¹ 3კ/376-02 13 თებერვალი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ვ. ხრუსტალი (თავმჯდომარე,),

მ. წიქვაძე,რ. ნადირიანი,

დავის საგანი: ფართის გამოთავისუფლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000 წლის 11 თებერვალს საქართველოს ... ფედერაციამ ინდივიდუალური მეწარმე რესტორან “ი.-ს" დირექტორის, მ. ლ-ძის, წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1999 წლის 14 აპრილიდან საქართველოს ... ფედერაცია საჯარო სამართლის იურიდიული პირია, რომელსაც ამ დროიდან უვადო უსასყიდლო უზუფრუქტით გადაეცა ქ. თბილისში, ... მდებარე შენობა. იგი მითითებულ შენობაში ფუნქციონირებდა 1992 წლიდან და აღნიშნული შენობა იმყოფებოდა მის ბალანსზე. 1996 წლის 12 აპრილს შენობის ნაწილი იჯარით, 5 წლის ვადით, გადასცა ინდივიდუალურ მეწარმე მ. ლ-ძეს. ხელშეკრულების თანახმად ინდივიდუალურ მეწარმეს ყოველთვიურად უნდა გადაეხადა 500 აშშ დოლარი, მაგრამ აღნიშნული ვალდებულება 1996 წლის 12 ივლისის შემდეგ არ შესრულებულა.

მითითებულ შენობაში რესტორნის განთავსება ეწინააღმდეგება 1999 წლის 14 აპრილს საქართველოს პრეზიდენტის მიერ მასზე, როგორც საჯარო სამართლის იურიდიულ პირზე, მინიჭებულ მოთხოვნებს, ამიტომ 1999 წლის 9 დეკემბერს მიმართა ინდივიდუალურ მეწარმეს შენობის დაცლის შესახებ, მაგრამ უშედეგოდ.

მოსარჩელემ მოითხოვა ინდივიდუალური მეწარმის მიერ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მას იჯარით ფართი აღებული ჰქონდა 2001 წლის 1 ივნისამდე და ჯერ გასული არ იყო ვადა. ამასთან, იგი მზად იყო მოსარჩელისათვის გადაეხადა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იჯარის ქირა.

ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 6 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. გამოთავისუფლდა ინდივიდუალური მეწარმე “მ. ლ-ძეზე" (რესტორან “ი.-ს" დირექტორი) გადაცემული, ქ. თბილისში, ... მდებარე შენობა-ნაგებობა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი _ გააუქმა ამ საქმეზე ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 6 მარტის გადაწყვეტილება, მაგრამ ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი დააკმაყოფილა და ინდივიდუალურ მეწარმე “მ. ლ-ძეს" (რესტორან “ი.-ს" დირექტორი) დაევალა ქ. თბილისში, ... მდებარე ფართის გამოთავისუფლება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა 1996 წლის 12 აპრილს, როცა მათ შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება 5 წლის ვადით. იჯარის ხელშეკრულების ვადა არ გაგრძელებულა და იგი ამოიწურა 2001 წლის 1 ივნისს. ამ გარემოების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იჯარის შესახებ კანონის მე-14 მუხლის გათვალისწინებით ინდივიდუალური მეწარმე ვალდებული იყო, ... ფედერაციისათვის დაებრუნებინა საიჯარო ქონება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში, ხოლო მოსარჩელე სამოქალაქო კოდექსის 242-ე მუხლის თანახმად უფლებამოსილი იყო, დაეყენებინა მოთხოვნა მასზე გადაცემული ფართის გამოთავისუფლების შესახებ.

2002 წლის 4 იანვარს ინდივიდუალურმა მეწარმემ “მ. ლ-ძემ" საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორს მიაჩნია, რომ სადავო ფართი, რომლის გამოთავისუფლებასაც მოსარჩელე მოითხოვს, არაა ის ფართი, რომელიც მას იჯარის ხელშეკრულებით გადაეცა. შენობის უკანა მხარეს, ხიმინჯების ქვემოთ, გამოღებულ იქნა მიწა და ამგვარად შეიქმნა სადავო ფართი, რომლის გამოთავისუფლების მოთხოვნის უფლება მოსარჩელეს არა აქვს.

კასატორი მიუთითებს, რომ მას ხელთ აქვს მოსარჩელესთან გაფორმებული ხელშეკრულების დედანი (რომლის სასამართლო პროცესზე წარდგენის საშუალება არ მიეცა), რომლითაც მხარეებს შორის მიღწეულია შეთანხმება საბანკეტო დარბაზის წილობრივი მშენებლობის შესახებ, მაგრამ მოსარჩელემ ეს ხელშეკრულება არ შეასრულა. კასატორმა მიუთითა, რომ მას შეუძლია წარმოადგინოს სრული ნუსხა იმისა თუ რა დარღვევები ჩაიდინა და რა სახის ზიანი მიაყენა მოსარჩელემ მას, თუ საკასაციო სასამართლო დაინტერესდება ამ ხელშეკრულებით.

კასატორი მიუთითებს, რომ სადავო ფართზე მას გაწეული აქვს გარკვეული ხარჯები და ამ თანხების საიჯარო ქირის გადასახდელი თანხის ჩათვლით მოხდეს გაქვითვა და გაქვითვის დასრულებამდე სადავო ფართში დარჩეს იჯარის უფლებით.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის ზეპირი განხილვის გარეშე საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმეზე დადგენილადაა ცნობილი ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მხარეებს შორის 1996 წლის 12 აპრილს 5 წლის ვადით სადავო ფართზე დაიდო იჯარის ხელშეკრულება. იჯარის ხელშეკრულების ვადა გავიდა 2001 წლის 1 ივნისს.

სადავო ფართი 1992 წლიდან მოსარჩელის ბალანსზე ირიცხებოდა და მას უფლება ჰქონდა, იჯარით გაეცა მითითებული ფართი, ხოლო 1999 წლის 8 ნოემბრიდან, როცა მოსარჩელე ჩამოყალიბდა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირად, მითითებული ფართი მას გადაეცა უვადო, უსასყიდლო უზუფრუქტის ხელშეკრულებით.

სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 242-ე მუხლის შესაბამისად მოსარჩელეს, მესაკუთრის მსგავსად, შეეძლო გამოეყენებინა უზუფრუქტით გადაცემული ნივთი და უფლება ჰქონდა, არ დაეშვა მესამე პირთა მიერ ამ ნივთით სარგებლობა, ანუ უფლება ჰქონოდა, უკანვე გამოეთხოვა უზუფრუქტით გადაცემული ქონება.

სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად იჯარის ხელშეკრულების მიმართ გამოიყენება ქირავნობის ხელშეკრულების წესი. სამოქალაქო კოდექსის 559-ე მუხლის შესაბამისად კი ქირავნობის ურთიერთობა წყდება ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიუთითა, რომ მოსარჩელეს ჰქონდა უფლება ფართის გამოთავისუფლების მოთხოვნის შესახებ, ხოლო მოპასუხეს საიჯარო ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ არ გააჩნდა საიჯარო ფართით სარგებლობის საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო ვერ მიიჩნევს ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად კასატორის თხოვნას იმის შესახებ, რომ თითქოს სადავო ფართი არ არის ის ფართი, რომელიც მას იჯარის ხელშეკრულებით გადაეცა, რომ თითქოს მან იჯარით გადაცემული შენობის უკანა მხრიდან გაიტანა მიწა და ამრიგად შექმნა ფართი, რომელსაც ამჟამად ედავება მოსარჩელე.

მოსარჩელე თავისი სასარჩელო განცხადებით მოითხოვს მხოლოდ იმ ფართის გამოთავისუფლებას, რომელიც მან იჯარის ხელშეკრულებით გადასცა მოპასუხეს. სააპელაციო სასამართლომაც თავისი გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში მიუთითა, რომ დაკმაყოფილებულიყო სარჩელი. სასამართლოს ამ გადაწყვეტილებით არ დაუდგენია მოპასუხის მიერ იმ ფართის გამოთავისუფლება, რომელიც მას იჯარის ხელშეკრულებით არ ჰქონდა გადაცემული.

ამ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად ვერ ჩაითვლება კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ თითქოს მხარეებს შორის არსებობს კიდევ სხვა ხელშეკრულება, რომელიც მას არ წარუდგენია სასამართლოში, რომლითაც იჯარით გაცემული ფართის მოწყობის ხარჯების გაღების საკითხი დარეგულირებულია სხვაგვარად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებების მიმართ, რომლებიც ასახულია საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის გადაწყვეტილებაში, ან საქმის მასალებში, ხოლო ამავე კოდექსის 406-ე მუხლის შესაბამისად დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, შეგებებული სარჩელის შეტანა და ხარჯების განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოზე დაუშვებელია.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან კასატორის მიერ მითითებული ხელშეკრულება არც რაიონული და არც სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანი არ ყოფილა, საკასაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს მის შესახებ.

აღნიშნული მიზეზების გამო, საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ განიხილავს კასატორის პრეტენზიას იჯარით აღებულ ქონებაზე გაწეული სარემონტო ხარჯების იჯარის ქირაში გაქვითვისა და გაქვითვის დასრულებამდე სადავო ფართით სარგებლობის უფლების გაგრძელების შესახებ. მითითებული საკითხების განხილვა საკასაციო სასამართლოს კომპეტენციაში არ შედის იმის გამო, რომ, ჯერ ერთი, მხარის მიერ ზემოთ აღნიშნული მოსაზრებანი ასახული არ ყოფილა ქვემდგომ სასამართლოებში და მეორეც, კასატორის ზემოთ მითითებული მოთხოვნის განხილვა შესაძლებელი შეიძლება გამხდარიყო შეგებებული სარჩელის წარდგენით, მაგრამ არც პირველი ინსტანციის და არც სააპელაციო სასამართლოში შეგებებული სარჩელი მას არ შეუტანია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არ არსებობს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. კასატორის მიერ წარმოდგენილი პრეტენზიები ვერ ჩაითვლება ვერც დამატებით და ვერც დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად და იგი ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ინდივიდუალური მეწარმე “მ. ლ-ძის" საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

ინდივიდუალური მეწარმე “მ. ლ-ძეს" სახელმწიფო ბაჟის სახით გადასახდელად დაეკისროს 30 ლარი, საიდანაც 70% ჩაირიცხოს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ¹000141107 კოდი 59 ანგარიშზე, ხოლო 30% _ სახელმწიფო ბიუჯეტში.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.