3კ/1258-01 20 თებერვალი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი,ლ. გოჩელაშვილი

სარჩელის საგანი: ხელშეკრულების შეუსრულებლობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000 წლის 22 სექტემბერს სააქციო საზოგადოებამ გაერთიანებულმა ენერგეტიკულმა სისტემამ “ს.” სააქციო საზოგადოება “მ.” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ბოლნისის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოპასუხესთან 1998 წლის 1 ნოემბერს დადო ხელშეკრულება. ამ ხელშეკრულების შესაბამისად მოსარჩელეს მოპასუხისათვის, როგორც პირდაპირი მომხმარებლისათვის, ელექტრო ენერგიის გადაცემის მომსახურება უნდა გაეწია.

მოსარჩელემ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება შეასრულა, მაგრამ მოპასუხემ არ გადაიხადა გაწეული მომსახურების ღირებულება, რომელმაც 1999 წლის 1 ივლისისათვის 24258,51 ლარი შეადგინა.

ხელშეკრულების 3.2 პუნქტის თანახმად მოსარჩელისათვის კუთვნილი თანხის გადაუხდელობისათვის მოპასუხეს პირგასამტეხლოს სახით უნდა დაეკისროს ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0,2%, ოდენობით, რაც 10576,71 ლარს შეადგენს.

მოსარჩელემ საერთო ჯამში მოითხოვა 31835,22 ლარის გადახდა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და 2000 წლის 6 ნოემბერს შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს.

მოპასუხემ შეგებებულ სარჩელში მიუთითა, რომ ზემოთ მითითებული ხელშეკრულების შესაბამისად სს “ს.” უნდა უზრუნველყო სს “მ.” ელექტროენერგიის შეუფერხებლად გადაცემა, მაგრამ სს “ს.” ყოველთვიურად არღვევდა ნაკისრ ვალდებულებას, რაც გამოიხატებოდა მისი მხრიდან ელექტროენერგიის გაუფრთხილებლად გამორთვაში. ამ გარემოებამ გამოიწვია სს “მ.” კვლავწარმოების პროცესის შეჩერება, მისი რიტმული მუშაობის შეყოვნება და პროდუქციის გამოშვებაში ხელის შეშლა.

გადამცემის მიზეზით გაუფრთხილებელი გამორთვებით გამოწვეულმა ზიანმა, ხელშეკრულების 3.1 მუხლის გათვალისწინებით (მიუწოდებელი ელექტროენერგიის ღირებულების 5%-ის სახით ჯარიმა), შეადგინა 77,499 ლარი და მოითხოვა ამ თანხის მოსარჩელისთვის დაკისრება.

სს “ს.” შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ იგი პაუსუხს არ აგებდა მიმწოდებლის მიერ მიწოდების წყვეტილობასა და მიწოდებული ელ. ენერგიის ხარისხზე, რადგან თვითონ მხოლოდ გადამცემს წარმოადგენდა.

რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით სს “მ.” შეგებებულ სარჩელთან დაკავშირებით მოსარჩელე ჩაითვალა არასათანადო მოპასუხედ. საქმეში შეგებებულ სარჩელზე მოპასუხეებად მოწვეულ იქნენ სს “ე.” და შპს “ე.”, ხოლო იმავე სასამართლოს 2001 წლის 16 თებერვლის განჩინებით სს “მ.” შეგებებული სარჩელი საერთოდ გამოიყო ძირითადი სარჩელიდან და მიენიჭა ცალკე ნომერი.

რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა მთლიანად.

სააპელაციო სასამართლოს 2001 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ 1998 წლის 1 ნოემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოთხოვნები მოსარჩელემ სრულყოფილად შეასრულა, მაგრამ მოპასუხემ არ გადაიხადა ელ. ენერგიის გადაცემის ღირებულება, რამაც 1999 წლის 1 ივლისისათვის საურავის გათვალისწინებით 34835,22 ლარი შეადგინა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრებანი იმის თაობაზე, რომ მოპასუხეს თითქოს სადავო თანხა გადახდილი აქვს და მიუთითა, რომ ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილებას არ შეიძლებოდა, რაიმე პრეიუდიციული ძალა ჰქონოდა მხარეებს შორის ამჟამინდელ დავასთან დაკავშირებით, რადგან სს “მ.” დავალიანების შესახებ სს “ს.” მიმართებაში 1999 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილებას არაფერი არ დაუდგენია. ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში იმის მითითება, რომ სს “მ.” დირექტორმა ცნო სარჩელი ნაწილობრივ, მათ შორის სს “ს.” მიმართ 24561 ლარის დავალიანების შესახებ, არ ნიშნავდა იმას, რომ ამ გადაწყვეტილებით მითითებულ დავალიანებასთან დაკავშირებით რაიმე გადაწყვეტილება იქნა მიღებული, რადგან გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში ამ დავალიანებასთან დაკავშირებით არაფერი არ იყო დადგენილი. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ ზემოთ აღნიშნული გადაწყვეტილება გამოტანილი იყო შპს “ი.” და სს “მ.” შორის დავაზე, ამიტომ განსახილველ დავაზე არ შეიძლება მას პრეიუდიციული ძალა მისცემოდა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ შედარების აქტი, რომლითაც სს “მ.” აღიარებდა სს “ს.” დავალიანებას, შედგენილი იყო 1999 წლის 16 ნოემბერს, ანუ მას შემდეგ, რაც შპს “ი.” და სს “მ.” შორის დავასთან დაკავშირებით 1999 წლის 6 აგვისტოს მიღებული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა და შეუძლებელი იყო 1999 წლის 16 ნოემბრის შედარების აქტში დაფიქსირებულიყო ის დავალიანება, რომელზეც სასამართლოს მიერ უკვე მიღებული იყო გადაწყვეტილება.

2001 წლის 4 დეკემბერს მოპასუხემ საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2001 წლის 10 ოქტომბერს მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლით:

კასატორს მიაჩნია, რომ შპს “ი.” სასარგებლოდ სადავო თანხა გადასახდელად დაკისრებული აქვს ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, სხვა _ 1,732,322 ლართან ერთად. ამაზე მეტყველებს ის გარემოება, რომ ამ გადაწყვეტილებაში მითითებულია: “სს “მ.” შპს “ი.” სარჩელი ცნო ნაწილობრივ და განაცხადა, რომ “მ.” ელ. ენერგიის დავალიანება გააჩნდა 805322 ლარის ოდენობით, მათ შორის სს “საქრუსენერგოს” დავალიანება - 24561 ლარი”.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, ვინაიდან განჩინებაში მითითებული არაა მატერიალური სამართლის არცერთი ნორმა და შეუძლებელია გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სწორია კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მართლაც არ არის მითითებული იმ მატერიალური სამართლებრივი ნორმის შესახებ, რომელიც საფუძვლად დაედო სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას და რომლის საფუძველზეც უნდა გადაეხადა სადავო თანხა მოპასუხეს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის შესაბამისად გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული, ან დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გადაწყვეტილების და განჩინების სამოტივაციო ნაწილში მატერიალური სამართლის ნორმის მიუთითებლობა ნიშნავს იმას, რომ მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული, რადგან მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო ვერ დააკმაყოფილებს კასატორის მოთხოვნას მოცემული დავის საქმეზე საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების შესახებ.

მართალია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლის შესაბამისად საქმის განხილვა საკასაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რომლებიც დადგენილია სააპელაციო სასამართლოში საქმეთა განხილვისათვის და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად სასამართლოს შეუძლია, არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო ამ დავასთან დაკავშირებით მაინც ვერ მიიღებს ახალ გადაწყვეტილებას იმის გამო, რომ მოცემულ დავაზე საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მტკიცებულებანი, რომელსაც ემყარება სასამართლო დასკვნები, სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ არის იურიდიულად შეფასებული, არ არის მითითებული სამოქალაქო კოდექსის რომელი ნორმის საფუძველზე იქნა დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებსაც ემყარება სასამართლო დასკვნები.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის შესაბამისად ასეთი სახის გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად და საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების უცილოდ გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებანი, რომელსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, იურიდულად შეუფასებელია სააპელაციო სასამართლოს მიერ. იურიდიულად შეუფასებელი ფაქტობრივი გარემოებები სასამართლოსათვის სავალდებულო ვერ გახდება მითუმეტეს მაშინ, როცა ამასთან დაკავშირებით მხარის მიერ წარმოდგენილია დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არსებითად უნდა განიხილოს სააპელაციო სასამართლომ. გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში უნდა მიეთითოს სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებზე, მტკიცებულებებზე, რომელსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები. სასამართლომ უნდა მიუთითოს იმ მოსაზრებებზე, რომლითაც იგი უარყოფს მხარის მიერ წარმოდგენილ ამა თუ იმ მტკიცებულებებს და აუცილებლად უნდა მიუთითოს იმ მატერიალურ ნორმებზე, რომლითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა თავისი დასკვნების ჩამოყალიბების დროს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

სს “მ.” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 10 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.