გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-1173-01 10 მაისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

ქ. გაბელაია, თ. კობახიძე

დავის საგანი: ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმება, იპოთეკის ხელშეკრულების აღდგენა და ბინის აუქციონზე გასხვისება. ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც მოჩვენებითი გარიგების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისში, ... მდებარე ბინა, საკუთების უფლებით ირიცხებოდა ნ. შ-ძის სახელზე. 1999 წლის 24 დეკემბერს ნ. შ-ძესა და თ. ქ-ელს შორის დაიდო იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ნ. შ-ძემ თ. ქ-ელისაგან ნასესხები 7700 აშშ დოლარის უზრუნველყოფის მიზნით იპოთეკით დატვირთა მისი კუთვნილი ბინა. იპოთეკის ხელშეკრულება 2000 წლის 3 იანვარს რეგისტრირებული იქნა ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში. იმის გამო, რომ ნ. შ-ძემ დათქმულ ვადაში ვერ გადაიხადა თ. ქ-ელის ვალი, თ. ქ-ელის სარჩელის საფუძველზე დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ. შ-ძეს დაეკისრა თ. ქ-ელის სასარგებლოდ 7700 აშშ დოლარის გადახდა. 2000 წლის 29 თებერვალს ნ. შ-ძემ იპოთეკით დატვირთული ბინა მიყიდა თ. ნ-უას, რის გამოც ქ-ელმა ვერ შეძლო სესხის მიღება იპოთეკით დატვირთული ბინის ანგარიშზე და სარჩელით მიმართა სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა ნ. შ-ძესა და თ. ნ-უას შორის 2000 წლის 29 თებერვალს გაფორმებული სადავო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმება, იპოთეკის აღდგენა და ბინის იძულებითი წესით რეალიზაცია აუქციონზე. სასამართლოში საქმის განხილვის დროს შეგებებული სარჩელი შეიტანა თ. ნ-უამ, რომლითაც მოითხოვა სადავო ბინის კეთილსინდისიერ მფლობელად ცნობა. სარჩელით მიმართა სასამართლოს მე-3 პირმაც, ნ. ს-შვილმა, რომელმაც ასევე მოითხოვა ნ. შ-ძესა და თ. ნ-უას შორის დადებული სადავო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, როგორც მოჩვენებით დადებული გარიგების, რადგან მან ბინა შეიძინა ნ. შ-ძისაგან ბინის თ. ნ-უაზე გასხვისებამდე და გადაუხადა 5600 აშშ დოლარი. ნ. შ-ძე დაპირდა ბინის გადაფორმებას, მაგრამ პირობა არ შეასრულა.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 23 იანვრის განჩინებით ს-შვილს მიეცა ვადა ერთი კვირით ხარვეზის გამოსასწორებლად, კერძოდ, ბაჟის გადახდისათვის. ასევე 2001 წლის 5 მარტის განჩინებით მიეცა ხარვეზის გამოსწორებისათვის ვადა თ. ნ-უას. იმის გამო, რომ თ. ნ-უამ არ შეავსო ხარვეზი მისი სარჩელი 2001 წლის 19 მარტის განჩინებით დარჩა უმოძრაოდ. დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულმა სასამართლომ საბოლოოდ განიხილა, როგორც თ. ქ-ელის სარჩელი ისე ნ. ს-შვილის და ასევე ნ-უას სასარჩელო განცხადებები და 2001 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. ქ-ელის სარჩელი მოპასუხე შ-ძის მიმართ 2000 წლის 29 თებერვალს შ-ძესა და ნ-უას შორის გაფორმებული ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისა და ბინის აუქციონის წესით გაყიდვის შესახებ არ დაკმაყოფილდა, ასევე არ დაკმაყოფილდა გ. ს-შვილის სარჩელი მოპასუხე შ-ძის მიმართ 2000 წლის 29 თებერვალს ნ. შ-ძესა და თ. ნ-უას შორის გაფორმებული ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ. გადაწყვეტილებით დაცულ იქნა ნ-უას, როგორც უძრავი ქონების შემძენის ინტერესები.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს თ. ქ-ელმა და ნ. ს-შვილმა. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეაწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა თ. ქ-ელის და ნ. ს-შვილის სააპელაციო საჩივრები. გაუქმდა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ. ქ-ელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით მიიჩნია რომ “დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს მიერ ს-შვილისა და ნ-უას სარჩელების მიღებისას დარღვეულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 185-ე მუხლის მოთხოვნები. მათი სარჩელები სახელმწიფო ბაჟის გადაუხდელობის გამო დატოვებული იყო უმოძრაოდ, განჩინებები არ გასაჩივრებულა კერძო საჩივრით და სარჩელები არ დაბრუნებიათ მოსარჩელეებს. სასამართლომ ამ მოთხოვნათა დარღვევით მაინც განიხილა ს-შვილისა და ნ-უას სარჩელები, ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სსსკ-ის მუხლის 393-ე მუხლის თანახმად პროცესუალური ნორმების დარღვევის შედეგად გამოტანილ იქნა არასწორი გადაწყვეტილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებაზე საკასასაციო საჩივრები შეიტანეს თ. ქ-ელმა და ნ. ს-შვილმა. თ. ქ-ელი გადაწყვეტილების გაუქმებას ითხოვს შემდეგი საფუძვლით: სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოჩვენებითი გარიგების დამდებ მხარეებს არ უნდა სურდეთ იმ შედეგის დადგენა რაც პირდაპირ გარიგებასთანაა დაკავშირებული. სააპელაციო სასამართლოს აზრით, შ-ძის მხრიდან სადავო ბინა გასხვისებულ იქნა კრედიტორების დაკმაყოფილებისაგან თავის არიდების მიზნით თუმცა ვერ დასტურდება გარიგების მეორე მხარის თ. ნ-უას მოჩვენებითი ნება, რადგან სადავო ბინა დადგენილი წესით აღირიცხა მის სახელზე. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის ასეთი მსჯელობა წინააღმდეგობრივი და დაუსაბუთებელია, რადგან თუ სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ შ-ძის მიერ დადებული ხელშეკრულება მოჩვენებითია, მაშინ არ შეიძლება ნ-უას ნება ჩაითვალოს ნამდვილად რადგან შ-ძე ასეთ შემთხვევაში ვერ მიაღწევდა იმას, რომ ბინა შეენარჩუნებინა.

ნ. ს-შვილი საკასაციო საჩივრით ასევე ითხოვს გადაწყვეტილების გაუქმებას შემდეგი საფუძვლით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორედ მიიჩნია, რომ მისი სარჩელის მიღების დროს დაირღვა სსსკ-ის 185-ე მუხლის მოთხოვნები, რადგან მან განჩინებით მიცემულ ვადაში გადაიხადა სახელმწიფო ბაჟი და მიიღო მისი სარჩელის განხილვის უფლება. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რომ იგი არის მოცემულ დავაში სათანადო მოსარჩელე, რადგან “მოჩვენებითი გარიგების დადებისას მხარეები სწორედ მესამე პირთა მოსაჩვენებლად მიმართავენ სიმულაციას ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ს-შვილი იყო შ-ძის კრედიტორი 5600 აშშ დოლარის, რასაც არ უარყოფს შ-ძე.” სააპელაციო სასამართლომ მოცემული განჩინებით არასწორად ასახა საქმის ვითარება, რადგან შ-ძის ახსნა-განმარტებაში აღნიშნულია, რომ მას ფული გადასცა ბინის საფასურად 5600 აშშ დოლარი. სააპელაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ნ. შ-ძის ბინა გასხვისებულ იქნა კრედიტორების დაკმაყოფილებისაგან თავის არიდების მიზნით, თუმცა დადასტურებულად არ მიიჩნია გარიგების მეორე მხარის ნ-უას მოჩვენებითი ნება.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს იმავე პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო: საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ნ. ს-შვილმა სარჩელი დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში შეიტანა 2001 წლის 18 იანვარს. 2001 წლის 23 იანვარის განჩინებით მას მიეცა ერთი კვირა ხარვეზის გამოსწორებისათვის, კერძოდ, ბაჟის გადახდისათვის. საქმეში წარმოდგენილია ს-შვილის მიერ 2001 წლის 23 იანვარს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ქვითრები. ამდენად, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ ს-შვილის სარჩელის მიღების დროს დარღვეული იყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 185-ე მუხლის მოთხოვნები და რომ ს-შვილის სარჩელი სასამართლოს არ უნდა განეხილა.

აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო თავის გადაწყვეტილებაში არასწორად არ იმსჯელა ნ. ს-შვილის სარჩელზე და გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით არ გადაწყვიტა მისი ბედი. თუმცა მიიჩნია, რომ მოცემულ დავაში ს-შვილი სათანადო მოსარჩელეა. სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში მიუთითა, რომ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა თ. ნ-უასა და ნ. ს-შვილის სააპელაციო საჩივრები, თუმცა არ განმარტა თუ რა ნაწილში იქნა მათი საჩივრები დაკმაყოფილებული. გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით კი, არ ირკვევა, აპელანტთა თუ რა მოთხოვნები დაკმაყოფილდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად საპროცესო ნორმების უხეში დარღვევით გამოიტანა არასწორი გადაწყვეტილება, რაც მისი გაუქმების საფუძველია.

პალატა ვერ იმსჯელებს ნ-უას სარჩელის განუხილველობის შესახებ, რადგან ნ-უას საკასაციო საჩივარი არ შემოუტანია და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

საქმის ხელახალი განხილვის დროს სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს როგორც თ. ქ-ელის, ისე ნ. ს-შვილის სარჩელზე და უნდა გადაწყვიტოს ორივე სარჩელის ბედი. პალატა, ასევე იზიარებს კასატორ თ. ქ-ელის მოსაზრებას, რომ მოჩვენებითი გარიგება არ შეიძლება იყოს მხოლოდ გარიგების ერთი მხარისათვის მოჩვენებითი ხასიათის, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის თანახმად, მოჩვენებითი გარიგება რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვება. ამდენად, თუ სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ნ. შ-ძის მიერ მოსაჩვენებლად, კრედიტორების დაკმაყოფილებისაგან თავის არიდების მიზნით, დაიდო გარიგება, მაშინ შეუძლია ასეთი მიზანი არ ჰქონდეს გარიგების მეორე მხარეს, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში მოჩვენებითი გარიგების დადების მსურველი მხარე ვერ მიაღწევს იმას, რომ გარიგებას არ მოჰყვეს შესაბამისი იურიდიული შედეგი, რაც მოჩვენებით გარიგების აუცილებელი პირობაა. საქმის ხელახალი განხილვის დროს სასამართლომ უნდა იმსჯელოს ს-შვილის და შ-ძეს შორის დადებული ბინის ნასყიდობის გარიგება იყო თუ არა დადებული კანონით დადგენილი წესით. ასევე სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს არსებობდა თუ არა ქ-ელისა და შ-ძეს შორის კანონით დადგენილი წესით გაფორმებული იპოთეკის ხელშეკრულება და ჰქონდა თუ არა შ-ძეს ბინის გასხვისების უფლება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

თ. ქ-ელისა და ნ. ს-შვილის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს იმავე პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.