¹ 3კ/1144-01 19 თებერვალი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი,მ. გოგიშვილი

დავის საგანი: საცხოვრებელი სახლის 1/3 ნაწილის და სარდაფის მესაკუთრედ ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1999 წლის 3 დეკემბერს ლ. გ-ავამ სარჩელით მიმართა სასამართლოს გ., ბ. გ-ავების და კომერციულ ბანკ “ე.” წინააღმდეგ და მოითხოვა ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება.

სარჩელში აღნიშნა, რომ 1996 წლის 2 სექტემბერს, მოპასუხე ბანკმა გ. გ-ავას, რომელიც არის მისი მამა, სესხის სახით მისცა კრედიტი 20200 აშშ დოლარის ოდენობით. სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, მხარეთა შორის დაიდო გ. გ-ავას სახელზე რიცხული, ქ. თბილისი, დაბა წყნეთი, ... მდებარე სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულება შემდგომში თბილისის საქალაქო სასამართლოს 1998 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით ჩაითვალა გირავნობის ხელშეკრულებად.

ლ. გ-ავამ მოითხოვა აღნიშნული საცხოვრებელი სახლის 1/3 ნაწილის და სარდაფის მესაკუთრედ ცნობა და “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის საფუძველზე სახლის სადავო ნაწილის ყადაღისაგან გათავისუფლება.

საქმის განსახილველად მომზადების სტადიაზე, მოპასუხე შპს კომერციულმა ბანკმა “ელვამ” სასამართლოში წარადგინა შეგებებული სარჩელი და მოითხოვა მოპასუხეების გ., ლ., ბ., თ. გ-ავების და ი. ჟ-იას გამოსახლება სადავო საცხოვრებელი სახლიდან და გ. გ-ავასათვის 43200 აშშ დოლარის დაკისრება.

ბანკმა შეგებებულ სარჩელში აღნიშნა, რომ 1998 წლის 23 იანვარს, ქ. თბილისის, ვაკის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხე გ. გ-ავას მის სასარგებლოდ დაეკისრა 20200 აშშ დოლარის და 968 ლარის გადახდა. იმ მოტივით, რომ მოპასუხეების მიერ გაჭიანურებული იქნა აღნიშნული სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება, ბანკმა მიიღო მნიშვნელოვანი ზიანი, რის გამოც შეგებებული სარჩელით მოითხოვა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე, 404-ე, 411-ე მუხლების თანახმად, მოპასუხეების გამოსახლება სადავო ბინიდან და გ. გ-ავასათვის 43200 აშშ დოლარის დაკისრება.

ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. გ-ავას სასარჩელო მოთხოვნა, სადავო ბინის 1/3 ნაწილის და სარდაფის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ბინის მშენებლობის დროს, მოსარჩელე ლ. გ-ავა იყო ოთხი წლის და ამდენად იგი ვერ იქნებოდა ბინის თანაამშენებელი.

ამავე გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა შპს კომერციული ბანკი “ე.” შეგებებული სარჩელი. მოპასუხეები გამოსახლებულ იქნენ სადავო ბინიდან, ხოლო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას გ. გ-ავასათვის 43200 აშშ დოლარის დაკისრების შესახებ ეთქვა უარი. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ბინა წარმოადგენდა სესხის უზრუნველყოფის გარანტიას და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 301-ე მუხლის საფუძველზე უნდა მომხდარიყო მისი რეალიზაცია აუქციონზე. ზიანის ანაზღაურების დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში სასამართლო გადაწყვეტილება დაეფუძვნა სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლს, რომლის მიხედვით ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. მოცემულ შემთხვევაში კი, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად დაგირავებული იყო საცხოვრებელი ბინა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. გ-ავამ. აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სადავო ქონებაზე ყადაღის მოხსნის შესახებ უარის თქმის და მისი ოჯახის წევრებთან ერთად ბინიდან გამოსახლების ნაწილში. ასევე მოითხოვა თავისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება, სადავო ბინის 1/3 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობა და ამ ნაწილის ყადაღისაგან გათავისუფლება.

აპელანტმა მიუთითა, რომ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება არ ემყარებოდა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. კერძოდ, ლ. გ-ავას განმარტებით სადავო საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა გრძელდებოდა რამდენიმე წლის განმავლობაში, რომლის წარმოებაშიც თვითონ იღებდა მონაწილეობას. აღნიშნული კი წარმოადგენდა საფუძველს, რომ იგი ცნობილი ყოფილიყო სადავო სახლის 1/3 ნაწილის და სარდაფში მის მიერ მოწყობილი სახელოსნოს მესაკუთრედ, რაზედაც რაიონული სასამართლოს მიერ უკანონოდ ეთქვა უარი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეტა პალატის 2000 წლის 24 მაისის განჩინებით, საქმე განსახილველად გადაეცა იმავე სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლის და საგადასახადო საქმეთა პალატას, რომელმაც თავისი 2000 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით საქმე განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად გადაუგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2001 წლის 7 მარტის განჩინებით, გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 24 მაისის განჩინება და საქმე განსახილველად დაექვემდებარა აღნიშნულ პალატას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 5 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, ლ. გ-ავას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება აპელანტის ბინიდან გამოსახლების ნაწილში გაუქმდა და შპს კომერციული ბანკი “ე.” შეგებებულ სარჩელს ამ ნაწილში ეთქვა უარი უსაფუძვლობის გამო. საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლი, რომლის მიხედვით ნივთის გამოთხოვის უფლება აქვს მხოლოდ მესაკუთრეს. მოცემულ შემთხვევაში კი სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სადავო სახლზე შპს კომერციულ ბანკ “ე.” არ გაჩნდა საკუთრების უფლება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. გ-ავამ. კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, სადავო სახლის 1/3 ნაწილის და სახელოსნოზე თანამესაკუთრედ ცნობის ნაწილში იმ მოტივით, რომ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება არ ემყარება საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს და მიღებულია კანონის დარღვევით.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა გაეცნო საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა მისი საფუძვლიანობა და თვლის, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო.

დადგენილია, რომ 1996 წლის 2 სექტემბერს, შპს კომერციულ ბანკ “ე.” და გ. გ-ავას შორის დაიდო სესხის ხელშეკრულება 20200 აშშ დოლარზე სამი თვის ვადით. აღნიშნული სამართლებრივი ურთიერთობის უზრუნველსაყოფად გ. გ-ავამ კრედიტორს მიყიდა დაბა წყნეთში ... მდებარე საცხოვრებელი სახლი.

შემდგომში, მითითებული სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება თბილისის საქალაქო სასამართლოს 1998 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით ჩაითვალა გირავნობის ხელშეკრულებად.

საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წ.) 187-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გირავნობა წარმოადგენს ვალდებულებით სამართლებრივი ურთიერთობის უზრუნველყოფის საშუალებას, რომლითაც კრედიტორს მოვალისაგან ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში უფლება აქვს სხვა კრედიტორების უპირატესად მიიღოს დაკმაყოფილება დაგირავებული ქონების ღირებულებიდან.

იმ მოტივით, რომ მოვალე გ. გ-ავამ არ შეასრულა სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს 1999 წლის 22 სექტემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა შპს კომერციული ბანკი “ე.” განცხადება და დაინიშნა აუქციონი სესხის უზრუნველსაყოფად დაგირავებულ საცხოვრებელ სახლზე.

პალატას უსაფუძვლოდ მიაჩნია კასატორის მითითება, რომ იგი არის სადავო სახლის თანაამშენებელი, რის გამოც მისი 1/3 ნაწილი და სარდაფი, სადაც მოთავსებულია სახელოსნო, უნდა გადაეცეს საკუთრებაში.

დადგენილია, რომ სადავო სახლი აშენდა 30 წლის წინ. იმ დროს მოქმედი, საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლებები და მოვალეობები წარმოიშობა გარიგებებისაგან, რომლებიც გათვალისწინებულია კანონით, აგრეთვე გარიგებებისაგან, რომლებიც თუმცა არაა გათვალისწინებული კანონით, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას.

მოცემულ შემთხვევაში გარიგების კანონით გათვალისწინებულ ფორმას შეიძლება წარმოადგენდეს გ. გ-ავასა და ლ. გ-ავას შორის შეთანხმება საერთო საკუთრების შექმნის შესახებ და ამ შეთანხმების რეგისტრაცია სათანადო ორგანოებში, რაც მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი. რაც შეეხება კასატორის მითითებას სახლის სამშენებლო სამუშაოების წარმოებაში მონაწილეობის მიღების შესახებ, აღნიშნული გარემოება არ წარმოადგენს უძრავ ნივთზე საკუთრების შეძენის საფუძველს.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებს და შესაგებელს. კასატორმა ლ. გ-ავამ ვერცერთი ინსტანციის სასამართლოში ვერ დაამტკიცა თავისი მოთხოვნა. ამავე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

პალატა თვლის, რომ სადავო ბინა ბანკისათვის წარმოადგენს თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების ერთადერთ საშუალებას, რომელიც მისი კანონიერი მფლობელის გ. გ-ავას მიერ დაგირავებულ იქნა სესხის ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად. აღნიშნულის გამო, პალატას უსაფუძვლოდ მიაჩნია კასატორის მოთხოვნა სახლის 1/3 ნაწილის და სარდაფის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. მოცემულ შემთხვევაში ასეთი სახის პრეტენზია კასატორს არ წარმოუდგენია.

პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება სწორი და სამართლებრივად დასაბუთებულია, რის გამოც არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ლ. გ-ავას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 5 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.