გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-1148-02 30 ოქტომბერი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

სარჩელის საგანი: უკანონო მფლობელობიდან ფართის გამოთხოვა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001წ. 8 მარტს დ. ღ-მა ნ. მ-ის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2000წ. 10 მაისს ნ. ჟ-ისაგან შეიძინა ბინა – ერთი საცხოვრებელი ოთახი ფართით 20 კვ. მეტრი და სარდაფი 4 კვ. მეტრი.

სათავსოს გადმოცემის დროს აღმოჩნდა, რომ იგი უნებართვოდ დაკავებული ჰქონდა ნ. მ-ს.

მოპასუხემ სათავსო არ გაანთავისუფლა იმ საფუძვლით, რომ თითქოს იგი მას ნაყიდი ჰქონდა 1994 წელს ბინის მესაკუთრე აწ გარდაცვლილ მ. შ-საგან.

მოსარჩელემ მოითხოვა 4კვ.მ სარდაფის დაბრუნება, სასამართლო ხარჯების სახით 30 ლარის, ხოლო მატერიალური და მორალური ზიანისათვის 2000 ლარის ანაზღაურება.

მოსარჩელემ სასამართლო პროცესზე შეცვალა მოთხოვნა და მოითხოვა მხოლოდ სათავსოს დაბრუნება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ფართი, რომლის გადაცემასაც მოსარჩელე მოითხოვს არავის საკუთრებას არ წარმოადგენს. მას უკანონოდ ფლობდა მოსარჩელის ბინის პირვანდელი მესაკუთრე შ-ა და იყენებდა ეზოს დასაგველად საჭირო ინვენტარის შესანახად. ეს ფართი ასევე უკანონოდ გადასცა მას. ამიტომ მოსარჩელეს ამ ფართის გამოთხოვის საფუძველი არ გააჩნია.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 11 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს დაეკისრა 2კვ.მ სათავსოს განთავისუფლება და მოსარჩელისათვის გადაცემა. მასვე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა სასამართლო ხარჯების 200 ლარის და სახელმწიფო ბაჟის 30 ლარის გადახდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი, გაუქმდა მოცემულ საქმეზე რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ 2000წ. 10 მაისის სანოტარო წესით დადასტურებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით დ. ღ-მა შეიძინა 20 კვ.მ ფართი და 4 კვ.მ სარდაფი, რაც რეგისტრირებულ იქნა საჯარო რეესტრში. საქმეზე შეკრებილი მასალებით და თვით მოსარჩელის განმარტებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მოსარჩელე ფლობს 20 კვ. მეტრ საცხოვრებელ ფართს და 4 კვ. მეტრ სარდაფს. ამასთან, დამატებით მოითხოვს მოპასუხისაგან 2 კვ. მეტრი ფართის სხვა სათავსის გამონთავისუფლებას, მაგრამ მითითებული 2 კვ. მეტრი ფართი მასზე არ ირიცხება, რის გამოც მას არ გააჩნია აღნიშნულ ფართზე მოთხოვნის უფლება.

2002წ. 11 ივლისს დ. ღ-მა საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით 2 კვ.მ სათავსოს უკანონო მფლობელიდან გამოთხოვა შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორის მოსაზრებით შ-ს მიერ პრივატიზებული ბინა შედგებოდა 20 კვ.მ საცხოვრებელი ოთახისაგან, 4 კვ.მ სარდაფისაგან, სულ კი იგი შეადგენდა 26 კვ. მეტრს. მისი გარდაცვალების შემდეგ ეს ფართი გადავიდა მის მემკვიდრე ზ. ა-ზე, ხოლო შემდეგ ნ. ჟ-ის მიერ გასხვისდა დ. ღ-ზე. მოპასუხეს არ გააჩნია არანაირი დოკუმენტი სადავო 2 კვ.მ ფართის ფლობის კანონიერების შესახებ. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მიიღო უკანონო და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება. მიიღო ისეთი გადაწყვეტილება, რომლითაც დავა არ დასრულებულა. არ გადაუწყვეტია, თუ ვის საკუთრებას წარმოადგენს სადავო სათავსო.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდგომ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მოცემულ საქმეზე დადგენილად აქვს მიჩნეული შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2000წ. 10 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დ. ღ-მა ზ. ა-საგან შეისყიდა 20 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და 4 კვ.მ სარდაფი, რაც რეგისტრირებულ იქნა საჯარო რეესტრში. აღნიშნულ ფართს მოსარჩელე ფლობს, ხოლო სადავო 2 კვ.მ ფართის სათავსო ნასყიდობის ხელშეკრულებაში არ არის მითითებული და არც საჯარო რეესტრის მიხედვით არ აწერია მოსარჩელეს. საქმეში წარმოდგენილი არცერთი დოკუმენტით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ სადავო 2 კვ. მეტრი სათავსო შეიძინა მოსარჩელემ, ან ოდესმე მის საკუთრებას წარმოადგენდა.

2000წ. 11 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ზ. ა-მ დ. ღ-ს მიჰყიდა სახლის საცხოვრებელი ფართის 20/1270 ნაწილი და 4 კვ.მ სარდაფი. 2 კვ.მ სათავსოზე ნასყიდობის ხელშეკრულებაში არაფერია ნათქვამი და მხოლოდ ეს ფართია დაფიქსირებული საჯარო რეესტრში დ. ღ-ის სახელზე. აქედან გამომდინარე საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საფუძველს მოკლებულია კასატორის მოთხოვნა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან მისი საკუთრების 2 კვ.მ სათავსოს გამოთხოვის თაობაზე, იმიტომ რომ, სკ-ს 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმცია. ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. რეესტრის ჩანაწერების მიხედვით მოსარჩელე ფლობს საცხოვრბელი ფართის 20/1270 ნაწილს და 4 კვ.მ სარდაფს, ხოლო სადავო 2 კვ.მ ფართის სათავსოს მესაკუთრედ მოსარჩელე არ არის დაფიქსირებული.

სკ-ს 168-ე მუხლის შესაბამისად ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას.

ამ ნორმიდან გამომდინარე მფლობელისაგან ნივთის გამოთხოვის უფლება აქვს მესაკუთრეს. მოცემულ შემთხვევაში კი მოსარჩელე არ არის სადავო ფართის მესაკუთრე, იგი მესაკუთრედ არ არის დაფიქსირებული საჯარო რეესტრში და ამ ნივთის გამოთხოვის უფლება მას არ გააჩნია.

არასწორია კასატორის მითითება სააპელაციო სასამართლოს მხრივ სსკ-ის 102-ე, 248-ე, 386-ე მუხლების და სკ-ს 172-ე მუხლების დარღვევის შესახებ.

სკ-ს 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება. ამ მუხლით მართალია, მფლობელისაგან ნივთის გამოთხოვა დასაშვებია, მაგრამ არა ყველა პირის, არამედ მესაკუთრის მიერ. მოცემულ შემთხვევაში კი, როგორც ზემოთ განვმარტეთ, მოსარჩელე ამ ნივთის მესაკუთრეს არ წარმოადგენს. ასევე მცდარია კასატორის მითითება საპროცესო ნორმების მოთხოვნათა დარღვევის შესახებ. არ არის დარღვეული სსკ-ს 102-ე მუხლი. ამ მუხლის შესაბამისად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა, რომ სადავო 2 კვ.მ სათავსოს მესაკუთრე თვითონაა, რადგან იგი ნასყიდობის ხელშეკრულებაში და საჯარო რეესტრში ამ ფართის მესაკუთრედ არაა დარეგისტრირებული. მისი მითითება ფართის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაზე და მემკვიდრეობის მოწმობაზე არ წარმოადგენს იმ სახის მტკიცებულებას, რომლითაც მოსარჩელის მესაკუთრეობა დადგინდება სადავო ფართზე.

საკასაციოო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს სსკ-ს 248-ე და 386-ე მუხლების მოთხოვნებიც არ დაურღვევია. მას მხარისათვის არ მიუკუთვნებია იმაზე მეტი, ვიდრე იგი მოითხოვდა და არც ის, რაც მხარეს არ უთხოვია. სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში გააუქმა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით არ დააკმაყოფილა სარჩელი, აქედან გამომდინარე უსაფუძვლოა კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ უპასუხოდ დატოვა კითხვა, თუ ვის საკუთრებას წარმოადგენს სადავო სარდაფი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ აღნიშნული საკითხის გარკვევა სააპელაციო სასამართლოს კომპეტენციაში არ შედიოდა.

მოსარჩელე სადავო სათავსოს მიიჩნევდა რა მის საკუთრებად, მოითხოვა მისი უკანონო მფლობელისაგან გამონთავისუფლება. სასამართლომ დაადგინა რა, რომ მოსარჩელე არ იყო ამ სარდაფის მესაკუთრე, უარი უთხრა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა გასცდენოდა სარჩელის მოთხოვნას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება კანონიერი და დასაბუთებულია.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

დ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.