საქართველოს უზენაესი სასამართლო
განჩინება
საქართველოს სახელით
საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შესახებ
საქმე №624აპ-24 თბილისი
პ. დ., 624აპ-24 10 ოქტომბერი, 2024 წელი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს
სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:
მერაბ გაბინაშვილი (თავმჯდომარე),
მამუკა ვასაძე, ლევან თევზაძე
ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 აპრილის განაჩენზე მსჯავრდებულ დ. პ-ის ადვოკატ გ. ს-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :
1. თელავის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 20 დეკემბრის განაჩენით დ. პ-ი, - ცნობილ იქნა დამნაშავედ და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა: საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 109-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“, მე-2 ნაწილის „ე“ და მე-3 ნაწილის „ე“, „გ“ ქვეპუნქტებით (2019 წლის 5 ნოემბერს მოქმედი რედაქცია) – 20 წლით თავისუფლების აღკვეთა, ხოლო 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“, „გ“ ქვეპუნქტებით – 12 წლით თავისუფლების აღკვეთა. ამავე კოდექსის 59-ე მუხლის საფუძველზე, მკაცრმა სასჯელმა შთანთქა ნაკლებად მკაცრი სასჯელი და საბოლოოდ, დანაშაულთა ერთობლიობით, დ. პ-ს განესაზღვრა 20 წლით თავისუფლების აღკვეთა, რომელიც აეთვალა 2023 წლის 29 მარტიდან. მასვე, სასჯელის მოხდის ვადად ჩაეთვალა საექსტრადიციო პატიმრობის დრო – 2022 წლის 14 მაისიდან 2023 წლის 28 მარტის ჩათვლით.
2. განაჩენის მიხედვით, დ. პ-ს მსჯავრად დაედო:
· განზრახ მკვლელობა დამამძიმებელ გარემოებებში, სხვა დანაშაულის დაფარვის მიზნით, ჯგუფურად, ანგარებით, არაერთგზის (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 109-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“, მე-2 ნაწილის „ე“ და მე-3 ნაწილის „გ“, „ე“ ქვეპუნქტები (2019 წლის 5 ნოემბერს მოქმედი რედაქცია);
· ყაჩაღობა, ესე იგი, თავდასხმა სხვისი მოძრავი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, ჩადენილი სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის საშიში ძალადობითა და ასეთი ძალადობის გამოყენების მუქარით, ჩადენილი ჯგუფურად, ბინაში უკანონო შეღწევით, დიდი ოდენობით, არაერთგზის (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“, „გ“ ქვეპუნქტები).
3. აღნიშნული ქმედებები გამოიხატა შემდეგით:
o 2019 წლის 4 ნოემბერს, განზრახ მკვლელობისთვის ნასამართლევმა დ. ჯ-მა, გამოძალვისთვის ნასამართლევმა ტ. ლ-მა, ყაჩაღობისთვის ნასამართლევმა თ. მ-ემ და განზრახ მკვლელობისთვის ნასამართლევმა დ. პ-მა განიზრახეს ჯგუფურად, დ-ს მუნიციპალიტეტის სოფელ ა-ში მცხოვრებ თ. ბ-ზე ყაჩაღური თავდასხმა. განზრახვის სისრულეში მოყვანის მიზნით, იმავე დღეს, თ-დან დ-ს მუნიციპალიტეტის სოფელ ა-ში გაემგზავრნენ თ. მ-ის კუთვნილი „მერსედეს ბენცის“ მარკის ავტომანქანით – სახელმწიფო ნომრით -, თუმცა თ. ბ-ზე ყაჩაღური თავდასხმა ვერ შეძლეს ქუჩაში შეკრებილი ხალხის გამო;
o 2019 წლის 5 ნოემბერს, დღის საათებში, ტ. ლ-ი, დ. ჯ-ი, დ. პ-ი და თ. მ-ე თ-დან კვლავ გაემგზავრნენ დ-ს მუნიციპალიტეტის სოფელ ა-ში და იმავე დღის 21:00 საათიდან 6 ნოემბრის 00:30 საათამდე პერიოდში, ყაჩაღობის მიზნით შეიჭრნენ თ. ბ-ის საცხოვრებელ სახლში. თავს დაესხნენ თ. ბ-ს, რომელიც იმყოფებოდა საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე. ჯგუფის წევრებმა მასზე დაიწყეს ძალადობა, რის შემდეგაც თ. ბ-ს კეფის არეში მიაყენეს დაზიანება ჭრილობის სახით, ხოლო შუბლის, მარჯვენა თვალბუდის, მარცხენა ლოყის, ცხვირის, მარჯვენა და მარცხენა იდაყვების, სახსრისა და მარცხენა წვივის არეში მიაყენეს დაზიანებები ნაჭდევების სახით. ძალადობისას სთხოვდნენ ფულსა და ოქროს ნივთებს, რა დროსაც თ. ბ-ი მათ კვლავ უწევდა წინააღმდეგობას. წინააღმდეგობის შეწყვეტისა და მისი კუთვნილი ფულის დაუფლების მიზნით, თავდამსხმელებმა ჯგუფურად შებოჭეს იგი, კერძოდ: ხელები ზურგს უკან შეუკრეს, ფეხებზე საწოლი დაადეს, ნაჭრის გამოყენებით ყელზე მარყუჟი გაუკეთეს და განზრახ მოკლეს, ანგარებისა და მათ მიერ ჩადენილი დანაშაულის დაფარვის მოტივით. აღნიშნულის შემდეგ მართლსაწინააღმდეგოდ მიისაკუთრეს თ. ბ-ის ოჯახის კუთვნილი, 7900 ლარად ღირებული ოქროს ნივთები, 3100 ლარი და 1600 ლარად ღირებული, „ლენოვოს“ ფირმის ლეპტოპი. განზრახვის სისრულეში მოყვანის შემდეგ, ჯგუფის წევრები შემთხვევის ადგილიდან მიიმალნენ, ხოლო თ. ბ-ი მისმა მეზობლებმა საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე არსებულ საცხოვრებელ ოთახში ნახეს მოგვიანებით. გარდაცვლილი იატაკზე იწვა პირდაღმა და ხელები ზურგს უკან ჰქონდა შეკრული. სასამართლო სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, თ. ბ-ის სიკვდილის უშუალო მიზეზია მექანიკური ასფიქსია მარყუჟით მოხრჩობით.
4. თელავის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 20 დეკემბრის განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მსჯავრდებულ დ. პ-ის ადვოკატმა – გ. ს-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განაჩენის გაუქმება და დ. პ-ის გამართლება.
5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 აპრილის განაჩენით მსჯავრდებულის ადვოკატის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და თელავის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 20 დეკემბრის განაჩენი დარჩა უცვლელად.
6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 აპრილის განაჩენი საკასაციო წესით გაასაჩივრა მსჯავრდებულ დ. პ-ის ადვოკატმა – გ. ს-ემ, რომელიც ითხოვს გასაჩივრებული განაჩენის გაუქმებასა და დ. პ-ის გამართლებას.
7. კახეთის საოლქო პროკურატურის საპროკურორო სამმართველოს პროკურორი ვლადიმერ ბექიშვილი საკასაციო საჩივრის შესაგებლით ითხოვს, რომ სასამართლომ არ დაუშვას მსჯავრდებულის ადვოკატის საჩივარი და უცვლელად დატოვოს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 აპრილის განაჩენი.
8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შეისწავლა საკასაციო საჩივარი და დაასკვნა, რომ იგი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც, არ უნდა დაიშვას განსახილველად, კერძოდ: საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ამომწურავად იძლევა იმ საფუძველთა ჩამონათვალს, რომელთა არსებობის შემთხვევაში, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად ჩაითვლება, ასეთებია:
ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;
ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;
გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;
დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;
ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;
ზ) კასატორი არასრულწლოვანი მსჯავრდებულია.
9. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ სისხლის სამართლის საქმეში არ მოიპოვება რომელიმე ზემოაღნიშნული საფუძველი; წარმოდგენილი საჩივრისა და საქმის შესწავლის შედეგად, არ არსებობს გარემოება, რომლის გამოც, მოცემულ საქმეს არსებითი მნიშვნელობა ექნებოდა სამართლის განვითარების ან მსგავს საქმეებზე ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, რადგან მსგავს სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომლის შეცვლის სამართლებრივი საფუძველი არ იკვეთება. ამავე დროს, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
10. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უსაფუძვლო, უკანონო და დაუსაბუთებელია, ეთანხმება და იზიარებს სააპელაციო პალატის სამართლებრივ შეფასებას და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ყოველმხრივ და ობიექტურად შეამოწმა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, თითოეული მათგანი შეაფასა საქმესთან მათი რელევანტურობის, დასაშვებობისა და უტყუარობის თვალსაზრისით, რის შედეგადაც, დ. პ-ი დამნაშავედ ცნო საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 109-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“, მე-2 ნაწილის „ე“, მე-3 ნაწილის „გ“, „ე“ ქვეპუნქტებითა (2019 წლის 5 ნოემბერს მოქმედი რედაქცია) და 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“, „გ“ ქვეპუნქტებით. ამასთან, საკასაციო პალატა სრულად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ, ამომწურავად დასაბუთებულ გადაწყვეტილებას, ხოლო მასში მითითებული არგუმენტაციის გამეორებას მიზანშეწონილად არ მიიჩნევს. ამავე დროს, სასამართლო ითვალისწინებს, რომ დასაბუთებული გადაწყვეტილების ვალდებულება არ მოითხოვს მხარეების მიერ მითითებულ ყველა არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემას. აღნიშნული ზედა ინსტანციის სასამართლოებს უფლებას აძლევს, დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას, საფუძვლების გამეორების გარეშე (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე: „ჰირვისაარი ფინეთის წინააღმდეგ“ (Hirvisaari v. Finland, ECtHR, №49684/99, §30, 25/12/2001). მოკლე მსჯელობა საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შესახებ – ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის გაზიარება არ არღვევს დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლებას (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე: „გოროუ საბერძნეთის წინააღმდეგ“ (Gorou v. Greece (№2) ECtHR, №12686/03, §37, §41, 20/03/2009).
11. გარდა ამისა, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ არაერთხელ დაადგინა, რომ სამართლის საკითხებთან დაკავშირებით, სასამართლოში წარდგენილ საჩივრებთან მიმართებით დასაშვებობის კრიტერიუმების დანერგვა და გამოყენება ემსახურება მართლმსაჯულების ჯეროვნად შესრულების ლეგიტიმურ მიზანს (ბორისენკო და შპს „ერევანიანი ბაზალტი“ სომხეთის წინააღმდეგ (დეკ.), №18297/08, 2009 წლის 14 აპრილი). ევროპულმა სასამართლომ შენიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლო, განსხვავებით ქვედა ინსტანციის სასამართლოებისგან, საქმეს სრულად არ განიხილავს, როგორიცაა – ფაქტებისა და მტკიცებულებების შეფასება; უზენაესი სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა შეზღუდულია გარკვეული სამართლებრივი საკითხებით (Kuparadze v. Georgia, №30743/09, §76, ECtHR, 21/09/2017). ასეთ ვითარებაში, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არ მიიჩნევს, რომ საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება – უარი ეთქვა აპლიკანტის საჩივრის განხილვაზე, მისაღწევი ლეგიტიმური მიზნის არაპროპორციული იყო. უფრო მეტიც, ევროპულმა სასამართლომ განაცხადა: როდესაც საკასაციო სასამართლო უარს აცხადებს საქმის განხილვაზე საქმის განხილვის სამართლებრივი საფუძვლების არარსებობის გამო, კონვენციის მე-6 მუხლის მოთხოვნები შეიძლება დაკმაყოფილდეს მცირე დასაბუთებით. სასამართლოებს არ მოეთხოვებათ, წარადგინონ განმცხადებლის თითოეულ არგუმენტზე პასუხი; ეს ვალდებულება გულისხმობს, რომ სასამართლო პროცესის მონაწილეებს შეუძლიათ, მიიღონ კონკრეტული და მკაფიო პასუხები იმ არგუმენტებზე, რომლებიც მნიშვნელოვანია სამართალწარმოების შედეგისთვის (იხ.: Tchankotadze v. Georgia, №15256/05, §103, 21/06/2016, აგრეთვე – Moreira Ferreira, §84 და Deryan v. Turkey, №41721/04, §33, 21/07/2015).
12. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში არ იკვეთება საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 და მე-31 ნაწილებით გათვალისწინებული გარემოებები, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.
13. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3, მე-32, მე-33, მე-4 ნაწილების შესაბამისად, საკასაციო პალატამ
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. მსჯავრდებულ დ. პ-ის ადვოკატ გ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ იქნეს დაშვებული განსახილველად;
2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. გაბინაშვილი
მოსამართლეები: მ. ვასაძე
ლ. თევზაძე
