¹3კ-587-02 12 ივნისი, 2002 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა
შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),
რ. ნადირიანი, ლ. გოჩელაშვილი
სარჩელის საგანი: საკრედიტო დავალიანების დაფარვის მიზნით იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაცია.
აღწერილობითი ნაწილი:
2001წ. 26 იანვარს სააქციო საზოგადოება “ქ-მ” შპს “ე-ის” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს.
მოსარჩელემ მიუთითა, რომ სს “ქ-სა” და შპს “ე-ს” შორის 1999წ. 25 აგვისტოს დადებული საკრედიტო ხელშეკრულების თანახმად შპს “ე-ს” ბანკიდან აღებული ჰქონდა კრედიტი 100000 აშშ დოლარის ოდენობით, კრედიტის გადახდის ვადა 2000წ. 25 ივნისს ამოიწერა.
2001წ. 26 იანვრის მდგომარეობით შპს “ე-ს” სს “ქ-ს” სასარგებლოდ დავალიანებად ერიცხებოდა 116427 აშშ დოლარი. მათ შორის _ 99,007 აშშ დოლარი ძირითადი ვალი, ხოლო 17420 აშშ დოლარი _ საურავი.
მითითებული კრედიტის უზრუნველყოფის მიზნით 1999წ. 25 აგვისტოს მხარეებს შორის გაფორმდა იპოთეკის ხელშეკრულება. იპოთეკით დაიტვირთა შპს “ე-ის” მაღაზია “ე-ი” და “ე-ის” ბალანსზე არსებული ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ....... ¹7-ში.
ბანკის მიერ მოპასუხის მრავალგზის გაფრთხილების მიუხედავად მოპასუხემ კრედიტი არ დაფარა.
მოსარჩელემ მოითხოვა იპოთეკით დატვირთული ქონების აუქციონის წესით რეალიზაციის შედეგად 116 427 აშშ დოლარის დავალიანების დაფარვა.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ საკრედიტო ხელშეკრულების მხარე არ ყოფილა შპს “ე-ი”. შპს “ე-ის” მხრიდან ხელშეკრულებას ხელს აწერს პირი, რომელსაც “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 3.1. 9.4 და 49, 1 მუხლების შესაბამისად არ გააჩნდა საზოგადოების წარმომადგენლის უფლებამოსილება. მოცემულ შემთხვევაში საკრედიტო და იპოთეკის ხელშეკურულებაზე ხელს აწერს საზოგადოების დირექტორის მოადგილე, რომელსაც არ ჰქონდა უფლება, დაედო გარიგება საზოგადოების სახელით, ვინაიდან იგი არ იყო რეგისტრირებული დირექტორად საზოგადოების სამეწარმეო რეესტრში. მოპასუხეთა მოსაზრებით, საზოგადოების წარმომადგენლობითი უფლების მიცემის კომპეტენცია გააჩნდა, საზოგადოების დირექტორს და არა საზოგადოების საერთო კრებას. გარდა ამისა შპს “ე-ის” მიერ 100000 ლარის ოდენობით სესხის აღება სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, ამიტომ საზოგადოების კრებას ამ სახის გადაწყვეტილების მიღების უფლება გააჩნდა მხოლოდ მაშინ, თუ “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 47.4 მუხლის შესაბამისად მის მუშაობაში მონაწილეობას მიიღებდა საზოგადოების ყველა პარტნიორი. მოცემულ შემთხვევაში კი პარტნიორთა კრებას ყველა პარტნიორი არ ესწრებოდა.
ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 14 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. შპს “ე-ს” სს “ქ-ს” სასარგებლოდ დაეკისრა 116427 აშშ დოლარის გადახდა იპოთეკით დატვირთული ქონების აუქციონზე რეალიზაციის შედეგად მიღებული თანხების ხარჯზე.
თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 10 იანვრის განჩინებით შპს “ე-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ მხარეებს შორის 1999წ. 25 აგვისტოს დაიდო საკრედიტო ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც სს “ქ-მ” შპს “ე-ს” ასესხა 100000 აშშ დოლარი 2000 წლის 25 თებერვლამდე, წლიური 36%-ის დარიცხვით. აღნიშნული კრედიტის უზრუნველსაყოფად იმავე დღეს იპოთეკით დაიტვირთა შპს “ე-ის” ქონება, მდებარე თბილისში, ...... ¹7-ში. მხარეებს შორის დამატებითი შეთანხმების საფუძველზე კრედიტის დაბრუნების ვადად განისაზღვრა 2001 წლის 25 ივნისი.
საკრედიტო და იპოთეკის ხელშეკრულებას შპს “ე-ის” სახელით ხელს აწერდა შპს “ე-ის” დირექტორის მოადგილე, რომელსაც შპს “ე-ის” პარტნიორთა 1999წ. 25 აგვისტოს ¹4 კრების გადაწყვეტილებით გადაცემული ჰქონდა უფლებამოსილება სს “ქ-დან” სესხის აღების საკითხებთან დაკავშირებით ხელმძღვანელობის თაობაზე.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული საკრედიტო ხელშეკრულების შესაბამისად დავალიანების საერთო ოდენობა შეადგენდა 116427 ლარს.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ საკრედიტო და იპოთეკის ხელშეკრულებას მოპასუხის მხრიდან ხელი მოაწერა არაუფლებამოსილმა პირმა და მიუთითა, რომ საკრედიტო და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ გადაწყვეტილება მიიღო შპს “ე-ის” პარტნიორთა საერთო კრებამ და ამ ურთიერთობათა მოგვარება ქ. თბილისში საზოგადოების დირექტორის არყოფნის გამო დაავალა ამავე საზოგადოების დირექტორის მოადგილე ბ. ქ-ძეს.
სააპელაციო სასამართლომ “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 47.3 მუხლის თანახმად მიიჩნია, რომ შპს “ე-ის” პარტნიორთა კრებას გააჩნდა უფლებამოსილება აღნიშნული გადაწყვეტილების მიღების შესახებ. მანვე მიუთითა, რომ ამავე კანონის 10.1 მუხლის შესაბამისად, რადგან სადავო კრების ოქმზე ხელს აწერს ამ საზოგადოების დირექტორი ა. მ-შვილიც, რომელიც თავმჯდომარეობდა კრებას, იურიდიულად დადასტურებულია მისი თანხმობა კრედიტის მიღების თაობაზე.
საკრედიტო და იპოთეკის ხელშეკრულების ნამდვილობაზე, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ისიც მიუთითებს, რომ 2001წ. 21 დეკემბერს შპს “ე-მა” ¹9 საგადასახადო დავალებით აღიარა ვალი.
სააპელაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ 1999წ. 13 აგვისტოს პარტნიორთა კრებაზე განხილული საკითხი არ სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივი საქმიანობის ფარგლებს. “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 47.3 მუხლის თანახმად შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორთა კრებას უფლება აქვს, განკარგოს საკუთარი ქონება და აიღოს კრედიტი. მითუმეტეს, საკრედიტო ხელშეკრულებაში მითითებული იყო, რომ კრედიტი გაიცემოდა საკუთარი საბრუნავი საშუალებების შევსების მიზნით.
2002წ. 21 მარტს შპს “ე-მა” საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.
კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმება და ხელახლა განხილვისათვის საქმის სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება შემდეგი საფუძვლით:
კასატორმა მიუთითა, რომ საკრედიტო და იპოთეკის ხელშეკრულებებს შპს “ე-ის” მხრიდან ხელს აწერს არაუფლებამოსილი პირი. მისი მოსაზრებით, სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 10.1 მუხლი, ვინაიდან იგი მინდობილობის გაცემისათვის რაიმე მოთხოვნას არ ითვალისწინებს. მოცემულ შემთხვევაში მინდობილობის გაცემას კი არ ჰქონდა ადგილი, არამედ ადგილი ჰქონდა პარტნიორთა მიერ კონკრეტული დავალების მიცემას.
კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 10.2 მუხლის მოთხოვნა. თუ კი სასამართლო ამ ნორმას გამოიყენებდა, მაშინ სასამართლო აღმოაჩენდა, რომ პარტნიორთა კრების ოქმი ფაქტობრივად არ შეიცავდა შესასრულებელი მოქმედების დეტალურ აღწერას და აღნიშნული დოკუმენტი შეუძლებელს ხდიდა იმ მოქმედებების განხორციელებას, რაც საფუძვლად უდევს მოცემულ დავას.
კასატორი სადავოდ არ ხდის სესხის ხელშეკრულებას, მაგრამ მისი მოსაზრებით, ზემოთ მოყვანილი გარემოებების გამო სადავოა იპოთეკის ხელშეკრლება, თუმცა კასატორი მაინც მთლიანად მოითხოვს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განხილვის მიზნით სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნებას.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლო საქმის ზეპირი განხილვის გარეშე საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
“მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 47.3 მუხლის შესაბამისად საზოგადოების პარტნიორთა კრება შპს-ს მართვის უმაღლესი ორგანოა. მას შეუძლია, მიიღოს ნებისმიერი გადაწყვეტილება, რომელიც საზოგადოებას შეეხება. საზოგადოების პარტნიორთა კრების კომპეტენცია, მართალია, მითითებულია ზემოთ აღნიშნულ ნორმაში, მაგრამ იგი არ არის ამომწურავი. საზოგადოების წესდებამ შეიძლება გაზარდოს ან შეამციროს ეს კომპეტენცია.
ამავე კანონის 47.2 მუხლის შესაბამისად საზოგადოების წესდება შპს-ს ძირითადი დოკუმენტია. პარტნიორთა კრების მიერ გადაწყვეტილებათა მიღების მინიმალურ მოთხოვნას წარმოადგენს გადაწყვეტილების მიღება ხმათა უბრალო უმრავლესობით, ხოლო ამავე კანონის 47.3 და 47.4 მუხლების შესაბამისად გადაწყვეტილებას, რომლის მნიშვნელობა სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, საჭიროა ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრება.
შპს-ს წესდება სამეწარმეო საზოგადოების ძირითადი დოკუმენტია, რომლითაც პარტნიორები აწესრიგებენ საზოგადოების საქმიანობისა და პარტნიორთა უფლება-მოვალეობების უმთავრეს საკითხებს.
შპს “ე-ის” წესდების მე-7 თავის მე-17 მუხლის შესაბამისად შპს-ში მმართველობის უმაღლეს ორგანოს წარმოადგენს პარტნიორთა კრება. ამავე თავის მე-18 მუხლის მეორე აბზაცის შესაბამისად კრება გადაწყვეტილებაუნარიანია, თუ მას ესწრებიან პარტნიორები, რომლებიც ფლობენ ხმათა უმრავლესობას. მე-4 აბზაცის შესაბამისად გადაწყვეტილება მიიღება ხმების უმრავლესობით. წესდების მე-19 პუნქტის შესაბამისად პარტნიორთა კრება უფლებამოსილია, განიხილოს და გადაწყვიტოს ფირმის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა საკითხი. მე-19 პუნქტის მე-8 ქვეპუნქტის შესაბამისად კრების კომპეტენციას მიეკუთვნება კრედიტების აღება იმ ოდენობით, რაც აღემატება ფირმის საწესდებო კაპიტალს. წესდების მე-20 პუნქტის ბოლო აბზაცის შესაბამისად ფირმის მიმდინარე საქმიანობას ახორციელებს ფირმის დირექტორი, რომელიც ფირმას ხელმძღვანელობს ერთპიროვნულად, თუ პარტნიორთა კრების მიერ სხვა რამ არ იქნება გადაწყვეტილი.
მოცემულ შემთხვევაში, 1999წ. 13 აგვისტოს, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება “ე-ში” ჩატარდა პარტნიორთა კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ წილთა 73%-ის მფლობელი პარტნიორები. კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება შპს-ს სამეურნეო საფინანსო მდგომარეობის გაუმჯობესების, მოსახლეობის ხარისხიანი და ხელმისაწვდომ ფასებში საქონლით მომარაგების მიზნით კრედიტის და იპოთეკით თავისი ქონების დატვირთვის შესახებ. მიღებული გადაწყვეტილება არ წარმოადგენს ისეთ გადაწყვეტილებას, რომელიც მნიშვნელოვნად სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას და “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 47.4 მუხლის შესაბამისად არ მოითხოვს ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას, ვინაიდან შპს-ს წესდებით კრედიტის აღება იმ ოდენობით, რაც აღემატება ფირმის საწესდებო კაპიტალის, ასევე, ფირმის ნაწილობრივ ან მთლიანად გასხვისება (იგულისხმება ფირმის ქონება) შპს-ს პარტნიორთა კრების გადასაწყვეტ საკითხებს წარმოადგენს და წესდების შესაბამისად, ამ საკითხთა გადასაწყვეტად საკმარისია პარტნიორთა უბრალო უმრავლესობის მონაწილეობა.
აქედან გამომდინარე 1999წ. 13 აგვისტოს გამართულ პარტნიორთა კრება უფლებაუნარიანი იყო მიეღო გადაწყვეტილება კრედიტის აღების და მისი უზრუნველყოფის მიზნით შპს-ს ქონების იპოთეკით დატვირთვის შესახებ. კრება ასევე უფლებამოსილი იყო, ამ საკითხის მოგვარება მიენდო დირექტორის მოადგილისათვის, ვინაიდან საზოგადოების წესდების შესაბამისად, მართალია, ფირმის მიმდინარე საქმიანობას ერთპიროვნულად ხელმძღვანელობს ფირმის დირექტორი, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პარტნიორთა კრების მიერ სხვა რამ არ იქნება გადაწყვეტილი.
მოცემულ შემთხვევაში პარტნიორთა კრებამ სს “ქ-დან” სესხის აღების და სესხის უზრუნველყოფის მიზნით შპს-ს ქონების მოგვარებასთან დაკავშირებით ხელმძღვანელობა დაავალა რა დირექტორის მოადგილე ბ. ქ-ძეს, ამ გარიგების შესაბამისად (პარტნიორთა კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლებრივ გარიგებას და მასზე ვრცელდება სამოქალაქო სამართლის ნორმები გარიგებათა შესახებ) ბ. ქ-ძე უფლებამოსილი იყო, ამასთან _ ვალდებულიც, გაეფორმებინა საკრედიტო და იპოთეკის ხელშეკრულებები.
აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ პარტნიორთა მითითებულ კრებას თავმჯდომარეობდა დირექტორი, რომელმაც ხელი მოაწერა კრების გადაწყვეტილებას და ამასთან, კრების გადაწყვეტილება დამტკიცდა სანოტარო წესით.
“მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 10.1 მუხლის შესაბამისად შპს-ს დირექტორს შეუძლია, წერილობით მისცეს მინდობილობა ამა თუ იმ პირს, რომ იგი წარმოადგენს საწარმოს. ამავე კანონის 10.2 მუხლის პირველი წინადადების შესაბამისად წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება იურიდიული მოქმედებათა განხორციელებისას უნდა შეესაბამებოდეს მინდობილობის შინაარსს.
მოცემულ შემთხვევაში შპს-ს უმაღლესმა ორგანომ, საზოგადოების პარტნიორთა კრებამ, რომელსაც თავმჯდომარეობდა ამ საზოგადოების დირექტორი და რომლის გადაწყვეტილება დამოწმდა სანოტარო წესით, მიიღო გადაწყვეტილება, რომ სს “ქ-სგან” აღებულიყო კრედიტი, რომლის უზრუნველსაყოფად დაგირავდებოდა შპს-ს ქონება და ამ საქმიანობის განხორციელებაზე ხელმძღვანელობა დაევალა საზოგადოების დირექტორის მოადგილის. აქედან გამომდინარე, თავისთავად იგულისხმება, რომ საზოგადოებამ და მისმა დირექტორმა საზოგადოების დირექტორის მოადგილე აღჭურვეს სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმების უფლებით. ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლის შესაბამისად დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია, შეასრულოს მისთვის დავალდებული ერთ ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელით და ხარჯზე, მუთუმეტეს, დადგენილია, რომ კრედიტი მიიღო საზოგადოებამ და 2001წ. 21 დეკემბერს გაცემული საგადასახადო დავალებით აღიარა ვალის არსებობაც, უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ “მართალია, სესხთან დაკავშირებით შპს “ე-ს” არაფერი აქვს სათქმელი, მაგრამ იგი გამოთქვამს პრეტენზიას იპოთეკის ხელშეკრულების არსებობაზე, რომელიც შპს-ს არასდროს უცვნია”.
მითითებულ მოსაზრებას საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს, ვინაიდან იგი უსაფუძვლოა. შპს-ს პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით როცა სესხის აღების საკითხი გადაწყდა და გადაწყვეტილებაში მიეთითა, რომ სესხი უზრუნველყოფილი იქნებოდა “ე-ის” საკუთრებაში არსებული ქ. თბილისში ...... ¹7-ში მდებარე ფართის გირაოში ჩადებით თავისთავად იგულისხმებოდა, რომ სესხის უზრუნველყოფის მიზნით იპოთეკით დაიტვირთებოდა შპს-ს უძრავი ქონება, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 286-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად უძრავი ნივთის დატვირთვა ხდება იპოთეკით.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია რომ კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ წარმოადგენს არც დამატებით და არც დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას და მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება. საკასაციო სასამართლოს ასევე მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა.
სარეზოლუციო ნაწილი:
პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შპს “ე-ის” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 10 იანვრის განჩინება.
განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
