გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-599-02 13 მაისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

რ. ნადირიანი, მ. გოგიშვილი

კასატორთა თხოვნა: სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება, ამავე სასამართლოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999წ. 2 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სააქციო საზოგადოება “ნ-ს" სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. ქ. თბილისში, ... მდებარე მაღაზია “გ-ის" შენობის მესაკუთრედ სააქციო საზოგადოება “ო-თან" ერთად ცნობილ იქნა სააქციო საზოგადოება “ნ.", მასში გაერთიანებული სავაჭრო-სამრეწველო კომპანია “ო-ის" ყოფილი მეანაბრეებით.

სასამართლომ ამავე გადაწყვეტილებით დაადგინა, რომ ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს შესაბამისი ცვლილება შეეტანა აღნიშნულ ობიექტზე 1997წ. 6 ივნისს გაცემულ საკუთრების დამადასტურებელ მოწმობასა და ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებაში მხარეთა მიერ ერთობლივად დაზუსტებულ მეანაბრეთა სიისა და, შესაბამისად, მათი წილის მიხედვით. აღნიშნულის შემდეგ მომხდარიყო მესაკუთრეთა რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში.

მითითებული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა.

2000წ. 13 ივლისს სს “ო-ის" ზოგიერთმა კრედიტორმა განცხადებით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატას. მათ მოითხოვეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო ამავე პალატის მიერ 1999წ. 2 დეკემბერს მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.

განცხადების ავტორთა მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ამ საქმეზე 1999წ. 2 დეკემბერს მიღებული გადაწვეტილება უკანონოა და იგი უნდა გაუქმდეს, რადგან კომპანია “ო-ის" უფლებამონაცვლეები არიან მხოლოდ ის მეანაბრეები, რომლებიც რეგისტრირებული არიან სს “ნ-ში" და სს “ო-ში", მაგრამ მითითებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლომ არ იმსჯელა, თუ რა ბედი უნდა ეწიოთ იმ მეანაბრეებს, რომლებიც არ არიან სს “ნ-ს" და არც სს “ო-ის" მეანაბრე აქციონერები.

განმცხადებლები მიუთითებენ, რომ სასამართლომ არ დაადგინა, რა ბედი ეწია სს “ნ-ს" დირექტორზე გადაცემულ 13000 აშშ დოლარს. ასევე ხელოვნურადაა გაზრდილი ამ საზოგადოების დამფუძნებელ მეანაბრეთა სიაში შეყვანილი ზოგიერთი პირის თანხა. განმცხადებლები ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად ასევე მიუთითებენ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 1999წ. 22 ოქტომბრის განკარგულებას სს “ო-ის"'ოფისის გაყიდვის თაობაზე.

გარდა ამისა განმცხადებლებმა, მიუთითეს, რომ 1999წ. 2 დეკემბრის გადაწყვეტილება ასევე ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი, ვინაიდან სასამართლო პროცესზე სს “ნ." გამოდიოდა 378 მეანაბრის სახელით. მეანაბრეები კი, როგორც მხარე, სასამართლო პროცესზე მოწვეულნი არ ყოფილან. სასამართლო პროცესზე განმცხადებლებმა დააკონკრეტეს მოთხოვნა და მოითხოვეს სადავო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა. ვინაიდან ისინი სასამართლო პროცესზე მხარედ არ იყვნენ მიწვეულნი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 26 დეკემბრის განჩინებით განცხადება არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 1999წ. 2 დეკემბრის გადაწყვეტილების მხარეები იყვნენ სს “ნ.", სს “ო-ი" და ქონების მართვისა და პრივატიზების დეპარტამენტი. მითითებულ დავაში სასამართლო “ო-ის" კრედიტორებს ვერ მიიწვევდა, ვინაიდან სარჩელი შეტანილი ჰქონდა სს “ნ-ს" ქონების მართვისა და პრივატიზაციის დეპარტამენტის წინააღმდეგ და მოითხოვდა თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის მთავარი სამმართველოსა და სს “ო-ს" შორის 1997წ. 6 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობას. მოცემულ სასამართლო პროცესზე მხარედ მონაწილეობას ღებულობდა სს “ო-იც". აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ დარღვეულა სამოქალაქო საპროცესიო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ" პუნქტის მოთხოვნა, ვინაიდან მოცემულ დავაში მხარედ ვერ იქნებოდნენ მოწვეულნი სს “ო-ის"'აქციონერები და კრედიტორები.

2002წ. 5 თებერვალს სს “ო-ის" კრედიტორებმა: შ. ხ-იკმა, თ. ყ-იანმა და სხვებმა (სულ 21 პირი) საკასაციო საჩივრებით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორებმა მოითხოვეს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2001წ. 26 დეკემბერს მიღებული განჩინების, ასევე 1999წ. 2 დეკემბერს მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.

მათ მიაჩნიათ, რომ 1999წ. 2 დეკემბერს, სს “ნ-ს" სარჩელის განხილვის დროს, ისინიც უნდა ყოფილიყვნენ ჩაბმულნი საქმეში მხარედ. მათივე მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ 2001წ. 26 დეკემბერს მიღებული განჩინების შემდეგ 3 დღის ვადაში არ მისცა შესაძლებლობა, გასცნობოდნენ სხდომის ოქმს;

სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა, არსებობდა თუ არა 1999წ. 2 დეკემბერს გამოტანილი გადაწყვეტლების ფაქტობრივი საფუძვლები. მათ რომ სცოდნოდათ სს “ნ-ს", “ო-სა" და სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს შორის 1999წ. 2 დეკემბერს არსებული დავის შესახებ, ისინი სასამართლოს მიმართავდნენ სათანადო განცხადებით საქმეში მესამე პირებად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით ჩაბმის თაობაზე;

კასატორებმა ასევე მიუთითეს, რომ სასამართლომ 1999წ. 2 დეკემბერს, გადაწყვეტილების მიღებისას, უგულვებელყო კანონის მოთხოვნა, მაგრამ ამ საკითხებთან დაკავშირებით მათი განცხადების განხილვის დროს, კერძოდ, 2001წ. 26 დეკემბერს, სააპელაციო სასამართლომ არანაირი რეაგირება არ მოახდინა. აქედან გამომდინარე, მან არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საქმის ზეპირი განხილვის გარეშე, გაეცნო საქმის მასალებს და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო: “მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის 56.1 მუხლის შესაბამისად სააქციო საზოგადოების ხელმძღვანელობა და წარმომადგენლობა ევალება სააქციო საზოგადოების დირექტორს.

სააქციო საზოგადოების წარმომადგენლობაში იგულისხმება საზოგადოების სახელით გამოსვლა მესამე პირებთან ურთიერთობაში. დირექტორი სასამართლო პროცესზე გამოდის საზოგადოების სახელით. სასამართლო პროცესზე დირექტორს მონაწილეობის მიღების უფლება აქვს თავისი წარმომადგენლის მეშვეობითაც.

სააქციო საზოგადოება “ნ-ს" სარჩელზე სს “ო-სა" და ქონების მართვის სამმართველოს შორის 1997წ. 6 იანვარს გაფორმებული არასაცხოვრებელი ფართის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობასთან დაკავშირებით სასამართლო პროცესზე მხარეებად გამოდიოდნენ სს “ნ." (მოსარჩელე), სს “ო-ი" და სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველო (მოპასუხეები). სს “ო-ის" და სს “ნ-ს" მეანაბრეები კრედიტორები მოცემული დავის განხილვაში მხარედ მოწვეულნი არ ყოფილან და, ცხადია, არც იქნებოდნენ, რადგან სააქციო საზოგადოების აქციონერები და კრედიტორები არ არიან აღჭურვილნი სააქციო საზოგადოების წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით. “მეწარმეთა შესახებ" კანონის 53-ე მუხლში განსაზღვრულია აქციონერთა უფლება-მოვალეობები. ამ ჩამონათვალში არ შედის სააქციო საზოგადოების წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. აქედან გამომდინარე, ცხადია, ზემოთ მითითებული დავის განხილვის დროს სს “ო-ის" ან სს “ნ-ს" აქციონერები სასამართლო პროცესზე მხარედ ვერ იქნებოდნენ მიწვეულნი. ანალოგიურად, სს “ო-ის", სს “ნ-ს" და სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს დავის საქმის განხილვაში, რომელიც შეეხებოდა სს “ო-სა" და სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს შორის 1997 წელს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობას, მხარეებად საქმეში ჩაბმულნი ვერ იქნებოდნენ სააქციო საზოგადოებათა კრედიტორები. ისინი სასამართლოს მიერ საქმეში დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით მესამე პირებადაც ვერ იქნებოდნენ ჩაბმულნი, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 89-ე მუხლის შესაბამისად ამ უფლებით საქმეში ჩაბმა, დაინტერესებული პირის განცხადებით და მხარეთა მოსაზრებების გათვალისწინებით, ხდება სასამართლოს მიერ.

ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში, ზემოაღნიშნული დავის განხილვის დროს, სს “ო-ის" კრედიტორებს განცხადებით არ მიუმართავთ სასამართლოსათვის, ცხადია, მათი საქმის განხილვაში მესამე პირად (დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით) ჩაბმის საკითხი განხილული არ იქნებოდა. სასამართლო არ არის ვალდებული, საქმის განხილვაშიUმონაწილე მხარეთა ყველა კრედიტორს აცნობოს ამა თუ იმ საქმის განხილვის შესახებ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ" პუნქტის შესაბამისად კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება დაინტერესებული მხარის განცხადებით შეიძლება ბათილად იქნეს ცნობილი, თუ ერთ-ერთი მხარე, ან თუ მას კანონიერი წარმომადგენელი სჭირდება, ასეთი წარმომადგენელი არ იყო მიწვეული საქმის განხილვაში.

ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში სს “ო-ის" მეანაბრეები არ შეიძლება ყოფილიყვნენ მიწვეულნი მხარედ 1999წ. 2 დეკემბერს გამართულ სასამართლო პროცესზე, ცხადია, სასამართლოს არ დაურღვევია კანონის მოთხოვნა სასამართლო პროცესზე სათანადო მხარის მოწვევის აუცილებლობის შესახებ და, აქედან გამომდინარე, ამ მოტივით არ არსებობს ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილების ბათილობის საფუძველიც.

საკასაციო სასამართლოს სწორად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმეზე 2001წ. 26 დეკემბერს მიღებული განჩინება სს “ო-ის" კრედიტორ მეანაბრეთა განცხადების (1999წ. 2 დეკემბრის გადაწყვეტილების ბათილობის შესახებ) დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 430-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, თუ საქმის ზეპირი განხილვის შედეგად აღმოჩნდება, რომ განცხადება უსაფუძვლოა, სასამართლო თავისი განჩინებით უარს ეტყვის განცხადების დაკმაყოფილებაზე.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლო სწორედ ამგვარად მოიქცა, როცა არ დააკმაყოფილა განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორთა მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები: რომ თითქოს სააპელაციო სასამართლომ არ მისცა მათ საშუალება, გადაწყვეტილების მიღებიდან 3 დღის ვადაში გასცნობოდნენ სხდომის ოქმს; რომ თითქოს სააპელაციო სასამართლომ 1999წ. 2 დეკემბერს, გადაწყვეტილების მიღების დროს, არ დაადგინა არსებობდა თუ არა ასეთი გადაწყვეტილების მიღების ფაქტობრივი საფუძველი; რომ თუკი მათ ეცოდინებოდათ 1999 წელს სარჩელის განხილვის ფაქტი, ისინი სასამართლოს მიმართავდნენ დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის უფლებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმის შეასხებ; რომ 1999წ. 2 დეკემბერს, საქმის განხილვის დროს, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია კანონის მოთხოვნა, მაგრამ ამ გარემოებებზე არავითარი რეაგირება არ მოახდინა სააპელაციო სასამართლომ 2001წ. 26 დეკემბერს მიღებული განჩინებით, არ წარმოადგენს არც დამატებით და არც დასაბუთებულ საკასაციო საჩივარს და ვერ გახდება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ბათილობის საფუძველი, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლი ბათილობის საფუძვლად ამ გარემოებებს არ მიიჩნევს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

სს “ო-ის" კრედიტორ მეანაბრეთა საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 26 დეკემბრის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.