გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-1228-02 30 ოქტომბერი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,

მ. წიქვაძე

სარჩელის საგანი: ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000წ. 2 მაისს საგარეჯოს რაიონულ სასამართლოს განცხადებით მიმართა ა. მ-მა და მოითხოვა იურიდიული ფაქტის დადგენა იმის შესახებ, რომ 1977წ. 25 თებერვალს, ამავე რაიონის სოფ. ...ის ფოსტის განყოფილებაში სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას, მან მიიღო საწარმოო ტრავმა _ ძლიერი ქარის შედეგად ფანჯრიდან ჩამოვარდნილმა მინის ნატეხმა მას დაუზიანა მარჯვენა ფეხის წვივის არე.

საგარეჯოს რაიონული სასამართლოს 2000წ. 16 მაისის გადაწყვეტილებით მ-ის განცხადება, ზემოაღნიშნული იურიდიული ფაქტის დადგენის თაობაზე, დაკმაყოფილდა.

შემდეგ მან იმავე სასამართლოს მიმართა სარჩელით და მოითხოვა “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999წ. 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების თანახმად 2000წ. აგვისტოდან სს “.. ..-ის” საგარეჯოს ფილიალს დაკისრებოდა მის სასარგებლოდ ყოველთვიური სარჩოს გადახდა 22 ლარის ოდენობით იმ საფუძვლით, რომ სამედიცინო-სოციალური კომისიის დასკვნით დაუდგინდა შრომის უნარის დაკარგვა 40%-ით, ხოლო დღეისათვის მეელსმენის ხელფასი ფილიალ “.. ..-ში” შეადგენს 55 ლარს, რომლის 40% 22 ლარია.

საგარეჯოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 28 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ა. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: სს “.. ..-ის” საგარეჯოს ფილიალს დაეკისრა 2000წ. აგვისტოდან 2001წ. ნოემბრამდე მიუღებელი სარჩოს გადახდა 330 ლარის ოდენობით, 2001წ. ნოემბრიდან კი _ ყოველთვიურად სარჩოს სახით 22 ლარს გადახდა.

სს “.. ..-მა” ეს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და მოითხოვა მისი გაუქმება უსაფუძვლობის გამო, რადგან, მისი აზრით, საქმეში არსებული მასალებით არ არის სათანადო წესით დადასტურებული შრომითი მოვალეობის შესრულებისას ტრავმის მიღების ფაქტი და ამის შედეგად შრომის უნარის დაკარგვა 40%-ით, აგრეთვე, არ არის დასაბუთებული საწარმოს ბრალი მომხდარში, თუ კი ასეთს ჰქონდა ადგილი.

სააპელაციო პალატამ განიხილა საჩივარი და მიიჩნია, რომ იგი საფუძვლიანია, რადგან სსკ-ს 79-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად მხარეებად სასამართლოში შეიძლება გამოვიდნენ ფიზიკური და იურიდიული პირები, მაშინ, როდესაც “მეწარმეთა შესახებ” კანონის მე-16 მუხლის თანახმად საწარმოს ფილიალი არ წარმოადგენს იურიდიულ პირს, ე.ი. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამოქალაქო საქმე აწარმოა არასათანადო მოპასუხის მიმართ.

როგორც ცნობილია, ა. მ-ი იმის დასადასტურებლად, რომ მან საწარმო ტრავმა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო, იშველიებს კანონიერ ძალაში შესულ, საგარეჯოს რაიონული სასამართლოს 2000წ. 16 მაისის გადაწყვეტილებას იურიდიული ფაქტის დადგენის შესახებ. სსკ-ს 266-ე მუხლის თანახმად გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს არ შეუძლიათ, სადავოდ გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობები, ხოლო გამომდინარე იქედან, რომ სს “.. ..-ი” არ წარმოადგენდა მხარეს ზემოაღნიშნულ პროცესში, გადაწყვეტილებას, იურიდიული ფაქტის დადგენის შესახებ, არა აქვს სავალედებულო ძალა. აღნიშნული გადაწყვეტილების გარდა სხვა მტკიცებულება საწარმოში ტრავმის მიღების შესახებ საქმის მასალებში არ მოიპოვება.

საექსპერტო კომისიის მიერ გაცემული ცნობა ადასტურებს, რომ ა. მ-ს დაკარგული აქვს შრომის უნარი 40%-ით, მაგრამ ამ დოკუმენტით ვერ დგინდება, თუ რის შედეგად და როდის დაკარგა მან შრომის უნარი მითითებული ხარისხით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სსკ-ს 102-ე მუხლის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნას. ვინაიდან საქმეში არ მოიპოვება შესაბამისი მტკიცებულებები, ამდენად, მოთხოვნა ყოველთვიური სარჩოს დაკისრების შესახებ უსაფუძვლოა და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარება.

თბილისის საოლქო სასამართლომ 2002წ. 14 მაისის გადაწყვეტილებით დააკმაყოფილა სს “.. ..-ის” სააპელაციო საჩივარი, გააუქმა პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება და ა. მ-ს უარი უთხრა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ა. მ-მა. კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უკანონო და დაუსაბუთებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატის დასკვნა, რომ სხვა მტკიცებულება, გარდა სასამართლოს გადაწყვეტილებისა საწარმოო ტრავმის მიღების შესახებ, საქმეში არ მოიპოვება, სინამდვილეს არ შეესაბამება, რადგან საქმეს ერთვის მასალები წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის შესახებ: 1977წ. თებერვალში შედგენილი აქტი, რომელსაც ხელს აწერენ ფოსტის გამგის მოვალეობის დროებითი შემსრულებელი და ადგილკომის თავმჯდომარე; ფოსტის გამგისა და მორიგე მცველის ახსნა-განმარტებები, საგარეჯოს საავადმყოფოს მიერ გაცემული ამონაწერი ავადმყოფის ამბულატორული სამედიცინო ბარათიდან, სს “.. ..-ის” საგარეჯოს ფილიალის უფროსის, კ. ლ-ის, თხოვნა საექიმო-საექსპერტო კომისიის თავმჯდომარისადმი შრომისუნარიანობის დაკარგვის ხარისხის დადგენის თაობაზე.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საექიმო-შრომითი საექსპერტო კომისიის მიერ გაცემული ცნობიდან არ ჩანს, რის შედეგად და როდის დაკარგა კასატორმა შრომისუნარიანობა, ხოლო იგი მიუთითებს, რომ ამის დადგენა სირთულეს არ წარმოადგენს, მაგრამ სასამართლო არ დაინტერესებულა ამ გარემოებით.

სააპელაციო სასამართლოს აზრით, ის გარემოება, რომ ტრავმის მიღების შემდეგაც კასატორი განაგრძობდა ფოსტაში მუშაობას, ადასტურებს, რომ მას შრომის უნარი არ დაუკარგავს. ა. მ-ი კი მიუთითებს, რომ მან შრომისუნარიანობა დაკარგა არა 100, არამედ _ 40%-ით, რაც კვლავ აძლევდა მას საშუალებას, შეესრულებინა გარკვეული ტიპის სამუშაო, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ 1977 წელს მას ტრავმა არ მიუღია.

გარდა ამისა, კასატორს კანონის უხეშ დარღვევად მიაჩნია გადაწყვეტილების მითითება იმის თაობაზე, რომ იგი გასაჩივრებას არ ექვემდებარება.

ამდენად, კასატორი თვლის, რომ გადაწყვეტილების გამოტანისას ადგილი ჰქონდა სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” პუნქტით გათვალისწინებულ დარღვევას და მოითხოვს მის გაუქმებასა და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პაალატა ვერ გაიზიარებს საკასაციო პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულება და ისე დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი. კერძოდ, მიუთითებს საწარმოში უბედური შემთხვევის შესახებ 1977წ. თებერვლის აქტზე, ფოსტის გამგისა და მორიგე მცველის ახსნა-განმარტებებზე და სხვ. პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ს 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად გარკვეული სახის მტკიცებულებებით უნდა დადასტურდეს, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. მოსარჩელე, მართალია, მიუთითებს, რომ მან შრომის უნარი დაკარგა 1977 წელს წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის გამო, მაგრამ დადგენილია, რომ ა. მ-მა მხოლოდ 2000წ. 18 სექტემბერს გაიარა სამედიცინო შემოწმება, რის შედეგადაც დადგინდა შრომის უნარის დაკარგვა 40%-ით. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით საექიმო-შრომითი საექსპერტო კომისიის ცნობით ნამდვილად დასტურდება, რომ 2000წ. 18 სექტემბერს 80 წელს მიღწეულ ა. მ-ს მართლაც დაკარგული აქვს შრომის უნარი 40%-ით, მაგრამ ამ დოკუმენტიდან ვერ დგინდება, თუ რის შედეგად და როდის დაკარგა შრომის უნარი მითითებული ხარისხით. საკასაციო პალატა იზიარებს ამ მოსაზრებას, რადგან ზემოთ მითითებული საპროცესო ნორმა ითვალისწინებს სწორედ ასეთ შემთხვევას, კერძოდ, წარმოებაში მომხდარ უბედურ შემთხვევაზე უნდა შემდგარიყო აქტი (ფორმა H-1) იმ დროს მოქმედი საკავშირო პროფსაბჭოს პრეზიდიუმის 1966წ. 20 მაისის დადგენილებით დამტკიცებული “წარმოებაში მომხდარი უბედურ შემთხვევათა გამოძიებისა და აღრიცხვის დებულების” შესაბამისად შრომითი დასახიჩრება უნდა დადგენილიყო საექიმო-შრომითი საექსპერტო კომისიის მიერ. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ უბედური შემთვხევის აქტი შედგენილი არ არის “დებულებით” გათვალისწინებული წესის შესაბამისად. სწორედ ამიტომ მიმართა სასამართლოს ა. მ-მა განცხადებით იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტის დასადგენის თაობაზე, მაგრამ წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის ფაქტი თავისთავად არ ნიშნავს, რომ მუშაკმა შრომის უნარი დაკარგა, თუ აღნიშნულზე არ იქნა ჩატარებული სამედიცინო ექსპერტიზა, რომელმაც უნდა განსაზღვროს შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხი.

ამდენად, სწორია სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთება იმ ნაწილშიც, რომლითაც სასამართლო გადაწყვეტილება იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტის შესახებ არ მიიჩნია საკმარის მტკიცებულებად სარჩოს დასანიშნად.

პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმ ნაწილში, რომ სასამართლომ კანონი დაარღვია, როცა გადაწყვეტილების გასაჩივრების წესის განმარტებისას მიუთითა, რომ იგი არ გასაჩივრდება. სსკ-ს 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით საპროცესო სამართლის წარმოების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნება გამოტანილი. მოცემულ შემთხვევაში საქმეზე სწორი გადაწყვეტილებაა გამოტანილი და გასაჩივრების წესის არსწორი განმარტება ვერ გახდება მისი გაუქმების საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ა. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 14 მაისის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.