3კ-1205-02 4 დეკემბერი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,

ლ. გოჩელაშვილი

სარჩელის საგანი: შპს-დან პარტნიორთა გარიცხვა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000წ. 21 ნოემბერს შპს “ჯ.-ს” გენერალურმა დირექტორმა ი. პ.-მ ჯ. შ.-ის და ა. ლ.-ს წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ შპს “ჯ.-ა” დაფუძნებულია ექვსი პარტნიორის მიერ საწესდებო კაპიტალში თანაბარი წილობრივი მონაწილეობით.

“მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 47.3 მუხლის “ლ” პუნქტის, საზოგადოების წესდების 6.2.5. და 7.2.5. მუხლით, რეგლამენტირებული უფლებამოსილების შესაბამისად შპს “ჯ.-ს” პარტნიორთა კრებამ მოპასუხეები გარიცხა საზოგადოების პარტნიორთა რიგებიდან.

მოსარჩელემ “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 9.4 მუხლის, საზოგადოების წესდების 7.4.1, აგრეთვე, შპს “ჯ.-ს” 2000წ. 13 ნოემბრის პარტნიორთა რიგგარეშე კრების დადგენილების შესაბამისად მოითხოვა ჯ. შ.-ის და ა. ლ.-ს საზოგადოების პარტნიორთა რიგებიდან გარიცხულად ცნობა და სარეგისტრაციო რეესტრში სათანადო ცვლილებების შეტანა.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოპასუხეებმა უხეშად დაარღვიეს საზოგადოების წესდების 6.2.1, 6.2.2, 6.2.3 და 6.2.10 მუხლებით რეგლამენტირებული უფლებები და თვითნებურად მოახდინეს საზოგადოებაში წილების გასხვისების მცდელობა. პარტნიორებთან შეთანხმების გარეშე მათ ნოტარიალურად დამოწმებული მინდობილობებით ვინმე ა. ა.-ს გადასცეს საზოგადოებაში წილის მართვის უფლება.

მინდობილ საკუთრებად წილის გადაცემა წილის გასხვისებასთან გათანაბრებული აქტია, ამიტომ მასზე ვრცელდება წილის გასხვისებასთან დაკავშირებული ნორმები. მოცემულ შემთხვევაში საზოგადოებას მოპასუხეებისათვის ამ აქტის განხორციელებისთვის თანხმობა არ მიუცია.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოპასუხეებმა შპს “ჯ.-ს” კონფიდენციალური საიდუმლოებები – ფინანსური მდგომარეობის, შემოსავლების, გასავლების, კრედიტორების, საზოგადოების განვითარების პერსპექტივების შესახებ ინფორმაცია გადასცეს შემთხვევით პირს _ ა. ა.-ს. მოსარჩელის მითითებით, ამით დაირღვა “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის მოთხოვნა – კონფიდენციალობის პრინციპი, რისი უფლებაც პარტნიორს არ ჰქონდა.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ პარტნიორთა შორის დავის გადაწყვეტის საფუძველს პარტნიორთა კრება წარმოადგენს. სასამართლოს განხილვის საგანი მხოლოდ კრების გადაწყვეტილება შეიძლება გახდეს. აქედან გამომდინარე პარტნიორთა და კრების გვერდის ავლით მოპასუხეთა მიერ სადავო საკითხის გადაწყვეტის მიზნით სასამართლოსათვის მიმართვა დაუშვებელი იყო. მათ მოითხოვეს იმ უფლების მინიჭება, რისი უფლებაც არ ჰქონდათ, რაც რაიონულმა სასამართლომ დააკმაყოფილა, მაგრამ აღნიშნული გადაწყვეტილება საოლქო სასამართლომ კანონიერად გააუქმა. მიუხედავად აღნიშნულისა, ჯ. შ.-მ, რომელიც საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე იყო და ა. ლ.-მ, რომელიც კომერციული დირექტორის მოვალეობას ასრულებდა, იმავე მოთხოვნით მიმართეს პროკურატურას, რასაც შემოწმებები მოჰყვა (როცა ამის არანაირი საფუძველი არ არსებობდა) და საზოგადოებამ განიცადა ზარალი.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოპასუხეები არაერთხელ იყვნენ მხილებული საზოგადოებისათვის საზიანო საქმიანობაში _ საქვეანგარიშო თანხის არამიზნობრივ ხარჯვასა და საზოგადოების დავალებათა შეუსრულებლობაში.

ჯ. შ.-ე შპს “ჯ.-ის” დირექტორიცაა, ხოლო ა. ლ.-ა ამავე საზოგადოებაში კომერციული დირექტორის ფუნქციებს ასრულებს. მიუხედავად საზოგადოების პარტნიორთა არაერთი მიმართვისა, ისინი კვლავ აგრძელებენ იმავე საქმიანობას, რაც “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 9.6 მუხლის შესაბამისად დაუშვებელია. მათ მოახდინეს საზოგადოების წესდების და კრების იგნორირება, როცა ორჯერ არ გამოცხადნენ საზოგადოების კრებაზე, ამასთან, დაარღვიეს წესდებაც, რაც შეთქმულების და ღალატის ტოლფასია. ამით ისინი გაემიჯნენ საზოგადოების საქმიანობას და მიატოვეს დაკისრებული ფუნქციების შესრულება.

აღნიშნულის გამო, მოსარჩელეს შეუძლებლად მიაჩნია მოპასუხეთა საზოგადოების პარტნიორად ყოფნა.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და პირველი ინსტანციის სასამართლოში სარჩელის განხილვაში მონაწილეობა არ მიიღეს.

რაიონული სასამართლოს 2000წ. 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა _ მოპასუხეები გარიცხულ იქნენ შპს “ჯ.-ს” პარტნიორობიდან.

რაიონულმა სასამართლომ მითითებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაუდო შემდეგი მოტივები:

რაიონულმა სასამართლომ 2000წ. 9 აგვისტოს მინდობილობები ჯ.შ.-ის და ა.ლ.-ს მიერ ანჟელიკა ა.-ისათვის შპს “ჯ.-ში” თავისი წილზე უფლების ერთიწ. ვადით გადაცემა მინდობილი საკუთრების წილის გადაცემად ჩათვალა და მიუთითა, რომ ამ შემთხვევაში უნდა განხორციელებულიყო წილის გასხვისებასთან დაკავშირებული წესები, ანუ საჭირო იყო პარტნიორთა თანხმობა. მოპასუხეებმა პარტნიორთა თანხმობის გარეშე გადასცეს რა წილის მართვის უფლება ა.ა.-ეს, დაარღვიეს საზოგადოების წესდების 6.2.1, 6.2.2, 6.2.3 და 6.2.10 მოთხოვნები.

რაიონულმა სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ მოპასუხეებმა ა.ა.-ს გადასცეს ინფორმაცია შპს “ჯ.-ს” ფინანსური მდგომარეობის, შემოსავლების, გასავლების და კრედიტების შესახებ. ა.ა.-ს დაავალეს რა საზოგადოების საფინანსო შემოწმება, ფაქტობრივად გათქვეს შპს “ჯ.-ს” კომერციული საიდუმლოება, რითაც დაარღვიეს “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის მოთხოვნები.

რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილებას საფუძვლად ის გარემოება დაუდო, რომ მოპასუხეები პარტნიორების თანხმობის გარეშე იმავე საქმიანობას მისდევდნენ სხვა კონკურენტ საზოგადოებაში, რითაც არღვევდნენ “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 9.6 მუხლის მოთხოვნას.

რაიონულმა სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ მოპასუხეებმა თავიანთი მოქმედებებით კონფლიქტური ვითარება შექმნეს საზოგადოებაში, განუდგნენ საზოგადოებას და მიატოვეს საზოგადოებაში თავიანთი მოვალეობის შესრულება.

მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე საქმე 2001წ. 30 მაისს განიხილა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ, რომელმაც უცვლელად დატოვა ამ საქმეზე რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხეებმა ა.ა.-ეს გადასცეს რა საზოგადოებაში თავისი წილის მართვის უფლება, დაარღვიეს საზოგადოების წესდების 6.2.1, 6.2.2 და 6.2.10 მუხლების, ასევე, მეწარმეთა შესახებ კანონის 46.6 მუხლის მოთხოვნა. მათ უფლება არ ჰქონდათ, წილის მართვის უფლება გადაეცათ სხვა პირისათვის, რადგან საზოგადოებაში წილის მართვა ნიშნავს პარტნიორის მონაწილეობას საზოგადოების საქმიანობაში, წილის მართვის უფლების გადაცემა კი გამოიწვევს საზოგადოებაში სხვა პირის შესვლას, რისთვისაც საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორების ნებართვაა საჭირო. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საზოგადოებასთან მოპასუხეთა დაპირისპირება გამოიწვია იმან, რომ მათ საზოგადოების გვერდის ავლით მიმართეს სასამართლოს და პროკურატურას მაშინ, როცა მათ პარტნიორთა დარღვეული უფლებების დასაცავად თავდაპირველად უნდა მიემართათ საზოგადოების საერთო კრებისათვის.

2001წ. 13 ივლისს მოპასუხეებმა საკასაციო საჩივრით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორებმა მოითხოვეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განხილვისათვის დაბრუნება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 14 სექტემბრის განჩინებით გაუქმდა მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამრათლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა სააპელაციო სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ პარტნიორთა გარიცხვის საფუძვლად მიიჩნია საზოგადოებაში წილის მართვის უფლების სათანადო ნებართვის გარეშე სხვა პირისათვის დათმობა და კონფლიქტური სიტუაციის შექმნა, მაგრამ სარჩელში მითითებულ პარტნიორთა გარიცხვის სხვა საფუძვლებზე, შეთავსების უკანონობაზე, კომერციული საიდუმლოების დარღვევასა და დაკისრებულ მოვალეობათა შეუსრულებლობაზე არ იმსჯელა.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სკ-ს 716-ე მუხლის შესაბამისად ქონება, რომელიც მარწმუნებელმა გადასცა რწმუნებულს დავალების შესასრულებლად, კრედიტორთან რწმუნებულის ურთიერთობაში ჩაითვლება მარწმუნებლის ქონებად და სკ-ს 719-ე მუხლის შესაბამისად რწმუნებული პასუხისმგებელია განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით გამოწვეულ ზინაზე. საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ქონების მართვა მინდობილი მესაკუთრის საქმიანობად მიიჩნევა, რომელსაც მინდობილი მესაკუთრე ახორციელებს საკუთარი სახელით, მაგრამ საკუთრების მიმნდობის რისკითა და ხარჯით. დავალების ხელშეკრულებით კი რწმუნებული კისრულობს ვალდებულებას, განახორციელოს მისთვის დავალებული ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯით, ანუ მისი მოქმედების შედეგად მესამე პირებთან წარმოშობილი ურთიერთობის მონაწილე ხდება მარწმუნებელი, რაც ფაქტობრივად განასხვავებს მას საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებისაგან, რომლის საფუძველზეც მინდობილი მესაკუთრე თვითონ კისრულობს ვალდებულებას, მართოს მინდობილი საკუთრება თავისი სახელით, მაგრამ საკუთრების მიმნდობის რისკითა და ხარჯით, ანუ მინდობილი მესაკუთრე ქონების მართვისას მესამე პირებთან ურთიერთობაში გამოდის საკუთარი სახელით.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან ხელშეკრულებაში მითითებული იყო, რომ ა. ა.-ს მიეცა უფლება, წარმოედგინა ჯ. შ.-ს და ა. ლ.-ს ინტერესები ყველა სახელმწიფო, ადმინისტრაციულ და კერძო სტრუქტურებში შპს “ჯ.-ში” მათი კუთვნილი წილის მართვასთან დაკავშირებით და განეხორციელებინა ყველა მოქმედება, რაც დაკავშირებული იყო ამ დავალების შესრულებასთან და დავალება კი განსაზღვრული იყო 1 წლით, საკასაციო სასამართლომ ეს მინდობილობა საკუთრების გადაცემად კი არ ჩათვალა, არამედ მიიჩნია დავალებად დროებით გარკვეული მოქმედების შესასრულებლად მარწმუნებლის სახელით. ამ ხელშეკრულებით რწმუნებულის მეშვეობით მესამე პირებთან ურთიერთობის მონაწილე გახდა მარწმუნებელი.

აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ არ შეიძლებოდა მოპასუხეთა მოქმედება განხილული ყოფილიყო წილის მინდობილი საკუთრების გადაცემად, იგი დავალების ხელშეკრულება იყო და საჭირო არ იყო იმ წესების გამოყენება, რაც მეწარმეთა კანონის შესაბამისად წილის გასხვისებისათვის იყო საჭირო. ანუ საჭირო არ იყო ისეთი სახის მინდობილობის გაცემისათვის პარტნიორთა თანხმობა და ამგვარი სახის მინდობილობის გაცემა არ შეიძლება გამხდარიყო საზოგადოებიდან პარტნიორთა გარიცხვის საფუძველი.

საკასაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ საზოგადოებაში კონფლიქტური მდგომარეობა შექმნა პარტნიორების მიერ დავალების ხელშეკრულების გაცემამ, რაც თავისთავად კანონიერი იყო და პარტნიორის მიერ კანონიერი მოქმედების განხორციელების გამო საზოგადოებაში კონფლიქტური სიტუაციის შექმნა არ შეიძლება კანონიერი მოქმედების განმახორციელებელ პარტნიორს დაბრალებოდა და ეს გარემოება გამხდარიყო პარტნიორის გარიცხვის საფუძველი.

ვინაიდან პარტნიორთა საზოგადოებიდან გარიცხვის სხვა საფუძვლების ირგვლივ (შეთავსების უკანონობა, კომერციული საიდუმლოების დარღვევა და დაკისრებულ მოვალეობათა შეუსრულებლობა) სააპელაციო სასამართლოს არ ჰქონდა გამოკვლეული ფაქტობრივი გარემოებები, საკასაციო სასამართლომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებლად მიიჩნია და ზემოთ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის მიზნით საქმე დაუბრუნა სააპელაციო სასამრათლოს.

სააპელაციო სასამართლოს 2002წ. 15 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ამ საქმეზე რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ პარტნიორის მიერ თუნდაც ცალკეული უფლების გადაცემა გულისხმობს ახალი პირის შესვლას საზოგადოებაში, ხოლო შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება დაფუძნებულია განსაკუთრებულ ნდობაზე, ამიტომ დიდი მნიშვნელობა ენიჭება იმას, თუ ვინ იღებს მონაწილეობას საზოგადოების საქმიანობაში. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ლ.-მ და შ.-მ არ აცნობეს თავიანთი გადაწყვეტილების შესახებ საზოგადოებას, რითაც დაარღვიეს არა “მეწარმეთა შესახებ” კანონის რომელიმე ნორმა, არამედ _ საზოგადოების წესდება და თავიანთი უფლებები გამოიყენეს საზოგადოების საზიანოდ. პარტნიორთა შეუთანხმებლობა, კონფლიქტური სიტუაციები, უნდობლობა, საფრთხის წინაშე აყენებს კრების მიერ გადაწყვეტილების მიღებას, ხოლო ის ფაქტი, რომ კრების მიერ გარიცხული პარტნიორები არ ენდობიან დანარჩენ პარტნიორებს, დასტურდება საქმის მასალით. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ კანონი მეწარმეთა შესახებ პარტნიორის გარიცხვის მხოლოდ ერთ შემთხვევას აწესებს. ეს არის მე-5 მუხლი. დანარჩენ შემთხვევაში ამ საკითხს გადაწყვეტს კანონი ანდობს პარტნიორთა კრებას, კერძოდ კი “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 47.3 “ლ” პუნქტი საშუალებას აძლევს პარტნიორებს, თავად განსაზღვრონ პარტნიორის გარიცხვის საფუძვლები. შპს “ჯ.-ს” პარტნიორებმა ერთხმად მიიჩნიეს, რომ ლ.-ა და შ.-ე ხელს უშლიან საწარმოს საქმიანობას, რომ ლ.-ს და შ.-ის შემდგომი ურთიერთობა შეუძლებელია შპს “ჯ.-სთან”.

სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია იმ ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის შესახებ, რისთვისაც საქმე დაბრუნდა ხელახალი განხილვისათვის. კერძოდ, არ დაუდგენია, ჰქონდა თუ არა ადგილი. შეთავსების უკანონობას, დაირღვა თუ არა კომერციული საიდუმლოება, გარიცხული პარტნიორები ასრულებდნენ თუ არა თავიანთ მოვალეობებს ან რაში გამოიხატებოდა პარტნიორთა მხრივ თავიანთი უფლება _ მოვალეობის შეუსრულებლობა.

2002წ. 12 აგვისტოს ა. ლ.-მ და ჯ. შ.-მ საკასაციო საჩივრით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს. კასატორებმა მოითხოვეს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლით: წილის მართვასთან დაკავშირებით წარმომადგენლისათვის მათ არ გადაუციათ ყველა უფლება; წარმომადგენელთან გაფორმებული მინდობილობა არ ითვალისწინებს წარმომადგენლის მიერ საზოგადოების საქმიანობაში მონაწილეობის მიღებას და აქედან გამომდინარე, პარტნიორის უფლების განხორციელებას, რაც გამორიცხავდა წარმომადგენლის მხრიდან საზოგადოების საქმიანობაში პარტნიორის ისეთ ვალდებულებათა შეუსრულებლობას ან ისეთი მოქმედების განხორციელებას, რაც გამოიწვევდა საზოგადოების საქმიანობისათვის ხელის შეშლას; საზოგადოებისათვის მათ მოქმედებას რაიმე ზიანი არ მიუყენებია და კონფლიქტური სიტუაციის შექმნა მთლიანად საზოგადოების დირექციის ბრალეული მოქმედებითაა გამოწვეული.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე მიღებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განხილვისათვის დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლომ 2001წ. 14 სექტემბერს მოცემულ საქმეზე საკასაციო საჩივრის განხილვისას მიუთითა, რომ ჯ. შ.-ის და ა. ლ.-ს მიერ ა. ა.-ზე მინდობილობის გაცემა არ ნიშნავდა საკუთრების მინდობას, იგი იყო დავალების ხელშეკრულება, რაც ითვალისწინებდა ერთი ან რამდენიმე მოქმედების შესრულებას მარწმუნებლის სახელით და ხარჯით, ამიტომ არც კანონით და არც წესდებით ამგვარი მინდობილობის გაცემისათვის პარტნიორთა თანხმობა საჭირო არ იყო და იგი არ წარმოადგენდა არც კანონის და არც წესდების დარღვევას. ამგვარი მინდობილობის გაცემის საფუძველზე წარმოშობილი კონფლიქტური სიტუაცია კი არ შეიძლებოდა გამხდარიყო პარტნიორთა გარიცხვის საფუძველი, ვინაიდან პარტნიორებს კანონი არ დაურღვევიათ და ისინი კანონიერი მოქმედების განხორციელებისათვის არ შეიძლებოდა დასჯილიყვნენ.

სსკ-ს 412-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, თუ სასამართლომ თავის გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაუდო სამართლებრივი შეფასება, რის გამოც საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას, მაშინ ის თავის განჩინებაში უთითებს, თუ რომელი ფაქტები საჭიროებს გამოკვლევას, რა მტკიცებულებებია შესაკრები და რომელი კონკრეტული საპროცესო მოქმედება უნდა შეასრულოს საოლქო სასამართლოს შესაბამისმა კოლეგიამ ან პალატამ.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება მისცა ა. შ.-ის და ჯ. ლ.-ს მოქმედებას მინდობილობის გაცემის და საზოგადოებაში შექმნილ კონფლიქტურ სიტუაციასთან დაკავშირებით და მიუთითა, რომ აღნიშნული გარემოებები არ შეიძლება საფუძველი გამხდარიყო პარტნიორთა გარიცხვისა, ვინაიდან მათ მიერ გაცემული მინდობილობა წარმოადგენდა დავალების და არა _ საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებას, არ ეწინააღმდეგებოდა არც კანონს და არც წესდებას. ასეთი სახის ხელშეკრულების გაფორმებისათვის საჭირო არ იყო პარტნიორთა თანხმობა და იგი არ შეიძლება გამხდარიყო კონფლიქტის საფუძველი. საზოგადოების პარტნიორებს შორის წარმოშობილი კონფლიქტური სიტუაცია არ იყო გამოწვეული ა. შ.-ის და ჯ. ლ.-ს ბრალეული არაკანონიერი მოქმედებით და ამიტომ ეს გარემოება არ წარმოადგენდა პარტნიორობიდან მათი გარიცხვის საფუძველს, ანუ საკასაციო სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება მისცა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას და ჩათვალა, რომ სააპელაციო სასამართლომ მის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები ამ ნაწილში სამართლებრივად არასწორად შეაფასა, მითითებულ პარტნიორთა მიერ ა. ა.-სთან გაფორმებული ხელშეკრულება შეცდომით საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებად მიიჩნია, რომლის გაფორმებისთვისაც პარტნიორთა თანხმობა იყო საჭირო და ვინაიდან ასეთი არ არსებობდა, პარტნიორების მიერ განხორციელებული მოქმედება შეცდომით კანონსაწინააღმდეგო მოქმედებად ჩათვალა და ამ ნიადაგზე საზოგადოებაში წარმოქმნილი კონფლიქტური სიტუაცია ჯ. შ.-ის და ა. ლ.-ს უკანონო მოქმედების შედეგად გამოწვეულად მიიჩნია.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლომ მითითებულ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას ჯერ კიდევ 2001წ. 14 სექტემბრის განჩინებაში მისცა რა სათანადო სამართლებრივი შეფასება, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილი არ იყო, მოცემულ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებისათვის სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასება მიეცა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმ ნაწილშიც, როცა გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მიუთითა, რომ პარტნიორის მიერ თუნდაც ცალკეული უფლების გადაცემა გულისხმობს ახალი პირის შესვლას საზოგადოებაში.

მოცემულ შემთხვევაში ჯ. შ.-მ და ა. ლ.-მ მინდობილობით მართლაც გადასცეს ა. ა.-ს თავიანთი ზოგიერთი ფუნქციის განხორციელების უფლება, მაგრამ ამ უფლებიდან არცერთი არ ნიშნავს ახალი პირის საზოგადოებაში შესვლას ან საზოგადოების საქმიანობაში მონაწილეობის მიღებას.

მართალია, სამეწარმეო საზოგადოება დაფუძნებულია განსაკუთრებულ ნდობაზე და დიდი მნიშვნელობა ენიჭება იმას თუ, ვინ იღებს მონაწილეობას საზოგადოების საქმიანობაში, მაგრამ საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვაც უკიდურესი და განსაკუთრებული ღონისძიებაა. სასამართლომ მხოლოდ მაშინ უნდა გამოიყენოს იგი, როცა დარწმუნდება, რომ ამ პარტნიორთან ერთად შეუძლებელია საზოგადოებაში საქმიანობის შემდგომი გაგრძელება.

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ თითქოს ჯ. შ.-მ და ა. ლ.-მ დავალების ხელშეკრულების გაცემით დაარღვიეს საზოგადოების წესდების მოთხოვნები და თავიანთი მოთხოვნები გამოიყენეს საზოგადოების საზიანოდ. საზოგადოების წესდება არ კრძალავს საზოგადოების პარტნიორის მიერ დავალების ხელშეკრულების გაცემას და ასეთი სახის ხელშეკრულების გაცემისათვის წესდება საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორების თანხმობის მიღებას არ საჭიროებს.

საკასაციო სასამართლოს ასევე არასწორად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ ვინაიდან ჯ. შ.-ე და ა. ლ. თითქოს ხელს უშლიან საწარმოს საქმიანობას, რაც პარტნიორებს ერთხმად მიაჩნიათ ეს გარემოება მათ შემდგომ ურთიერთობას შეუძლებელს ხდის. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული მოსაზრება არ გამომდინარეობს კანონის მოთხოვნიდან. პარტნიორთა მიერ ერთხმად მიჩნევა იმისა, რომ ესა თუ ის პარტნიორი ხელს უშლის საწარმოს საქმიანობას, სასამართლოსათვის არ წარმოადგენს ამ პარტნიორის გარიცხვის აუცილებელ საფუძველს. პარტნიორის მიერ საზოგადოების საქმიანობისათვის ხელის შეშლა დადასტურებული უნდა იყოს შესაბამისი მტკიცებულებებით, წინააღმდეგ შემთხვევაში საზოგადოების პარტნიორთა გადაწყვეტილება პარტნიორის გარიცხვის შესახებ, როცა პარტნიორის გარიცხვა ხდება საზოგადოების საქმიანობაში ხელის შეშლის საფუძვლით, უკანონო იქნება და საზოგადოების პარტნიორთა კრება შურისძიების იარაღად გადაიქცევა საზოგადოებისათვის არასასურველი პარტნიორის თავიდან მოცილების თვალსაზრისით, თუნდაც ეს პარტნიორი თავისი საქმიანობით ხელს არ უშლიდეს საწარმოს საქმიანობას.

მოცემულ შემთხვევაში არც საზოგადოებას და არც სააპელაციო სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ რაში გამოიხატებოდა გარიცხულ პარტნიორთა მხრივ საზოგადოების საქმიანობაში ხელის შეშლა. საზოგადოების საქმიანობაში ხელის შეშლად არ შეიძლება აღქმულ იქნეს ის გარემოება, რომ ჯ. შ.-მ და ა. ლ.-მ თავიანთი უფლებების დაცვის რეალიზაციაში დახმარებისათვის რამდენჯერმე მიმართეს სამრათლებრივ ორგანოებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ არ ჩაითვალა გარიცხვისათვის მნიშვნელოვან საფუძვლად ის ფაქტი, რომ პარტნიორი სისტემატურად მიმართავდა შს ორგანოებს განცხადებით და ამხელდა შპს-ს პარტნიორთა დანაშაულებრივ ქმედებებს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაოკტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 2 ნოემბრის გადაწყვეტილება შპს “ა.-ს” საქმეზე ¹3კ/647-01).

აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ, მართალია, ა. ა.-ს ჯ. შ.-ისა და ა. ლ.-ს მიერ დროებით, გარკვეული ვადით, მინდობილობით დაევალა საზოგადოებაში ზოგიერთი ფუნქციის განხორციელება, მაგრამ ამ მინდობილობის საფუძველზე მას არავითარი მოქმედება არ შეუსრულებია და მინდობილობასაც ვადა გაუვიდა.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, სსკ-ს 412-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, როცა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უქმდება სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე, სასამართლო უფლებამოსილია, მიუთითოს ქვემდგომ სასამართლოს, თუ რომელი ფაქტები საჭიროებს გამოკვლევას და ა.შ.

საკასაციო სასამართლომ თავის 2001წ. 14 სექტემბრის განჩინებაში მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა. ლ.-ს და ჯ. შ.-ის მიერ შეთავსება უკანონო იყო თუ არა; დაირღვა თუ არა მათ მიერ კომერციული საიდუმლოება, გაირცხული პარტნიორები ასრულებდნენ თუ არა თავიანთ მოვალეობას საზოგადოებაში და რაში გამოიხატებოდა პარტნიორთა მხრივ თავიანთი უფლება მოვალეობის შეუსრულებლობა.

საკასაციო სასამართლომ ამ ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევა სააპელაციო სასამრათლოს იმიტომ დაავალა, რომ სხვა საკითხებთან ერთად, პარტნიორთა კრებამ ზემოთ მითითებული გარემოებებიც დაუდო საფუძვლად პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებას, პირველი ინსტანციის სასამართლომ კი ეს გარემოებები პარტნიორის გარიცხვის საფუძვლად მიიჩნია.

მიუხედავად საკასაციო სასამართლოს მითითებისა, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია ფაქტობრივი გარემოებები ზემოთ მითითებულ საკითხებთან დაკავშირებით. სსკ-ს 412-ე მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე ქვემდგომი სასამართლოსათვის მიცემული მითითება მხოლოდ სარეკომენდაციო ხასიათის მატარებელი როდია. აღნიშნული მითითებები სავალდებულოა შესასრულებლად, ვინაიდან საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ ფაქტების დამატებით გამოკვლევის გარეშე შეუძლებელია საქმეზე იურიდიულად დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღება.

სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის შესაბამისად გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული, ანდა დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს სრულყოფილად დადგენილი არა აქვს ფაქტობრივი გარემოებები, შეთავსების უკანონობის, კომერციული საიდუმლოების დარღვევის და დაკისრებული მოვალეობის შეუსრულებლობის თაობაზე, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება პარტნიორთა გარიცხვის თაობაზე რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ დაუსაბუთებელია.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 15 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.