების მომწოდებელნი კი “ს.-ა” და “მ.-ი” არიან, რომლებიც დამოუკიდებელი იურიდიული პირები არიან და თვითონვე შეუძლიათ გადაწყვიტონ სარჩელის შეტანის საკითხი.

2001 წლის 15 ოქტომბერს “მ.-მ” საკასაციო საჩივრით მიმართა სასამართლოს. კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე საოლქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორის მოსაზრებით, საოლქო სასამართლომ უკანონოდ არ დააკმაყოფილა მისი შუამდგომლობა მოცემული საქმის წარმოებით შეწყვეტის შესახებ, რითაც დაარღვია “უცხოეთის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებათა ცნობისა და აღსრულების შესახებ 1958 წლის ნიუ-იორკის კონვენციის (რომელსაც საქართველო შეუერთდა 1994 წლის 3 თებერვალს) მე-2 მუხლისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლის “ვ” პუნქტის მოთხოვნები.

ზემოთმითითებული კანონების შესაბამისად მხარეთა შორის საარბიტრაჟო შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში სასამართლოს არა აქვს უფლება, არსებითად განიხილოს მხარეებს შორის დავა და მიიღოს გადაწყვეტილება. შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში მხარეთა შორის დავა უნდა გადაწყდეს მხოლოდ კერძო არბიტრაჟის მეშვეობით.

საოლქო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ 1999 წლის 19 თებერვლის ხელშეკრულების მხარეებს (რომლის 7.2 პუნქტი შეიცავს საარბიტრაჟო შეთანხმებას) წარმოადგენენ შპს “ყ.-ი” და შპს “გ.-ი”. განსახილველი სამოქალაქო დავის მხარეებს კი წარმოადგენენ ფიზიკური პირები; გ. თ-ძე და სს “მ.-ი”.

კასატორს მიაჩნია, რომ არასწორია საოლქო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს ხელშეკრულება დავის კერძო არბიტრაჟში განხილვის შესახებ ეხება მხოლოდ საწარმოთა შერწყმასთან დაკავშირებულ დავებს და იგი არ შეიძლება ეხებოდეს პირის პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის შესახებ დავების გადაწყვეტის წესს. მას მიაჩნია, რომ მოცემული დავა შპს “ყ.-ში” სწორედ მათ პარტნიორულ ურთიერთობასთან დაკავშირებული დავაა. მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ემყარება იმას, თუ რამდენად კეთილსინდისიერად ხორციელდება პარტნიორის საქმიანობა შპს “ყ.-ში”, მაგრამ სასამართლოს არ შეუძლია გადაწყვიტოს, თუ როგორ სრულდებოდა შპს “ყ.-ის” პარტნიორების მიერ ვალდებულებები, ვინაიდან ეს საკითხი შეიძლება განიხილოს მხოლოდ კერძო არბიტრაჟმა.

ამიტომ კასატორმა მოითხოვა ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 12 აპრილის განჩინების (საქმის შეწყვეტის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ) გაუქმება და საქმის წარმოების შეწყვეტა.

გარდა ამისა, კასატორმა მიუთითა, რომ საქმეზე მიღებულ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში საოლქო სასამართლომ მისთვის გაუგებარი გარემოების გამო გამონათქვამები: “ბ-ნ გ-ისაც უნდა შემოეტანა თავისი შენატანი, თავისი წვლილი ამ საქმეში. მას არაფერი არ მოუტანია ამ საქმეში, არაფერი არ შემოუტანია ამ ერთობლივ საწარმოში და “ბ-ნი თ-ძე გვიქმნის ჩვენ უამრავ პრობლემებს და ამჟამად ჩვენ მივდივართ სასამართლოში და ჩვენ გვაინტერესებს, რა მოიტანა ბ-ნმა თ-ძემ. შეუძლია მას დაგვიმტკიცოს, დაგვიდასტუროს, რა მოიტანა. მას არ შეუძლია არაფრის დაკმტკიცება, მას არაფერი არ შემოუტანია ამ ქარხანაში”, არასწორად გააერთიანა და საერთო ტექსტიდან ამოაგდო მომდევნო სიტყვები: “ბ-ნ თ-ძეს შემოტანილი აქვს თბილისის ცენტრში მდებარე ლუდის ქარხანა”. აღნიშნული მოქმედებით სასამართლომ დაამახინჯა გამონათქვამი და დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 105-ე მუხლებით დაცული მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპი.

კასატორმა ასევე არასწორად მიიჩნია საოლქო სასამართლოს შეფასება იმის შესახებ, რომ გ. თ-ძე არ იყო ვალდებული, ერთობლივი საწარმოსათვის მიეწოდებინა 4000000 აშშ დოლარის სამეწარმეო საქმე. კასატორმა მიუთითა, რომ გ. თ-ძე წარმოადგენდა შპს “ყ.-ის” დირექტორს და პარტნიორს, ამიტომ იგი იყო პასუხისმგებელი შპს “ყ.-ის” ამ ვალდებულებაზე.

კასატორს მიაჩნია, რომ საოლქო სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა ფაქტი იმის შესახებ, თუ რამდენად აქვს პირადად გ. თ-ძეს შესრულებული შენატანი, რომლის სანაცვლოდაც მიიღო 19,2% წილი. საქმეში არსებული აუდიტის დასკვნით დადგენილია, რომ გ. თ-ძეს რეალურად არ განუხორციელებია შესატანის შეტანა.

მისივე მოსაზრებით საოლქო სასამართლომ არ შეაფასა მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები თანხების ხარჯვის ნაწილში. “მ.-ს” სუბიექტური მოსაზრება (თ-ძესთან მუშაობის შეუძლებლობის შესახებ) გ.თ-ძის საქმიანი რეპუტაციის პატივის ან ღირსების შემლახველ ინფორმაციად დაუსაბუთებლად მიაჩნია.

ზოგიერთი გამონათქვამი არ შეიცავს ცნობას, ანუ ფაქტობრივ მონაცემს გ. თ-ძის მიერ კანონის ან მორალის ნორმების დარღვევის შესახებ, მაგრამ საოლქო სასამართლომ ისინი (მაგალითად გამონათქვამი თ-ძელენდთან დაკავშირებით) კანონის დარღვევით მიიჩნია ცნობების გავრცელებად.

კასატორს მიაჩნია, რომ მის მიერ წარდგენილ იქნა მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ გ. თ-ძე ორ კონკურენტ საწარმოს, ერთდროულად ხელმძღვანელობდა, მაგრამ სასამართლომ ამ მტკიცებულებებს არასწორი შეფასება მისცა.

კასატორს დაუსაბუთებლად მიაჩნია საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში. მისი მოსაზრებით, საოლქო სასამართლოს მითითება, რომ გ. თ-ძის არც ერთ გამონათქვამში “მ.-ი” ნახსენები არ არის და შესაბამისად, მისმა გამონათქვამებმა არ შეიძლება შელახოს მოპასუხის პატივი, ღირსება და საქმიანი რეპუტაცია, საფუძველს მოკლებულია, რადგან დარღვეული არაქონებრივი უფლებების აღდგენისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების უფლება წარმოიშობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც ესა თუ ის პირი მთელი თავისი რეალიებითაა ნახსენები გავრცელებულ შემლახავ გამონათქვამში, არამედ მაშინ, როდესაც საზოგადოებრიობა და თავად ეს პირი გავრცელებულ გამონათქვამებში ამოიცნობს თავისთავს. მას მიაჩნია, რომ შეუძლებელია, სასამართლოს არ გაეზიარებინა, რომ გ. თ-ძის გამონათქვამები მას ეხებოდა. გამონათქვამები კ-ელის წინააღმდეგ გ. თ-ძის მიერ გაკეთებულია არა როგორც პ. კ-ელის წინააღმდეგ, არამედ მისი ფრანგი პარტნიორის “მ.-ის” ხელმძღვანელის მიმართ, ამიტომ ამ ნაწილში კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე საოლქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება.

მოცემული საქმის საოლქო სასამართლოში განხილვის დროს, კერძოდ 2001 წლის 14 აგვისტოს, საოლქო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა “მ.-ის” შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად საჰოლდინგო კომპანია “ბ.-ის” ჩაბმის შესახებ. საოლქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეთა შორის აღძრულია საქმე გ. თ-ძის სარჩელის გამო მოპასუხე “მ.-ის” მიმართ და “მ.”-ს შეგებებული სარჩელის გამო გ. თ-ძის მიმართ მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, რომლის დავის საგანს წარმოადგენდა პირის პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის დაცვა, გამოტანილ გადაწყვეტილებას არავითარი გავლენა არ შეეძლო მოეხდინა მესამე პირის, მოცემულ შემთხვევაში _ “ბ.-ის” უფლებებზე.

2001 წლის 14 აგვისტოს “მ.-მ”კერძო საჩივრით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა ზემოთ მითითებული განჩინების გაუქმება იმ მოტივით, რომ სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 416-ე მუხლის მოთხოვნები; კოლეგიამ მხარეს მოუსპო ზემოთ მითითებული განჩინების გასაჩივრების უფლება; დროულად არ ჩაბარდათ განჩინების ასლი, რის გამოც დარღვეულ იქნა კერძო საჩივრის შეტანის საპროცესო ვადები.

საოლქო სასამართლომ კერძო საჩივარი დაუშვებლად მიიჩნია და საქმესთან ერთად შემდგომი განხილვის მიზნით გადაგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში.

საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვის დროს მხარეებმა წარმოადგინეს 2002 წლის 31 იანვრის შეთანხმება. მითითებული შეთანხმებით მხარეები მორიგებით ასრულებენ მათ შორის არსებულ დავას შელახული პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის აღდგენისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ. მხარეები თანხმდებიან შემდეგ პირობებზე:

კომპანია “მ.-ი” მორიგების დამტკიცებიდან ერთი თვის ვადაში საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის საშუალებით გააშუქებს მხარეთა შორის მორიგების ფაქტს და უარყოფს გ. თ-ძის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შემლახავ ცნობებს მისთვის მისაღები ფორმით.

შეთანხმების 2.1 მუხლის შესრულების სანაცვლოდ გ. თ-ძე უარს აცხადებს თბილისის საოლქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით კომპანია “მ.-სათვის” დაკისრებული თანხის _ 100000 ლარის და სასამართლო ხარჯების 5000 ლარის გადახდევინებაზე.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო წარმოდგენილი მორიგების ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა გ. თ-ძის წარმომადგენლის განმარტება და მიაჩნია, რომ მორიგება უნდა დამტკიცდეს და საქმის წარმოება შეწყდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 და 272-ე მუხლის “დ” პუნქტის შესაბამისად სასამართლო, მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით წყვეტს საქმის წარმოებას, თუ მხარეები მორიგდნენ.

მოცემულ შემთხვევაში 2002 წლის 31 იანვრის შეთანხმებით მხარეებმა თავიანთი დავა დაასრულეს რა მორიგებით და იგი დასამტკიცებლად წარმოადგინეს საკასაციო სასამართლოში, ვინაიდან მორიგების აქტი არ შეიცავს კანონსაწინააღმდეგო დებულებებს, სასამართლომ მორიგების აქტი უნდა დაამტკიცოს და საქმის წარმოება შეწყვიტოს მხარეთა მორიგების გამო.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით, 264-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 273-ე და 339-ე მუხლებით 272-ე მუხლის “დ” პუნქტით, 284-ე მუხლით და

დაადგინა:

დამტკიცდეს მხარეთა შორის მორიგება შემდეგი პირობებით:

კომპანია “მ.-მ” მორიგების დამტკიცებიდან ერთი თვის ვადაში საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის საშუალებით გააშუქოს მხარეთა შორის მორიგების ფაქტი და უარყოს გ. თ-ძის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შემლახავი ცნობები მისთვის მისაღები ფორმით.

შეთანხმების 2.1 მუხლის შესრულების სანაცვლოდ გ. თ-ძე უარს აცხადებს თბილისის საოლქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით კომპანია “მ.-სათვის” დაკისრებული თანხის _ 100000 ლარისა და სასამართლო ხარჯების 5000 ლარის გადახდევინებაზე.

მხარეთა მორიგების გამო მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილება და საქმე წარმოებით შეწყდეს.

მხარეებს განემარტათ, რომ არ შეიძლება სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.