გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-270-02 24 მაისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, მ. გოგიშვილი

დავის საგანი: საკუთრებაში არსებული ნაკვეთიდან სათავსოს აღება (ძირითად სარჩელში), საერთო სარგებლობის ეზოში საზღვრის დადგენა (შეგებებულ სარჩელში).

აღწერილობითი ნაწილი:

1998 წელს ა. ძ-ძემ სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხეების, შ. კ-ძის და ქუთაისის მერიის წინააღმდეგ და მოითხოვა ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის გადაწყვეტილების გაუქმება და საკუთრებაში არსებული ნაკვეთიდან სათავსოს აღება.

სარჩელში აღნიშნა, რომ 1950წ. 21 მაისს მამამისმა აკ. ძ-ძემ, შინაურული ხელწერილის საფუძველზე, ლ. ა-ძისაგან შეისყიდა ქ. ქუთაისში, ... მდებარე კუხნა “კუხნის გასწვრივ თავის ნაკვეთით, მიწის საზღვართა შორის” _ აღმოსავლეთით – ს-ძის ობლები, დასავლეთით – შ-იას ეზო, სამხრეთით _ ღელე, ჩრდილოეთით _ გამყიდველი ლ. ა-ძე.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 1994წ. 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით აღნიშნული შინაურული ნასყიდობა ცნობილ იქნა დადებულად და სახლის ნაწილი, მდებარე ქ. ქუთაისში, ..., ერთი ოთახი ზომით 4,33+2,15 მეტრი, ცნობილ იქნა აკ. ძ-ძის საკუთრებად, ამ ოთახის გასწვრივ არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესის განსაზღვრით.

იმ საფუძვლით, რომ ქუთაისის მერიის განკარგულებით გამოყოფილ საზღვრებში ეზოს შემოღობვა ვერ ხერხდებოდა იმის გამო, რომ მოპასუხე შ. კ-ძის საქვაბე შეჭრილი იყო მოსარჩელის კუთვნილ საზღვრებში, ა. ძ-ძემ სარჩელით მოითხოვა ქუთაისის, ლენინის რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1987წ. 15 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმება, რომლითაც შ. კ-ძეს დაუკანონდა საცხოვრებელი სახლი და სადავო საქვაბე.

საქმის განსახილველად მომზადების სტადიაზე, მოპასუხე შ. კ-ძემ შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს, სადაც აღნიშნა, რომ ქ. ქუთაისის მერიის 1996წ. 18 მარტის განკარგულებით მიწის სარგებლობის საზღვრები არასწორად დაკანონდა, რის გამოც მოითხოვა აღნიშნული განკარგულების 1.,2. პუნქტების ბათილად ცნობა და მასსა და მოსარჩელეს შორის საზღვრის დადგენა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2000წ. 24 იანვრის გადაწყვეტილებით ძირითადი და შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნები არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2000წ. 25 მაისის განჩინებით.

შ. კ-ძის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2000წ. 12 სექტემბრის განჩინებით გაუქმდა სააპელაციო პალატის 2000წ. 25 მაისის განჩინება. ბათილად იქნა ცნობილი ქ. ქუთაისის მერიის 1996წ. 18 მარტის ¹147 განკარგულების 1.,2. პუნქტები და შ. კ-ძის შეგებებული სარჩელის ნაწილში, მხარეებს შორის სადავო ეზოთი სარგებლობის წესის დასადგენად, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

ქუთაისის საოლქო სასმართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000წ. 6 დეკემბრის განჩინებით უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2000წ. 24 იანვრის გადაწყვეტილება, შ. კ-ძის შეგებებულ სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში.

სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სსრ მიწის კოდექსის 149-ე მუხლი და დაადგინა, რომ მართალია სადავო ეზო იყო საერთო სარგებლობის, მაგრამ 1951 წლის შინაურული ნასყიდობის ხელწერილით მხარეები შეთანხმდნენ ეზოთი სარგებლობის წესის შესახებ, რაც დადასტურებულ იქნა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 1994წ. 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ, შ. კ-ძის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე განიხილა აღნიშნული დავა. 2001წ. 4 მაისის განჩინებით გააუქმა სააპელაციო პალატის 2000წ. 6 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ იყო დასაბუთებული. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს, გადაწყვეტილებით დადგენიული ფაქტობრივი გარემოებებისათვის უნდა მიეცა სწორი სამართლებრივი შეფასება.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 7 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2000წ. 24 იანვრის გადაწყვეტილება შ. კ-ძის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში. დაკმაყოფილდა შ. კ-ძის შეგებებული სარჩელი და ქ. ქუთაისში, ... ¹116 და ... ¹10 მდებარე ეზოში მცხოვრებ ძ-ძესა და აპელანტ შ. Kკ-ძეს შორის სასაზღვრო მიჯნა აღიმართა საქმეში არსებული 1996წ. 22 ნოემბრის ექსპერტის დასკვნის მიხედვით. საააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება დაეფუძვნა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 149-ე, 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილს და 155-ე მუხლის მე-4-5 ნაწილებს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ძ-ძემ, რომელიც ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით შ. კ-ძის შეგებებულ სარჩელზე უარის თქმას. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის მე-4-5 ნაწილები და არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 181-ე მუხლი. სასამართლომ არ შეაფასა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 1994წ. 8 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტი, რომლითაც დადგენილ იქნა მხარეთა მიერ სადავო ეზოთი სარგებლობის წესი. აღნიშნულით კი დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექისის 266-ე მუხლის მოთხოვნა. სასამართლომ იურიდიულად არ დაასაბუთა ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე სადავო ეზოს გაყოფის მართლზომიერება, აღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნა კი ეწინააღმდეგება 1950წ. 21 მაისის შინაურული ხელშეკრულებით და ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 1994წ. 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დადასტურებულ ფაქტობრივ გარემოებას სადავო ეზოს სარგებლობის შესახებ. აღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნა ასევე ეწინააღმდეგება სადავო ნაკვეთის ტოპო-გეგმას, რომელშიც განსაზღვრული არ არის თუ რა პრინციპით გაიყო სადავო ნაკვეთი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და თვლის, რომ ა. ძ-ძის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა ვერ იმსჯელებს კასატორის მიერ წარმოდგენილ ახალ მტკიცებულებებზე, რადგან საკასაციო სასამართლოში ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებების მიმართ, რომელიც ასახულია საოლქო სასამართლოს პალატის გადაწყვეტილებაში ან საქმის მასალებში. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

მოცემულ საქმეზე საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ დადგენილია, რომ შ. კ-ძემ 1951წ. 12 მაისს ლ. ა-ძისაგან კანონით დადგენილი სანოტარო წესით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა ქ. ქუთაისში, ... მდებარე ერთი საცხოვრებელი ოთახი, შემინული აივნით და სამზარეულოთი, განლაგებული 935 კვ.მ. ზომის საერთო სარგებლობის ეზოს ნაკვეთზე, შემდეგ საზღვრებში: აღმოსავლეთით _ ... ქუჩა, დასავლეთით – შ-იას ქონება, ჩრდილოეთით _ ... ქუჩის მე-7 შესახვევი და სამხრეთით _ ღელე.

ასევე, დადგენილია, რომ ა. ძ-ძის აწ გარდაცვლილმა მამამ აკ. ძ-ძემ შინაურული ხელწერილის საფუძველზე 1950წ. 21 მაისს ლ. ა-ძისაგან შეისყიდა ქ. ქუთაისში, ... მდებარე კუხნა, “კუხნის გასწვრივ თავის ნაკვეთით, მიწით საზღვართა შორის” - აღმოსავლეთით – ს-ძის ობლები, დასავლეთით – შ-იას ეზო, სამხრეთით _ ღელე, ჩრდილოეთით _ გამყიდველი ლ. ა-ძე.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 1994წ. 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით აკ. ძ-ძისა და ლ. ა-ძეს შორის გაფორმებული შინაურული ნასყიდობის ხელშეკრულება ცნობილ იქნა დადებულად და სახლის ნაწილი, მდებარე ქ. ქუთაისში, ..., ერთი ოთახი ზომით 4,33X2,15 მ. ცნობილ იქნა ა. ძ-ძის საკუთრებად ამ ოთახის გასწვრივ არსებული მიწის ნაკვეთის სარგებლობის წესის განსაზღვრით.

ტექაღრიცხვის ბიუროს ცნობის თანახმად, მხარეებს შორის სადავო მიწის ნაკვეთი საერთო სარგებლობისაა. ასევე დადგენილია, რომ მხარეებს შორის სადავო ეზო არ ყოფილა გამიჯნული.

კასატორის მიერ არ არის წამოყენებული დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, იგი ვერ მიუთითებს რაიმე მტკიცებულებებაზე, რომელიც გამორიცხავდა დადგენილ ფაქტს, იმის შესახებ, რომ სადავო ეზო საერთო სარგებლობისაა. რაც შეეხება კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სასამართლომ არ შეაფასა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 1994წ. 8 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტი, ვერ იქნება გაზიარებული. მითითებული გადაწყვეტილებით დადებულად იქნა ცნობილი აკ. ძ-ძესა და ლ. ა-ძეს შორის გაფორმებული ერთი ოთახის შინაურული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელშიც საზღვრად მითითებულია “სამხრეთით-ღელე”. შ. კ-ძესა და ლ. ა-ძეს შორის სანოტარო წესით დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაშიც საზღვრად მითითებულია ასევე “სამხრეთით-ღელე”. ამდენად, დადგენილია ორივე მოდავე მხარის სადავო ეზოს საერთო სარგებლობის უფლება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ მართებულად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ ერთ ნივთს რამდენიმე პირი ერთობლივად ფლობს, ისინი ითვლებიან თანამფლობელებად.

პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სადავო ეზო უნდა გაიყოს ტოპო-გეგმის შესაბამისად, რადგან ასეთ შემთხვევაში უნდა მოინგრეს შ. კ-ძის საქვაბე, რომელიც დაკანონებულია და კანონიერ ძალაში შესული 2000წ. 24 იანვრის სასამართლო გადაწყვეტილებით ა. ძ-ძეს უარი ეთქვა საქვაბის აღებაზე. ასევე, უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2000წ. 12 სექტებმრის განჩინებით ბათილად იქნა ცნობილი ქ. ქუთაისის მერიის 1996წ. 18 მარტის ¹147 განკარგულების 1.2 პუნქტი, რომლითაც დადგენილი მიწის სარგებლობის საზღვრები მიჩნეულია არასწორად. აღნიშნულის გამო, სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია შესაძლებლად დაედგინა საზღვრები ექსპერტის დასკვნაში მითითებული ვარიანტით.

კასატორის მოსაზრებით ექსპერტის დასკვნა ეწინააღმდეგება შინაურული ხელშეკრულებით დადგენილ გარემოებას სადავო ეზოს სარგებლობის შესახებ. როგორც შინაურული ნასყიდობის ხელშეკრულებით, ისე მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ლ. ა-ძესთან სანოტარო წესით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით დადგენილია სადავო ეზოს საერთო სარგებლობის უფლება. მხარეებს არ სურთ საერთო სარგებლობის წესის შენარჩუნება და ითხოვენ საზღვრის დადგენას. სადავო ეზოს გაყოფით და საზღვრის დადგენით კი თავისთავად ვერ იქნება შენარჩუნებული ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული საზღვრები.

აღნიშნულიდან გამომოდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ა. ძ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს ამ საქმეზე ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 7 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.