ბს-237-182-კ-05 18 მაისი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე, (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბ. კობერიძე,

ნ. ქადაგიძე

დავის საგანი: აუქციონის ჩატარება, ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2003წ. 13 აგვისტოს დ. მ.-მ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე _ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიმართ, მესამე პირის _ ფინანსთა სამინისტროს მონაწილეობით სარჩელი აღძრა და სადავო ბინაზე აუქციონის ხელახლა ჩატარება და ზიანის ანაზღაურება მოითხოვა.

მოსარჩელემ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად შემდეგ გარემოებებზე მიუთითა:

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2000წ. 9 ნოემბერს თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს მიერ სააღსრულებო ფურცელი გაიცა, რომლის თანახმად, თ. ბ.-ს მის სასარგებლოდ 9000 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა. 2003წ. 10 იანვარს მან თბილისის სააღსრულებო ბიუროს უფროსს განცხადებით მიმართა და აღნიშნული სააღსრულებო ფურცლის აღსრულება მოითხოვა. 2003წ. 17 თებერვალს შედგა პირველი აუქციონი, მაგრამ ბინა არ გაიყიდა. განმეორებითი აუქციონი 2003წ. 11 მარტს ჩატარდა. 2003წ. 25 თებერვალს თ. ბ.-მ თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა და თბილისის სააღსრულებო ბიუროს სასამართლო აღმასრულებლისთვის ქ. თბილისში, ... მდებარე ბ.11 აუქციონის ხელახლა ჩატარების დაკისრება მოითხოვა. თ. ბ.-ს განმარტებით, პირველ საჯარო აუქციონზე გაიტანეს არა მისი კუთვნილი ბინა, არამედ არარსებული ხუთსართულიანი კორპუსის მე-5 სართულზე მდებარე ბინა, ასეთივე ინფორმაცია გაზეთ “...-ში” გამოქვეყნდა, რაც სააღსრულებო წარმოების შეჩერების საფუძველი გახდა.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 19 მარტის გადაწყვეტილებით, რომელიც კანონიერ ძალაში იყო შესული, თ. ბ.-ს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელ დ. ზ.-ს ქ. თბილისში, ... მდებარე თ. ბ.-ს კუთვნილ ბინაზე საჯარო აუქციონის ხელმეორედ ჩატარება დაევალა. თუმცა, მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, გადაწყვეტილება არ აღსრულდა.

მოგვიანებით, მოსარჩელემ იმასთან დაკავშირებით, რომ მისი მოთხოვნა სააღსრულებო წარმოების განახლების შესახებ დაკმაყოფილდა, შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და სააღსრულებო ბიუროსთვის 2000 აშშ დოლარის დაკისრება მოითხოვა, რაც მისი მტკიცებით, წარმოადგენდა ზიანს, რაც მან განიცადა აუქციონზე გატანილი ქონების რეალიზაციის შეჩერებით, რის გამოც იძულებული შეიქმნა გაეყიდა საცხოვრებელი სახლი და დარჩა უბინაოდ.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004წ. 15 აპრილის გადაწყვეტილებით დ. მ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ქ. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს დ. მ.-ის სასარგებლოდ 2000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა დაეკისრა.

თბილისის სააღსრულებო ბიურომ რაიონული სასამართლოს 2004წ. 15 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

აპელანტის განმარტებით, რაიონულმა სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სკ-ის 412-ე და 413-ე მუხლები, ვინაიდან აღნიშნული ნორმები მხოლოდ სახელშეკრულებო ურთიერთობებიდან გამომდინარე დავებში გამოიყენება და იმ ზიანთან დაკავშირებით, რომელიც სავარაუდოდ ცნობილი იყო მოვალისათვის, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004წ. 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით თბილისის სააღსრულებო ბიუროს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004წ. 15 აპრილის გადაწყვეტილება გაუქმდა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დ. მ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ რაიონულმა სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითა რა სკ-ის 413-ე მუხლზე სწორად განმარტა, რომ იგი წარმოადგენდა ზოგად ნორმას, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მსჯელობა, ზიანის ანაზღაურების საფუძვლად დასახელებულ მუხლზე, სკ-ის 411-ე, 414-ე და საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლებზე მითითება, ვინაიდან ჩათვალა, რომ კანონის აღნიშნული ნორმების გამოყენება გამართლებული იქნებოდა იმ შემთხვევაში, თუ კანონის ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევას ექნებოდა ადგილი, რა დროსაც არაქონებრივი ზიანისთვის ფულადი ანაზღაურების ვალდებულება დგება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებზე დაყრდნობით დაადგინა, რომ მოცემულ შემთხვევაში აღმასრულებლის მოქმედება, აუქციონის საგნის შესახებ ინფორმაციის შეცდომით გამოქვეყნება, მოვალისთვის წინასწარ ცნობილ, სავარაუდო ზიანად არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო და როგორც ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგი, ისე უნდა ყოფილიყო განხილული.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სააღსრულებო ბიუროს, როგორც სახელმწიფო ორგანოს, პასუხისმგებლობა მოსარჩელის წინაშე მხოლოდ იმ შემთხვევაში დადგებოდა, თუ მოსამსახურე სამსახურებრივ მოვალეობას განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით დაარღვევდა, რაც საქმეში არსებული მასალებით არ დასტურდებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დ. მ.-მ საკასაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა ზიანის ანაზღაურების საფუძველი, თუმცა რა შემთხვევაში დადგებოდა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება, არ მიუთითა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, ზაკ-ის დებულებანი ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

კასატორმა აღმასრულებლის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივ კავშირზე მიუთითა, რაც, მისი აზრით, ზიანის ანაზღაურების საფუძველს წარმოადგენდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია გასაჩივრებული განჩინება და მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ განიხილა საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიიჩნევს, რომ დ. მ.-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004წ. 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასკ-ის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, ამასათან, არ შეაფასა საქმეში არსებული გარემოებები.

საკასაციო სასამართლო მოიხმობს ზაკ-ის XIV თავის მოთხოვნებს, რომლითაც ადმინისტრაციული ორგანოს პასუხისმგებლობაა დადგენილი და განმარტავს, რომ 207-ე მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არა არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი, კერძოდ, სკ-ის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულია, რომ თუ სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირთა მიმართ, მაშინ სახელმწიფო ან ის ორგანო, რომელშიც მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია, აანაზღაუროს დამდგარი ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს მოსამსახურე სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს.

ნიშანდობლივია, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი მოცემულისაგან განსხვავებულ წესს ადგენს და განმარტავს, რომ სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო (ზაკ-ის 208-ე მუხლი). ყურადსაღებია ის გარემოება, რომ მოცემული ნორმები ზიანის მიმყენებლის ბრალის ფორმას არ აკონკრეტებს და, სავარაუდოა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ანაზღაურებას ექვემდებარება ნებისმიერი ზიანი, რომელიც გამოწვეულია მისი თანამდებობის პირის ან მოსამსახურის მოქმედებით, მიუხედავად ამ უკანასკნელის განზრახვისა.

საქმის მასალებით იკვეთება, რომ სასამართლო აღმასრულებელმა აუქციონის გამოცხადებისას გაზეთში ნაცვლად მოვალე თ. ბ.-ს ბინისა, მდებარე, თბილისში, ..., გამოაქვეყნა ინფორმაცია სხვა ბინის, კერძოდ, არარსებული ხუთსართულიანი სახლის მე-5 სართულზე არსებული ბინის გასაყიდად აუქციონის ჩატარების თაობაზე, რის გამოც აუქციონი არ ჩატარდა და კრედიტორმა _ დ. მ.-მ ვერ შეძლო კუთვნილი თანხის დროულად მიღება. (რამდენად არ იყო მოცემულ შემთხვევაში აღმასრულებლის უხეში გაუფრთხილებლობა, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი საერთოდ არ გამხდარა).

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა გახილვისას უნდა იმსჯელოს აღმასრულების ქმედებით, კერძოდ, მის მიერ გასაყიდად მიქცეული ბინის არასწორი მისამართის მითითებით, რეალურად შეილახა თუ არა მოსარჩელის ინტერესები და მიადგა თუ არა მას ზიანი.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს, რა სამართლებრივი ურთიერთობა მყარდება კრედიტორსა და სააღსრულებო ბიუროს შორის მას შემდეგ, რაც კრედიტორი მას სააღსრულებო ფურცელს აღსასრულებლად წარუდგენს? ხომ არ არის აღნიშნული ურთიერთობა ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა და ხომ არ წესრიგდება იგი “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” კანონისა და სკ-ის შესაბამისი ნორმებით?

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ დ. მ.-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სასკ-ის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. მ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 18 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.