გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3კ-641-02 29 მაისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი ,რ. ნადირიანი

სარჩელის საგანი: ხელშეკრულების შეუსრულებლობის გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001წ. 23 თებერვალს გ. შ-შვილმა შპს “საქართველოს .. ..-ის” წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2000წ. 27 აპრილს სატელეფონო მომსახურების თაობაზე ხელშეკრულება გააფორმა შპს “.. ..-სთან.” ხელშეკრულების შესაბამისად კორპორაცია ვალდებული იყო, უზრუნველეყო მაღალი ხარისხის სატელეფონო მომსახურეობა.

2000წ. 13 ოქტომბერს მოპასუხემ გამოურთო ტელეფონი, თითქოსდა გადაუხდელობის მოტივით მაშინ, როცა მას სასაუბრო ავანსი გადახდილი ჰქონდა. ტელეფონი მისი აქტიური ჩარევის შედეგად ჩართულ იქნა მხოლოდ 18 ნოემბერს. მოპასუხის ასეთმა მოქმედებამ მას შესაძლებლობა მოუსპო, ერთ თვეზე მეტი დროის მანძილზე სატელეფონო კავშირი დაემყარებინა უცხოეთში სასწავლებლად მყოფ შვილთან. მოპასუხის ასეთი მოქმედებით მან განიცადა მატერიალური და მორალური ზიანი, რაც მისი გაანგარიშებით 2500 ლარს შეადგენს და მოითხოვა მისი ანაზღაურება.

საქმის განხილვის დროს საქმეში მესამე პირად მოპასუხის მხარეს დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე ჩაება სს “ს. ე-ის” ფილიალი “რ. ე.”.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელის განცხადება იმის შესახებ, რომ თითქოს მისი ტელეფონი არ მუშაობდა 2000წ. 13 ოქტომბრიდან 18 ნოემბრის ჩათვლით, სინამდვილეს არ შეეფერებოდა, ვინაიდან 13 ნოემბერს აბონენტი დაუკავშირდა ბელგიას და ახალგორს. მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 413-ე და მე-18 მუხლების საფუძველზე არ შეიძლება მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება, ვინაიდან კანონი არ ითვალისწინებს სატელეფონო მომსახურეობის დარღვევისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურებას.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001წ. 10 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ მიუთითა, რომ 2000წ. 13 ოქტომბრიდან 18 ნოემბრამდე ტელეფონის გათიშვისა და ამის გამო უცხოეთში მყოფ შვილთან სატელეფონო კავშირის შეუძლებლობის, ამის ნიადაგზე კი მორალური ზიანის მიყენების ფაქტი არ დასტურდებოდა, ვინაიდან 13 ოქტომბერს მისი ტელეფონი გათიშული არ ყოფილა და სატელეფონო კავშირიც ჰქონდა ბელგიაში მცხოვრებ შვილთან.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 21 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია და გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ 2000წ. 13 ოქტომბრიდან იმავე წლის 18 ნოემბრამდე გამორთული არ ყოფილა მოსარჩელის ტელეფონი და ბელგიაში მცხოვრებ შვილთან სატელეფონო კავშირის არ არსებობის გამო არ შეიძლებოდა მიყენებოდა მას მორალური ზიანი, ვინაიდან 2000წ. 13 ნოემბერს მოსარჩელე ესაუბრა ბელგიაში მყოფ მის შვილს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სატელეფონო მომსახურების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დარღვევა არ წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 413-ე, 423-ე და მე-18 მუხლის შესაბამისად მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველს.

2002წ. 19 აპრილს მოსარჩელემ საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მოითხოვა მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმება და მისი სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლით:

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის საფუძველზე სათანადო შეფასება არ მისცა წარდგენილ მტკიცებულებებს, კერძოდ, არ გამოიკვლია ის ფაქტი, რომ ტელეფონის გამორთვით მიადგა სულიერი ტკივილი, რამაც გამოიწვია მისი ჯანმრთელობის გაუარესება.

მასვე მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დაუსაბუთებელია და მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემული დავის გადაწყვეტის დროს არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარის განმარტება და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

საკასაციო სასამართლო კასატორის მიერ მითითებულ გარემოებას, რომ თითქოს სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ შეაფასა წარდგენილი მტკიცებულებები, რომელიც დაადასტურებდა მის სულიერ ტკივილსა და ჯანმრთელობის გაუარესებას, ვერ იქნება მიჩნეული ვერც დამატებით და ვერც დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად, რადგან კასატორს სააპელაციო სასამართლოში რაიმე მტკიცება იმის შესახებ, რომ ტელეფონის გათიშვით მიადგა სულიერი ტკივილი ან გაუუარესდა ჯანმრთელობის მდგომარეობა, არ წარუდგენია.

ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მითითება სააპელაციო სასამართლოს განჩინების დაუსაბუთებლობის შესახებ, ვინაიდან კასატორი არ მიუთითებს, თუUრაში გამოიხატება სააპელაციო სასამართლოს განჩინების დაუსაბუთებლობა.

სწორია კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლი.

მითითებული მუხლით დარეგულირებულია სამართლებრივი ურთიერთობანი ბესთან დაკავშირებით და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მორალური ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლის გამოყენება დაუშვებელი იყო, მაგრამ საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არაა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ბ” პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში ადგილი აქვს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 260-ე მუხლში მითითებულ გარემოებას, კერძოდ, უსწორობას _ მექანიკურ შეცდომას, რაც არ შეიძლება ჩაითვალოს კანონის დარღვევად და თავისთავად ცხადია, არ წარმოადგენს საკასაციო საჩივრის საფუძველს. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლო განჩინების სამოტივაციო ნაწილში როცა მიუთითება სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლის მეორე ნაწილზე, გულისხმობდა სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მეორე ნაწილს, რომლის შესაბამისადაც სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევაში დაზარალებულს შეუძლია, მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც. სააპელაციო სასამართლოს თავის განჩინების სამოტივაციო ნაწილში სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლის მეორე ნაწილის ქვემოთ მითითებული აქვს 413-ე მუხლის მეორე ნაწილის დისპოზიციაზე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსარჩელეს საქმეში არა აქვს წარმოდგენილი არავითარი მტკიცება იმის შესახებ, რომ 2000წ. 13 ოქტომბრიდან 18 ნოემბრის ჩათვლით მისი ტელეფონი გათიშული იყო, იგი ვერ დაუკავშირდა ბელგიაში მყოფ შვილს და ამით მიღებული სულიერი ტრამვის გამო გაუუარესდა ჯანმრთელობის მდგომარეობა.

პირიქით, საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტებით დადგენილია, რომ 2000წ. 13 ოქტომბერს მას სატელეფონო კავშირი ჰქონდა ბელგიასთან და მისი ტელეფონი გათიშული არ ყოფილა.

საკასაციო საჩივრიდან ირკვევა, რომ კასატორი 2500 ლარის ანაზღაურებას მოითხოვს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის საფუძველზე, ვინაიდან მას ტელეფონის გათიშვით მიადგა სულიერი ტკივილი, რამაც გამოიწვია მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება.

სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევაში.

სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის პირველი, მეორე და მეექვსე ნაწილების შესაბამისად კი არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შესაძლებელია იმ შემთხვევაში, როცა ადგილი აქვს სახელის ტარების უფლების შეცილებას, ან სახელის უნებართვო სარგებლობას, ადგილი აქვს პირის პატივის, ღირსების, საქმიანი რეპუტაციის, პირადი ცხოვრების საიდუმლოების, პირადი ხელშეუხებლობის შემლახველი ცნობების გავრცელებას, თუ ამ ცნობების გამავრცელებელი არ დაამტკიცებს, რომ ისინი სინამდვილეს შეეფერება. იგივე წესები გამოიყენება ფაქტობრივი მონაცემების არასრულად გამოქვეყნებისათვის, თუ კი ამით ილახება პირის პატივი, ღირსება ან საქმიანი რეპუტაცია. მოცემულ შემთხვევაში თუნდაც სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეუსრულებლობის ფაქტს (სატელეფონო კავშირის გათიშვა) ჰქონოდა ადგილი, სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-6 ნაწილის შესაბამისად მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველი არ იარსებებდა, ვინაიდან არ დასტურდება მოპასუხის მიერ ასეთი მოქმედების ბრალეულად ჩადენის ფაქტი. რაც შეეხება სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მეორე ნაწილს, მართალია, იგი სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობის ვნების მიყენების შემთხვევაში დაზარალებულს უფლებას ანიჭებს, მოითხოვოს დამზარალებლისაგან ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ კი სხეულის დაზიანება ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენება სახეზეა.

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეს სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შესახებ რაიმე მტკიცება არც პირველი ინსტანციის და არც მეორე ინსტანციის სასამართლოში არ წარუდგენია. აქედან გამომდინარე, ცხადია, ვერც მითითებული სასამართლოები ვერ დააკმაყოფილებდა მის მოთხოვნას მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

პალატა განმარტავს, რომ არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება დასაშვებია არა ყოველგვარი უარყოფითი სულიერი თუ ემოციური განცდებისათვის, არამედ _ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევაში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ. შ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001წ. 21 თებერვლის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.