¹3კ-337-02 25 ივნისი, 2002 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა
შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),
რ. ნადირიანი, ლ. გოჩელაშვილი
სარჩელის საგანი: პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა.
აღწერილობითი ნაწილი:
ი. ჩ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. ბ-შვილის წინააღმდეგ და მოითხოვა პატივის და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა, საჯაროდ ბოდიშის მოხდა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით და მორალური ზიანის ანაზღაურება ერთი მილიონი ლარის ოდენობით.
მოსარჩელემ სარჩელის საფუძვლად მიუთითა ის გარემოება, რომ გაზეთ “....... “ 5-19 სექტემბრის 18(83) ნომერში გამოქვეყნდა ბ. ჯ-იას ინტერვიუ საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორ ლ. ბ-შვილთან “დაუსაბუთებელი ქონების კონფისკაციის შესახებ” კანონპროექტთან დაკავშირებით. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ გაზეთის პირველი გვერდის თვალსაჩინო ადგილზე გამოტანილია ციტატა ლ. ბ-შვილის ინტერვიუდან: “არსებობს საშიშროება, ამ სასახლეებს გადაყვეს არა მარტო პრეზიდენტი, მისი ოჯახი და “ვანოები”, არამედ მთელი საქართველო”, ხოლო ინტერვიუს დასაწყისში მოპასუხე აკეთებს კანონპროექტთან დაკავშირებული განსახილველი საკითხების მოკლე ჩამონათვალს, შემდეგ მიუთითებს, რომ მოცემულ კანონპროექტს ზოგიერთმა ბოლშევიკურიც კი უწოდა და გადააქვს აქცენტი იმ “კორუმპირებულ ჩინოვნიკებზე”, რომლებიც წარმოადგენენ კანონის მთავარ მოწინააღმდეგეებს და აცხადებს: “სხვათა შორის, ზოგიერთ კორუმპირებულ ჩინოვნიკს ნუ დაავიწყდება, რომ ბოლშევიკები უბრალო და მშრომელ ხალხთან სტყუოდნენ, თორემ ქურდებთან და მეფის რუსეთთან მართლები და ლმობიერები იყვნენ. როგორც ბოლოდროინდელმა მოვლენებმა გვიჩვენეს, ჯერ არ მიღებული კანონის წინააღმდეგ უკვე ილაშქრებენ ის მაფიოზები, რომლებსაც ნამდვილად აქვთ არაკანონიერი გზით მოპოვებული სიმდიდრე და არ უნდათ მისი დაკარგვა. მაგალითად, ვ. ჩ-შვილი, რომელსაც ყველაზე თავშეუკავებელი და თავხედური გამოსვლები ჰქონდა. ამით მან კიდევ ერთხელ დაამტკიცა, რომ მას ყველაზე მეტი აქვს მოპარული. ჩ-შვილისათვის არც მამას, არც დედას, არც სიდედრს ან სიმამრს არ დაუტოვებია არანაირი სიმდიდრე. ჩ-შვილი თანამდებობაზე დანიშვნიდან მცირე ხანში ნულიდან გახდა მილიონერი. ჩ-შვილის წრიდან, რომელსაც ე.წ. “გურულ მაფიას” ეძახიან, სხვებმაც გამოხატეს თავიანთი უკმაყოფილება, მაგრამ ისინი ცოტა მოკრძალებით მაინც ლაპარაკობდნენ”.
მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ მოპასუხე ზემოთ აღნიშნულით საჯაროდ აცხადებს, რომ ბატონი ი. ჩ-შვილი, რომელიც წარმოადგენს სახელმწიფოს უმნიშვნელოვანესი სფეროს ხელმძღვანელს, ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრს, არის მაფიოზური დაჯგუფების წევრი და ქურდობის გზით იხვეჭს დიდძალ ფულად სახსრებს, რაც სიცრუეა და წარმოადგენს მოსარჩელის პატივის, ღირსებისა და მისი, როგორც საჯარო მოსამსახურის, საქმიანი რეპუტაციის გამიზნულ, ბრალეულ შელახვას.
მოსარჩელე მიუთითებს, რომ მისთვის ასევე შეურაცხმყოფელია სიტყვა “ვანოები”, რომელსაც მოპასუხე საუბრის ბოლოს იყენებს. კონტექსტიდან გამომდინარე, ამ სიტყვაში იგულისხმებიან “გაუმაძღარი მაფიოზები”, რომელთა გამაერთიანებელ ტერმინად მოპასუხე “ვანოებს” ხმარობს. ასევე შეურაცხმყოფელად მიიჩნევს მოსარჩელე მოპასუხის განცხადებას მისი თავშეუკავებელი და თავხედური გამოსვლების შესახებ და მიუთითებს, რომ მისი გამოსვლები დაუსაბუთებელი ქონების კონფისკაციის შესახებ კანონის პროექტთან დაკავშირებით არასოდეს ატარებდა მსგავს ხასიათს.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობის გამო და განმარტა, რომ მოსარჩელის მაფიოზობისა და მის მიერ სხვისი ქონების მართლსაწინააღმდეგო გზით მისაკუთრების, იგივე “მოპარვის”, შესახებ ცნობები არ გაუვრცელებია. მან გამოხატა საკუთარი აზრი, რომელიც ეფუძნება კონკრეტულ ურთიერთშედარებით ანალიზს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან. გამოთქმას _ “გურული მაფია” _ მოპასუხე ეროვნული ფოლკლორის ნაწილად მიიჩნევს, ხოლო რაც შეეხება ვ. ჩ-შვილის თავშეუკავებელ და თავხედურ გამოსვლებს, იგი წარმოადგენს მოსარჩელის მიერ გადაცემა “ .......-ისათვის” მიცემული ინტერვიუს შეფასებას.
მოპასუხე მიუთითებს ადამიანის უფლებებისა და ფუნდამენტური თავისუფლებების დაცვის ევროპის კონვენციის მე-10 მუხლზე, რომლითაც აღიარებული გამოხატვის თავისუფლება შეიძლება შეიზღუდოს სხვათა რეპუტაციისა და უფლებების დაცვისათვის, თუმცა მიაჩნია, რომ აზრის გამოხატვა, რომელიც საზოგადოებრივ და სახელმწიფოებრივ ინტერესებს ემყარება, უპირატესია ამა თუ იმ პიროვნების შესაძლო პატივისა და ღირსების შელახვასთან შედარებით.
მოპასუხე ასევე ეყრდნობა “ლინგენსი ავსტრიის წინააღმდეგ” და “ბედფორდი დანიის წინააღმდეგ” ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლოს გადაწყვეტილებებს, საქართველოში უშუალოდ მოქმედ სამართალს, საქართველოს კონსტიტუციის მე-6 და მე-7 მუხლებს და მიაჩნია, რომ აზრის გამოხატვის თავისუფლება გამოიყენება არა მხოლოდ იმ “ინფორმაციების” და “იდეების” მიმართ, რომლებიც ნეიტრალურად ითვლება და კეთილგანწყობით აღიქმება, არამედ ისეთი ინფორმაციების მიმართაც, რომლებიც შეურაცხყოფს, აღიზიანებს ან შოკს ჰგვრის სახელმწიფოს, ან საზოგადოების გარკვეულ ფენას.
მოპასუხის განმარტებით, ინტერვიუ, რომელიც მან მისცა ჟურნალ “.......”, მიეძღვნა “დაუსაბუთებელი ქონების კონფისკაციის შესახებ” კანონპროექტს. ამ კანონპროექტმა, რომელიც საზოგადოების მიერ თითქმის სოციალური სამართლიანობის დამყარების ინსტრუმენტად იქნა აღქმული, სახელმწიფოში პოლიტიკური ძალების გადაჯგუფებაც კი გამოიწვია და ქვეყნის განვითარების მიმართულების განმსაზღვრელი მნიშვნელობაც კი მიენიჭა.
მოპასუხე განმარტავს, რომ მოსარჩელემ არაერთხელ საჯაროდ გამოხატა უკმაყოფილება მთავრობის სხდომაზე განსახილველად შემოტანილი კანონპროექტის მიმართ, დაგმო იგი როგორც “ბოლშევიკური”, რითაც საზოგადოების ნაწილისათვის იგი გაიგივდა საკუთარი ქონების გადარჩენისათვის მზრუნველ პიროვნებასთან და რადგან მოსარჩელე ხალხის მიერ დაქირავებული საჯარო მოხელეა, რომლის ნება ასცდა და არ ემთხვევა დამქირავებლის ნებას, გაჩნდა მისი ქონების წარმოშობისადმი კვლევის ინტერესი. საჯარო მოხელის ქონებრივი და ფინანსური მდგომარეობის კონტროლის ერთადერთი მექანიზმი, ქონებრივი (ფინანსური) მდგომარეობის ამსახველი დეკლარაციებია, რომლებიც მოსარჩელეს 1999 წლიდან 2001 წლის ჩათვლით შევსებული აქვს. დეკლარაციებში ასახულმა ხელმისაწვდომმა მონაცემებმა გამოააშკარავა, რომ მოსარჩელის შემოსავლები მის მიერ გაწეული ხარჯების არაადეკვატურია, ხოლო მიწის მართვის დეპარტამენტის საჯარო რეესტრის მიერ გაცემული სარეგისტრაციო მასალები ცხადყოფს, რომ მოსარჩელემ დეკლარაციებში არასწორი მონაცემები შეიტანა, რითაც დაარღვია საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით დამტკიცებული საჯარო მოსამსახურეთა შემოსავლებისა და ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციების წარდგენის, შენახვისა და გამოყენების წესების მოთხოვნები, კერძოდ, მოსარჩელე მის მიერ წარდგენილ ქონებრივ დეკლარაციაში და “.....-ისათვის” მიცემულ ინტერვიუში მისი და მისი ოჯახის წევრების საკუთრებად აცხადებს წყნეთში მდებარე მშენებარე აგარაკს, თბილისში, ......-ისა და ......-ის ქუჩაზე მდებარე საცხოვრებელ სახლებს და მიუთითებს, რომ არავისგან ქონება და მემკვიდრეობა არ მიუღია და ყველაფერი მისი შექმნილია. ეს იმ დროს, როცა მოსარჩელისა და მისი მეუღლის ნ. გ-უას საკუთრებად სახელდებული სახლები და წყნეთის აგარაკი, საჯარო რეესტრში სხვა პირების საკუთრებად არის აღრიცხული. მოპასუხე მიიჩნევს, რომ აღნიშნულის საფუძველზე მას გაუჩნდა დასაბუთებული მოსაზრება, რომ მოსარჩელის მხრიდან ადგილი აქვს არალეგალური შემოსავლების ლეგალიზაციის მცდელობას, რაც იმით არის ნაკარნახევი, რომ გაწეული ხარჯები შემოსავლების მეტნაკლებად ადეკვატურად წარმოაჩინოს.
აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის მხრიდან დაუსაბუთებელი ქონების კონფისკაციის შესახებ კანონპროექტისათვის გაწეულ წინააღმდეგობას მოპასუხე ხსნის არალეგალური შემოსავლების არსებობით, რაც დაკავშირებულია სხვისი ქონების მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრებასთან, რასაც სხვაგვარად მოპარვას უწოდებენ და მიაჩნია, რომ ზემოთ მოყვანილ გარემოებებთან პირდაპირ და უშუალო კავშირშია გადასახადების დაფარვა, რაც სახელმწიფო ბიუჯეტის კუთვნილი თანხების მითვისებას ნიშნავს.
მოპასუხე განმარტავს, რომ მისთვის მნიშვნელობა არა აქვს იმას, თუ ვინ იქნება დაზარალებული სხვისი ქონების მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრებისას, სახელმწიფო თუ მოქალაქე და მიაჩნია, რომ ყველა სიტყვა, რომელიც ინტერვიუშია, სინამდვილეს შეეფერება და არაფერი აქვს საერთო სხვისი პატივისა და ღირსების შელახვის განზრახვასთან.
საოლქო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
გაზეთ “...... “ 2001წ. 5-19 სექტემბრის ¹18(83) ნომერში რუბრიკით – სადისკუსიო კლუბი გამოქვეყნდა ბ. ჯ-იას ინტერვიუ ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორთან, მოპასუხე ლ. ბ-შვილთან. ინტერვიუს ძირითადი თემა იყო კანონპროექტი “დაუსაბუთებელი ქონების კონფისკაციის შესახებ”, რომელსაც საქართველოს პოლიტიკურ წრეებში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო და დიდი სჯა-ბაასი გამოიწვია.
მოსარჩელე, ინტერვიუს გამოქვეყნების პერიოდში წარმოადგენდა სახელმწიფო პოლიტიკური თანამდებობის პირს – საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრს – ე.Nი. საჯარო მოსამსახურეს.
გაზეთ “......-ში” მოპასუხის ინტერვიუს გამოქვეყნების დროისათვის მოსარჩელის მიერ თანამდებობის პირთა ქონებრივი და საფინანსო მდგომარეობის საინფორმაციო ბიუროში წარდგენილ თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციაში მოსარჩელის საკუთრებად მითითებული აგარაკი წყნეთში და საცხოვრებელი სახლი თბილისში, ....... ქუჩაზე, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო სხვა პირთა საკუთრებად. მითითებული სახლები მოსარჩელის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ იქნა მხოლოდ 2001წ. 26 ნოემბრიდან. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ “დაუსაბუთებელი ქონების კონფისკაციის შესახებ” კანონპროექტთან დაკავშირებით მოსარჩელეს მოსაზრებები გამოთქმული აქვს მასობრივი ინფორმაციის საშუალებით და სხვადასხვა საჯარო გამოსვლებში.
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოპასუხემ ინტერვიუში ბრალეულად შელახა მისი პატივი, ღირსება და მისი, როგორც საჯარო მოსამსახურის, საქმიანი რეპუტაცია.
სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმიანი რეპუტაცია გააჩნიათ მათ, ვინც მონაწილეობს ეკონომიკურ (კომერციულ) საქმიანობაში. სახელმწიფო პოლიტიკური, ასევე საჯარო სამსახურის თანამდებობის პირს არ გააჩნია ის საქმიანი რეპუტაცია, რასაც სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლი გულისხმობს. სადავო ინტერვიუს გამოქვეყნების დროისათვის მოსარჩელე წარმოადგენდა საჯარო მოსამსახურეს, რომლის თანამდებობასთან, კანონის თანახმად, შეუთავსებელია კომერციული საქმიანობა. მოსარჩელის მიერ “გ-ის” აქციათა პაკეტის ფლობა არ ნიშნავს, რომ იგი კომერციულ საქმიანობას ეწევა. საჯარო მოსამსახურეთა სამსახურებრივ საქმიანობასთან დაკავშირებით შესაძლებელია, ადგილი ჰქონდეს დიფამაციას (პატივის ან ღირსების ხელყოფა), მაგრამ არა საქმიანი რეპუტაციის შელახვას. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ გაზეთ “......-ში” გამოქვეყნებულ მოპასუხის ინტერვიუში გაკეთებული განცხადებით არ შელახულა მოსარჩელის საქმიანი რეპუტაცია.
სასამართლომ მიიჩნია, რომ გაზეთ “......-ში” გამოქვეყნებულ მოპასუხის ინტერვიუში არ შელახულა ასევე მოსარჩელის პატივი და ღირსება.
სასამართლომ მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილით პირადი არაქონებრივი უფლებების ხელყოფად ჩაითვლება, თუ არსებობს რაიმე ცნობის (ფაქტის) გავრცელდება და ეს ცნობა შეიცავს ამ ნორმით დაცული ერთი ან რამდენიმე უფლების (პატივის, ღირსების და სხვა) დარღვევას. მოპასუხის ინტერვიუს გამოქვეყნება მოხდა კანონპროექტის ირგვლივ განვითარებული პოლემიკის ფონზე და ამ საკითხთან დაკავშირებით მან თავისი მოსაზრება გამოთქვა საგაზეთო ინტერვიუში. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ინტერვიუს გამოქვეყნებას წინ უსწრებდა მოსარჩელის მიერ კანონპროექტის შესახებ გამოთქმული მოსაზრებები მთავრობის სხდომაზე, სხვა საჯარო გამოსვლებზე და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით, რის გამოც სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ საგაზეთო ინტერვიუში მოსარჩელის მისამართით გაკეთებული განცხადებები, გარკვეულწილად, პასუხის გაცემა იყო თვით მოსარჩელის მიერ კანონპროექტის შესახებ გამოთქმულ მოსაზრებებზე.
სასამართლომ საგაზეთო ინტერვიუში აღნიშნული გამონათქვამები არ მიიჩნია ისეთი ხასიათის ცნობად, რომლისგანაც დაცულია სსკ-ის მე-18 მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული პირადი არაქონებრივი უფლებები და ჩათვალა, რომ პრესაში გამოქვეყნებული ან სხვაგვარი პუბლიკაცია მხოლოდ მაშინ შეიძლება იქნეს მიჩნეული დიფამაციურად, თუ ამ პუბლიკაციაში კამათია არა ფაქტის გამო, არამედ მიზნად ისახავს მოსარჩელის პიროვნების დამცირებას.
სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება იმის შესახებ, რომ მის მიერ საგაზეთო ინტერვიუში გამოთქმულია მოსაზრებები და შეფასებები დაუსაბუთებელი ქონების კონფისკაციის შესახებ კანონპროექტთან დაკავშირებით და იმ პირების მიერ დაკავებული პოზიციის წინააღმდეგ, ვინც ამ კანონის წინააღმდეგ იბრძოდნენ და მიზნად არ ისახავდა არც მოსარჩელის არც სხვა პირის შეურაცხყოფას.
ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადგილი აქვს არა რაიმე ფაქტის (ინფორმაციის) გავრცელებას, არამედ მოპასუხის მიერ აზრის თავისუფლად გამოხატვას, რაც აღიარებულია საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის შესახებ ევროპის კონვენციის მე-10 მუხლებით.
სასამართლომ ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს გადაწყვეტილებების (“ლინგენსი ავსტრიის წინააღმდეგ”, “კასტელსი ესპანეთის წინააღმდეგ”) გათვალისწინებით, მიუთითა, რომ პოლიტიკური თანამდებობის პირებმა და სახელმწიფო მოხელეებმა პრესისა და სხვა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების მეშვეობით გამოთქმულ დებატებში დასაშვებ ზღვარზე მეტი კრიტიკა უნდა ითმინონ.
სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მის მიერ მოსარჩელის მიმართ საგაზეთო ინტერვიუში გამოთქმული მოსაზრებები ემყარებოდა მის ხელთ არსებულ საჯარო ინფორმაციის შემცველ ობიექტურ მონაცემებს, დოკუმენტებს და ასევე თვით მოსარჩელის მიერ საკუთარი ქონების შესახებ სატელევიზიო გადაცემა “......-ისათვის” მიცემულ ინტერვიუს.
სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ თანამდებობის პირთა ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ დეკლარაციასა და სატელევიზიო ინტერვიუში მის საკუთრებად სახელდებული ქონება სხვა პირთა საკუთრებას წარმოადგენდა. საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით კი მათი მოსარჩელის საკუთრებაში გადასვლა ჩუქებისა და ნასყიდობის გზით მოხდა მხოლოდ 2001წ. 26 ნოემბერს. აღნიშნულის გამო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ ასეთი მკვეთრი განცხადების გაკეთებას, გარკვეულწილად, ხელი შეუწყო მოსარჩელის მოქმედებამ.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის საგაზეთო ინტერვიუ შეიცავს რესპოდენტის დასკვნებს და მოსაზრებებს და არაა გამიზნული იმისათვის, რათა დაადასტუროს ფაქტი, რომ ივ. ჩ-შვილი არის მაფიოზური დაჯგუფების წევრი, რომ მას ყველაზე მეტი აქვს მოპარული, რომ მას ნამდვილად აქვს არაკანონიერი გზით მოპოვებული სიმდიდრე და არ უნდა მისი დაკარგვა.
ზემოთ მითითებული საფუძვლებით თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001წ. 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი. ჩ-შვილს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
კასატორი მოითხოვს საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლი.
1. კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს დასკვნას იმის შესახებ, რომ საქმიანი რეპუტაცია გააჩნია მხოლოდ მათ, ვინც მონაწილეობს ეკონომიკურ (კომერციულ) საქმიანობაში. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლო კოლეგია ასეთი დასკვნის გამოტანისას ეწინააღმდეგება საკუთარ მსჯელობას, კერძოდ, კოლეგია განმარტავს, რომ “. . . საქმიანი რეპუტაციის ქვეშ იგულისხმება საზოგადოების მიერ პირის პროფესიული თუ სხვა საქმიანი თვისებების შეფასება. პროფესია არის ხელობა, რომელსაც გარკვეული მომზადება სჭირდება და რომლითაც ადამიანი ირჩენს თავს”.
კასატორის მოსაზრებით, ნებისმიერი ანაზღაურებადი საქმიანობის შესრულება საჭიროებს გარკვეულ მომზადებას და პროფესიულ თვისებებს და არა მხოლოდ ისეთი, რომელიც მიზნად ისახავს მოგების მიღებას. კოლეგიის აზრით კი გამოდის, რომ საქმიანი რეპუტაცია და, შესაბამისად პროფესიული თვისებები და მომზადება არ გააჩნიათ მასწავლებლებს, დიპლომატებს, მინისტრებს, მოსამართლეებს და ა.შ.
2. კასატორს მიაჩნია, რომ მე-18 მუხლით გათვალისწინებული “ცნობები” მოიცავს გაცილებით ფართო ცნებას, ვიდრე ამას სასამართლო კოლეგია განმარტავს, კერძოდ, კოლეგიას მიაჩნია, რომ პირადი არაქონებრივი უფლებების ხელყოფად ჩაითვლება, თუ არსებობს რაიმე ცნობის ფაქტის გავრცელება. საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლით აღიარებულია ყოველი ადამიანის უფლება, თავისუფლად მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია, გამოთქვას და გაავრცელოს თავისი აზრი ზეპირად, წერილობით ან სხვაგვარი საშუალებით, მაგრამ იქვე გათვალისწინებულია ამ უფლების კანონიერი შეზღუდვის შესაძლებლობაც. იგივე შეიძლება ითქვას “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის შესახებ ევროპულ კონვენციაზეც”, რომლის მე-10 მუხლის პირველი ნაწილი აღიარებს აზრის, ინფორმაციისა და იდეების თავისუფლად გამოთქმის, მიღებისა და გავრცელების უფლებას, ხოლო მეორე ნაწილი ითვალისწინებს ამ უფლების კანონიერი შეზღუდვის პირობებს. კასატორის მოსაზრებით, სსკ-ის მე-18 მუხლი არის ის კანონი (ნორმა), რომელიც ადგენს ასეთ შეზღუდვებს. ამ მუხლის მიხედვით, ცნობებად განიხილება უშუალოდ პირის ან მისი საქმიანობის მიმართ გამოთქმული ნებისმიერი მოსაზრება, შეფასება, ფაქტი და ა.შ.
3. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება. კერძოდ, სასამართლომ მიუთითა, რომ: “მოპასუხის მიერ გაკეთებული განცხადებები, გარკვეულწილად, პასუხის გაცემა იყო თავად მოსარჩელის მიერ კანონპროექტის შესახებ გამოთქმულ მოსაზრებებზე”. კოლეგიას არ უმსჯელია, თუ რა სახის მოსაზრებები ჰქონდა კანონპროექტთან დაკავშირებით მოსარჩელეს, ხოლო მოპასუხეს არ წარმოუდგენია არცერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ მოსარჩელე გამოდიოდა კანონპროექტის წინააღმდეგ. მოპასუხის გამონათქვამები არ შეიძლება განიხილებოდეს, როგორც პასუხი მოსარჩელის მოსაზრებებზე, ვინაიდან მოსარჩელე არასოდეს გამოსულა დაუსაბუთებელი ქონების ჩამორთმევის შესახებ კანონის მიღების წინააღმდეგ, პირიქით, მან მხარი დაუჭირა აღნიშნულ ინიციატივას.
4. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს გადაწყვეტილებების გამოყენებით არასწორად განმარტა სსკ-ის მე-18 მუხლი. კერძოდ, კოლეგია თვლის, რომ: “პოლიტიკური თანამდებობის მოხელეებმა პრესისა და სხვა მასობრივი ინფორმაციის მეშვეობით გამოთქმულ დებატებში დასაშვებ ზღვარზე მეტი კრიტიკა უნდა ითმინონ”. კასატორის აზრით, შეუძლებელია, ვინმეს დაუწესდეს დასაშვებ ზღვარზე მეტი კრიტიკის თმენის ვალდებულება. მითითებული გადაწყვეტილებებიდან გამომდინარეობს, რომ ჩვეულებრივი მოქალაქისათვის დაწესებულია დასაშვები კრიტიკის ერთი ზღვარი, ხოლო პოლიტიკოსისათვის – მეორე, უფრო ფართო. კოლეგიის განმარტებიდან კი გამომდინარეობს, რომ პოლიტიკოსმა უნდა ითმინოს არა მხოლოდ უფრო ფართო ფარგლებში მოქცეული ნებისმიერი, მათ შორის, პატივისა და ღირსების შემლახველი მოსაზრება, გამონათქვამი, შეფასება და ა.შ.
კასატორს მიაჩნია, რომ კანონპროექტზე მსჯელობა გულისხმობს მის დეტალებზე საუბარს, ვარაუდის გამოთქმას იმის შესახებ, თუ რა სარგებელი შეიძლება მოუტანოს სახელმწიფოსა და საზოგადოებას კანონის შემოღებამ, რამდენად ეფექტურია კანონპროექტით გათვალისწინებული ესა თუ ის მექანიზმი და ა.შ. მაგრამ შეუძლებელია, კანონპროექტთან დაკავშირებით აზრის გამოთქმა ეწოდოს მოპასუხის მიერ ი. ჩ-შვილის მაფიოზად “მონათვლას”, დადანაშაულებას იმაში, რომ მან ყველაზე მეტი მოიპარა, რომ ქონება მოსარჩელის მიერ მოპოვებულია არაკანონიერი გზით.
საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას კასატორმა საჯაროდ ბოდიშის მოხდისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნა მოხსნა და მოითხოვა მხოლოდ გავრცელებული ცნობების უარყოფა.
მოპასუხემ საკასაციო საჩივარი მიიჩნია უსაფუძვლოდ და მიუთითა, რომ მას არ გაუვრცელებია კასატორის მაფიოზობისა და მის მიერ ქონების მოპარვის შესახებ ცნობები, მან გამოხატა საკუთარი აზრი. ამასთან, მისი შეხედულება სინამდვილესთან შესაბამისობაშია. საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორმა განმარტა, რომ მის მიერ ასეთი მკვეთრი განცხადება მოსარჩელის მიმართ გაკეთდა იმის გამო, რომ იმედი ჰქონდა პროკურატურა მოსარჩელის მიმართ აღძრავდა სისხლის სამართლის საქმეს.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო პალატა თვლის, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001წ. 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი, კერძოდ, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტით გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ იგი იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული.
საკასაციო პალატა არ ეთანხმება საოლქო სასამართლოს მითითებას იმის შესახებ, რომ ლ. ბ-შვილის საგაზეთო ინტერვიუ შეიცავს რესპოდენტის დასკვნებსა და მოსაზრებებს და არ არის გამიზნული იმისათვის, რომ დაადასტუროს ფაქტი იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე არის მაფიოზური დაჯგუფების წევრი, რომელსაც ყველაზე მეტი აქვს მოპარული და ნამდვილად აქვს არაკანონიერი გზით მოპოვებული ქონება.
საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ ერთ შემთხვევაში ჩათვალა, რომ მოპასუხის მიერ გამოთქმული იყო მოსაზრება, ხოლო მეორე შემთხვევაში მიიჩნია, რომ გავრცელებული იყო ცნობები, მაგრამ ამ ცნობების გავრცელება ჯდება პოლიტიკური თანამდებობის პირის კრიტიკის ფარგლებში და ამ ცნობების გავრცელების შესაბამისი ფაქტობრივი საფუძველი არსებობდა, რის გამოც მიიჩნია, რომ მოპასუხემ არაბრალეულად შელახა მოსარჩელის პატივი და ღირსება.
საკასაციო პალატა თვლის, რომ აღნიშნული დასკვნები გარდა იმისა, რომ ერთმანეთს ეწინააღმდეგება, ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლადაც დაუსაბუთებელია, არ გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან და არ შეესაბამება იმ ნორმატიულ ბაზას, რითაც სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს.
აზრის გამოხატვისა და ინფორმაციის უფლება აღიარებულია საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე და “ადამიანის უფლებათა შესახებ ევროპის კონვენციის” მე-10 მუხლით. საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე (1) მუხლით ყოველ ადამიანს აქვს უფლება, თავისუფლად მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია, გამოთქვას და გაავრცელოს თავისი აზრი ზეპირად, წერილობით ან სხვაგვარი საშუალებით. კონსტიტუციის ამავე მუხლის მე-4 პუნქტით ჩამოთვლილ უფლებათა განხორციელება შესაძლებელია კანონით შეიზღუდოს ისეთი პირობებით, რომლებიც აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში სახელმწიფო უშიშროების, ტერიტორიული მთლიანობის ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, დანაშაულის თავიდან ასაცილებლად, სხვათა უფლებებისა და ღირსების დასაცავად, კონფიდენციალურად აღიარებული ინფორმაციის გამჟღავნების თავიდან ასაცილებლად ან სასამართლოს დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის უზრუნველსაყოფად. კონვენციის მე-10 (1) მუხლი ადგენს, რომ უფლება გამოხატვის თავისუფლებაზე “მოიცავს პიროვნების თავისუფლებას, ჰქონდეს მოსაზრებანი და მიიღოს, გასცეს ინფორმაცია და იდეები”. კონვენციის მე-10 (2) მუხლით ამ თავისუფლებათა განხორციელება, იმის გამო, რომ იგი მოიცავს მოვალეობებსა და პასუხისმგებლობას, შეიძლება დაექვემდებაროს ისეთ ფორმალობებს, შეზღუდვებსა და სასჯელს, რომლებიც გათვალისწინებულია კანონით და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში ეროვნული უსაფრთხოების, ტერიტორიული მთლიანობის ან საზოგადოებრივი წესრიგის ინტერესებიდან გამომდინარე, უწესრიგობის ან დანაშაულის აღსაკვეთად, ჯანმრთელობის ან ზნეობის, სხვათა რეპუტაციის ან უფლებების დასაცავად, კონფიდენციალურად მიღებული ინფორმაციის გამჟღავნების თავიდან ასაცილებლად ან სასამართლო ხელისუფლების ავტორიტეტისა და მიუკერძოებლობის შესანარჩუნებლად.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, პიროვნება, რომელიც აზრს გამოხატავს თავისუფლად, ამავე დროს იღებს გარკვეულ მოვალეობებსა და პასუხისმგებლობას. საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები და საქართველოს საკანონმდებლო აქტები ადგენს, როგორც მოსაზრებების, ინფორმაციის გამოხატვისა და გავრცელების, ისე პირთა პატივისა და ღირსების დაცვის გარანტიებს. პოლიტიკური დისკუსიის თავისუფლება უდავოდ არ წარმოადგენს აბსოლუტურს, რის გამოც სახელმწიფო (კანონი) აწესებს შეზღუდვებს (სანქციებს), რაც ყველას, მათ შორის პოლიტიკური მოღვაწეების და სახელმწიფო მოხელეების _ რეპუტაციის დაცვის საშუალებას იძლევა.
საქართველოს კონსტიტუციით (მე-17(1) მუხლი) დეკლარირებულია ადამიანის პატივისა და ღირსების დაცვა, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლი ადგენს პატივისა და ღირსების დაცვის ფორმებს, რომლის მე-2 ნაწილის თანახმად პირს უფლება აქვს, სასამართლოს მეშვეობით მოითხოვოს იმ ცნობების უარყოფა, რომელიც ლახავს მის პატივს, ღირსებას, პირადი ცხოვრების საიდუმლოებას, პირად ხელშეუხებლობას ან საქმიან რეპუტაციას, თუ ამ ცნობების გამავრცელებელი არ დაამტკიცებს, რომ ისინი სინამდვილეს შეეფერება.
სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის სწორი კვალიფიკაციისათვის საჭიროა, განმარტებულ იქნეს პირის პატივისა და ღირსების სამართლებრივი დაცვის დეფინიცია. პალატა თვლის, რომ პიროვნების პატივის ქვეშ იგულისხმება პიროვნების მორალური თუ სხვა თვისებების საზოგადოებრივი შეფასება. პატივი პიროვნების ობიექტური საზოგადოებრივი შეფასებაა, რომელიც განსაზღვრავს საზოგადოების დამოკიდებულებას პიროვნების მიმართ. ღირსების ქვეშ იგულისხმება პიროვნების მიერ საკუთარი მორალური თუ სხვა თვისებების, საკუთარი საზოგადოებრივი მნიშვნელობის შეფასება.
პატივისა და ღირსების შელახვად იგულისხმება ფიზიკური ან იურიდიული პირის შესახებ ისეთი ცნობების გავრცელება, რომლებიც შეიცავენ მტკიცებას მათ მიერ კანონის ან მორალის ნორმების დარღვევის, უღირსი საქციელის ჩადენის შესახებ.
საჯაროდ გამოხატული მოსაზრება, რომელიც ასევე შეიცავს მტკიცებას, რომ პირის მიერ დარღვეულია კანონი, მას “მოპარული” აქვს ქონება, არის “კორუმპირებული” და “მაფიის წევრი”, არ შეიძლება ჩაითვალოს იმგვარ მოსაზრებად, რომლის გავრცელებაც მითითებული აქტებით არის დეკლარირებული და აბსოლუტურად შეუზღუდავია.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ პირადი არაქონებრივი უფლებების დარღვევა შეიძლება გამოიხატოს ღვარძლიან კრიტიკაში, რომელიც სცილდება საქმიანი კრიტიკის ფარგლებს და მიზნად ისახავს ადრესატის ღირსების შელახვას. პატივისა და ღირსების შელახვას ასევე ადგილი აქვს მაშინ, როდესაც მესამე მხარისადმი მიმართვისას ერთი ადამიანი მეორის ღირსებას, რეპუტაციას ან მდგომარეობას მოიხსენიებს იმგვარი ფორმით, რომ ამცირებს პირს მოქალაქეთა თვალში, იწვევს სიძულვილს ან ზიზღს. ამდენად, პირს დაცვის უფლება ენიჭება მაშინ, როდესაც დისკრედიტირებულია მისი საზოგადოებრივი რეპუტაცია. მართალია, კრიტიკის ფარგლები პოლიტიკური თანამდებობის პირებისა და სახელმწიფო მოხელეების მიმართ უფრო ფართოა, ვიდრე კერძო ფიზიკური პირების მიმართ, მაგრამ კრიტიკამ არ უნდა გადალახოს საზღვარი, რომელიც დადგენილია “სხვა პირთა უფლებებისა და რეპუტაციის” დასაცავად.
პატივისა და ღირსების შელახვის შესახებ სამოქალაქო სარჩელის განხილვის დროს მოსარჩელეს არ ეკისრება იმის მტკიცება, შეესაბამება თუ არა გავრცელებული ცნობები სინამდვილეს. გავრცელებული ცნობების სინამდვილისადმი შესაბამისობის მტკიცება ეკისრება მოპასუხეს.
თბილისის საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ გადაწყვეტილებას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ საფუძვლად დაუდო ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს გადაწყვეტილებები (“კასტელსი ესპანეთის წინააღმდეგ”, “ლინგენსი ავსტრიის წინააღმდეგ”) და მიუთითა, რომ პოლიტიკური თანამდებობის პირებმა და სახელმწიფო მოხელეებმა პრესისა და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების მეშვეობით გამოთქმულ დებატებში დასაშვებ ზღვარზე მეტი კრიტიკა უნდა ითმინონ.
საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ არასწორად განმარტა ევროპის სასამართლოს გადაწყვეტილებები და მითითებული ციტატა სრულად არ გადმოსცა. კერძოდ, გადაწყვეტილებაში “კასტელსი ესპანეთის წინააღმდეგ” აღნიშნულია, რომ მართალია, დასაშვები კრიტიკის ფარგლები მთავრობის მიმართ უფრო ფართოა, ვიდრე რიგითი მოქალაქეების მიმართ, მაგრამ პოლიტიკური დისკუსიის ფარგლები არ არის აბსოლუტური, ხოლო გადაწყვეტილებაში “ლინგენსი ავსტრიის წინააღმდეგ” მითითებულია, რომ პოლიტიკური თანამდებობის პირებმა და სახელმწიფო მოხელეებმა პრესისა და ტელევიზიის მეშვეობით გამართულ დებატებში დასაშვებ ზღვარზე მეტი კრიტიკა უნდა ითმინონ, თუკი ინფორმაცია შეეხება პოლიტიკურ შეხედულებებს და ეს კრიტიკა უხეშად არ ხელყოფს პირის პატივსა და ღირსებას.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ პირადი არაქონებრივი უფლების აღმდგენი სარჩელის განხილვისას უნდა გამოიკვლიოს და შეფასება მისცეს გარემოებას იმის შესახებ, შეიცავს თუ არა პუბლიკაცია მტკიცებას მოსარჩელის მიერ კანონის ან მორალის ნორმების დარღვევის, ასევე უღირსი საქციელის ჩადენის შესახებ ცნობებს; ეხება თუ არა კრიტიკა პოლიტიკურ შეხედულებებს ან საჯარო მოხელის საქმიანობას და ამ კრიტიკით ხომ არ გადაილახა ზღვარი, რომელიც დადგენილია სხვა პირთა უფლებების და რეპუტაციის დასაცავად.
აღნიშნულის დასადგენად საჭიროა, პუბლიკაცია განხილულ იქნეს მთლიანობაში. მოპასუხე ინტერვიუს დასაწყისში აკეთებს “დაუსაბუთებელი ქონების კონფისკაციის შესახებ” კანონპროექტთან დაკავშირებული განსახილველი საკითხების ჩამონათვალს. შემდეგ მიუთითებს, რომ კანონის მთავარ მოწინააღმდეგეებს წარმოადგენენ “კორუმპირებული ჩინოვნიკები” და “მაფიოზები”, რომლებსაც “ნამდვილად აქვთ არაკანონიერი გზით მოპოვებული სიმდიდრე და არ უნდათ მისი დაკარგვა”. მაგალითად ასახელებს ვ. ჩ-შვილს, რომელმაც თავისი გამოსვლებით “კიდევ ერთხელ დაამტკიცა, რომ მას ყველაზე მეტი აქვს მოპარული”. პუბლიკაცია არ შეიცავს მონაცემებს იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის მიერ კანონპროექტის შესახებ კერძოდ რა მოსაზრებები იქნა გამოთქმული და რას არ ეთანხმება მოპასუხე. ინტერვიუში მთლიანობაშია განვითარებული აზრი იმის შესახებ, რომ კანონპროექტის წინააღმდეგ გამოდიან ის პირები (მათ შორის ვ. ჩ-შვილი), რომლებსაც მოპარული აქვთ ქონება.
საკასაციო პალატა თვლის, რომ პუბლიკაცია შეიცავს მტკიცებას, რომ ვ. ჩ-შვილს ნამდვილად აქვს არაკანონიერი გზით მოპოვებული “მოპარული” ქონება, რის დასადასტურებლადაც მითითებულია ფაქტებზე “ნულიდან გახდა მილიონერი”. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოპასუხე გასცდა კრიტიკის ფარგლებს და კრიტიკა გადაიზარდა სისხლის სამართლის კანონით გათვალისწინებული დანაშაულის (ქურდობის) დაბრალებაში, რაც ექვემდებარება მტკიცებას. ამდენად, კრიტიკამ გადალახა საზღვარი, რომელიც დადგენილია სხვა პირთა უფლებების და რეპუტაციის დასაცავად და ასეთ შემთხვევაში მოსარჩელეს არ ევალება ითმინოს ბრალდება დანაშაულის ჩადენაში.
სასამართლომ პირადი არაქონებრივი უფლების აღმდგენი სარჩელის განხილვისას უნდა გამოიკვლიოს და შეფასება მისცეს იმ გარემოებას, მონაწილეობდა თუ არა მოსარჩელე საჯარო პოლემიკაში და ხომ არ იყო მოპასუხის განცხადება პასუხი მოსარჩელის ანალოგიურ მოქმედებაზე.
საოლქო სასამართლოს კოლეგიის მიერ არ არის დადგენილი და არც მოპასუხე მიუთითებს იმაზე, რომ ვ. ჩ-შვილმა საჯარო გამოსვლებით გააკეთა შეურაცხმყოფელი განცხადებები ლ. ბ-შვილის მიმართ. საოლქო სასამართლოს კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ინტერვიუს გამოქვეყნებას წინ უსწრებდა მოსარჩელის მიერ კანონპროექტის შესახებ გამოთქმული მოსაზრებები მთავრობის სხდომაზე, სხვა საჯარო გამოსვლებისას და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით, რის გამოც სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის საგაზეთო ინტერვიუში მოსარჩელის მისამართით გაკეთებული განცხადებები გარკვეულწილად პასუხის გაცემა იყო მოსარჩელის მიერ კანონპროექტის შესახებ გამოთქმულ მოსაზრებებზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში უნდა აღინიშნოს მტკიცებულებანი, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები. საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ არის აღნიშნული არცერთი მტკიცებულება, რომლსაც ემყარებოდა სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეს გამოთქმული ჰქონდა კანონპროექტის შესახებ საწინააღმდეგო მოსაზრება მთავრობის სხდომაზე ან სხვა საჯარო გამოსვლებისას და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით. აღნიშნულის შესახებ ასევე არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება საქმის მასალებში. ამდენად, საოლქო სასამართლოს მიერ გაკეთებული დასკვნები არ გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან, რითაც სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 249-ე (4) მუხლების მოთხოვნები.
ამდენად, რადგან არ დასტურდება და არც მოპასუხე მიუთითებს, რომ ვ. ჩ-შვილმა საჯარო პოლემიკაში მიიღო მონაწილეობა და ლ. ბ-შვილის მიმართ რაიმე შეურაცხმყოფელი განცხადება გააკეთა, ამიტომ ლ. ბ-შვილის მიერ გაზეთ “.....-ში” გაკეთებული განცხადება არ შეიძლება ჩაითვალოს პასუხად მოსარჩელის ანალოგიურ მოქმედებაზე.
კოლეგიის გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო ის გარემოებაც, რომ მოპასუხეს ბრალეულად არ შეულახავს მოსარჩელის პატივი და ღირსება და აღნიშნული მიიჩნია პასუხისმგებლობის გამომრიცხავ გარემოებად. მითითებული მოსაზრება ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-6 ნაწილის მოთხოვნას, რომლის თანახმად ამ მუხლით დაცული სიკეთეების დაცვა ხორციელდება ხელმყოფის ბრალის მიუხედავად.
მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, მიუხედავად ხელმყოფის არაბრალეული მოქმედებისა, ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად პირს უფლება აქვს, სასამართლოს მეშვეობით მოითხოვოს იმ ცნობების უარყოფა, რომლებიც ლახავს მის პატივს და ღირსებას, თუ ამ ცნობების გამავრცელებელი არ დაამტკიცებს, რომ ისინი სინამდვილეს შეეფერება.
მოცემულ შემთხვევაში საოლქო სასამართლოს კოლეგიას არ დაუდგენია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ გავრცელებული ცნობები მოსარჩელის შესახებ სინამდვილეს შეეფერება და არ მიუთითებია მტკიცებულებებზე, რაც დაადასტურებდა იმ ბრალდებას, რაც პუბლიკაციაშია მოცემული, რის გამოც მოპასუხეს უნდა დაევალოს მათი უარყოფა.
სარეზოლუციო ნაწილი:
პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო, საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :
ი. ჩ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.
გაუქმდეს ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2001წ. 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება:
ი. ჩ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდეს.
მოპასუხეს, ლ. ბ-შვილს, დაევალოს გაზეთ “.......” 2001წ. 5-19 სექტემბრის 18(83) ნომერში მე-7 გვერდზე მის მიერ გავრცელებული ი. ჩ-შვილის პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა.
გავრცელებული ცნობების უარყოფა მოხდეს იმავე გაზეთის საშუალებით შემდეგი ფორმით: “გაზეთ “...... “ 2001 წლის 5-19 სექტემბრის 18(83) ნომერში გავრცელებული ი. ჩ-შვილის პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობები იმის შესახებ, რომ ი. ჩ-შვილი არის კორუმპირებული ჩინოვნიკი, აქვს არაკანონიერი გზით მოპოვებული, მოპარული სიმდიდრე და არის მაფიის წევრი, არ შეესაბამება სინამდვილეს”.
გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
