გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-594-02 13 სექტემბერი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობით: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: ვალის შესრულება.

აღწერილობითი ნაწილი:

მ. ს-მ სარჩელით მიმართა ხაშურის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების თ. ტ-ისა და მ. ს-ის მიმართ. მოსარჩელემ განმარტა, რომ 1999წ. მაისის თვეში მ. ს-ემ შესთავაზა აბაშის რაიონში სარეალიზაციოდ მარცვლეულის ჩამოტანა. რამდენიმე დღეში მ. ს-ემ მას გააცნო თ. ტ-ე, რომელმაც განაცხადა, რომ ჰქონდა დიდი კავშირები საქმიან ხალხთან და ახორციელებდა ბარტერულ ოპერაციებს. თანხმობის მიღების შემდეგ, დაახლოებით 10 დღეში მ. ს-ემ და თ. ტ-ემ “კამაზის” მარკის ავტომანქანით აბაშაში ჩაიტანეს პურის ფქვილი და ქატო, რომელიც დაიცალა მისსა და მისი ძმის სახლში. პროდუქციის დაცლის შემდეგ, რადგან მათ თანხები არ ჰქონდათ, მას მოსთხოვეს პირუტყვის შესაძენად თავდებობაში დადგომა. მისი თავდებობით მათ აბაშის რაიონში შეიძინეს მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი, რომლის ღირებულების ნაწილი დაფარეს, ხოლო დანარჩენი თანხის დაფარვას კი შეპირდნენ სხვა დროისათვის.

შემდგომში, იმავე პირების მონაწილეობით და მისი თავდებობით, სოფ. ...ში შეძენილ იქნა 21 ცხენი, რომელიც ოსი ეროვნების ორ პირთან ერთად სარეალიზაციოდ ბესლანში წაიყვანეს. ცხენების რეალიზაციის შედეგად მიღებული თანხა კი ოსებმა არ დააბრუნეს იმ მოტივით, რომ პირველ რიგში თ. ტ-ის ვალი უნდა დაფარულიყო, რომელიც მას ოსებისგან ემართა. მძღოლს კი გადაუხადეს 800 ლარი, რის შემდეგაც დაბრუნდნენ სურამში.

მ. ს-ს განმარტებით, მისი თავდებობით შეძენილი საქონლის ღირებულებამ შეადგინა 8815 ლარი, რომელსაც პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენის მიზნით უნდა დაემატოს 5000 ლარი, რაც საბოლოოდ შეადგენს 13815 ლარს.

რაიონული სასამართლოს 2000წ. 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატამ არ დააკმაყოფილა მ. ს-ს სააპელაციო საჩივარი შემდეგი მოტივებით:

პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა მხარეთა შორის ზეპირი ფორმით დადებულ შეთანხმებას ერთობლივი საქმიანობის შესახებ. ისინი ერთობლივად, ურთიერთშეთანხმებით უძღვებოდნენ საქმეს და წარმოადგენდნენ ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. საქართველოს სკ-ს 937-ე მუხლის მიხედვით ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს.

პალატა მიუთითებს, რომ მ. ს-ს მიერ ვერ იქნა დადასტურებული ვალდებულების შესრულება მესამე პირთა მიმართ.

აქვე გასათვალისწინებელია, რომ საქმის მასალების მიხედვით, მ. ს-ესა და თ. ტ-ის მიერ მ.ს-სთან ჩატვირთული 22 ტ. ქატო მის მფლობელობაში იქნა დატოვებული და რეალიზებული. რეალიზაციიდან ამოღებულმა თანხამ ასახვა ვერ ჰპოვა, თუ ვისი ვალი იქნა დაფარული. მ.ს-მ ვერ დაასაბუთა აღნიშნული თანხის ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეთა შორის გაყოფის ფაქტი. პალატა მიუთითებს, რომ სკ-ს 892-ე მუხლის მიხედვით, თავდებობის ნამდვილობისათვის საჭიროა თავდების წერილობითი განცხადება და თვითონ თავდებობის დოკუმენტში თავდების პასუხისმგებლობის რაოდენობრივად განსაზღვრული მაქსიმალური თანხის მითითება. მოცემულ შემთხვევაში კანონით დადგენილი წესი დაცული არ არის. წერილობითი ფორმის დაუცველობა კი იწვევს თავდებობის თაობაზე მიღწეული ყველა გარიგების ბათილობას და თავდებობის ვალდებულებათა გაუქმებას.

სააპელაციო პალატის აღნიშნული განჩინება გასაჩივრდა საკასაციო სასამართლოში მ.ს-ს ადვოკატ რ.შ-ს მიერ. კასატორმა განმარტა, რომ საოლქო სასამართლოს განჩინება დაუსაბუთებელი და უკანონოა. მისი აზრით, საქმე განხილულ იქნა არასრულად, ვინაიდან, არ ყოფილა გამოკვლეული ყველა ფაქტობრივი გარემოება, არ მიიჩნია დადგენილად ის ფაქტი, რომ მ.ს-ა თავდებად გამოდიოდა სადავო ურთიერთობაში, და ყურადღების მიღმა დარჩა მ.ს-ს მიერ სადავო ურთიერთობიდან წარმოშობილი ვალების დაფარვის ფაქტი. კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მხარეთა ახსნა-განმარტებებს და მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ მ. ს-ს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001წ. 24 ოქტომბრის განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის ადგილი ჰქონდა სკ-ს 930-ე მუხლით გათვალისწინებულ ერთობლივ საქმიანობას, რის შედეგად მხარეებმა სარეალიზაციოდ შეიძინეს მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი და ცხენები, რომელთა ღირებულება შეძენისთანავე დაფარული არ ყოფილა. სკ-ს 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. Eერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. სკ-ს 473-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად მოვალეს, რომელმაც სოლიდარული ვალდებულება შეასრულა აქვს უკუმოთხოვნის უფლება დანარჩენ მოვალეთა მიმართ წილთა თანაბრობის კვალობაზე, ოღონდ თავისი წილის გამოკლებით, თუკი ხელშეკრულებით ან კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

სააპელაციო პალატამ არ გამოარკვია ვის მიერ იქნა დაფარული საქონლის ღირებულება. არ მისცა შეფასებები იმ მტკიცებულებებს, რომელიც მოსარჩელემ წარმოადგინა საოლქო სასამართლოში და რომლებიც მიუთითებდნენ, რომ ვალი მ. ს-ს მიერ იყო დაფარული.

პალატამ უნდა დაადგინოს ვის მიერ იქნა ერთობლივი საქმიანობის შედეგად წარმოშობილი ვალი დაფარული, უნდა დაადგინოს, დაიფარა თუ არა საერთო საქმიანობისას ...დან წამოყვანილი 21 ცხენის რეალიზაციის თანხით თ.ტ-ის პირადი ვალი და მითითებული ნორმების საფუძველზე გადაწყვიტოს ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეთა ურთიერთ-პასუხისმგებლობის საკითხი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. ს-ს ადვოკატის რ. შ-ს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს. გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 24 ოქტომბრის განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.