¹ 3კ/977-01 20 თებერვალი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ხიმშიაშვილი (თავმჯდომარე),

მ. ცისკაძე,მ. ახალაძე

დავის საგანი: პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრების უფლებით წილის გამოყოფა, ჯიხურზე საკუთრების უფლების ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ნ. დ-ძე 1989 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა თ. თ-ძესთან. ერთად ცხოვრების პერიოდში შეეძინათ 4 შვილი. ნ. დ-ძე გათხოვების დღიდან ცხოვრობს მეუღლის მშობლების ბინაში. 1993 წელს გარდაიცვალა თ. თ-ძე; ზ. თ-ძემ (ნ. დ-ძის მამამთილმა) 1994 წელს მოახდინა სადავო ბინის პრივატიზაცია და თავის სახელზე აღრიცხა საკუთრებაში. ზ. თ-ძე გარდაიცვალა 1999 წელს. 1999 წლის 30 მარტს ნოტარიუსის მიერ გაცემულ იქნა კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, რომლითაც სადავო ბინის 1/3 ნაწილი მიეკუთვნა ნ. დ-ძეს, ხოლო 2/3 კი გ. და ლ. თ-ძეებს.

ნ. დ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: გ. და ლ. თ-ძეების მიმართ და მოითხოვა სადავო ბინიდან პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე მისთვის და მისი 4 შვილისათვის საკუთრების უფლებით წილის გამოყოფა, ასევე, სავაჭრო ჯიხურზე მესაკუთრედ ცნობა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლომ 2001 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დააკმაყოფილა სარჩელი. ნ. დ-ძეს ოთხ შვილთან ერთად საკუთრების უფლებით რეალურად გამოეყო ქ.ბათუმში, ... მდებარე ბინის ¹46 ოთახი, რომლის ფართობია 17,6 კვ.მ; ¹45 ოთახის ნაწილი, რომლის გადატიხვრის შედეგად მას დარჩება 10 კვ.მ ე. ი. სულ 27.68 სასარგებლო ფართი. მას საკუთრებაში ასევე გადაეცა სამზარეულო 9.9 კვ.მ. ფართით, სველი წერტილითა და შესასვლელით.

ქ. ბათუმის მერიის ტექაღრიცხვის ბიუროს სამსახურს დაევალა სათანადო ცვლილებების შეტანა. სადავო ჯიხურიდან მიღებული შემოსავალი _ 120 ლარი ყოველთვიურად სამ თანაბარ წილად გაუნაწილდათ მხარეებს _ თითოეულს 40-40 ლარი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს როგორც ნ. დ-ძემ, ისე – გ. და ლ. თ-ძეებმა.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2001 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილებით არ დააკმაყოფილა გ. და ლ. თ-ძეების სააპელაციო საჩივარი; ნ. დ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილება შეიცვალა ნახაზის მიხედვით მხარეთა შორის ¹45 ოთახის განაწილების ნაწილში და ნ. დ-ძეს მიეკუთვნა ¹41, ¹45 და ¹46 ოთახი, სულ 47,71 კვ.მ. ფართით, ხოლო ¹81 და ¹84 ოთახი, სულ 40,57 კვ.მ. ფართით, საკუთრებაში გადაეცათ გ. და ლ. თ-ძეებს. შესაბამისი ცვლილებების შეტანა დაევალათ ნოტარიუს ნ. ბ-ს კანონისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობაში და ქ. ბათუმის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს. ნ. დ-ძეს უარი ეთქვა სადავო ჯიხურის საკუთრებაში გადაცემაზე. მხარეებს განემარტათ, რომ სადავო ჯიხურის მესაკუთრე არის შპს “ხ-ი” და მისი გასხვისების საკითხი ამ უკანასკნელის კომპეტენციაში შედის.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: ნოტარიუსმა მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის გაცემისას არ გაითვალისწინა ის, რომ ნ. დ-ძის ოჯახი 5 სულისაგან შედგებოდა, ხოლო გ. და ლ. თ-ძეების ოჯახი კი 4 სულისგან. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107-ე დადგენილების თანახმად კი ბინის პრივატიზაციისათვის საჭირო იყო ყველა სრულწლოვანი წევრის თანხმობა. ბინის პრივატიზაციის დროისათვის ზ. თ-ძის ოჯახი შედგებოდა 10 სულისაგან. საერთო ფართიდან საკუთრების უფლებით წილი განისაზღვრა 1/10 ნაწილით, რაც შეადგენს 8.8 კვ. მეტრს; ზ. თ-ძის გარდაცვალების შემდეგ ამ ფართის ნახევარი _ 4,4 კვ.მ. ეკუთვნის მეუღლეს გ. თ-ძეს, ხოლო დარჩენილი 4.4 კვ.მ. კი უნდა განაწილდეს 9 სულზე. თითოეულს მოუწევს 0.47 კვ.მ. ფართი. სადავო ბინის საერთო ფართია 88.13 კვ.მ. გ. და ლ. თ-ძეებს სადავო ფართიდან 4 სულის გათვალისწინებით ეკუთვნით 40.07 კვ.მ, ხოლო ნ. დ-ძეს კი 5 სულის გათვალისწინებით - 48.06 კვ.მ. ამიტომ პალატამ ნ. დ-ძეს მიაკუთვნა (5 სულის გათვალისწინებით) ¹41, ¹45 და ¹46 ოთახები, რომელთა საერთო ფართია 47.71 კვ.მ., ხოლო ¹81 და ¹84 ოთახები (40.57 კვ.მ. ფართით) გადაეცა გ. და ლ. თ-ძეებს; აღნიშნულის მიხედვით ცვლილებები იქნა შეტანილი კანონისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობაში და ქ. ბათუმის ტექბიუროს სააღრიცხვო წიგნში.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსაზრება, რომ სადავო სავაჭრო ჯიხური ზ. თ-ძის საკუთრებას წარმოადგენდა, რომელიც შემდგომ გადაეცა გ. თ-ძეს. მხარეებმა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლების თანახმად ვერ წარმოადგინეს ამის თაობაზე მტკიცებულება. საქმის მასალების თანახმად, სადავო ჯიხური საკუთრების უფლებით ეკუთვნის შპს “ხ.”, რაც დასტურდება ბ. გ-ძე ახსნა-განმარტებით. ამიტომ არ დაკმაყოფილდა ნ. დ-ძის მოთხოვნა სადავო ჯიხურის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. სადავო ჯიხურის გასხვისების უფლება “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 46.1 მუხლის თანახმად აქვს მესაკუთრეს - შპს “ხ.”.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანეს გ. და ლ. თ-ძეებმა. მათ აღნიშნეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ მიუთითა კონკრეტული კანონზე და არ დაასაბუთა, რატომ მიაკუთვნა სადავო ბინიდან წილი ნ. დ-ძეს 5 სულის გათვალისწინებით. სადავო ჯიხურის შპს “ხ.” კუთვნილების დამადასტურებელი საბუთი საქმეში არ არის წარმოდგენილი. სასამართლო მხოლოდ ბ. გ-ძის განმარტებას დაეყრდნო, რომელსაც არ წარმოუდგენია ფირმის წესდება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების განხილვის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ გ. და ლ. თ-ძეების საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

დადგენილია, რომ ქ. ბათუმში, ... მდებარე 58-ე ბინა პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე 1994 წლის ოქტომბერში აღირიცხა ზ. თ-ძის სახელზე. ბინის პრივატიზაციის დროისათვის ამ ბინაში ჩაწერილები იყვნენ და ცხოვრობდნენ: ზ. თ-ძის მეუღლე გ., შვილი _ ლ., რძალი _ ნ. დ-ძე და შვილიშვილები, სულ - 10 სული. ნ. დ-ძემ სასარჩელო განცხადებით მოითხოვა სადავო საცხოვრებელი ბინიდან 5 სულის გათვალისწინებით (თვითონ და ოთხი შვილი) საკუთრების უფლებით წილის გამოყოფა, რადგან ბინის პრივატიზაციის დროისათვის იგი თავის შვილებთან ერთად ჩაწერილი იყო და ცხოვრობდა ამ ბინაში. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107-ე დადგენილების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა ნ. დ-ძის მოთხოვნა, ვინაიდან ბინის პრივატიზაციის დროისათვის სადავო ბინაში ნ. დ-ძე თავის ოთხ შვილთან ერთად იყო ჩაწერილი და ცხოვრობდა. ნ. დ-ძემ სადავო გახადა ქ. ბათუმში, ... მდებარე 58-ე ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში თავის და მისი ოთხი შვილის მონაწილეობა და მოითხოვა ამ ხელშეკრულების საფუძველზე ბინის თანამესაკუთრედ ცნობა. მოცემული საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ პრივატიზაციის ხელშეკრულება წარმოადგენს ადმინისტრაციულ გარიგებას. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” პუნქტის თანახმად ადმინისტრაციული გარიგება არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირთან, აგრეთვე, სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოსთან დადებული სამოქალაქო სამართლებრივი გარიგება.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად ამ კოდექსით დადგენილი წესით საერთო სასამართლოში განიხილება დავა იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან. იმავე მუხლის მეორე ნაწილის “ბ” პუნქტში კი აღნიშნულია, რომ სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანს შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციული გარიგების დადება ან შესრულება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ არასწორად განიხილა მოცემული დავა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 386-ე, 389-ე მუხლებით. მას უნდა გამოეყენებინა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი, რომელიც განსაზღვრავს საქართველოს საერთო სასამართლოების მიერ ადმინისტრაციული საქმეების განხილვისა და გადაწყვეტის საპროცესო წესებს.

“საერთო სასამართლოების შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის მე-20 მუხლის შესაბამისად საოლქო სასამართლოში იქმნება სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატა, ასევე – ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატები, რომლებიც თავისი კომპეტენციის ფარგლებში შესაბამისად განიხილავენ საქმეებს სამოქალაქო, საპროცესო და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული წესით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ა” პუნქტის თანახმად გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს სასამართლოს არაკანონიერი შემადგენლობის მიერ საქმის განხილვა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ლ. და გ. თ-ძეების საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილება მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვისათვის გადაეცეს ადმინისტრაციული და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.