¹3კ-1246-01 5 ივნისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ცისკაძე, მ. ახალაძე

დავის საგანი: სამკვიდრო ქონების მიღება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ნ. ჩ-ძე და ბ. შ-ძე 1995 წლიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. მეუღლეები 1997წ. 21 ოქტომბერს ავტოავარიის შედეგად გარდაიცვალნენ, მათთან ერთად გარდაიცვალნენ ნ. ჩ-ძის მშობლებიც. ნ. ჩ-ძის ძმებმა – გ. და მ. ჩ-ძეებმა 1998წ. ოქტომბერში სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შ. შ-ძის (ბ. შ-ძის მამა) მიმართ და მოითხოვეს ნ. ჩ-ძისა და ბ. შ-ძის ერთად ცხოვრების პერიოდში შეძენილი, თანასაკუთრებაში არსებული ქონების დადგენა და ამ ქონებიდან დის, ნ. ჩ-ძის, კუთვნილი 1/2 წილი.

ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 5 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. და გ. ჩ-ძეების სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ნ. ჩ-ძის სამკვიდრო ქონებად აღიარებულ იქნა ½1/2 წილი შემდეგი ქონებიდან: ჩუქურთმებიანი ვიტრინა ოთხი თაროთი (500 აშშ დოლარის ღირებულების); ფერადი ტელევიზორი (200 აშშ დოლარის ღირებულების); კომპიუტერი “იბმ-286” (100 აშშ დოლარის ღირებულების); ჭურჭლის სარეცხი მანქანა (250 აშშ დოლარის ღირებულების); ბარი ფეხებზე (500 აშშ დოლარის ღირებულების); კონსოლები ოთხი ცალი (100 აშშ დოლარის ღირებულების); ვიდეომაგნიტოფონი კასეტებით (100 აშშ დოლარის ღირებულების); აბაზანა “ჯაკუზი” (3000 აშშ დოლარის ღირებულებით); გაზის ღუმელი (100 აშშ დოლარის ღირებულებით); დიდი სარეცხი მანქანა (500 აშშ დოლარის ღირებულების); ჭურჭელი (800 აშშ დოლარის ღირებულების). ჩამოთვლილი ქონების ნახევარი მოპასუხე შ. შ-ძემ უნდა გადასცეს მოსარჩელეებს _ მ. და გ. ჩ-ძეებს. თუ გადაწყვეტილების აღსრულებისას ქონება არ აღმოაჩნდება შ. შ-ძეს, მან მოსარჩელეებს უნდა გადასცეს უკვე არარსებული ქონების ღირებულების ნახევარი.

მოპასუხეებს, გ. და მ. ჩ-ძეებს, უსაფუძვლობის გამო უარი ეთქვათ “სტამბით სარგებლობით” მიღებული შემოსავლის 1/2 და სხვა მოთხოვნილი ნივთების (მათ შორის ბინის) ნახევრის, ნ. ჩ-ძის სამკვიდრო ქონებად აღიარების შესახებ უსაფუძვლობის გამო.

მ. ჩ-ძის მეურვე გ. ჩ-ძემ სააპელაციო საჩივარი შეიტანეს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2001წ. 29 ივნისის განჩინებით არ დააკმაყოფილა მ. ჩ-ძის სააპელაციო საჩივარი; უცვლელი დარჩა მოცემულ საქმეზე ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 5 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატის განჩინება დასაბუთებულია იმით, რომ გ. და მ. ჩ-ძეებმა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის საფუძველზე ვერ დაასაბუთეს ის გარემოებები, რომლებზედაც ისინი ამყარებენ თავიანთ მოთხოვნებს, გარდა იმისა, რაც რაიონულმა სასამართლომ დააკმაყოფილა.

აპელანტებმა მოითხოვეს, რომ ნ. ჩ-ძის სამკვიდრო ქონებად ცნობილ იქნეს ქ. თბილისში, ..... მდებარე მშენებარე ხუთოთახიანი ბინა, მაგრამ აღნიშნული ბინა სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლის თანახმად საკუთრების უფლებით ჯერ კიდევ არ არის აღრიცხული რომელიმე პირზე, ამიტომ იგი გარდაცვლილი მეუღლეების სამკვიდრო ქონებას არ წარმოადგენს. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვინაიდან მეუღლეები – ნ. ჩ-ძე და ბ. შ-ძე გარდაიცვალნენ ერთ დღეს, ამიტომ სამოქალაქო კოდექსის 1321-ე მუხლის თანახმად სამკვიდრო გაიხსნება თითოეულის გარდაცვალების შემდეგ დამოუკიდებლად. გ. და მ. ჩ-ძეებს, როგორც მეორე რიგის მემკვიდრეებს, მემკვიდრეობის უფლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში წარმოეშობოდათ, თუ ნ. ჩ-ძე გარდაიცვლებოდა შუაღამისას, ანუ ოცდაოთხი საათის შემდგომ. ასეთ შემთხვევაში ის არ ჩაითვლებოდა მამკვიდრებელთან ერთად გარდაცვლილად და შესაბამისად, მის წილ ქონებაზე მემკვიდრეობის უფლებას შეიძენდნენ მისი მემკვიდრეები. ვინაიდან დავის საგანია საცხოვრებელი სახლის ½ ნაწილის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა, სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის თანახმად ასეთი უფლება არ გააჩნია გ. და მ. ჩ-ძეებს, რადგან ისინი არ არიან საცხოვრებელი სახლის ნაწილის მესაკუთრეები.

სააპელაციო პალატის განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანეს მ. და გ. ჩ-ძეებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სარჩელის დაკმაყოფილება. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ მოტივებს:

მათ მოითხოვეს აწ გარდაცვლილი დის – ნ. ჩ-ძისა და ბ. შ-ძის ქორწინების განმავლობაში შეძენილი უძრავ-მოძრავი ქონების გაყოფა. საქმის მასალებში წარმოდგენილია ამ ქონების სია, რომლის ღირებულება შეადგენს 79200 აშშ დოლარს. მათ, როგორც ნ. ჩ-ძის მემკვიდრეებს, სამოქალაქო კოდექსის 1469-ე მუხლის თანახმად ეკუთვნით სამკვიდრო ქონების ნახევარი. მართალია, სადავო ხუთოთახიანი ბინა ჯერ არ არის ექსპლოატაციაში შესული და საჯარო რეესტრშიც არავის საკუთრებაშია აღრიცხული, მაგრამ საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ამ ბინაში ბ. შ-ძემ გადაიხადა 41 000 აშშ დოლარი, ამიტომ სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლის თანახმად ეს საცხოვრებელი ფართიც უნდა შევიდეს სამკვიდრო მასაში. საოლქო სასამართლოში დაკითხულმა მოწმეებმა დაადასტურეს, რომ სადავო მოძრავი ქონება შეძენილია აწ გარდაცვლილი მეუღლეების ერთად ცხოვრების პერიოდში.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების განხილვის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, ნ. ჩ-ძე და ბ. შ-ძე 1995 წლიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. მეუღლეები 1997წ. 21 ოქტომბერს ავტოავარიის შედეგად გარდაიცვალნენ, მათთან ერთად გარდაიცვალნენ ნ. ჩ-ძის მშობლებიც. ნ. ჩ-ძის ძმებმა – გ. და მ. ჩ-ძეებმა 1998წ. ოქტომბერში სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შ. შ-ძის (ბ. შ-ძის მამა) მიმართ და მოითხოვეს ნ. ჩ-ძისა და ბ. შ-ძის ერთად ცხოვრების პერიოდში შეძენილი, თანასაკუთრებაში არსებული ქონების დადგენა და ამ ქონებიდან დის, ნ. ჩ-ძის, კუთვნილი 1/2 წილი.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1321-ე მუხლი, რომლის თანახმად ერთმანეთის შემდეგ მემკვიდრეობის უფლების მქონე პირების გარდაცვალების შემთხვევაში სამკვიდრო გაიხსნება თითოეულის შემდეგ დამოუკიდებლად. ამ ნორმის საფუძველზე პალატამ არასწორად მიუთითა, რომ გ. და მ. ჩ-ძეებს, როგორც მეორე რიგის მემკვიდრეებს, მემკვიდრეობის უფლება წარმოეშობოდათ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ნ. ჩ-ძე გარდაიცვლებოდა შუაღამისას, ანუ ოცდაოთხი საათის შემდგომ. ასეთ შემთხვევაში ის არ ჩაითვლებოდა მამკვიდრებელთან ერთად გარდაცვლილად და შესაბამისად მის წილ ქონებაზე მემკვიდრეობის უფლებას შეიძენდნენ მისი მემკვიდრეები.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ 1321-ე მუხლის თანახმად ნ. ჩ-ძის გარდაცვალების შემდეგ გაიხსნა მემკვიდრეობა მის სამკვიდრო ქონებაზე და გ. და მ. ჩ-ძეები სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად წარმოადგენენ აწ გარდაცვლილი ნ. ჩ-ძის, როგორც გარდაცვლილის ძმები, მეორე რიგის მემკვიდრეებს თანასწორი წილის უფლებით.

გ. და მ. ჩ-ძეებმა სარჩელით მოითხოვეს აწ გარდაცვლილი ნ. ჩ-ძის და ბ. შ-ძის ერთად ცხოვრების პერიოდში თანასაკუთრებაში არსებული ქონებიდან დის, ნ. ჩ-ძის, კუთვნილი ქონების წილი. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ კონკრეტულად არ განსაზღვრა აწ გარდაცვლილი ნ. ჩ-ძის და ბ. შ-ძის თანასაკუთრებაში არსებული ქონება. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, ბ. შ-ძე ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1996წ. 17 აპრილის ¹4.21.84 გადაწყვეტილების საფუძველზე გაწევრიანდა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა “ა-ში” და მას მიეკუთვნა პირველი მშენებარე კორპუსში მე-2 სართულზე 195 კვ.მ. ფართობის 5 ოთახიანი ბინა და 25 კვ.მ. ფართობის ავტოფარეხით. მოპირკეთებული ბინის საფასურმა შეადგინა 41000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, რომელიც ბ. შ-ძემ პირადად შეიტანა ამხანაგობის სალაროში 1996 წელს. ამ თანხის შეტანის მომენტისათვის ბ. შ-ძე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა ნ. ჩ-ძესთან, სააპელაციო სასამართლომ ისე გადაწყვიტა მოცემული დავა, რომ საერთოდ არ იმსჯელა, ზემოაღნიშნული თანხა წარმოადგენდა თუ არა მეუღლეთა თანასაკუთრებას და უნდა ჩათვლილიყო თუ არა სამკვიდრო მასაში.

ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ არის იურიდიულად საკმაოდ დასაბუთებული, რის გამოც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის თანახმად კანონის დარღვევით მიღებულად უნდა ჩაითვალოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. ჩ-ძის მეურვე გ. ჩ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 29 ივნისის განჩინება მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს და ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.