გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-633-02 17 ივლისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი, რ. ნადირიანი

სარჩელის საგანი: საპატენტო სიგელის გაუქმება.

აღწერილობითი ნაწილი:

სს “დ.” წარმომადგენელმა გ. ც-მა სარჩელი აღძრა გ. ხ-ას და მესამე პირი – საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი “ს.” წინააღმდეგ და მოითხოვა საპატენტო სიგელის გაუქმება მოსარჩელემ სარჩელის საფუძვლად მიუთიათა, რომ 1997 წელს საქპატენტის მიერ გაცემული იქნა საპატენტო სიგელი სასარგებლო მოდელზე “ავტომანქანის უკუხედვის სარკე, სინათლის წყაროთი” პატენტი ¹253, პრიორიტეტი 19.09.1995წ. პატენტის გაცემის შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება გამოქვეყნდა 15.05.97წ. ბიულეტენში ¹7, პატენტმფლობელი არის გ. ხ-ა, მოსარჩელემ განმარტა, რომ ს.ს. “დაიმლერკრაისლერის” მიერ წარმოებული მანქანა “მერსედეს ბენცი” შემოტანილი იქნა საქართველოში და როგორც ირკვევა მათ წარმატებულ გაყიდვას შეიძლება შეექმნას დაბრკოლება მომავალში, ვინაიდან ეს ავტომანქანები აღჭურვილია უკუხედვის სარკით, რომელიც სასარგებლო მოდელის პატენტით დაცული უკუხედვის სარკის ანალოგიურია. აღნიშნული პატენტი გაცემული იქნა “ს.” მიერ 1992 წელს დამტკიცებული “გამოგონების შესახებ” დებულების მიხედვით, რომელიც არ ითვალისწინებს საქპატენტის მიერ სიახლის ექსპერტიზის ჩატარებას. მოსარჩელის აზრით გაცემულ პატენტს სიახლე არ გააჩნია, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ “დ.” უფლება აქვს მოითხოვოს სასამართლოსაგან გაცემული პატენტის გაუქმება, რომლის საფუძველიცაა “გამოგონების შესახებ” დებულების 66-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტი, 67-ე მუხლი, 75-ე მუხლი, აგრეთვე საქართველოს საპატენტო კანონის 57-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ა” ქვეპუნქტი და 58-ე მუხლი.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ¹253 პატენტით დაცული სასარგებლო მოდელის სიახლე არ დასტურდება იმ ფაქტითაც, რომ სასარგებლო მოდელის პრიორიტეტამდე ანუ 19.09.95წ. დიდი ხნით ადრე დაპატენტებული იყო სასარგებლო მოდელის იდენტური სარკეები, კერძოდ, 1951 წელს გამოქვეყნებული იყო გერმანიის ¹816060 პატენტი “უკანახედვის სარკე გარედან დასამაგრებლად”, 1986 წელს გამოქვეყნებული იყო გაერთიანებული სამეფოს საპატენტო განაცხადი ¹2161440A “კომბინირებული სარკე”, 1991 წელს – გერმანიის სასარგებლო მოდელი ¹691010292 “სატრანსპორტო საშუალების უკანახედვის სარკე სასიგნალიზაციო მოწყობილობით.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ აღნიშნული ინფორმაცია ცალ-ცალკე აბათილებს საქართველოს სასარგებლო მოდელის სიახლეს, მაგრამ იგი საჭიროდ მიიჩნევს სასარგებლო მოდელის სრულ და დეტალურ ანალიზს გაერთიანებული სამეფოს ¹2161440 განაცხადთან შედარებით, რადგან სიახლის დადგენა ან გაბათილება ხდება მხოლოდ ერთ ობიექტთან შედარებით, სასარგებლო მოდელის ფორმულაა: “ავტომანქანების უკუხედვის სარკე სინათლის წყაროთი, რომელიც შეიცავს კორპუსს, სამაგრ კვანძს, განსხვავდება იმით, რომ სინათლის წყარო განლაგებულია კორპუსში სარკის უკან და დაფარულა ოპტიკურ-სელექტორული ხუფით”. ამ ფორმულიდან გამომდინარე სასარგებლო მოდელის არსებითი ნიშნებია: 1) სარკე უკანახედვის; 2) სინათლის წყარო, განლაგებული კორპუსში სარკის უკან; 3) კორპუსი; 4) სამაგრი კვანძი; 5) ოპტიკურ-სელექტირული ხუფი. გაერთიანდებული სამეფოს საპატენტო განაცხადთან ¹2161440A შედარებით დგინდება, რომ ნიშანი I “უკუხედვის სარკე” ცნობილია საპატენტო ფორმულის პირველი მუხლის მე-2 წინადადებიდან და აღწერილობიდან; ნიშანი 2 – “სინათლის წყარო განლაგებულ კორპუსში სარკის უკან” ცნობილია საპატენტო ფორმულის I მუხლის მე-13, მე-10 წინაადადებებიდან, სადაც აღწერილია როგორც სინათლის წყაროს განლაგება კორპუსში, ისე მათი დანიშნულება – მიმართულების ჩვენება, ხიფათის გაფრთხილება და სხვა. ეს ნიშანი, აგრეთვე, ცნობილია აღწერილობიდან და ნახაზებიდან; ნიშანი 3 _ “კორპუსი” ცნობილია საპატენტო ფორმულის I პუნქტიდან, აღწერილობიდან, ნახაზებიდან; ნიშანი 5 _ “ოპტიკურ-სელექტორული ხუფი” ცნობილია გამოგონების ფორმულის I პუნქტიდან, აღწერილობიდან და ნახაზებიდან. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ანალიზიდან ნათლად ჩანს, რომ ქართული სასარგებლო მოდელის ყველა არსებითი ნიშანი ცნობილია გაერთიანებული სამეფოს საპატენტო განაცხადიდან, რაც იმას ნიშნავს, რომ ქართულ პატენტს სიახლე არა აქვს, ანუ სასარგებლო მოდელი “გამოგონების შესახებ” დებულების 66-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის, საქართველოს საპატენტო კანონის 57-ე მუხლის I პუნქტის “ა” ქვეპუნქტის მიხედვით არ არის პატენტუნარიანი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის “ს.” მიერ გაცემული ¹253 პატენტის გაუქმება ამ პატენტზე განაცხადის შეტანის დღიდან.

მოპასუხე მხარემ – გ. ხ-ამ სარჩელი არ სცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

მესამე პირს “ს.” წარმომადგენელმა განმარტა, რომ გ. ხ-ას “ს.” წარმოდგენილი განაცხადი სასარგებლო მოდელზე პატენტის მისაღებად განხილული და გადაწყვეტილი იყო საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 16 მარტის ¹302 დადგენილებით დამტკიცებული “გამოგონების შესახებ” დებულების მიხედვით, რომლის 76-ე მუხლით პატენტის გაცემა სასარგებლო მოდელზე ხდება სიახლისა და პრაქტიკული სარგებლიანობის ექსპერტიზის ჩაუტარებლად. გ. ხ-ას განცხადებაზე “ს.” მიერ ჩატარდა ექსპერტიზა დებულების მოთხოვნის შესაბამისად, მხოლოდ ფორმალური ნიშნების მიხედვით და “ს.” შემოსული განცხადების გათვალისწინებით. მესამე პირს “ს.” წარმომადგენელმა გ. ხ-ას პატენტის დაპირისპირებულ პატენტთან შედარებითი ანალიზის შედეგად მიუთითა, რომ წარმოდგენილი ინფორმაცია და პატენტით დაცული ობიექტი შეიცავს არსებითი ნიშნების ერთი და იგივე ერთობლიობას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით ს.ს. “დ.” სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის “ს.” მიერ გაცემული ¹253 საპატენტო სიგელი სასარგებლო მოდელზე. “ავტომანქანის უკუხედვის სარკე სინათლის წყაროთი”, ამ პატენტზე განაცხადის შეტანის თარიღიდან. სასამართლო კოლეგიამ საქმეში არსებული მტკიცებულებით, საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის “ს.” გამოგონებას და სამრეწველო ნიმუშების დეპარტამენტს 2001წ. 25 დეკემბრის ექსპერტის დასკვნის, მესამე პირის, მოსარჩელე და მოპასუხე მხარეების წარმომადგენლების განმარტებების ერთობლიობაში შეფასების შედეგად, გ.ხოშტარიას სასარგებლო მოდელის ფორმულის არსებითი ნიშნების დაპირისპირებული საინფორმაციო წყაროების ფორმულების არსებით ნიშნებთან შედარების შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ ¹253 პატენტით დაცული გ. ხ-ას სასარგებლო მოდელი არ არის პატენტუნარიანი, კერძოდ არ აკმაყოფილებს სიახლის კრიტერიუმს, ვინაიდან ამ სასარგებლო მოდელის ფორმულის ყველა არსებითი ნიშნის ერთობლიობა, ცნობილია დაპირისპირებულ საინფორმაციო წყაროების ფორმულებიდან: 1951 წელს გერმანიაში გაცემული ¹816060 პატენტიდან, 1991წ. გერმანიის ¹9101029 პატენტიდან და გაერთიანებულ სამეფოს 1985წ. ¹2161440 პატენტიდან.

სასამართლო კოლეგიამ ამასთან გაიზიარა მოპასუხე მხარის პოზიცია იმის შესახებ, რომ ცნობილი არსებითი ნიშნების კონსტრუქციულად ახალი ურთიერთკავშირით შეიძლება შეიქმნას პატენტუნარიანი ტექნიკური გაუმჯობესება, მაგრამ ამასთანავე ცნობილი ნიშნების ახალი კონსტრუქციის საპატენტო დაცვის ფარგლებში მოქცევისათვის აუცილებელია სასარგებლო მოდელის ფორმულის განმასხვავებელ ნაწილში ცნობილი არსებითი ნიშნების იმ კონსტრუქციულად ახალი ურთიერთგანლაგებაზე მითითება, რომელიც იწვევს ახალ, ტექნიკურად გაუმჯობესებულ შედეგს.

გარდა აღნიშნულისა, სასამართლო კოლეგიამ არ გაიზიარა გ. ხ-ას პოზიცია იმის შესახებ, რომ ვინაიდან მისი სასარგებლო მოდელის აღწერილობაში მითითებული იმ არსებითი ნიშნის “კატაფოტის” შესახებ, რომელიც უზრუნველყოფს განსხვავებულ ტექნიკური ეფექტის მიღწევას და განსხვავებას მის დაპირისპირებულ მოდელებისაგან, გ. ხ-ას სასარგებლო მოდელი არის პატენტუნარიანი, ვინაიდან სასარგებლო მოდელის სიახლე დგინდება მხოლოდ სასარგებლო მოდელის ფორმულში მიცემულ იმ არსებითი ნიშნების ერთობლიობით, რომლებიც განმცხადებლის აზრით საკმარისია სავარაუდო ტექნიკური შედეგის მისაღწევად. ამასთან სასამართლო კოლეგიამ განმარტა, რომ ვინაიდან ნიშანი “კატაფოტო” გ. ხ-ას სასარგებლო მოდელის ფორმულაში არსებით ნიშნად შესული არ არის, ის არ შეიძლება მოქცეულ იქნეს ამ მოდელზე გაცემული ¹253 პატენტის საპატენტო დაცვის ფარგლებში და შესაბამისად, ვერ იქნება აღნიშნული პატენტით დაცული გ. ხ-ას სასარგებლო მოდელის სიახლის კრიტერიუმის განმსაზღვრელი.

სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა “გამოგონების შესახებ” დებულების 66-ე, 67-ე მუხლები.

გ. ხ-ამ სასამართლო კოლეგიის გადაწყვეტილება გაასაჩივრა საკასაციო წესით. კასატორმა მიუთითა, რომ მოცემული დავა განხილული უნდა ყოფილიყო ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის მიერ, ვინაიდან დავა წარმოქმნილია იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომელიც ეხება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე ფიზიკური პირის მიერ შეძენილი უფლებების გაუქმებას. ამასთან, ¹253 პატენტი გაცემული იყო 1997 წელს და მისი გაცემის და მისი მოქმედების გარემოებანი განხილული უნდა იქნეს იმ დროს მოქმედი ნორმატიული აქტების, ანუ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. ¹302 დადგენილებით დამტკიცებული “გამოგონების შესახებ” დებულების შესაბამისად, ხოლო მისი გაუქმების გარემოებები განხილული უნდა იქნეს მხოლოდ და მხოლოდ ამჟამად მოქმედი “საქართველოს საპატენტო კანონის” მოთხოვნათა მიხედვით. ამდენად, კასატორი თვლის, რომ სასამართლოს კოლეგიის გადაწყვეტილება პატენტის გაუქმების შესახებ დაუსაბუთებელია, ვინაიდან ეყრდნობა მხოლოდ “გამოგონების შესახებ” დებულებას, რომელიც დღეისათვის უკვე გაუქმებულია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს 2002წ. 25 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ვ.ციციშვილის სასარჩელო მოთხოვნაზე უარის თქმა.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოცემული დავა უნდა განეხილა ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას. პალატა მიუთითებს, რომ როგორც “გამოგონების შესახებ” დებულებით (მე-11 მუხლი), ისე საქართველოს საპატენტო კანონით (მე-3 მუხლი) პატენტი ადასტურებს ავტორობას და პრიორიტეტებს, ანიჭებს პატენტმფლობელს განსაკუთრებულ უფლებას გამოგონებაზე. სკ-ს 1100-ე მუხლით პატენტი წარმოადგენს სამრეწველო საკუთრებას. პატენტი რომ სამრეწველო საკუთრებაა და არა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აღნიშნულია ასევე 1883წ. 20 მარტის “სამრეწველო საკუთრების დაცვის პრიზის კონვენციის” პირველი მუხლით, რომლის მიხედვითაც სამრეწველო საკუთრების დაცვის ობიექტებია პატენტები, სასარგებლო მოდელები, სამრეწველო ნიმუშები და არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის აღკვეთა. მის დეფინიციას კანონი ზუსტად არ იძლევა, მაგრამ პატენტის სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე, იგი არის სახელმწიფო უწყების - “საქპატენტის” მიერ განაცხადის საფუძველზე გაცემული დოკუმენტი, რომელიც აღწერს გამოგონებას და ქმნის სამართლებრივ მდგომარეობას, რომლის დროსაც დაპატენტებული გამოგონებით ნორმალურად სარგებლობა (დამზადება, გამოყენება, გაყიდვა ან იმპორტი) შესაძლებელია მხოლოდ პატენტმფლობელის ნებართვით. პატენტმფლობელს უფლება აქვს თავისი შეხედულებისამებრ განკარგოს პატენტით დაცული ობიექტი მის გამოყენებაზე. ამდენად, პატენტი გამოგონების დამცავი დოკუმენტია და არა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რადგან სახელმწიფოს შეუძლია მხოლოდ საპატენტო უფლებების მინიჭება და ის არ უზრუნველყოფს მათ ავტომატურ დაცვას. სასამართლოში საქმის აღძვრა (ჩვეულებრივ სამოქალაქო კანონმდებლობის შესაბამისად) პატენტმფლობელის უფლებათა ნებისმიერ დარღვევის გამო შეუძლია მხოლოდ პატენტმფლობელს თავისი შეხედულებისამებრ (საქართველოს საპატენტო კანონის 69-ე, 70-ე მუხლები).

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე ითხოვდა პატენტის ბათილობას, რადგან მოცემულ საქმეში დავის საგანს წარმოადგენს პატენტის გაუქმება, რაც სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილებული იქნა. “გამოგონების შესახებ” დებულების 66-ე მუხლით პატენტი უქმდება, თუკი დადგინდა, რომ პატენტის საგანი არ არის პატენტუნარიანი.

საკასაციო სასამართლოს ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა _ “გამოგონების შესახებ” დებულება, რადგან იგი უკვე გაუქმებულია. პალატა მიუთითებს, რომ საოლქო სასამართლომ სწორად გმოიყენა “გამოგონების შესახებ” დებულების ნორმები, რადგან საქპატენტის მიერ 1997 წელს გაცემული ¹253 საპატენტო სიგელი ამ დებულების საფუძველზე იყო გაცემული და იგი სწორედ ამ ნორმატიული აქტის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას დაკმაყოფილებაზე, რადგან კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ. ხ-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 25 თებერვლის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.