¹ 3კ/273-02 22 თებერვალი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

მ. გოგიშვილი,რ. ნადირიანი

დავის საგანი: დასახიჩრებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ნ. ხ-იანმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს. მოსამარჩელემ მიუთითა, რომ 1976 წელს მოპასუხე ორგანიზაციაში მიიღო ტრავმა _ მოიტეხა მარჯვენა ფეხის ორივე ძვალი. 1980 წელს ისევ დაიზიანა იგივე ფეხი. 1997 წლიდან აღნიშნული ტრავმების გამო, ბორჯომის საექიმო საექსპერტო კომისიის აქტის საფუძველზე დაუდგინდა შრომის უნარის დაკარგვა 80% და დაენიშნა პენსია. მოსარჩელის განმარტებით, პენსიას იღებდა 1999 წლის სექტემბრამდე. 1999 წლის 17 დეკემბერს კვლავ გაიარა საექიმო საექსპერტო კომისია და კვლავ დაუდგინდა შრომის უნარის დაქვეითება 80%-ით. აღნიშნული აქტი წარადგინა მოპასუხე ორგანიზაციაში, მაგრამ ანაზღაურება აღარ მიუღია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელემ მოითხოვა დასახიჩრებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება 1999 წლის სექტემბრის თვიდან საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანამდე და შემდეგ ყოველთვიურად ვითარების შეცვლამდე.

ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ. ხ-იანს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლომ მიუთითა, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებების მიხედვით ზიანის მიყენებაში საწარმოს ბრალეულობა არ დგინდება.

ნ. ხ-იანმა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა სააპელაციო წესით. აპელანტმა მიუთითა, რომ იგი მუშაობდა ბორჯომის ¹1 ჩ/ქარხნის დამწყობ-გადამზიდველად. 1976 წელს შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო ტრავმა _ მოიტეხა მარჯვენა ფეხის ორივე ძვალი, ასევე შრომითი მოვალეობის შესრულებისას 1980 წელს დაიზიანა იგივე ფეხი. ჯანმრთელობისთვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების სახით დაენიშნა პენსია 1996 წლიდან, რომელსაც იღებდა 1999 წლამდე.

აპელანტის მოსაზრებით, მართალია, მან საწარმოო ტრავმა მიიღო თავისი “გაუფრთხილებლობით", მაგრამ ქარხანა ვალდებულია, რომ შერეული ბრალიდან გამომდინარე აუნაზღაუროს ყოველთვიური მიუღებელი სარჩო საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ" ბრძანებულების საფუძველზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი პირვანდელი მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით ნ. ხ-იანის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ხ-იანი მუშაობდა საწარმოო გაერთიანება “ბ. ¹....-ში" დამწყობ-გადამზიდველად. 1976 წელს საამქროდან ბაქანზე გადასვლის დროს ვერ დაიმორჩილა ავტოსაჭე და დაეჯახა მისკენ მიმავალ ავტოკარს, რის შედეგად დაუზიანდა მარჯვენა ფეხი. 1980 წელს კი მუშაობის პერიოდში, ავტოკარზე დგომის დროს აუცდა ფეხი სადგომიდან და რკინას ჩამოკრა ფეხი. ორივე შემთხვევა გამოწვეული იყო _ აპელანტის გაუფრთხილებლობით და ორივეჯერ დაიზიანა მარჯვენა ფეხი. 1996 წელს ნ. ხ-იანმა საკუთარი ავტომანქანით მოახდინა ავტოავარია, რის შედეგადაც დაუზიანდა მარცხენა ბარძაყის ძვალი, რამაც ფეხის დამოკლება გამოიწვია.

სააპელაციო პალატა მიუთითებს, რომ 1976 წლის 12 მაისის ¹15 და 1980 წლის 9 იანვრის ¹1 აქტების ჩანაწერებით ვერ დგინდება, რომ ხ-იანს ზიანი მიადგა საწარმოს ბრალეული ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით, რის გამოც მოწინააღმდეგე მხარემ არ უნდა აუნაზღაუროს ამ უკანასკნელს დასახიჩრებით მიყენებული ზიანი.

ნ. ხ-იანმა სააპელაციო პალატის განჩინება გაასაჩივრა საკასაციო წესით. კასატორმა მიუთითა, რომ სასამართლომ არ გაითვალისწინა 1976 წლის 21 დეკემბრის რესპუბლიკური სშს კომისიის დადგენილება, რომლითაც მას დაუდგინდა მესამე ჯგუფის ინვალიდობა. სასამართლომ ასევე საეჭვოდ გახადა და არ გაითვალისწინა ბორჯომის შრომითი საექსპერტო კომისიის შემოწმება (1999 წლის 17 წლის დეკემბერი, აქტი ¹62) და დაეყრდნო საკმაოდ საეჭვო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტროს სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნას. აღნიშნული დასკვნა, კასატორის აზრით, არის არაობიექტური, ვინაიდან მან უარყო მისთვის განსაზღვრული ინვალიდობის მიზეზობრივი კავშირი და პროფესიული შრომისუნარიანობის დაკარგვის ხარისხი. კასატორმა მიუთითა, რომ არასწორია ასევე სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ “მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ტრავმა მიიღო თავისი გაუფრთხილებლობით", ამიტომ მას მოპასუხის მიერ ვერ აუნაზღაურდება დასახიჩრებით მიყენებული ზიანი. კასატორის აზრით, აღნიშნული მოსაზრება ეწინააღმდეება საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების მე-6 პუნქტს, რომლის თანახმად, თუ დაზარალებულის გაუფრთხილებლობამ ხელი შეუწყო ზიანის წარმოშობას, დაზარალებულის ბრალის ხარისხის შესაბამისად ზიანის ანაზღაურება შეიძლება შემცირდეს. სასამართლოს შეეძლო შეემცირებინა ზიანის ოდენობა, თუ დაადგენდა დაზარალებულის ბრალის ხარისხს და არა საერთოდ უარი ეთქვა ზიანის ანაზღაურებაზე.

კასატორმა მოითხოვა სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც დაკმაყოფილდება მისი მოთხოვნა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლითა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილია, რომ 1976 წლის 12 მაისს ¹15 და 1980 წლის 9 იანვრის ¹1 აქტების ჩანაწერებით ვერ მტკიცდება, რომ ნ. ხ-იანს ზიანი მიადგა საწარმოს ბრალეული ან გაუფრთხილელები მოქმედებით, რაც გამოიხატება მისგან შრომის კანონმდებლობის, შრომის დაცვის ნორმებისა და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნათა უგულებელყოფით ან არასათანადო შესრულებით.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგოდ, განზრახ ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული “შრომის მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის" პირველი თავის მე-3 მუხლის მიხედვით სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისთვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს ყოველთვიური სარჩოს გადახდით ზიანი უნდა აუნაზღაუროს იმ დამქირავებელმა, რომელთანაც იგი ზიანის მიყენებისას შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა, ამ უკანასკნელის ბრალის არსებობის შემთხვევაში. Aამავე წესების მე-5 მუხლის მიხედვით მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ითვლება დამქირავებლის ბრალეულობით, თუ იგი მოხდა მისგან შრომის კანონმდებლობის, შრომის დაცვის წესების, ნორმებისა და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნათა უგულებელყოფით ან არასათანადო შესრულებით.

უბედურ შემთხვევაში საწარმოს ბრალის დაფიქსირება ხდება წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევების გამოკვლევისა და აღრიცხვის წესების მიხედვით შედგენილ საბუთებში. Uუბედური შემთხვევის შესახებ აქტებში,Aრომელიც მოსარჩელემ წარმოადგინა, საწარმოს ბრალი დაფიქსირებული არ არის. არც სხვა რაიმე მტკიცებულებაა საქმეში, რომლითაც დადგინდებოდა საწარმოს ბრალი.

ვინაიდან მოსარჩელის მიერ სასამართლოში წარდგენილი არ ყოფილა ზიანის მიყენებაში მოპასუხის ბრალის დამადასტურებელი მტკიცებულება, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ ნ. ხ-იანმა ტრავმა მიიღო თავისი გაუფრთხილებელი ქმედებით და მოპასუხე ორგანიზაციას არანაირი ბრალი არ მიუძღვის კასატორის მიერ ტრავმის მიღებაში.

აღნიშნულის გამო, პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონის დაცვით არის მიღებული და მისი გაუქმების იურიდიული საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ხ-იანის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 20 სექტემბრის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება