გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-339-02 26 აპრილი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

მ. გოგიშვილი, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. და მ. მ-ძეებმა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს სასამართლოს. მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1994 წლის 29 მაისის ¹178-ე ბრძანებულების საფუძველზე 1995 წლის თებერვალში მოპასუხე ნ. ჟ-შვილის მიერ მიწვეულნი იყვნენ რუსთავვაჭრობის სამმართველოს მე-11 მაღაზიის შესყიდვასთან დაკავშირებით. მათ შექმნეს დროებითი ამხანაგობა. დროებითი ამხანაგობის ხელშეკრულების მიხედვით მოსარჩელეთა წილი შეადგენს 24.9-24.9%, სულ 49.8%.

მოსარჩელეებმა განმარტეს, რომ ამხანაგობის ჩამოყალიბების შემდეგ მოპასუხემ თავის მეუღლესთან ერთად აღნიშნული ქონებით ჩამოაყალიბა კომანდიტური საზოგადოება “ჟ-შვილი და კომპანია”, რომელმაც რეგისტრაცია გაიარა რუსთავის სასამართლოში 1995 წლის 16 აგვისტოს. ქ. რუსთავის სასამართლოს 1998 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელეთა სარჩელი და 1995 წლის 16 აგვისტოს ქ. რუსთავის სასამართლოს სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებული კომანდიტური საზოგადოების “ჟ-შვილი და კომპანიას” რეგისტრაცია გაუქმდა.

მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება არ აღსრულებულა, რითაც ილახება მათი უფლებები, კერძოდ, ¹11 მაღაზია მათ შეიძინეს სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების და შესაბამისი მოგების მიღების მიზნით, მაგრამ მოპასუხე არ აძლევს მათ აღნიშნული ობიექტის თავიანთი შესაბამისი წილის განკარგვის საშუალებას.

მოსარჩელეების მიერ წარმოდგენილი აუდიტორული დასკვნის მიხედვით, ქ. რუსთავში ... მდებარე ყოფილი ვაჭრობის სამმართველოს ¹11 მაღაზია, საერთო ფართით 151 კვ.მ. და სარდაფით 54 კვ.მ. სავაჭრო ფართის 5 წლის განმავლობაში ფუნქციონირების შემთხვევაში დატოვებდა წმინდა მოგებას _ 9555 აშშ დოლარის ოდენობით, ხოლო ობიექტის ფართისა და მის ქვევით მდებარე ობიექტის იმავე ვადით გაქირავების შემთხვევაში მიღებული მინიმალური შემოსავალი განისაზღვრებოდა 10 075 აშშ დოლარის ოდენობით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მინიმალური წმინდა მოგების 9555 აშშ დოლარის, ობიექტის გაქირავების შემთხვევაში 10075 აშშ დოლარის, როგორც მიუღებელი შემოსალის, მოპასუხეზე დაკისრება.

ქ. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილებით გ. და მ. მ-ძეების სარჩელი დაკმაყოფილდა 10 075 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში, ხოლო მოსარჩელეთა მოთხოვნა წმინდა მოგების – 9555 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში კი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელეთა სასარგებლოდ 10 075 აშშ დოლარის შესაბამისი ლარის დაკისრების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჟ-შვილმა. აპელანტმა მიუთითა, რომ გაურკვეველია მოსარჩელეთა მოთხოვნა, როცა თავის საკუთრების სურვილისამებრ განკარგვის შესაძლებლობაზე უთითებს, ვინაიდან ქ. რუსთავის ყოფილ რუსთავვაჭრობის ¹11 მაღაზია წარმოადგენს არა მოსარჩელეთა, არამედ დროებითი ამხანაგობის თანასაკუთრებას. 1995 წლის 17 თებერვლის დროებითი ამხანაგობის დაფუძნების ხელშეკრულების მე-4 პუნქტის თანახმად შენატანი წარმოადგენს ამხანაგობის წევრის წილს თანასაკუთრებაში, რის საფუძველზეც განისაზღვრება ამხანაგობის წევრის წილი შესყიდულ ობიექტზე ე.ი. გ. და მ. მ-ძეებს განკერძოებულად ცალკე არ ჰქონდათ საკუთრების უფლება ობიექტზე.

აპელანტმა მიუთითა, რომ ასევე გაურკვეველია მოსარჩელეთა მოთხოვნა მაღაზიის ფართის შესაძლო გაქირავებით მიღებული შემოსავლის ანაზღაურების ნაწილში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტმა მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება გასაჩივრებულ ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით მ-ძეების სარჩელზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ჟ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილება გ. და მ. მ-ძეებზე ნ. ჟ-შვილის სასარგებლოდ 10.075 ააშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც გ. და მ. მ-ძეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის სახით 10.075 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში უსაფუძვლოა, ვინაიდან დადგენილია, რომ სადავო მაღაზია პრივატიზებულ იქნა დროებითი ამხანაგობის წევრთა მიერ და აღნიშნული ამხანაგობა არ არის ჩამოყალიბებული რაიმე ორგანიზაციულ სამართლებრივი ფორმით. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ დავის საგანს არ წარმოადგენს ასევე ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეთა წილობრივი შენატანი 49,84%-ს შეადგენს, მაგრამ მოსარჩელეებს არ გამოეყოთ აღნიშნული წილის შესაბამისი ფართი სავაჭრო ობიექტიდან და შესაბამისად არც აღნიშნული ფართის აღრიცხვა მ-ძეების სახელზე არ მომხდარა. ამდენად, სადავო მაღაზია წარმოადგენს ამხანაგობის დამფუძნებელ პირთა საერთო თანასაკუთრებას და მის გაქირავებას მოსარჩელეები სხვა თანამესაკუთრეთა თანხმობის გარეშე ვერ შეძლებდნენ.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს გ. და მ. მ-ძეებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვისათვის საოლქო სასამართლოს იმავე პალატაში დაბრუნება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობითა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ გ. და მ. მ-ძეების საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების მიხედვით დადგენილად მიიჩნევს, რომ რუსთავში ... მდებარე რუსთავის ვაჭრობის რაისამმართველოს ¹11 მაღაზიის პრივატიზაციის მიზნით, საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1994 წლის 29 მაისის ¹179 ბრძანებულების შესაბამისად, მაღაზიის შრომითი კოლექტივის წევრებმა მოიწვიეს ი. გ-ური, გ. და მ. მ-ძეები და შექმნეს დროებითი ამხანაგობა. შრომითი კოლექტივის 1995 წლის 16 თებერვლის კრების ოქმით განისაზღვრა ამხანაგობის წევრთა წილობრივი შესატანი, რაც შემდეგ აისახა დროებითი ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა ხელშეკრულებაში.

ერთობლივი საქმიანობის-ამხანაგობის შექმნის ხელშეკრულებით, საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 447-ე მუხლის თანახმად, მხარეები კისრულობენ ერთად იმოქმედონ საერთო სამეურნეო მიზნის მისაღწევად. 419-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად საერთო საქმიანობის შედეგად შექმნილი ან შეძენილი ქონება მათ საერთო საკუთრებას წარმოადგენს. საერთო საკუთრების მფლობელობა, სარგებლობა და განკარგვა ხორციელდება ყველა მონაწილის თანხმობით.

თუ საერთო საქმიანობის ერთ-ერთი მონაწილე სხვა მონაწილეთა თანხმობის გარეშე ანხორციელებს ერთობლივი საქმიანობის შედეგად შეძენილი ნივთის ფლობას და საგებლობას ასეთი პირი ნივთის უკანონო მფლობელად უნდა ჩაითვალოს. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 146-ე მუხლის თანახმად თანამესაკუთრეს უფლება აქვს გამოითხოვოს თავისი ქონება უკანონო მფლობელობიდან.Aამავე კოდექსის 150-ე მუხლის თანახმად მესაკუთრეს უფლება აქვს მოსთხოვოს იმ პირს, რომელმაც იცოდა და უნდა სცოდნოდა, რომ მისი მფლობელობა უკანონოა დაბრუნება, თუ ანაზღაურება მთელი შემოსავლისა, რაც მან მიიღო ან უნდა მიეღო მფლობელობის დროს.

აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა განესაზღვრა შემოსავლის ის ოდენობა, რომელსაც მოსარჩელეები, როგორც ნივთის თანამესაკუთრეები მიიღებდენ მისი მფლობელობის დროს. ის გარემოება, რომ მოსარჩელეებს არ მოუთხოვიათ მაღაზიიდან ფართობის გამოყოფა, არ წარმოადგენს სარჩელზე უარის თქმის საფუძველს. Mმოსარჩელეებს, როგორც ამხანაგობის წევრებს, ჰქონდათ ქონებით სარგებლობის უფლება და თუ მას სხვა პირი ფლობდა უკანონოდ, ამ პირმა უნდა აანაზღაუროს Mის შემოსავალი რაც ქონების უკანონო სარგებლობით მიიღო ან უნდა მიეღო.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის მოთხოვნები, გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული, რაც მისი გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ. და მ. მ-ძეების საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.