გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-294-02 26 აპრილი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, მ. გოგიშვილი

დავის საგანი: ზიანის ანაზღაურება და მიბარებული ქონების დაბრუნება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000 წლის 14 აპრილს გ. კ-ავამ მცირე საწარმო “ქ”-ის და მესამე პირის – შპს “ვ-ის” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1992 წლის 8 აპრილს გლდანის რაიონის გამგეობამ რეგისტრაციაში გაატარა კოოპერატივი “ი-ის” ბაზაზე ჩამოყალიბებული მცირე საწარმო “ფ-ი”, რომლის დირექტორად არჩეული იქნა მოსარჩელე.

1992 წლის 29 აპრილს მცირე საწარმო “ფ-მა” ხელშეკრულება დადო მცირე საწარმო “ქ-თან”, რომლის შესაბამისად ამ უკანასკნელის მიერ გამოყოფილი მიწის ნაკვეთზე მცირე საწარმო “ფ-ს” უნდა აეშენებინა სხვადასხვა სახის საამქროები და ამ ნაგებობათა ექსპლუატაციით მიღებული თანხები მხარეებს შორის უნდა განაწილებულიყო. ხელშეკრულების ვადის დამთავრების შემდეგ ნაგებობები დარჩებოდა მცირე საწარმო “ქ-ის” საკუთრებაში, ხოლო მცირე საწარმო “ფ-ს” აუნაზღაურდებოდა მშენებლობაზე გაწეული ხარჯები. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად განისაზღვრა 10 წელი. მცირე საწარმო “ფ-ის” მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება შესრულდა ნაწილობრივ, ამიტომ 1993 წლის 11 ივნისს “ქ-ს” და მცირე საწარმო “ფ-ს” შორის დაიდო მეორე ხელშეკრულება, რომლითაც “ქ-მა” იკისრა დარჩენილი სამუშაოების თავისი ძალებით დასრულება იმ გარანტიით, რომ მას საბოლოო ანგარიშსწორების დროს აუნაზღაურდებოდა მშენებლობაზე გაწეული ხარჯები. აღნიშნული ხელშეკრულების ვადა განისაზღვრა 6 წლით.

1993 წლის 19 ივნისს მცირე საწარმოო “ფ-მა” მცირე საწარმო “ქ-ს” საექსპლუატაციოდ გადასცა მის მიერ აშენებული საამქროები. 1993 წლის 9 სექტემბერს მითითებული საამქროები მცირე საწარმო “ქ-მა” 5 წლით მიაქირავა შპს “ვ-ს”.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ ნაგებობათა ექსპლუატაციის შედეგად მიღებული თანხებიდან მცირე საწარმო “ქ-ს” მცირე საწარმო “ფ-ისათვის” რაიმე თანხები არ გადაუხდია. გარდა ამისა “ქ-მა” მიითვისა მის მიერ 1990 წელს შესანახად მიბარებული კოოპერატივი “ი-ის” კუთვნილი ჰელიოდანადგარების სისტემის კომპლექტი. მოითხოვა შესრულებული სამუშაოებისა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოგებიდან სათანადო წილის ანაზღაურება. ასევე მოითხოვა ჰელიოდანადგარების ღირებულების ანაზღაურება.

მოცემულ საქმეზე მოპასუხე “ქ-ის” დირექტორმა ვ. ს-ძემ სს “ტ-ის” წინააღმდეგ და მესამე პირის, მცირე საწარმო “ფ-ის” მიმართ შეიტანა შეგებებული სარჩელი, რომელშიც ცნო მცირე საწარმო “ფ-ის” მოთხოვნა, მაგრამ სარჩელით მოთხოვნილი თანხების ანაზღაურება მოითხოვა სს “ტ-ისაგან”, რომელმაც მისი განმარტებით ჯერ უკანონოდ შეიერთა მცირე საწარმო “ქ.”, შემდეგ კი უკანონოდ გაათავისუფლა იგი დაკავებული თანამდებობიდან და გაანიავა მისი ქონება. მართალია, სასამართლომ იგი 1996 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით აღადგინა სს “ტ-ის” ქვესაწარმო “ქ-ის” დირექტორად, მაგრამ გადაწყვეტილება არ არის აღსრულებული და ქონება არ დაბრუნებია.

მოპასუხე სს “ტ-მა” შეგებებული სარჩელი არ ცნო იმ მოტივით, რომ ქ.თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელე აღდგენილი იქნა სამუშაოზე, გაუქმებულია და სარჩელი განუხილველად არის დატოვებული.

2000 წლის 7 ივნისის განჩინებით რაიონულმა სასამართლომ ვ. ს-ძე საქმეში ჩართო მესამე პირად, ხოლო არასათანადო მოპასუხე “ქ” შეცვალა სათანადო მოპასუხე, სს “ტ-ით”.

სასამართლო პროცესზე მოსარჩელემ დააზუსტა მოთხოვნა და მოპასუხე სს “ტ-ისგან” მოითხოვა 78511 აშშ დოლარის ანაზღაურება.

2000 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. სს “ტ-ს”, გ. კ-ავას სასარგებლოდ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით, დაეკისრა 67 900 აშშ დოლარის შესაბამისი კურსით ლარის გადახდა და ჰელიოსისტემის 6 ცალი დანადგარის დაბრუნება ან მისი ღირებულების – 9 600 აშშ დოლარის შესაბამისი კურსით ლარის გადახდა.

სს “ტ-ის” სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე საქმე განიხილა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ, რომელმაც გააუქმა გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს მიერ ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება და თავისი 2000 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით არ დააკმაყოფილა სარჩელი ხელშეკრულების დარღვევის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ, ხოლო ჰელიოდანადგარების ან მისი ღირებულების დაბრუნების ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების ან დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ რაიმე გადაწყვეტილება არ მიუღია. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ გ. კ-ავა მცირე საწარმო “ფ-ის” უფლებამონაცვლედ და აქედან გამომდინარე სათანადო მოსარჩელედ ვერ ჩაითვლებოდა, რადგან მცირე საწარმო “ფ-ს” გავლილი არ ჰქონდა ხელახალი რეგისტრაცია.

2001 წლის 9 იანვარს გ. კ-ავამ საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს. კასატორმა მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება იმ საფუძვლით, რომ იგი მოცემულ საქმეზე წარმოადგენს სათანადო მხარეს და ვინაიდან მეწარმეთა შესახებ კანონის 14.3 მუხლის შესაბამისად, გაუქმებული და ლიკვიდირებული ფირმების ქონება, კრედიტორების პრეტენზიების დაკმაყოფილების შემდეგ, ნაწილდება დამფუძნებლებს შორის, ამიტომ მცირე საწარმო “ქ-ის” დავალიანებაზე მოთხოვნის უფლება ამ უკანასკნელის სამართალმემკვიდრე სს “ტ-ისგან” გადაეცა მას. კასატორმა მოითხოვა ახალი გადაწყვე­ტილე­ბით მოპასუხისათვის გადასახდელად 77 500 აშშ დოლარის დაკისრება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 21 მარტის განჩინებით გ. კ-ავას საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ გ. კ-ავა სათანადო მოსარჩელეს წარმოადგენდა მოცემულ საქმეზე და არსებითად განეხილა საქმე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ მოსარჩელეს ჰელიოდანადგარები მოპასუხისათვის მიბარებული ჰქონდა განუსაზღვრელი ვადით. სამოქალაქო კოდექსის 787-ე და 775-ე მუხლის თანახმად მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა მოეთხოვა მიბარებული ნივთის დაბრუნება. მოსარჩელე კი მოითხოვს ნივთების ღირებულების ანაზღაურებას. ამასთან მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი მითითებული დანადგარების ღირებულების დამადასტურებელი საბუთი. აღნიშნული საფუძვლით სასამართლომ მოსარჩელეს უარი უთხრა ჰელიოდანადგარების ღირებულების ანაზღაურებაზე.

მოსარჩელის მოთხოვნა მშენებლობაზე გაწეული ხარჯებისა და ნაგებობათა ექსპლოატაციის შედეგად მიღებული მოგების ანაზღაურების ნაწილში სასამართლომ არ დააკმაყოფილა დაუდასტურებლობის საფუძვლით. მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი მშენებლობაზე გაწეული ხარჯების და ნაგებობათა ექსპლუატაციის შედეგად მიღებული მოგების დამადასტურებელი რაიმე საბუთი.

ეს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ. კასატორის მოსაზრებით სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 667-ე და 775-ე მუხლები. კასატორს მიაჩნია, რომ გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია და მოითხოვს მის გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას.

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორმა მოთხოვნა შეცვალა, უარი განაცხადა მზის სისტემის ჰელიოდანადგარების დაბრუნების და ნაგებობათა ექსპლუატაციის შედეგად მიღებული მოგების ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში გადაწყვეტილების გასაჩივრებაზე და მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება ნაწილობრივ, კერძოდ, მშენებლობაზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში.

მოწინააღმდეგე მხარემ სხდომაზე წარმოადგინა მხარეების მიერ ხელმოწერილი და ორივე საწარმოს ბეჭდით დამოწმებული საბუთი, რომლის შინაარსიდან ირკვევა, რომ მოსარჩელეს 1993 წლის 19 აგვისტოს აუნაზღაურდა მშენებლობაზე გაწეული ხარჯები და მას შენობა-ნაგებობებზე რაიმე პრეტენზია არ გააჩნია.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და თვლის, რომ მ. კ-ავას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს სს “ტ-ის” მიერ წარმოდგენილ ახალ მტკიცებულებაზე, რომლის თანახმად გ. კ-ავას მიღებული აქვს მშენებლობაზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურება, რადგან საკასაციო სასამართლოში ახალი მტკიცებულებების წარდგენა დაუშვებელია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებების მიმართ, რომელიც ასახულია საოლქო სასამართლოს პალატის გადაწყვეტილებაში ან საქმის მასალებში. ამავე კოდექსის მეორე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

მოცემულ საქმეზე საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ დადგენილია, რომ გ. კ-ავას მიერ ვერ იქნა დამტკიცებული გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებდა თავის მოთხოვნას მის მიერ ვერ იქნა სასამართლოში წარმოდგენილი მშენებლობაზე გაწეული ხარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტი. კასატორის მიერ არ არის წამოყენებული დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, იგი ვერ მიუთითებს რაიმე მტკიცებულებაზე, რომელიც გამორიცხავდა სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ გარემოებებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ვინაიდან, მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობა, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ. კ-ავას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.