¹3კ-1291-01 26 ივნისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი, რ. ნადირიანი

სარჩელის საგანი: უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. ლ-ძემ სარჩელი აღძრა გ. მ-შვილის წინააღმდეგ და მოითხოვა უძრავ ნივთზე თანამესაკუთრედ ცნობა შემდეგი საფუძვლით: 1998წ. სექტემბერში მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე მოპასუხის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელემ თავისი ხარჯებით ააშენა ორსართულიანი სავაჭრო ობიექტი, რომელიც ექსპლოატაციაში მიღების შემდეგ უნდა აღრიცხულიყო მათ თანასაკუთრებად. ობიექტის აშენების შემდეგ გ. მ-შვილმა მიღება-ჩაბარების აქტის შედგენასა და საჯარო რეესტრში ქონების თანასაკუთრებად აღრიცხვაზე უარი განაცხადა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ გ. ლ-ძესთან ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ზეპირი გარიგება არ მომხდარა და არც სადავო ობიექტი აუშენებია მას თავისი ხარჯებით.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 4 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 193-ე, 150-ე, 183-ე, 59-ე მუხლები.

სასამართლომ დაადგინა, რომ თბილისში, ... მდებარე სახლმფლობელობის ლიტერი “ა"-ს 1/2 და ლიტერი “გ” ირიცხება გ. მ-შვილის სახელზე, ხოლო ლიტერების “ბ"-ს და “ვ"-ს კანონიერებისა და კუთვნილების დამადასტურებელი საბუთი ტექაღრიცხვის ბიუროში წარდგენილი არ არის. მხარეებს შორის სადავო ნაგებობის აშენებისათვის გარიგება წერილობითი ფორმით არ დადებულა.

გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა გ. ლ-ძემ იმ მოტივით, რომ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 150-ე, 193-ე, 184-ე, 59-ე მუხლები და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა _ ამავე კოდექსის 930-ე, 931-ე, 932-ე მუხლები. აპელანტმა მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 12 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ უძრავი ნივთის საკუთერების უფლებაზე, თუ სხვა სახით დატვირთაზე, რაიმე სახის გარიგების არსებობა (ეს იქნება უძრავი ნივთის სახით შესატანი საერთო საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე თუ სხვა) არ შეიძლება დადგინდეს მოწმეთა ჩვენებებით. უძრავ ნივთებთან დაკავშირებით გარიგების ნამდვილობისთვის სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის თანახმად საჭიროა ნოტარიულად დამოწმებული წერილობითი ხელშეკრულების არსებობა, აგრეთვე შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. მოსარჩელემ ვერ შეძლო აღნიშნული საბუთების წარდგენა სასამართლოში, რის გამოც სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის თანახმად, სასმართლომ მხარეთა შორის დადებული გარიგება ბათილად მიიჩნია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 193-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მშენებლობა გ. ლ-ძის მიერაა ნაწარმოები, ეს გარემოება საკმარისი არ არის უძრავ ნივთზე საკუთრების წარმოსაშობად, რადგან, თუ მოძრავი ნივთი (მაგ. საამშენებლო მასალა) ისეა მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებული, რომ იგი ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი გახდა, მაშინ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე, 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, იმავდროულად ხდება ამ ნივთის მესაკუთრეც.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა _ სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი, რადგან მას გ. მ-შვილისაგან მიწა არ შეუძენია, Aასევე არ უნდა გამოეყენებინა 59, 150-ე და 193-ე მუხლები. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა _ სამოქალაქო კოდექსის 377-ე, 931-ე, 932-ე მუხლები და არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილი. Kკერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 931-ე პირველი ნაწილისა და 932-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს წერილობით ან ზეპირად და შესატანი შეიძლება შეტანილ იქნეს როგორც ქონებით, ასევე მომსახურების გაწევით. Aაღნიშნული მუხლები არ მოითხოვს ხელშეკრულების სავალდებულო წერილობით ფორმას და არც ქონებრივი შენატანის რეგისტრაციას რეესტრში.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდება, თუ საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას (განჩინებას) საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ გამოიყენა ის ნორმები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ, სარჩელის დავის საგანს წარმოადგენს უძრავ ნივთზე თანამესაკუთრედ ცნობა. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილით უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. მართალია, ამავე კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 932-ე მუხლის მესამე ნაწილის საფუძველზე ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძლება წარმოიშვას საერთო საკუთრება, მაგრამ არა ყველა შემთხვევაში. 932-ე მუხლის მეორე ნაწილით, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, შესატანები წარმოადგენს მონაწილეთა საერთო საკუთრებას, ე.ი. თუ პირმა საერთო საქმიანობაში შესატანის სახით მიწის ნაკვეთი ან ნაგებობა შეიტანა, იგი საერთო საკუთრება ხდება, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შენატანი განხორციელებულია კანონით დადგენილი წესით. პალატა განმარტავს, რომ კანონით დადგენილი წესი გულისხმობს უძრავი ნივთის გასხვისებისათვის სამოქალაქო კოდექსის 183-ე და 323-ე მუხლებით დადგენილ მოთხოვნებს. მოცემულ შემთხვევაში მხარეებმა ნოტარიალურად არ გააფორმეს ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, რომლის შენატანი ერთ-ერთი მონაწილის მხრიდან წარმოადგენდა უძრავ ნივთს, რის გამოც შენატანის საერთო საკუთრებად ცნობისათვის არ არსებობს სამართლებრივი წანამძღვრები.

პალატა მიუთითებს, რომ იმ შემთხვევაში, თუ ერთობლივი საქმიანობის მონაწილემ (მონაწილეებმა) შენატანი უძრავი ქონების სახით არ განახორციელა დადგენილი წესით, მაშინ მას დავის შემთხვევაში შეუძლია მოითხოვოს მხოლოდ იმ მოძრავი ნივთის კომპენსაცია, რითაც მან უძრავი ნივთი, მოცემულ შემთხვევაში მიწის ნაკვეთი გააუმჯობესა, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 193-ე მუხლით, თუ მოძრავი ნივთი (ამ შემთხვევაში საამშენებლო მასალა) ისეა მიწასთან დაკავშირებული, რომ იგი ამ ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი გახდა, მაშინ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე, 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, იმავდროულად ხდება ამ ნივთის მესაკუთრეც.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა რის გამოც პალატა არ იზიარებს საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ. ლ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 12 ოქტომბრის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.