გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-593-02 31 ივლისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი, რ. ნადირიანი

სარჩელის საგანი: საზოგადოების კრების გადაწყვეტილების, ამ გადაწყვეტილების შესაბამისად მომხდარი რეგისტრაციისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1998წ. 13 თებერვალს შპს “ს-ს” დამფუძნებლებმა ს. ჩ-ამ და მ. მ-მა მოპასუხეების: სს “თ-ის” და შპს “თი-ის” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართეს ქ.თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს.

მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ შპს “ს-ს” პარტნიორის _ სს “თ-ის” მიერ 1997წ. 3 დეკემბერს მოწვეული იყო პარტნიორთა კრება. კრებაზე მოსარჩელეებიც იყვნენ მოწვეული. კრებას უნდა განეხილა ისეთი საკითხები, რომელთა გადასაწყვეტადაც აუცილებელი იყო ყველა პარტნიორის დასწრება. გარკვეული მიზეზების გამო ისინი ამ კრებას არ დასწრებიან, რის გამოც კრება არ შედგა.

როგორც მათთვის გახდა ცნობილი, სს “თ-ის” მეშვეობით 1997წ. 16 დეკემბერს ჩატარებულა პარტნიორთა კრება, მაგრამ ამ კრების ჩატარების შესახებ მათთვის არავის უცნობებია. კრებაზე განიხილეს და მიიღეს გადაწყვეტილება ისეთ საკითხებზე, რომლებიც სცილდებოდა საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას. კერძოდ, სხვა საკითხებთან ერთად პარტნიორთა მიერ მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, რომ საზოგადოების დირექციას ორი კვირის ვადაში მოეხდინა ჩაის ფაბრიკის გაყიდვა იმ პირებზე, რომლებიც უკეთეს ფასს შესთავაზებდნენ. ამასთან, გათვალისწინებული ყოფილიყო შპს “ბ-ის” წინადადება, რომელიც ამ ქარხნის შეძენისათვის გადაიხდიდა 65000 ლარს. ამავე კრებაზე დაკავებული თანამდებობიდან განთავისუფლებულ იქნენ საზოგადოების დირექტორები: მ. მ-ი და ს. ჩ-ა. მათ ნაცვლად დირექტორებად დაინიშნენ თ. ი-ი და ლ. ო-ი. მოსარჩელეთა მოსაზრებით, ამით დაირღვა მათი კანონიერი უფლებები, რის გამოც მოითხოვეს 1997წ. 16 დეკემბრის პარტნიორთა კრების ბათილად ცნობა და კრებაზე მიღებული ყველა გადაწყვეტილების გაუქმება. მათ ასევე მოითხოვეს ვაკის რაიონის სასამართლოში ამ კრების გადაწყვეტილების შესაბამისად მომხდარი რეგისტრაციის გაუქმება.

საქმის განხილვის პროცესში მოსრჩელეებმა დამატებითი სასარჩელო განცხადებით მიმართეს სასამართლოს. მათ ამჯერად მოითხოვეს 1996წ. 16 თებერვლის ხელშეკრულების და მასზე 1996წ. 6 მარტის დანართის ბათილად ცნობა და ამ დოკუმენტების შესაბამისად სამეწარმეო რეესტრში განხორციელებული ცვლილების რეგისტრაციის გაუქმება იმ საფუძვლით, რომ მითითებული ხელშეკრულება თავისი შინაარსით არც წილის დაგირავების და არც წილის დათმობის ხელშეკრკლებას არ წარმოადგენს. იგი კანონის მოთხოვნათა დარღვევით გაფორმდა და მოითხოვეს შპს “ს-ს” პარტნიორის, ს. ჩ-ას წილის 55%-ით, ხოლო ამავე საზოგადოების მეორე პარტნიორის წილის 45%-ით განსაზღვრა.

1998წ. 9 დეკემბერს მოცემული საქმე განსჯადობის მიხედვით გადაეგზავნა ქ.თბილისის მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

ქ.თბილისის მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს 1999წ. 4 მარტის გადაწყვეტილებით (საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა შპს “ბ-ი”) სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი 1996წ. 16 თებერვლის ხელშეკრულება წილის გასხვისების შესახებ. ასევე ბათილად იქნა ამ ხელშეკრულების იმავეწ. 6 მარტის დანართი - ქ.თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს მიერ შპს “ს-ს” სადამფუძნებელო დოკუმენტებში (წესდება, დადგენილება) განხორციელებული ცვლილებების, 1998წ. 18 თებერვალს შპს “ს-ს” და შპს “ბ-ს” შორის დადებული ჩაის ფაბრიკის ნასყიდობის ხელშეკრულება და შპს “ს-ს” პარტნიორ წილის 55%-ის მესაკუთრედ ცნობილი იქნა ს. ჩ-ა, ხოლო 45% მ. მ-ი.

მოცემულ გადაწყვეტილებაზე საზედამხედველო საჩივარი შეიტანა შპს “ბ-მა”.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 1999წ. 3 სექტემბრის განჩინებით საზედამხედველო საჩივარი დაკმაყოფილდა: გაუქმდა ქ.თბილისის მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს 1999წ. 4 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემული საქმის განხილვის დროს დარღვეული იყო სსკ-ს 394-ე მუხლის “ბ” პუნქტის (შპს “ბ-ი” პროცესზე არ იყო მოწვეული სათანად წესის დაცვით) და სკ-ს 185-ე მუხლის მოთხოვნები (სასამართლომ ისე გააუქმა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომ არ გაითვალისწინა მყიდველის ინტერესები). ამასთან, სასამართლომ სათანადო შეფასების გარეშე დატოვა შპს “ს-ს” პარტნიორთა კრების 1996წ. 7 მარტის გადაწყვეტილება, სადაც შპს “ს-ს” დამფუძნებლებმა თავად გამოავლინეს ნება თავიანთი წილის დათმობის თაობაზე. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საქმე შემდგომი განხილვის მიზნით დაუბრუნდა ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს.

2001წ. 22 თებერვალს მოსარჩელეებმა დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართეს სასამართლოს. მათ ამჯერად მოპასუხეებად სს “თ-თან” და შპს “თი-თან” ერთად მიუთითეს შპს “ბ-იც” და იგივე საფუძვლებით მოითხოვეს 1996წ. 16 თებერვლის ხელშეკრულების და იმავეწ. 6 მარტის დამატების ბათილად ცნობა. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს მიერ შპს “ს-ს” სადამფუძნებლო დოკუმენტებში 1996წ. 6 აპრილს განხორციელებული ცვლილების რეგისტრაციის გაუქმება, ს. ჩ-ას წილის 55%-ის, ხოლო წილის 45%-ის მფლობელად მ. მ-ის ცნობა. შპს “ს-ს” 1997წ. 16 დეკემბრის პარტნიორთა კრების ოქმის და ამ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ვაკის რაიონის სასამართლოს მიერ 1998წ. 15 თებერვალს შპს “ს-ს” სადამფუძნებლო დოკუმენტებში განხორციელებული ცვლილების რეგისტრაციის გაუქმება და შპს “ს-სა” და შპს “ბ-ს” შორის 1998წ. 18 თებერვალს დადებული ხელშეკრულების (ჩაის ფაბრიკის ნასყიდობის შესახებ) გაუქმება.

ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 1 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელეების: ს. ჩ-ას, მ. მ-ის და სს “თ-სა” და შპს “თი-ს” შორის დადებული 1996წ. 16 თებერვლის ხელშეკრულება წილის დათმობის შესახებ და ამ ხელშეკრულების 1996წ. 6 მარტის დამატება. ასევე გააუქმა თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს მიერ შპს “ს-ს” სადამფუძნებლო დოკუმენტებში 1996წ. 6 აპრილს განხორციელებული ცვლილებების რეგისტრაცია. მოსარჩელე ს. ჩ-ა ცნობილ იქნა შპს “ს-ს” საწესდებო კაპიტალის 55%-ის მფლობელ პარტნიორად, ხოლო მოსარჩელე მ. მ-ი 45%-ის მფლობელ პარტნიორად. ბათილად იქნა ცნობილი შპს “ს-ს” 1997წ. 16 დეკემბერს პარტნიორთა კრების ოქმი. გაუქმდა ვაკის რაიონის სასამართლოს მიერ შპს “ს-ს” სადამფუძნებლო დოკუმენტებში 1998წ. 3 თებერვალს განხორციელებული ცვლილებების რეგისტრაცია.

სასარჩელო მოთხოვნა შპს “ს-ს” და შპს “ბ-ს” შორის 1998წ. 18 თებერვალს დადებული ხელშეკრულების (ჩაის ფაბრიკის ნასყიდობა) გაუქმების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ 1996წ. 16 თებერვალს და იმავე წლის 6 მარტს მოსარჩელეებს და სს “თ-ს” შორის წილის დათმობის ხელშეკრულება ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი, რადგან მათი გაფორმების დროს არ იყო დაცული წილის დათმობის შესახებ კანონით გათვალისწინებული ფორმა. სასამართლომ მიუთითა, რომ “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 46.3 მუხლის თანახმად შპს-ში პარტნიორის მიერ წილის დათმობა მოითხოვს სანოტარო წესით დამოწმებას. განსახილველი ხელშეკრულება კი ნოტარიუსის მიერ არ იყო დამოწმებული. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ.) 43-ე მუხლის თანახმად კანონით დაწესებული ნორმის დაუცველობა იწვევს გარიგების ბათილობას. სასამართლომ მიუთითა, რომ 16 თებერვლის ხელშეკრულება საერთოდ არ იყო დამოწმებული სანოტარო წესით, ხოლო 6 მარტის დამატებაზე ნოტარიუსის მიერ დამოწმებულია მხოლოდ ხელმომწერთა ნამდვილობა, რაც განსხვავდება გარიგების სანოტარო წესით დამოწმებისაგან. სასამართლომ მიუთითა, რომ ამასთან ერთად მოპასუხე “თ-სა” და შპს “თი-ს” გადახდილი არ ჰქონდათ წილის შესაბამისი ღირებულება და საქმეში არ იყო წარმოდგენილი ღირებულების გადახდის დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტი. გარდა ამისა, “თ-ის” მიერ დარღვეული იყო “კომერციული ბანკების შესახებ” 1996წ. 23 თებერვლის კანონის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით დაწესებული აკრძალვა, რომლის თანახმადაც კომერციულ ბანკს არ შეუძლია, ფლობდეს სხვა იურიდიული პირის საწესდებო კაპიტალის 20%-ზე მეტს და ეს 20% არ უნდა აღემატებოდეს ამ ბანკის ხელუხლებელი კაპიტალისა და რეზერვების ჯამის 15%-ს. შპს “ს-ში” პარტნიორთა წილი, რომელიც შეიძინა ბანკმა, შეადგენდა ამ იურიდიული პირის წილის 49%-ს. სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ ზემოაღნიშნულ გარემოებათა გამო უნდა გაუქმებულიყო ვაკის რაიონის სასამართლოში 1996წ. 6 აპრილის შპს “ს-ს” სადამფუძნებლო დოკუმენტებში შეტანილი ცვლილება წილის გადანაწილების შესახებ და მოსარჩელე ს. ჩ-ა ცნობილი უნდა ყოფილიყო წილის 55%-ის, ხოლო მ. მ-ი წილის 45%-ის მფლობელად.

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს “ს-ს” პარტნიორთა კრების 1997წ. 16 დეკემბრის ოქმი და გადაწყვეტილება შედგენილი იყო კანონის მოთხოვნათა დარღვევით. მითითებული კრება მოწვეული არ იყო “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 47.5 მუხლის შესაბამისად, პარტნიორებს არ გაგზავნიათ კრებაზე დასწრების მოწვევა სათანადო წესის და ვადის დაცვით, ხოლო მითითებულ კრებაზე დამსწრე და კრების ოქმზე ხელმომწერი პირები არ იყვნენ კომპეტენტურნი, მითითებული კრების განხილული საკითხების გადასაწყვეტად საჭირო იყო ყველა პარტნიორის მონაწილეობა. აქედან გამომდინარე, გაუქმებას ექვემდებარება შპს “ს-ს” სადამფუძნებლო დოკუმენტებში 1998წ. 5 თებერვალს განხორციელებული ცვლილებაც, ვინაიდან იგი განხორციელებული იყო ბათილი დოკუმენტის საფუძველზე.

მოსარჩელეთა მოთხოვნა ჩაის ფაბრიკის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების ნაწილში რაიონულმა სასამართლომ არ დააკმაყოფილა იმ საფუძვლით, რომ სკ-ს 185-ე მუხლის თანახმად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგსიტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან ნასყიდობის საგნის მესაკუთრედ რეგისტრაციაში გატარებული იყო შპს “ს.” და ნასყიდობა დამოწმდა ნოტარიუსის მიერ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ შემძენს არ შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ განმსხვისებელი მესაკუთრე არ იყო. სასამართლომ მიუთითა, რომ სკ-ს 187-ე მუხლის შესაბამისად შპს “ბ-ი” იყო კეთილსინდისიერი შემძენი.

სასამართლომ განმარტა, რომ, მართალია, 1998წ. 16 თებერვლის და 6 მარტის ხელშეკრულება წილის დათმობის შესახებ ცნობილ იქნა ბათილად, ვინაიდან დარღვეული იყო წილის დათმობის შესახებ კანონის მოთხოვნა, მაგრამ ეს გავლენას ვერ მოახდენდა ფაბრკის ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე, რადგან შპს “ბ-ს” არ ევალებოდა სცოდნოდა, თუ როგორი გზით გამოვიდა ეს ქონება ჩ-ასა და მ-ის მფლობელობიდან.

მოპასუხეებს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებიათ, ხოლო მოსარჩელეების _ შპს “ს-ს” პარტნიორების ს.ჩ-ასა და მ. მ-ის, განცხადების საფუძველზე ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულმა სასამართლომ ცვლილება შეიტანა შპს “ს-ს” სადამფუძნებლო დოკუმენტებში და შპს “ს-ს” დამუძნებლად საწესდებო კაპიტალის წილის 55%-ის მფლობელად შეყვანილ იქნა ს. ჩ-ა, ხოლო 45%-ის მფლობელად მ. მ-ი. წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მიენიჭა მათ.

მოსარჩელეებმა 2001წ. 30 ივლისს სააპელაციო საჩივრით მიმართეს სასამართლოს. აპელანტებმა მოითხოვეს მოცემულ საქმეზე რაიონული სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ფაბრიკის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

სააპელაციო სასამართლოს 2002წ. 21 იანვრის საოქმო განჩინებით შპს “ს-ს” პარტნიორების, ს. ჩ-ას და მ. მ-ის, ნაცვლად საქმეში ჩაება შპს “ს.”.

სააპელაციო სასამართლოს 2002წ. 24 იანვრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა.

გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 11 ივნისის გადაწყვეტილება ჩაის ფაბრიკის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. გაუქმდა შპს “ს-სა” და შპს “ბ-ს” შორის 1998წ. 18 თებერვალს დადებული ჩაის ფაბრიკის ნასყიდობის ხელშეკრულება და ლანჩხუთის რაიონის სოფ. ...ში მდებარე ჩაის მწარმოებელი ფაბრიკა დაუბრუნდა შპს “ს-ს”.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს “ბ-სა” და შპს “ს-ს” შორის 1998წ. 18 თებერვალს დადებული ხელშეკრულების შესაბამისად ფაბრიკის ღირებულება გადახდილი უნდა ყოფილიყო უნაღდო ანგარიშსწორების წესით ხელშეკრულების ნოტარიუსის მიერ დამოწმებისთანავე და თანხა უნდა ჩარიცხულიყო ხელშეკრულებაში მითითებულ შპს “ს-ს” საბანკო ანგარიშზე. შპს “ბ-მა” ვერ წარმოადგინა თანხის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი. სს “ი-ის” ცნობით დადგენილია, რომ შპს “ბ-მა” არ გადაიხადა ფაბრიკის ღირებულება _ 65000 ლარი და 1998 წლიდან შპს “ს-ს” ანგარიშსწორების ანგარიშზე რაიმე თანხა არ ჩარიცხულა. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს “ბ-მა” დაარღვია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, ამიტომ სკ-ს 405-ე მუხლის თანახმად ხელშეკრულების მეორე მხარეს უფლება აქვს უარი თქვას ხელშეკრულებაზე, რაც ამავე კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად იწვევს მიღებული შესრულებისა და სარგებლის მხარისათვის დაბრუნებას.

2002წ. 25 მარტს შპს “ბ-მა” საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ფაბრიკის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლით:

შპს “ს-ს” პარტნიორმა ს. ჩ-ამ სს “თ-იდან” 1994წ. 8 მარტს აიღო კრედიტი 25000 აშშ დოლარის ოდენობით, 10%-ის დარიცხვით, მაგრამ ეს თანხა მოვალემ არ დაფარა. ფაბრიკის შეძენის დროისათვის სს “თ-ი” შპს “ს-ს” პარტნიორი იყო. ფაბრიკის ღირებულება ჩაირიცხა სწორედ ამ ბანკში, რაზეც მოწმობს სს “თ-ის” თავმჯდომარის, ლ-ის ხელმოწერით 1998წ. 25 თებერვლის თარიღით გაცემული წერილი 50000 აშშ დოლარის ჩარიცხვის თაობაზე, რასაც სააპელაციო სასამართლომ სათანადო შეფასება არ მისცა. მისი მოსაზრებით, იგი კეთილსინდისიერი შემძენია და მას არ დაურღვევია სკ-ს 477-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა. მოცემულ შემთხვევაში მას მიაჩნია, რომ სააპელაიცო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, ამასთან, მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ კასატორის მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სკ-ს 477-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად მყიდველი ვალდებულია, გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება.

1998წ. 18 თებერვალს შპს “ს-მ” ხელშეკრულებით სადავო ჩაის ფაბრიკა 65000 ლარად მიჰყიდა შპს “ბ-ს”, ხელშეკრულების შესაბამისად ქონების ღირებულება გადახდილი უნდა ყოფილიყო მყიდველის მიერ უნაღდო ანგარიშსწორების წესით ხელშეკრლების სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე. ხელშეკრულებაში მითითებულ იქნა გამყიდველის მისამართი და “თ-ში” გახსნილი მისი ანგარიშსწორების ანგარიშის ნომერი. ხელშეკრულება ნოტარიუსის მიერ დამოწმებულ იქნა 1998წ. 18 თებერვალს, ე.ი. ამ ხელშეკრულების შესაბამისად მყიდველს ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა გამყიდველის ანგარიშზე უნდა გადაერიცხა 1998წ. 18 თებერვალს. მიუხედავად აღნიშნულისა, შპს “ბ-ს” შესყიდული ფაბრიკის ღირებულება შპს “ს-სათვის” არ გადაუხდია. საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტებით და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილადაა ცნობილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ შესყიდული ფაბრიკის ღირებულება _ 65000 ლარი არ გადაუხდია შპს “ბ.” შპს “ს-სათვის”.

სკ-ს 352-ე მუხლის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ. ამავე კოდექსის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია, უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ, ხოლო ამავე მუხლის მეორე ნაწილის “ა” პუნქტის შესაბამისად არ არის აუცილებელი დამატებითი ვადის დაწესება, თუ აშკარაა, რომ მას არავითარი შედეგი არ მოჰყვება.

მოცემულ შემთხვევაში შპს “ბ-მა” დაარღვია რა ორმხრივი ხელშეკრულება, არ გადაიხადა შესყიდული ნივთის ღირებულება, ნივთის გამყიდველი შპს “ს-” უფლებამოსილია, შეწყვიტოს ხელშეკრკლება. მითუმეტეს, შექმნილი გარემოებიდან გამომდინარე აშკარაა, რომ შპს “ბ-ი” არც აპირებს შპს “ს-სათვის” ფაბრიკის ღირებულების გადახდას.

არასწორია კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ თითქოს ფაბრიკის ღირებულების საფასური მას გადახდილი აქვს და თითქოს ეს თანხები მან გადაუხადა სს “თ-ს”, ვინაიდან სს “ს-ს” გააჩნდა “თ-ის” ვალი. მართალია, საქმეში წარმოდგენილია სს “თ-ის” გამგეობის თავმჯდომარის მ.ლიხაჩევის, არარეგისტრირებული წერილი იმის შესახებ, რომ შპს “ბ-მა” სს “თ-ს” გადაუხადა 70000 აშშ დოლარი, რომელშიც 50000 აშშ დოლარი ჩაის ფაბრიკის ღირებულების თანხაა, ხოლო 20000 აშშ დოლარი მასზე გაწეული რემონტის ხარჯები, მაგრამ მითითებული დოკუმენტი არ წარმოადგენს სს “ს-სათვის” მისი კუთვნილი ჩაის ფაბრიკის ღირებულების გადარიცხვის დოკუმენტს. ამ სახის დოკუმენტი კასატორმა ვერცერთ ინსტანციის სასამართლოში ვერ წარადგინა.

საქმეში წარმოდგენილი 1994წ. 8 მარტის საკრედიტო ხელშეკრულებით ირკვევა, რომ თბილისის საერთაშორისო სააქციო კომერციული ბანკი “თ-საგან” ს. ჩ-ამ ისესხა 25000 აშშ დოლარი ექვსი თვის ვადით თვეში 10%-ის დარიცხვით. ამ ხელშეკრულებით ირკვევა, რომ თანხები “თ-იდან” ნასესხები აქვს არა შპს “ს-ს”, არამედ მოქალაქე ს. ჩ-ას. აქედან გამომდინარე, აბსოლუტურად უსაფუძვლოა შპს “ბ-ის” მითითება იმის შესახებ, რომ თითქოს მან შპს “ს-საგან” შესყიდული ჩაის ფაბრიკის ღირებულება იმიტომ გადაუხადა სს “თ-ს”, რომ შპს “ს-ს” გააჩნდა ამ ბანკის ვალი და ეს ბანკი შპს “ს-ს” საწესდებო კაპიტალში წილის მესაკუთრე იყო.

ის გარემოება, რომ შპს “ბ-მა” სს “თ-ს” გადაუხადა 70000 აშშ დოლარი, არ ნიშნავს იმას, რომ მან შპს “ს-ს” გადაუხადა ჩაის ფაბრიკის ღირებულება. შპს “ს-ს” სს “თ-ის” ვალი არ ჰქონია, მისი ვალი გააჩნდა არა შპს “ს-ს”, არამედ, ს. ჩ-ას, როგორც კერძო პირს. მართალია, არასათანადოდ გაფორმებული დოკუმენტების საფუძვლზე გარკვეულ პერიოდში ვალის გადახდის ვალდებულება შპს “ს-მ” იკისრა, მაგრამ აღნიშნული გარემოება შპს “ბ-ს” ვერცერთ შემთხვევაში ვერ მისცემდა შპს “ს-სგან” შესყიდული ნივთის ღირებულების სს “თ-ისთვის” გადახდის ვალდებულებას.

სკ-ს 373-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად მოვალე ვალდებულია, შეუსრულოს ვალდებულება კრედიტორს ან იმ პირს, რომელიც კანონით ან სასამართლოს გადაწყვეტილებით უფლებამოსილია მიიღოს შესრულება.

მოცემულ შემთხვევაში სს “თ-ი” არც კანონით და არც სასამართლოს გადაწყვეტილებით არასდროს ყოფილა აღჭურვილი იმ უფლებამოსილებით, რომ მიეღო შპს “ს-ს” წინაშე შპს “ს-ს” მიერ ნაკისრი ვალდებულების შესრულება. აქედან გამომდინარე, შპს “ბ-ს” ვერცერთ შემთხვევაში ვერ წარმოეშობოდა უფლება, შპს “ს-საგან” შესყიდული ქონების საფასური გადაეხადა არაუფლებამოსილი პირისათვის.

ამავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, თუ ვალდებულების შესრულება მიიღო იმ პირმა, რომელიც არ იყო უფლებამოსილი, ვალდებულება ჩაეთვლება შესრულებულად მაშინ, როცა კრედიტორმა მისცა ამის თანხმობა, ან ამ შესრულებისაგან მიიღო სარგებელი.

მოცემულ შემთხვევაში შპს “ბ-მა” შპს “ს-საგან” შესყიდული ქონების ღირებულება რომ გადაუხადა სს “თ-ს”, დოკუმენტალურად არ დასტურდება. არ არის წარმოდგენილი ფაბრიკის შესაძენად ბანკში ჩარიცხული თანხის დამადასტურებელი დოკუმენტი. მაგრამ ამ სახის დოკუმენტი კიდევაც რომ წარმოდგენილი ყოფილიყო, იგი მაინც ვერ ჩაითვლებოდა ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებად, ვინაიდან კრედიტორს, შპს “ს-ს”, ამ შესრულებისაგან არანაირი სარგებელი არ მიუღია და არც თანხმობა მიუცია მისი კუთვნილი ქონების ღირებულების სს “თ-სათვის” გადახდის შესახებ.

აქედან გამომდინარე, შპს “ბ-ის” მოქმედება, თუნდაც მას რეალურად გადაეხადა შპს “ს-საგან” შესყიდული ქონების ღირებულება სს “თ-ისათვის” ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებად არ ჩაითვლება.

სსკ-ს 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

მოცემულ შემთხვევაში კასატორის მიერ მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ მას შპს “ს-საგან” შესყიდული ჩაის ფაბრიკის ღირებულების თანხა გადახდილი აქვს სს “თ-ისათვის”, არ წარმოადგენს არც დამატებით და არც დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას და ამ საქმეზე სააპელაციო სასამარფთლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა.

საკასაციო სასამართლოს სსკ-ს 48-ე მუხლის შესაბამისად შესაძლებლად მიაჩნია გადასახდელი სასამართლო ხარჯების ოდენობის შემცირება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს “ბ-ის” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 24 იანვრის გადაწყვეტილება.

შპს “ბ-ს” სახელმწიფო ბაჟის სახით გადასახდელად დაეკისროს 1000 ლარი, საიდანაც 700 ლარი ჩაირიცხოს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ¹000141107 ანგარიშზე, კოდი 59, ხოლო 300 ლარი სახელმწიფო ბიუჯეტის ანგარიშზე.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.