¹ 3კ/845-01 22 იანვარი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

ქ. გაბელაია,თ. კობახიძე

დავის საგანი: შპს-ის ქონების გასხვისების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1997 წელს რეგისტრაციაში გატარდა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება “გ.-ი”, რომლის დამფუძნებლები იყვნენ: გ. ქ-შვილი, ნ. ო-შვილი, ს. ბ-შვილი და ნ. მ-შვილი. შპს “გ.-ის” დირექტორად საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია გ. ქ-შვილი.

1998 წლის 18 მაისს შპს “გ.-ის” დირექტორ გ. ქ-შვილსა და მოპასუხე მ. ზ-შვილს შორის გაფორმდა და სანოტარო წესით დამოწმდა შპს “გ.-ის” კუთვნილი არასაცხოვრებელი ფართის (მაღაზიის) ნასყიდობის ხელშეკრულება და აღნიშნული ფართი გასხვისდა მ. ზ-შვილზე. 1999 წლის ივლისში გ. ქ-შვილმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა მას და მ. ზ-შვილს შორის დადებული არასაცხოვრებელი ფართის (მაღაზიის) ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლით: მას და მოპასუხე მ. ზ-შვილს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება არა მთლიან ფართზე, არამედ ნახევარზე, ისიც ზ-შვილისაგან აღებული სესხის დაბრუნების გარანტად. ხელშეკრულებაში მთლიანი ფართი ჩაიწერა იმიტომ, რომ უფრო ადვილად მომხდარიყო შემდგომში მაღაზიის გასხვისება და ვალების გასტუმრება. 1999 წლის 16 იანვარს მან მოპასუხეს დაუბრუნა მისგან ნასესხები ხუთი ათასი აშშ დოლარი, ამიტომ მაღაზია უკან უნდა დაუბრუნდეს. გარდა ამისა, მოსარჩელე განმარტავს, რომ მაღაზიის გასხვისებაზე არ არსებობდა საზოგადოების სხვა პარტნიორების თანხმობა.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა შემდეგი საფუძვლით: დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის არასაცხოვრებელი ფართის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი. ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ქ-შვილმა. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 28 თებერვლის განჩინებით გ. ქ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის განჩინება გ. ქ-შვილის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე გააუქმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნა სააპელაციო სასამართლოს. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ფართის გასხვისების შესახებ არ არსებობდა “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 47.3 მუხლის “ე” პუნქტით გათვალისწინებული პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება და საქმის მასალების მიხედვით არ იყო გარკვეული, თუ რისი უფლება მისცეს პარტნიორებმა გ. ქ-შვილს. სააპელაციო სასამართლოში საქმის ხელახალი განხილვის დროს ვინაიდან საუბარი იყო შპს “გ.-ის” ქონების გასხვისებაზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელედ საქმეში უნდა გამოდიოდეს არა გ. ქ-შვილი, არამედ _ შპს “გ.-ი”, რომელსაც მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმოადგენს დირექტორი გ. ქ-შვილი და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 84-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად მოსარჩელის თანხმობით თავდაპირველი მოსარჩელე – გ. ქ-შვილი საქმის შეუწყვეტლად შეცვალა სათანადო მოსარჩელით _ იურიდიული პირი შპს “გ.-ის” დირექტორ გ. ქ-შვილით. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით გ. ქ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა შპს “გ.-ის” დირექტორ გ. ქ-შვილსა და მ. ზ-შვილს შორის 1998 წლის 18 მაისს დადებული ხელშეკრულება 207 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართის ყიდვა-გაყიდვის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა შემდეგი საფუძვლით: დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “გ.-ის” დამფუძნებლებს _ ნ. ო-შვილს, ს. ბ-შვილს და ნ. მ-შვილს კანონით დადგენილი წესით არ მიუციათ ნებართვა საზგადოების დირექტორისათვის _ გ. ქ-შვილისათვის საზოგადოების კუთვნილი უძრავი ქონების, კერძოდ, 207 კვ.მ. არასაცხოვრებლი ფართის გასხვისებაზე, რის გამოც აღნიშნული ფართის გასხვისება მოხდა “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 47.3 მუხლის “ე” პუნქტის მოთხოვნის დარღვევით, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენს გარიგების ბათილობის საფუძველს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა მ. ზ-შვილმა, რომლითაც ითხოვს გადაწყვეტილების გაუქმებას შემდეგი საფუძვლით: სააპელაციო სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნას, რითაც დაარღვია სსკ-ის 248-ე მუხლის მოთხოვნები. სასამართლოს გ. ქ-შვილი უნდა ეცნო არასათანადო მოსარჩელედ მას შემდეგ, რაც მესამე პირები ჩაერთვნენ საქმეში და ეს პირები საქმეში უნდა ყოფილიყვნენ მოსარჩლეები. მესამე პირებს კი არავითარი პრეტენზია არ გააჩნიათ. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 47.7 მუხლი. ასევე, არასწორად განმარტა “მეწარმეთა შესახებ" კანონის 46.3 მუხლის “ე” პუნქტი.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და თვლის, რომ მ. ზ-შვილის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ შპს “გ.-ის” დამფუძნებლები არიან გ. ქ-შვილი, ნ. ო-შვილი, ს. ბ-შვილი და ნ. მ-შვილი. გ. ქ-შვილი შპს-ს 85%-ს წილის მფლობელია, ხოლო დანარჩენი, თითოეული 5-5%-ის. ასევე, დადგენილია, რომ შპს-ს დირექტორად რეგისტრირებულია 85%-ის წილის მფლობელი პარტნიორი გ. ქ-შვილი, რომელმაც მოპასუხე მ. ზ-შვილთან გააფორმა შპს “გ.-ის” კუთვნილი არასაცხოვრებელი ფართის ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულება დადასტურებულია სანოტარო წესით.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ 85% წილის მფლობელ დირექტორს შპს ქონების გასხვისებისათვის ესაჭიროებოდა პარტნიორთა კრების დადგენილებით დანარჩენი 15%-ის მქონე პარტნიორთა თანხმობა.

“მეწარმეთა შესახებ” კანონის 3.8 მუხლი განამტკიცებს პარტნიორთა თანასწორუფლებიანობის პრინციპს. მართალია, თანაბარ პირობებში პარტნიორებს თანაბარი უფლება-მოვალეობანი აქვთ, მაგრამ თანაბარი პირობები, უწინარეს ყოვლისა, გულისხმობს ხმათა თანაბარ რაოდენობას საზოგადოებაში, ხმათა რაოდენობა კი დამოკიდებულია საზოგადოებაში წილის რაოდენობაზე. თითოეულ პარტნიორს აქვს საზოგადოებაში თავისი წილის შესაბამისი უფლებები და მოვალეობები. აქედან გამომდინარე, პალატა თვლის, რადგან შპს-ს დირექტორად რეგისტრირებულია შპს-ს 85%-ის მფლობელი პარტნიორი და მან თავისი ნება ფართის გასხვისებაზე გამოხატა მის მიერ დადებული ხელშეკრულებით, ამიტომ აუცილებელი არაა პარტნიორთა კრების დადგენილება ქონების გასხვისების შესახებ, რადგან კრების ჩატარების შემთხვევაშიც დარჩენილი 15%-ის მქონე პარტნიორების ნება გავლენას ვერ იქონიებს კრების შედეგებზე.

“მეწარმეთა შესახებ” კანონის 47.3 მუხლის “ე” პუნქტით გათვალისწინებული წესი “უძრავი ქონების გასხვისებაზე გადაწყვეტილებას იღებს პარტნიორთა კრება" _ უნდა გავრცელდეს იმ შემთხვევებზე, როცა შპს-ს დირექტორი ხმათა უმრავლესობის მქონე პარტნიორი არ არის.

გარდა ამისა, აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ სარჩელი ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ სასამართლოში შეიტანა თვითონ დირექტორმა გ. ქ-შვილმა, რომელმაც თავისი ნება ფართის გასხვისებაზე გამოხატა, ხოლო იმ პარტნიორებს, რომელთა უფლებებიც, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, შეილახა და რომელთა თანხმობაც სასამართლომ ხელშეკრულების დადების აუცილებელ პირობად მიიჩნია, სარჩელი სასამართლოში არ შეუტანიათ და ხელშეკრულება სადავოდ არ გაუხდიათ. ისინი საქმეში ჩაბმული არიან მესამე პირებად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე. მოცემულ ვითარებაში, პარტნიორთა კრების დადგენილება აუცილებელიც რომ ყოფილიყო, შეცილების უფლება წარმოეშობოდათ პარტნიორებს და არა ხელშეკრულების მონაწილე მხარეს _ გ. ქ-შვილს.

“მეწარმეთა შესახებ” კანონის 9.5 მუხლის თანახმად, თუ გარიგების კონტრაჰენტისათვის ხელშეკრულების დადებისას ცნობილია საზოგადოების ხელძღვანელობის უფლებამოსილების შეზღუდვის შესახებ, საზოგადოებას შეუძლია ხელშეკრულების დადებიდან თვრამეტი თვის განმავლობაში განაცხადოს გარიგების ბათილობა. იგივე წესი გამოიყენება, თუ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირი და კონტრაჰენტი განზრახ მოქმედებენ ერთად, რათა ზიანი მიადგეს იმ საზოგადოებას, რომელსაც იგი წარმოადგენს.

აღნიშნული ნორმებით განსაზღვრულია ის პირობები, რომლითაც წარმოდგენილ საზოგადოებას შეუძლია მიუთითოს საზოგადოების ხელმძღვანელობის უფლებამოსილების შეზღუდვაზე და ამ მოტივით მოითხოვოს გარიგების ბათილობა.

“მეწარმეთა შესახებ” კანონის 9.4 მუხლის თანახმად, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მესამე პირებთან ურთიერთობაში არ შეიძლება შეიზღუდოს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დირექტორის მიერ მისი უფლებამოსილების გადაცილება შეიძლება გახდეს მხოლოდ პარტნიორთა წინაშე დირექტორის პასუხისმგებლობის საფუძველი.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე, რის გამოც საკასაციო პალატა უფლებამოსილია, საქმეზე მიიღოს გადაწყვეტილება. გადაწყვეტილების მიღებისას პალატა ითვალისწინებს, რომ საქმის მასალებით, კერძოდ, სანოტარო წესით დადასტურებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით დადგენილია შემდეგი: 1998 წლის 18 მაისს გ. ქ-შვილმა სადავო ფართი მიჰყიდა მ. ზ-შვილს. მოსარჩელემ ვერ წარადგინა სასამართლოში რაიმე დამადასტურებელი მტკიცება იმისა, რომ მან გაყიდა არა მთლიანი ფართი, არამედ ნახევარი. ქ-შვილის მიერ ზ-შვილზე ვალუტის გადაცემის დამადასტურებელი ხელწერილი, რომელიც მან წარმოადგინა, სასამართლომ სწორად არ მიიჩნია იმის მტკიცებად, რომ 5000 აშშ დოლარის გადახდის შემთხვევაში ზ-შვილი უკან დაუბრუნებდა ქ-შვილს გაყიდულ ფართს, რადგან ასეთი რაიმე წარმოდგენილი მტკიცებულებით არ დასტურდება. სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ სადავო ფართი უპირობოდ გასხვისდა. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. მოცემულ შემთხვევაში არსებობს სანოტარო წესით დამოწმებული ხელშეკრულება, რომლის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ვადა კანონით არ არის განსაზღვრული და სასამართლოს მიერ სადავო ფართს ყადაღა რომ არ ჰქონდეს დადებული, რეგისტრაცია მოხდებოდა. პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ ვითარებაში ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს, რის გამოც შპს “გ.-ის” სარჩელს უარი უნდა ეთქვას.

ამასთან, პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო პალატის მიერ 2000 წლის 5 ივლისის განჩინებაში არასწორად იქნა განმარტებული “მეწარმეთა შესახებ" კანონის 473-ე მუხლის “ა" პუნქტი, ხოლო მომხსენებელი მოსამართლე დარჩა განსხვავებულ აზრზე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

მ. ზ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

გ. ქ-შვილის სარჩელი, თბილისში, ... მდებარე 206 მ² არასაცხოვრებელი ფართის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, არ დაკმაყოფილდეს.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.