გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-275-02 5 ივნისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1999წ. 19 ნოემბერს შპს ფირმა “... 96-ის” პრეზიდენტმა _ ა. მ-შვილმა მცხეთის რაიონულ სასამართლოში აღძრა სარჩელი საქართველოს ... ასოციაცია “მ-ის” წინააღმდეგ.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1997წ. 25 ივნისს შპს ფირმა “... 96-სა” და “მ-ს” შორის დაიდო ხელშეკრულება იჯარა-გამოსყიდვის შესახებ, რომლითაც მოსარჩელეს გადაეცა მუხრანის გარეული ფრინველის საშენი მეურნეობის ნაწილის 7.5 ჰექტარზე განთავსებული ქონება, საერთო ღირებულებით 46.553,31 ლარი. მოსარჩელემ მოპასუხეს გადაუხადა 27.000 ლარი. გარდა ამისა მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1993წ. 1 სექტემბერს შპს “... 96”-მა მოპასუხეს გადაუდებელი სამუშაოებისათვის ჩაურიცხა 12 მლნ. კუპონი, რაც დღეის მდგომარეობით შეადგენს 30.000 ლარზე მეტს, ხოლო მ-მა ზემოაღნიშნული თანხა დააბრუნა 1995წ. 31 სექტემბერს, რა დროისთვისაც 12 მლნ. კუპონი შეადგენდა 25 ლარზე ნაკლებს. მოსარჩელის აზრით სხვაობა თანხებს შორის საკმარისი იყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონების გამოსასყიდად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელემ მოითხოვა 1997წ. 25 ივნისის იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 7.5 ჰექტარზე განთავსებული ქონების მესაკუთრედ ცნობა.

“მ-მა” იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულების შესრულებულად და ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონების გამოსყიდულად ჩათვლაზე უარი განაცხადა იმ მოტივით, რომ მის მიერ სესხად აღებული 12 მლნ. კუპონი შპს “... 96”-ს გადაუხადა 1995 წელს.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 1999წ. 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ასოციაცია “მ-მა” და მუხრანის სახოხბე მეურნეობამ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ 2000წ. 7 მარტის გადაწყვეტილებით გააუქმა მცხეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი უთხრა.

სააპელაციო პალატამ თავის გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაუდო ის გარემოებები, რომ ასოციაცია “მ-მა” შპს “... 96”-ს სესხი დაუბრუნა 1995 წელს, ხოლო მოსარჩელეს კი ვალის დაბრუნება სადავოდ არ გაუხდია. იმ დროს მოქმედი კანონის შესაბამისად ამ კატეგორიის საქმეზე სარჩელის შეტანის ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა 1 წელს. აღნიშნული ვადა მოსარჩელემ საპატიო მიზეზის გამო გაუშვა, ხოლო სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ. რედაქციით) 230-ე მუხლის შესაბამისად შეუძლებელი იყო იმ მოთხოვნის გაქვითვა, რომელსაც ხანდაზმულობის ვადა გასული ჰქონდა. ამასთან მიუთითა, რომ მხარეთა შორის პარტნიორობისა და ერთობლივი საქმიანობის და იჯარა-გამოსყიდვის შესახებ 1997წ. 25 ივნისს დადებული ხელშეკრულების 10.8 მუხლის შესაბამისად, მხარეებს შორის მოხდა შეთანხმება იმის შესახებ, რომ მათ მიერ მოცემული ხელშეკრულების ხელმოწერის მომენტისათვის არ არსებობს პასუხისმგებლობა-ვალდებულება ან სხვა რაიმე საფუძველი, რომლითაც დამძიმებული იქნება ერთობლივი საქმიანობის ობიექტი და რომ ისინი უფლებამოსილნი არიან დადონ ეს ხელშეკრულება ყოველგვარი სხვა ნებართვის გარეშე.

მოსარჩელე შპს “... 96”-მა საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის 2000წ. 7 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ კანონის დარღვევით მოახდინა სარჩელის შეტანის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა, რადგანაც ფაქტი სესხის დაბრუნებულად ჩათვლის შესახებ მათთვის ცნობილი გახდა 1998 წელს და სარჩელის შეტანის ხანდაზმულობის ვადის ათვლაც ამ დროიდან უნდა დაიწყოს; ასევე მხარეებს შორის 1997წ. 25 ივნისს დადებული ხელშეკრულების 10.8 მუხლი არ შეიძლება ნაკისრ ვალდებულებათა შესრულების დამაბრკოლებელი გარემოება გამხდარიყო, რადგანაც აღნიშნული მუხლი ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას სხვა მესამე პირის მიმართ, რომელიც შეიძლება იქცეს დაბრკოლებად ერთობლივი საქმიანობის განხორციელებაში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2000წ. 7 ივნისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა შპს ფირმა “... 96”-ის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლობის გამო და უცვლელი დარჩა თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის 2000წ. 7 მარტის გადაწყვეტილება.

2001წ. 23 აპრილს შპს ფირმა “... 96”-ის პრეზიდენტმა _ ა. მ-შვილმა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა შესახებ განცხადებით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს და მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს 2000წ. 7 მარტის გადაწყვეტილების და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2000წ. 7 ივნისის განჩინების გაუქმება.

ახლად აღმოჩენილ გარემოებად განმცხადებელმა მიუთითა მცხეთის საგადასახადო ინსპექციის 2001წ. 3 აპრილის ცნობა, რომლის თანახმადაც “მ-ის” პრეზიდიუმის მუხრანის კომბინირებული საკვების საიჯარო საწარმოს მათ მიერ წარმოდგენილი 1995 წლის ბალანსში წლის დასაწყისისა და წლის ბოლოსათვის აქტივებში ერიცხებოდა 12 ლარი დებიტორული დავალიანება, რომელიც 1995 წლის დასაწყისისათვის შეესაბამებოდა 12 მლნ. კუპონს, რაც განმცხადებლის მოსაზრებით იმის დამადასტურებელია, რომ მოპასუხე “მ-ს” სესხი არ დაუბრუნებია.

განმცხადებელმა ასევე ახლად აღმოჩენილ გარემოებად მიიჩნია საქართველოს სახელმწიფო ენის პალატის 2001წ. 20 აპრილის განმარტება, რომელიც შეეხება 1997წ. 25 ივნისის პარტნიორობისა და ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების 10.8 მუხლს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001წ. 8 ნოემბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა შპს ფირმა “... 96”-ის პრეზიდენტის _ ა. მ-შვილის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ, შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განმცხადებლის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს ენის სახელმწიფო პალატის 1997წ. 25 ივნისის ხელშეკრულების 10.8 მუხლის განმარტება ვერ ჩაითვლება ახლად აღმოჩენილ გარემოებად, რადგან თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის 2000წ. 7 მარტის გადაწყვეტილების გამოტანისას, რომლის გადასინჯვასა და გაუქმებასაც მოითხოვს განმცხადებელი, დავის გადაწყვეტისას მტკიცებულებად არ გამოუყენებია 1997წ. 25 ივნისის ხელშეკრულების 10.8 მუხლის შინაარსის სამართლებრივი განმარტება.

სააპელაციო პალატამ ასევე მიიჩნია, რომ ახლად აღმოჩენილ გარემოებად ვერ ჩაითვლება განმცხადებლის მიერ წარმოდგენილი საგადასახადო ინსპექციის 2001წ. 3 აპრილის ცნობა იმის შესახებ, რომ შპს “... 96”-ს 1995 წლის ბოლოსათვის აქტივებში ერიცხებოდა 12 ლარი დებიტორული დავალიანება, რაც 1995 წლის დასაწყისისათვის შეადგენდა 12 მლნ. კუპონს, რომლითაც განმცხადებლის მტკიცებით დასტურდება ის გარემოება, რომ მოპასუხე “მ-ს” მათთვის 1995 წლისათვის არ მოუხდენია ვალის გაქვითვა, იმიტომ, რომ საოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად ამ მუხლის “ე” და “ვ” ქვეპუნქტებში აღნიშნული საფუძვლებით საქმის განახლება დასაშვებია, თუ მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვის დროს წარმოედგინა კანონიერ ძალაში შესული და იმავე სარჩელზე გამოტანილი გადაწყვეტილება, ან მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე, ხოლო განმცხადებელს მითითებული ცნობის წარმოდგენა შეეძლო როგორც საქმის პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოებში საქმის განხილვისას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001წ. 8 ნოემბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა შპს ფირმა “... 96”-ის პრეზიდენტის ა. მ-შვილის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ უსაფუძვლობის გამო.

ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “... 96”-ის პრეზიდენტმა ა. მ-შვილმა და მოითხოვა საოლქო სასამართლოს 2001წ. 8 ნოემბრის განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება თბილისის საოლქო სასამართლოში იმ მოტივით, რომ განჩინება არის უკანონო.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძლოა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტით კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც ადრე რომ ყოფილიყო წარმოდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. ამავე მუხლის მესამე ნაწილით კი აღნიშნული საფუძვლით საქმის განახლება დასაშვებია, თუ მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე. ამდენად, მითითებული ნორმის საფუძველზე ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სახეზე იქნება ამ ნორმით დადგენილი პირობები. მოცემულ შემთხვევაში მხარის მიერ მითითებული გარემოებები არ გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. კერძოდ, საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემული ცნობით არ დგინდება, რომ “მ-ს” შპს “... 96”-ის ვალი ჰქონდა. რაც შეეხება ენის სახელმწიფო პალატის მიერ გაკეთებულ განმარტებას ხელშეკრულების 10.8 მუხლის შესახებ, არც აღნიშნული გარემოება შეიძლება გახდეს ახლად აღმოჩენილი, რადგან ნების გამოვლენა მხარეთა ან სასამართლოს მიერ უნდა იქნეს განმარტებული. ამასთან, პალატა თვლის, რომ ორივე დოკუმენტი მხარეს შეეძლო საქმის განხხილვის დროს წარედგინა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა, რადგან სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს “... 96”-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 8 ნოემბრის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.