¹3კ-655-02 21 ივნისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. წიქვაძე (თავმჯდომარე),

მ. გოგიშვილი, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

თ. ო-შვილმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1986 წლიდან მუშაობს ქ. თბილისის ...... ქარხანაში, ჩამოსული იყო რაიონიდან და გამოეყო საცხოვრებელი ფართი ქარხნის საერთო საცხოვრებელში. იგი აყვანილ იქნა ბინის რიგში და უნდა მიეღო სამოთახიანი ბინა. მოსარჩელემ განმარტა, რომ 1991 წელს მათი საერთო საცხოვრებელი გადაკეთდა საერთო საცხოვრებლად ოჯახიანი მაცხოვრებლებისათვის, ხოლო მარტოხელა მობინადრეები გაყვანილები უნდა ყოფილიყვნენ საერთო ფართიდან. მოსარჩელეს თავის ოჯახთან ერთად ეკავა ერთი ოთახი, ხოლო მეორე დაკავებული ჰქონდა მარტოხელა ნ. ბ-შვილს. ქარხნის ადმინისტრაცია შეჰპირდა მოსარჩელეს, რომ გადასცემდა ნ. ბ-შვილის ფართს, რაზეც იგი დათანხმდა.

მოსარჩელე თვლის, რომ მან ფაქტობრივად გაიუარესა თავისი მდგომარეობა, ვინაიდან სამოთახიანი ბინის მაგივრად დათანხმდა ორ ოთახზე. 1994 წელს მოსარჩელეს მისცეს დროებითი ორდერი და დააიმედეს, რომ მალე დამთავრდებოდა ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა, რომელსაც აწარმოებდა ..... გაერთიანებასთან არსებული ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “ს-ე”, რომელშიც გაწევრიანებული იყო ნ. ბ-შვილი. მოსარჩელემ, 1998 წელს მიმართა სახლთმფლობელობას, რათა მოეხდინა ბინის პრივატიზაცია, მაგრამ მხოლოდ ერთ ოთახის პრივატიზაციაზე მისცეს თანხმობა. მოსარჩელემ განმარტა, რომ მას არავითარი პრეტენზია არ განუცხადებია, ვინაიდან დარწმუნებული იყო, რომ ინდივიდუალური სახლის მშენებლობის დამთავრების შემდეგ მეორე ოთახი დაცარიელდებოდა და მას გადასცემდნენ. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2000 წლისათვის საბოლოოდ დარწმუნდა, რომ ნ. ბ-შვილი ოთახის გათავისუფლებას არ აპირებდა და მიმართა სასამართლოს, რა დროსაც გაირკვა, რომ ნ. ბ-შვილს თავის ოთახზე გაკეთებული ჰქონდა პრივატიზაცია და ოთახი, რომლსაც დაჰპირდა ...... ქარხანა გახდა ნ. ბ-შვილის საკუთრება. დღეის მდგომარეობით გაირკვა, რომ ინდივიდუალური სახლის მშენებლობა, რომელშიც ნ. ბ-შვილს უნდა გამოყოფოდა ოთახი, ვეღარ დამთავრდება და, ამდენად, მოსარჩელე თავს მოტყუებულად თვლის.

მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ ...... ქარხანამ დაარღვია თავისი ვალდებულება, როდესაც მისთვის შეპირებული ოთახი გაუგებარი მიზეზის გამო გადასცა ნ. ბ-შვილს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა მორალური და მატერიალური ზიანის _ 15000 ლარის დაკისრება ...... ქარხანაზე.

...... ქარხნის სამართალმემკვიდრე შპს “თ-მა" სარჩელი არ ცნო. მოპასუხემ მიუთითა, რომ თ. ო-შვილი ...... ქარხანაში მუშაობდა 1986 წლიდან, ამ პერიოდიდანვე ცხოვრობდა და რეგისტრირებული იყო ქ. თბილისში, ..... მდებარე საერთო საცხოვრებელში. 19.04.94წ. თ. ო-შვილს გაერთიანების ადმინისტრაციამ მისცა ორდერი აღნიშნულ საერთო საცხოვრებელში ოროთახიანი ბინის ერთ ოთახზე, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1985წ. 3 აგვისტოს ¹594 დადგენილებით დამტკიცებულ საქართველს სსრ საერთო საცხოვრებლების დებულების დანართ ¹2-ით გათვალისწინებული ფორმის მიხედვით. 19.04.94წ. ასეთივე ორდერი გაცემულ იქნა თ. ო-შვილის მომიჯნავე ოთახში მცხოვრებ ნ. ბ-შვილზე, რომელიც აღნიშნულ მისამართზე ცხოვრობდა 1983 წლიდან და იგივე უფლებებით სარგებლობდა, რითაც მოსარჩელე.

მოპასუხემ განმარტა, რომ ...... სახელმწიფო გაერთიანებას არავითარი ვალდებულება საერთო საცხოვრებელში მობინადრე მუშა-მოსამსახურეთა და, მათ შორის, თ. ო-შვილის მიმართ არ აუღია. მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ შპს “თ-ი" არ აწარმოებს ბინათმშენებლობას, გაუქმებული აქვს ბინის რიგში მდგომთა აღრიცხვიანობა, საბინაო კომისია და საბინაო განყოფილება, ვინაიდან ახალი კანონმდებლობით საწარმო არ არის ვალდებული და არც შეუძლია მუშაკთა სოციალური პრობლემების გადაწყვეტა.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლის 2001წ. 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ. ო-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, შპს “თ-ს"'დაეკისრა ბინის საფასურის კომპენსაცია 14000 ლარის ოდენობით, ხოლო მოსარჩელეს მორალური ზიანის 1000 ლარის დაკისრებაზე უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე აყვანილ იქნა ბინის მიღების აღრიცხვაზე, მას მართლაც მისცეს პრივატიზაციის გზით 1 ოთახი, რომელიც იყო დროებითი, ვინაიდან 2-ოთახიანი ბინის ორ ოჯახზე პრივატიზაცია არ შეიძლებოდა. ქარხანა აწარმოებდა ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობას და თუ დააკმაყოფილებდა ნ. ბ-შვილს, ო-შვილების ოჯახს გაუთავისუფლებდა 1 ოთახს, რომელიც გახდებოდა მისი საკუთრება. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციასა და მოსარჩელეს შორის გარიგებას ჰქონდა ადგილი. აღნიშნული გარიგების არსებობა დაადსტურეს მოწმედ გამოძახებულმა სახლმმართველობის თანამშრომლებმა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “თ-მა", მოითხოვა მისი გაუქმება და თ. ო-შვილის სარჩელზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 21 მარტის გადაწყვეტილებით შპს “თ-ის" სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 16 ოქტომბრის გადწყვეტილება და თ. ო-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სსსკ-ს 102-ე მუხლის თანახმად საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის თანახმად ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული მტკიცებულებებით, მოწმე თ. კ-ძის ჩვენებით, რომ მარტოხელა მაცხოვრებლები გადაყვანილ უნდა ყოფილიყვნენ ქ. თბილისში, ... მდებარე სახლიდან, საქმეში განთავსებული სახლმმართველობაზე უთარიღო მიმართვით, რომ თ. ო-შვილს დაერთო ნება ორდერის გაცემამდე დაეკავებინა საცხოვრებელი ფართი აღნიშნულის სახლის ¹6-ში და სამგორის რაიონის საბინაო განყოფილების უფროსის სახელზე გაკეთებული წერილით არ დასტურდება აპელანტის _ შპს “თ-ის" ვალდებულება.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ო-შვილმა. კასატორმა მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვისათვის თბილისის საოლქო სასამართლოს იმავე პალატის სხვა შემადგენლობისათვის დაბრუნება. კასატორი მიუთითებს, რომ საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის მიერ დარვეულია სამოქალაქო კოდექსის 317-ე და 327-ე მუხლები.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა საქმის მასალების შესწავლითა და მხარეთა ახსნა- განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის თანახმად ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

მოცემულ შემთხვევაში კასატორი ვერ მიუთითებს ხელშეკრულებაზე ან კანონით გათვალისწინებულ სხვა საფუძვლებზე, რომლის შესაბამისად მოპასუხეს უნდა დაეკისროს კომპენსაციის გადახდა.

სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის თანახმად ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით მიღწეულ უნდა იქნეს შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთად მიჩნეულია კანონის მიერ. Mმოსარჩელის მიერ მითითებული მტკიცებულებებიდან არ ჩანს მხარეთა ნება, რომ ისინი, რაიმე პირობაზე შეთანხმდნენ, არ ჩანს ის პირობა, რომლის არსებობისას პირს მეორე პირის მიმართ რაიმე ვალდებულება წარმოეშობა,Aარ ჩანს სახელშეკრულებო ურთიერთობის საგანი, ხელშეკრულების სახე, და მხარეთა მიერ განსახორციელებელი შესრულება. როგორც წესი, ხელშეკრულების არსებითი პირობები ოფერტში განისაზღვრება, მაგრამ იმისათვის, რომ ეს პირობები შეთანხმებულად ჩაითვალოს, ხოლო ხელშეკრულება დადებულად, აუცილებელია მხარეთა ნების გამოვლინება ამ პირობებზე ემთხვეოდეს ერთმანეთს.

აღნიშნულის გამო საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

თ. ო-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 21 მარტის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.