გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-374-02 19 აპრილი, 2002 წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

მ. გოგიშვილი, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: გათბობის სისტემის მოსაწყობად მიწის ნაკვეთის გამოყოფა და გათბობის მილის გადატანა.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისის კალინინის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 5 სექტემბრის ¹2748-16.288 გადაწყვეტილებით ინდივიდუალური მენაშენეთა ამხანაგობა “.. ..”-ს მიეცა ნება ქ. თბილისში, ... მდებარე პირადი საკუთრების სახლში მცხოვრები მოქალაქეებისათვის, ამავე სახლის დანგრევის შემდეგ გამოთავისუფლებულ მიწის ნაკვეთზე ხუთსართულიანი, ოთხბინიანი, პირველ სართულზე ავტოსადგომის განთავსებით, ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის აშენებაზე. ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1991 წლის 11 ივლისის ¹781 ბრძანებით დამტკიცდა აღნიშნული სახლის პროექტი.

საცხოვრებელი სახლის აშენება ითავეს ამ სახლის მობინადრეების – ა. ე-ავის ვაჟმა რ. ე-ავმა და ს. კ-ძის სიძემ ზ. ა-არმა. სახლი შენდებოდა ოთხი მობინადრისათვის, მეორე და მესამე სართულებზე განთავსებული ბინები რემონტის გარეშე უფასოდ ეძლეოდათ ძველ მობინადრეებს – ქ-ძესა და ღ-ძეს, მეოთხე სართული იყო ზ. ა-არის, ხოლო მეხუთე – რ. ე-ავის. შემდგომში ზ. ა-არმა და რ. ე-ავმა გაცვალეს სართულები.

მთაწმინდის რაიონის გამგეობის თავმჯდომარის 1995 წლის 19 ივლისის ¹4-08/429 განკარგულებით ამხანაგობის წევრობიდან გავიდა რ. ე-ავი და მის ნაცვლად გაწევრიანდა მ. შ-ია.

1997 წლის 15 აპრილს მ. შ-იამ და მისმა სიმამრმა ვ. ლ-იამ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს. მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ ზ. ა-არმა, მენაშენეთა ამხანაგობის წევრებთან შეუთანხმებლად, მთლიანად დაიკავა საერთო სარგებლობის ეზო, საკუთარი გათბობის სისტემისა და საუნის მოსაწყობად. გარდა ამისა, მოპასუხეებმა – ზ. და რ. ა-არებმა მიითვისეს 145 კვ.მ მანსარდი, რაც თანაბარწილად სხვა მობინადრეებსაც ეკუთვნოდათ. მოპასუხეებმა გადაკეტეს მეხუთე სართულზე ასასვლელი კიბე და მოუსპეს სხვა მობინადრეებს მანსარდზე ასვლის ყოველგვარი საშუალება.

მოსარჩელეებმა ასევე განმარტეს, რომ პროექტის მიხედვით საცხოვრებელი ბინების ჭერის სიმაღლე უნდა ყოფილიყო 3,30 მეტრი, მოპასუხეებმა კი თვითნებურად შეცვალეს პროექტი და ჭერის სიმაღლე მხოლოდ თავის ბინას შეუნარჩუნეს, სხვა ბინების ჭერის სიმაღლე საგრძნობლად შემცირდა, რის გამოც მორსარჩელეების განმარტებით, მათ განიცადეს მატერიალური ზიანი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთის გამოთავისუფლება სახლის ყველა მობინადრისათვის გათბობის სისტემის მოსაწყობად; საცხოვრებელი სახლის ჭერში ასასვლელი კიბის გამოთავისუფლება და 145,73 კვ.მ. ფართობის მანსარდის საერთო სარგებლობაში გადაცემა; მოსარჩელეების ბინის აივანზე გამავალი გათბობის მილის სხვაგან გადატანა და სახლის ჭერის შემცირებით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურება.

ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. შ-იასა და ვ. ლ-იას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1999 წლის 5 მარტის განჩინებით ასევე არ დაკმაყოფილდეს ვ. ლ-იასა და მ. შ-იას საკასაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1999 წლის 29 აპრილის ¹2208 დადგენილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარის პროტესტი ზედამხედველობის წესით: გაუქმდა ჩუღურეთის რაიონის გადაწყვეტილება გათბობის სისტემის მოწყობის ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობას, სხვა ნაწილში სასამართლოს დადგენილებები დარჩა უცვლელად.

ვ. ლ-იამ და მ. შ-იამ ზედამხედველობის წესით საჩივარი შეიტანეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოში, მოითხოვეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1999 წლის 29 აპრილის დადგენილების, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1999 წლის 5 მარტის განჩინების, ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 4 აგვისტოს განჩინებით ვ. ლ-იასა და მ. შ-იას საჩივარი ზედამხედველობის წესით არ დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სანამ რ. ე-ავი მ. შ-იას მიყიდდა თავის წილს, ზ. ა-არს უკვე დასრულებული ჰქონდა ქ. თბილისში, ... მდებარე სახლის მეხუთე სართულზე განთავსებული ოთხოთახიანი ბინის, მანსარდის, ავტოსადგომის, სარდაფისა და 51,52 კვ.მ. დამხმარე სათავსის მშენებლობა, ამიტომ აღნიშნული მანსარდი, ავტოსადგომი და დამხმარე სათავსები არ შეიძლება ჩათვლილიყო ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებად.

გარდა აღნიშნულისა, 1997 წლის 22 იანვრამდე არავის, თვით მოსარჩელეებსაც არ გაუხდიათ სადავოდ, რომ აღნიშნული მანსარდი და სხვა დამხმარე სათავსები ეკუთვნოდა ზ. ა-არს, რომელმაც მათი მშენებლობა დაასრულა 1994 წლის იანვარს.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 8 მარტის გადაწყვეტილებით მ. შ-იასა და ვ. ლ-იას სარჩელი ზ. და რ. ა-არების მიმართ, გათბობის სისტემის მოსაწყობად მიწის ნაკვეთის გამოთავისუფლების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა. შეწყდა საქმის წარმოება გათბობის მილის გადატანის მოთხოვნის ნაწილში. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ფართობი მასზე განთავსებული გათბობის სისტემით არ წარმოადგენდა საერთო საკუთრებას, ამასთან, საქმის მასალების ანალიზით უდავოდ მტკიცდება ის ფაქტი, რომ ბინის შესყიდვისას მოსარჩელეებისათვის ცნობილი იყო ზ. ა-არის ინდივიდუალური გათბობის სისტემის არსებობის შესახებ, რაზეც ამხანაგობის წევრებს პრეტენზია არ განუცხადებიათ.

სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ გათბობის სისტემის მოწყობის ნაწილში მოსარჩელეთა მოთხოვნის დაკმაყოფილება ტექნიკური თვალსაზრისითაც შეუძლებელია, ვინაიდან საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის ექსპერტიზის 2000 წლის 11 ოქტომბრის ¹1720/15 დასკვნით დადგენილ იქნა, რომ ქ. თბილისში, ... ა-რების მიერ მოწყობილ ავტონომიური გათბობის სისტემაზე სხვა ბინებისათვის გათბობის სისტემის მიერთება, ტექნიკური თვალსაზრისით, შეუძლებელია, რადგანაც აღნიშნული მიერთებით შეიზღუდება ა-ართა კუთვნილი ბინებისათვის საჭირო რაოდენობის ცხელი წყლის მიწოდება. გარდა აღნიშნულისა, სახლის შესასვლელის ქვემოთ ავტონომიური გათბობის სისტემის მოწყობა მოსარჩელეებისათვის, ტექნიკური თვალსაზრისით, შესაძლებელია.

ამავე ცენტრის ექსპერტიზის 2001 წლის 22 იანვრის ¹2268/15 დასკვნის თანახმად ქ. თბილისში, ყაზბეგის ქ. ¹20-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის სადარბაზოს ქვევით არსებულ სარდაფში დღევანდელი მდგომარეობით შეუძლებელია ინდივიდუალური საქვაბის მოწყობა. იგი შეიძლება მოწყობილ იქნეს სათანადო რეკონსტრუქციის შემდეგ, მაგრამ ზ. ა-არის მიერ მოწყობილ გათბობის სისტემის ტერიტორიაზე შეუძლებელია საქვაბის მოწყობა იმავე სახლის სხვა საცხოვრებელი ბინების გათბობის უზრუნველსაყოფად.

სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ მოსარჩელეების მოთხოვნა გათბობის მილის გადატანის საკითხში, უკვე განხილული იყო ჩუღურეთის რაიონის სასამართლოს მიერ. 1999 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილებით სასამართლომ უარი უთხრა მოსარჩელეებს ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე და ამ ნაწილში აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, რის გამოც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “ბ” პუნქტის თანახმად, საქმის წარმოება ამ ნაწილში შეწყდა.

მ. შ-იამ და ვ. ლ-იამ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოპასუხეების მიერ დაკავებული საერთო საკუთრების ეზოს მიწის ნაკვეთის, გარდა იმ ტერიტორიისა, რომელზეც მდებარეობს ზ. ა-რის გათბობის ქვაბი, განთავისუფლება გათბობის სისტემის მოსაწყობად და მათ აივანზე გამავალი ზ. ა-რის გათბობის სისტემის მილის სხვა ადგილზე გადატანა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით მ. შ-იას და ვ. ლ-იას უარი ეთქვა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ გათბობის მილის გადატანის ნაწილში უკვე არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით, რის გამოც რაიონულმა სასამართლომ საპროცესო ნორმების სრული დაცვით შეწყვეტა ამ ნაწილში საქმის წარმოება.

რაც შეეხება აპელანტების მეორე მოთხოვნას გათბობის სისტემის მოსაწყობად მიწის გამოთავისუფლების თაობაზე, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ აპელანტების განმარტებით, სადავო 4 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მათ საკუთრებას, მაგრამ ვერ დაასაბუთეს მოთხოვნა სადავო მიწის ნაკვეთზე საერთო საკუთრებისა თუ საზიარო უფლების არსებობის შესახებ.

ამასთან, სააპელაციო პალატამ, გაიზიარა აპელანტთა მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სამოქალაქო კოდექსის 208-ე მუხლის III ნაწილის მიხედვით მიწის ნაკვეთი, რომელიც არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ საკუთრებას, ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაა, მაგრამ პალატა ვერ დაეთანხმა აპელანტებს იმაში, რომ მათ სადავო 4 კვ.მ მიწაზე გააჩნიათ საკუთრების უფლება, ვინაიდან კანონის იმავე ნორმის მიხედვით საერთო საკუთრებაში წილთა რაოდენობა განისაზღვრება ბინების რაოდენობის მიხედვით, ბინების კუთვნილების შესახებ კი მტკიცებულება არ არსებობს.

მ. შ-იამ და ვ. ლ-იამ საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მათი მოთხოვნების დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობით მივიდა დასკვნამდე, რომ მ. შ-იასა და ვ. ლ-იას საკასაციო საჩივარზე საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად სასამართლო მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით, შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ მოსარჩელემ უარი თქვა სარჩელზე.

2002 წლის 5 აპრილს კასატორებმა _ ვ. ლ-იამ და მ. შ-იამ განცხადებით მიმართეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატას და თავისი ნებისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის შესაბამისად უარი თქვეს მათ მიერ თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის 2001 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებაზე შეტანილ საკასაციო საჩივარზე და მოითხოვეს საქმის წარმოებით შეწყვეტა.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ აღნიშნული განცხადება აკმაყოფილებს კანონმდებლობის მოთხოვნებს და შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე, 378-ე, 399-ე, 408-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ვ. ლ-იასა და მ. შ-იას საკასაციო საჩივარზე შეწყდეს საქმის წარმოება.

მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 10 ოქტომბრის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.