¹3კ-642-02 26 ივნისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ახალაძე, მ. ცისკაძე

დავის საგანი: საცხოვრებელი სადგომით დაკმაყოფილება, ბინის ქირის დაკისრება.

აღწერილობითი ნაწილი:

თ. ლ-ძე სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ განაწილებით მუშაობდა “ე-ის” ქარხანაში და ცხოვრობდა ქარხნის საერთო საცხოვრებელში.

2000წ. იანვარში ადმინისტრაციამ თ. ლ-ძე გაათავისუფლა თანამდებობიდან. სასამართლო გადაწყვეტილებით იგი აღდგენილ იქნა სამუშაოზე, რის შემდეგაც მის მიერ დაკავებული სადგომი სხვა პირზე აღმოჩნდა განაწილებული.

თ. ლ-ძემ სარჩელით მიმართა გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს სს “ე-ის” მიმართ და მოითხოვა ზიანის ანაზღაურება იმ საფუძვლით, რომ იგი იძულებული გახდა ექირავებინა ბინა. მანვე მოითხოვა საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებამდე ყოველთვიურად ქარხნისათვის ბინის ქირის _ 50 ლარის დაკისრება.

ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 4 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ სადავო ბინა, როგორც ნივთი, არ წარმოადგენდა თ. ლ-ძის საკუთრებას და მას მხოლოდ ამ ნივთზე დროებითი სარგებლობის უფლება გააჩნდა.

თ. ლ-ძემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 23 იანვრის გადაწყვეტილებით თ. ლ-ძის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 4 ივლისის გადაწყვეტილება. სს “ე-ს” დაეკისრა თ. ლ-ძის სასარგებლოდ ერთჯერადად 600 ლარისა და გადაწყვეტილების გამოტანიდან ყოველთვიურად ბინის ქირის გადახდა თვეში 50 ლარის ოდენობით სს “ე-ში” მუშაობის მთელ პერიოდში ან საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებამდე. სააპელაციო პალატამ გადაწყვეტილება იმით დაასაბუთა, რომ მხარეთა შორის დადებულ იქნა ქონებით უსასყიდლო სარგებლობის ხელშეკრულება სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მიხედვით და თანახმად იმავე კოდექსისა, ქარხანა ვალდებულია, აუნაზღაუროს მხარეს ქონების გადაუცემლობისათვის მიყენებული ზიანი.

სს “ე-მა” და თ. ლ-ძემ საკასაციო საჩივრებით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

სს “ე-მა” მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განხილვისათვის დაბრუნება საოლქო სასამართლოში იმ საფუძვლით, რომ ადმინისტრაციამ მოსარჩელეს საერთო საცხოვრებელში ცხოვრების უფლება მისცა მხოლოდ დროებით, სიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე, მაგრამ მას აღნიშნულის თაობაზე ვალდებულება არ აუღია. თ. ლ-ძემ მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის მთლიანად დაკმაყოფილება, კერძოდ, ბინის ქირის დაკისრება არა გადაწყვეტილების გამოტანამდე, არამედ _ სამუშაოდან გათავისუფლების მომენტიდან.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 23 იანვრის გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თ. ლ-ძე 1983 წლიდან მუშაობდა სს “ე-ში” და ცხოვრობდა ამავე საზოგადოების საერთო საცხოვრებელში. 2000წ. 19 იანვარს თ. ლ-ძე განთავისუფლდა სამუშაოდან ადმინისტრაციის ინიციატივით. გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 18 აგვისტოს გადაწყვეტილებით თ. ლ-ძეE აღდგენილ იქნა სამუშაოზე. აღნიშნულ პერიოდში სს “ე-ის” ადმინისტრაციის მიერ კერძოდ, 2000წ. მარტში, საერთო საცხოვრებლის საწოლი ოთახი, რომელიც ადრე თ. ლ-ძეზე იყო განაწილებული, თ. ძ-იაზე განაწილდა, ხოლო თ. ლ-ძე ვერ დაკმაყოფილდა საცხოვრებელი ფართით;

პალატა იზიარებს კასატორ სს “ე-ის” მოტივაციას და მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, რის გამოც მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. აღნიშნული კი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის შესაბამისად გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მიხედვით არასწორად განმარტა კანონი, მიიჩნია რა მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობა ბინებით უსასყიდლო სარგებლობად, ვინაიდან ადმინისტრაციის მიერ მუშაკისათვის საერთო საცხოვრებლის გამოყოფისას დადგენილია კანონით გათვალისწინებული გადასახადი ამ სადგომით სარგებლობისათვის, რაც გამორიცხავს სარგებლობის უსასყიდლო ხასიათს.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა დავის გადასაწყვეტად სამოქალაქო სამართლის კოდექსი; სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს. მოცემულ შემთხვევაში მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის სამართლებრივ რეჟიმს განსხვავებულად არეგულირებს. გამომდინარე აღნიშნულიდან, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია საწარმოს ადმინისტრაციისათვის მიყენებული ზიანის სახით გადასახდელი ბინის ქირის დაკისრება.

საქმის ხელახალმა განმხილველმა სასამართლომ უნდა გაარკვიოს მხარეთა ურთიერთობის სამართლებრივი ხასიათი; იმსჯელოს თ. ლ-ძის მხრიდან ხომ არ ჰქონია ადგილი სამოქალაქო კოდექსის 156-ე მუხლით გათვალისწინებული მფლობელობის შეწყვეტას და არსებობს თუ არა ადმინისტრაციის მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების იურიდიული საფუძველი; ექვემდებარება თუ არა შრომითი უფლებების აღდგენის გამო მოსარჩელე საცხოვრებელი ფართით სარგებლობის უფლების აღდგენას.

მხოლოდ ზემოაღნიშნული საკითხების გარკვევის შემდეგ შეიძლება სააპელაციო სასამართლომ მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

სს “ე-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

თ. ლ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფიდეს. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 23 იანვრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.