¹3კ-482-02 28 ივნისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

მ. გოგიშვილი, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. ბ-ძემ და ფ. ო-ძემ სარჩელით მიმართეს სასამართლოს. მოსარჩელეები მიუთითებენ, რომ იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე აღებული ჰქონდათ 127 ჰა მიწის ფართობი, რომელიც მიაქირავეს შპს “პ-ას”. აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე დათესილ იქნა 127 ჰა სოიო. მოსარჩელეების განმარტებით, საქართველოს მილსადენის კომპანიამ სამუშაოების შესრულებისას დაარღვია მიწის ნაკვეთის ღობეები და არ მიიღო ზომები მისი სრული აღდგენისათვის. Gგარღვეული ღობეებიდან შესულმა საქონელმა მოსარჩელეებს გაუნადგურა დათესილი სოიო.

აღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელეებმა მოითხოვეს ზიანის ანაზღაურება 136553 აშშ დოლარის ოდენობით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მიყენებული ზიანი უნდა აენაზღაურებინა საქონლის მესაკუთრეებს.

Dდიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 24 მაისის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ძის და ფ. ო-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. საქართველოს მილსადენის კომპანიას მოსარჩელეთა სასარგებლოდ დაეკისრა მიყენებული ზარალის ანაზღაურება 184210 ლარის ოდენობით.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 394-ე, 408-ე, 409-ე, 411-ე და 414-ე მუხლებზე და მიაჩნია, რომ მიყენებული ზიანი უნდა აენაზღაურებინა საქართველოს მილსადენის კომპანიას.

საქართველოს მილსადენის კომპანიამ მიიჩნია უკანონოდ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და სააპელაციო საჩივრით მიმართა საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატას.

აპელანტმა აღნიშნა, რომ ნათესები განადგურებულ იქნა საქონელის მიერ და ამდენად სამოქალაქო კოდექსის 1003-ე მუხლის საფუძველზე, მიყენებული ზიანი უნდა აენაზღაურებინა საქონლის მეპატრონეს.

საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის 2001წ. 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა რაიონული სასამართლოს 2001წ. 24 მაისის გადაწყვეტილება. გ. ბ-ძეს და ფ. ო-ძეს უარი ეთქვათ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საოლქო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1003-ე მუხლის საფუძველზე ცხოველის მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს ის ზიანი, რომელიც მისმა ცხოველმა სხვას მიაყენა. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სარჩელი შეტანილი იყო არასათანადო მოპასუხის მიმართ.

გ. ბ-ძემ და ფ. ო-ძემ საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება მიიჩნიეს უკანონოდ და საკასაციო საჩივრით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1003-ე მუხლი, რომელიც სააპელაციო პალატამ საფუძვლად დაუდო თავის გადაწყვეტილებას. გ. ბ-ძის და ფ. ო-ძის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ სრული იგნორირება გაუკეთა იმ ფაქტს, რომ აღნიშნული მუხლით ზიანის ანაზაღაურების ვალდებულება არ დგება, თუკი ცხოველის მფლობელებმა მიიღო აუცილებელი ზომები მესამე პირთა დასაცავად. კასატორთა აზრით, მოსახლეობის მიერ საკუთარი სახსრებით აშენებული ღობით ცხოველები იზოლირებული იყვნენ ნათესებიდან.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორებმა მოითხოვეს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის დაბრუნება საოლქო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა საქმის მასალების შესწავლითა და მხარეთა განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. სამოქალაქო კოდექსის 1003-ე მუხლის თანახმად ცხოველის მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს ის ზიანი, რომელიც მისმა ცხველმა სხვას მიაყენა. ამასთან არა აქვს მნიშვნელობა ცხოველი მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფებოდა, დაკარგული იყო, თუ გაქცეული. ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება არ გამოიყენება, როცა ცხოველის მფლობელმა მიიღო აუცილებელი ზომები მესამე პირთა დასაცავად.

აღნიშნული ნორმების თანახმად ცხოველის მფლობელს უპირობოდ არ ეკისრება პასუხისმგებლობა. პასუხისმგებლობა დგება იმ შემთხვევაში, თუ ცხოველის მფლობელმა არ მიიღო აუცილებელი ზომები მესამე პირთა დასაცავად, ე.ი. სახეზე გვაქვს მისი განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედება.

თუ სახეზეა ზიანი, რომელიც ცხოველის მიერ არის მიყენებული, სასამართლომ უნდა დაადგინოს ცხოველის მფლობელს მიღებული ჰქონდა, თუ არა აუცილებელი ზომები მესამე პირთა დასაცავად.

თუ მოსარჩელე მიუთითებს, რომ ზიანი მას მიადგა არა ცხოველის მფლობელის გაუფრთხილებელი მოქმედებით, არამედ ცხოველის მიერ მისი ქონების განადგურება მოხდა სხვა პირთა მოქმედების შედეგად, ასეთ შემთხვევაში სასამართლომ უნდა გაარკვიოს ზიანის საფუძველი ხომ არ გახდა ამ პირთა მოქმედება.

საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატამ არ შეისწავლა საქმეში წრმოდგენილი მტკიცებულებები, არ მისცა მათ სათანადო შეფასება, არ გამოარკვია საქართველოს მილსადენის კომპანიის ბრალი ზიანის მიყენებაში და უპირობოდ მოპასუხედ მიიჩნია ცხოველის მფლობელი.

აღნიშნულის გამო საკასაციო პალატა თვლის, რომ საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის დასაბუთებილი და მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტის თანახმად გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს საქმეში არსებული მტკიცებულებები და თუ დადგინდება, რომ საქართველოს მილსადენის კომპანიის მოქმედებით არ ყოფილა ზიანი გამოწვეული, შემდგომში იმსჯელოს სხვა პირის მოპასუხედ ჩართვაზე.

პალატამ, ამასთან, უნდა დაადგინოს ზიანის წარმოშობას ხელი ხომ არ შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ. ბ-ძის და ფ. ო-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს. მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამრათლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.