¹ 3კ/980-01 13 თებერვალი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ვ. ხრუსტალი (თავმჯდომარე),

მ. წიქვაძე,ლ. გოჩელაშვილი

სარჩელის საგანი: ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000 წლის 12 დეკემბერს სააქციო საზოგადოება “მ.” სააქციო საზოგადოება “ზ. ფ. ქ.” და შპს “ს. რ.” ფილიალის სადგურ ზესტაფონის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 1999 წლის 14 სექტემბერს “ს. ზ.” სს “ზ. ფ. ქ.” ტერიტორიაზე შეიყვანა მისი კუთვნილი 10 თვითმცლელი და ერთი საკლასო ვაგონი, რომლებსაც ეძებდა 1996 წლიდან. ამ ვაგონების მითითებულ ტერიტორიაზე შეყვანა მოხდა მოსარჩელესთან შეთანხმების გარეშე. მითითებულ ტერიტორიაზე ვაგონების არსებობის ფაქტი მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა 2000 წლის თებერვალში, როდესაც უნდა მომხდარიყო 2000 წლის 21 იანვრის განჩინების აღსრულება (14 ვაგონი თვითმცლელის მიღება-ჩაბარების შესახებ). მან მოპასუხეს მოსთხოვა იჯარით გადაცემული 14 ვაგონის, ასევე, უკანონოდ მითვისებული 11 ვაგონის დაბრუნება, მაგრამ მოპასუხე შეგნებულად არ აბრუნებს ვაგონებს, რომლებიც მისივე ბრალით დაზიანებულია, ტექნიკურად გაუმართავია და მათი აღდგენისათვის საჭიროა დიდი ხარჯები.

მოპასუხემ პასუხისმგებლობის თავიდან აცილების მიზნით 2000 წლის აპრილში სადავო 10 ვაგონი გამოიყვანა თავისი ტერიტორიიდან და შეიყვანა “ზ.” უმოქმედო ჩიხში.

მოპასუხის ბრალით ვაგონების დაზიანების და მიუღებელი შემოსავლის სახით მან განიცადა 169530 ლარის ზიანი.

მოსარჩელემ მოითხოვა მითითებული 11 ვაგონის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა, ანდა ამ ვაგონების აღსადგენად საჭირო 123000 ლარისა და საიჯარო ქირის - 144330 ლარის (როგორც მიუღებელი შემოსავალის) მოპასუხისათვის დაკისრება.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ ზესტაფონის რკინიგზის სადგურის სიტყვიერი თხოვნით 1997 წლის დასაწყისში მათი თბომავლით 24 თვითმცლელი ვაგონი და ერთი საკლასო ვაგონი გადაიყვანეს და ჩააყენეს მოსარჩელის ფილიალის სარკინიგზო ჩიხში, რომელიც მდებარეობს სს “ზ.” ტერიტორიაზე.

1997 წლის მაისში მოსარჩელესთან დაიდო ხელშეკრულება ვარგისი 10 ვაგონის, ხოლო ნოემბრის თვიდან - 14 ვაგონის იჯარით გადაცემის შესახებ. ტექნიკურად გაუმართავი დანარჩენი 11 ვაგონი დარჩა მოსარჩელის ფილიალის ჩიხში. საიჯარო ხელშეკრულების გასვლის შემდეგ მოსარჩელემ დროულად არ ჩაიბარა ვაგონები.

2000 წლის 21 მარტს ზესტაფონის რკინიგზის სადგურის ხელმძღვანელობის და “მ.” ზესტაფონის წარმომადგენლის ი. ლ-ხის თხოვნით, სადავო თვითმცლელი ვაგონი და ერთი საკლასო ვაგონი ქარხნის ტერიტორიაზე შეყვანილი იქნა და მიუერთდა დანარჩენ 14 ვაგონს, რათა ისინი სხვა ვაგონებთან ერთად დაინტერესბულ მხარეს გადაეყვანა ქუთაისში მათთვის გაურკვეველი მიზეზით ვაგონები არ იქნა გადაყვანილი ქუთაისში და ისევ დაბრუნდა იმავე ჩიხში.

2000 წლის 8 ივნისს სს “მ.” დამატებითი განცხადებით მიმართა სასამართლოს. მან დააზუსტა თავისი მოთხოვნა და დაზიანებული ვაგონების გამოუყენებლობით, ანუ მიუღებელი შემოსავლის სახით მოითხოვა 7722 ლარის, ხოლო 10 თვითმცლელისა და 1 საკლასო ვაგონის დაზიანებისათვის 24745 ლარის და 56 თეთრის, სულ 63355 ლარის გადახდა.

2000 წლის 10 ნოემბერს მოსარჩელემ კვლავ დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს და ამჯერად საერთო ჯამში მოპასუხეებისაგან მოითხოვა 134610 ლარის გადახდა.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ დაზიანებული ვაგონების თაობაზე მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის რაიმე ხელშეკრულება გაფორმებული არ ყოფილა, ხოლო მითითებული ვაგონ-თვითმცლელებით მოპასუხის მიერ უკანონოდ სარგებლობის და დაზიანების ფაქტი საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურებული არ არის, რის გამოც არ არსებობს მოპასუხის მხრიდან ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. მანვე მიუთითა, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება მოპასუხე “ს. რ.” ფილიალის “ზ. ს.” უკანონო მფლობელობაში მითითებული ვაგონების არსებობის და რაიმე ზიანის მიყენების ფაქტი.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ იგი ვერ გაიზიარებდა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ იჯარის ხელშეკრულების რეალობას, რომელიც 1997 წლის 1 დეკემბერს გააფორმა სს “ბ.”, რადგან თუ კი იგი დაკარგული ვაგონების ძებნას აწარმოებდა 1996 წლიდან 2000 წლამდე, შეუძლებელი იყო დაკარგულ ვაგონებზე 1997 წლის დეკემბერში ისე გაეფორმებინა იჯარის ხელშეკრულება, რომ არ სცოდნოდა ვაგონების ადგილსამყოფელი და მოიჯარისთვის მისი იჯარით გადაცემის შესაძლებლობა.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილებით გაუქმდა მოცემულ საქმეზე რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ 104365 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: სადავო 11 ვაგონი 1999 წლის სექტემბერში ნამდვილად იმყოფებოდა “ზ.” ჩიხში, საიდანაც სს “მ.” ფილიალის ხელმძღვანელის კ. ლ-ხის და სს “ზ. ფ.” ქარხნის რკინიგზის ტრანსპორტის საამქროს უფროსის ვ. პ-ძის სიტყვიერი მოთხოვნის თანახმად, შპს “ს. რ.” ფილიალ “ზ. ს.” უფროსმა რ. ფ-ძემ ისე, რომ არ არსებობდა ამ ვაგონების გადაცემაზე რაიმე იურიდიულად გაფორმებული ხელშეკრულება, ასევე, ოფიციალური ნებართვა მათ გადაადგილებაზე, მოქმედი სახელმძღვანელო ინსტრუქციების დარღვევით აღნიშნული ვაგონები მიიყვანა სს “ზ. ფ. ქ.” მისასვლელ ლიანდაგზე, რა დროსაც შედგენილ სანატურო ფურცელში ვაგონების უვარგისობის შესახებ არაფერი აღუნიშნავს. რამდენიმე დღის შემდეგ ყოველგვარი ოფიციალური საბუთის შედგენის გარეშე, მოქმედი ნორმების დარღვევით, სადავო 11 ვაგონი ქარხნის წარმომადგენლების მიერ, ისე, რომ არ დაფიქსირებულა ვაგონების მდგომარეობა, შეყვანილ იქნა მის ტერიტორიაზე. 2000 წლის 7 თებერვალს, მოსარჩელის წარმომადგენლების მიერ შედგენილ იქნა აქტი ვაგონების განკომპლექტებულ მდგომარეობაში არსებობის შესახებ და ვაგონები არ გაიყვანა, მაგრამ მოპასუხემ განკომპლექტებული ვაგონები გადაიყვანა სს “ზ.” ჩიხში. ვაგონებზე მიყენებულმა ზიანმა შეადგინა 96000 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ზიანის მიყენებაში ბრალი მიუძღვოდა სს “ფ. ქ.” და “ზ. რ. ს.”, ვინაიდან რკინიგზის სადგურმა მოქმედი წესების დარღვევით მოახდინა სადავო ვაგონების გადაადგილება ფეროშენადნობთა ქარხნის ტერიტორიაზე, არ შეუდგენია სათანადო დოკუმენტაცია ვაგონების მდგომარეობის შესახებ, ხოლო სს “ზ. ფ. ქ.” წარმომადგენელმა იმავე მოქმედი ინსტრუქციების დარღვევით მოახდინა აღნიშნული ვაგონების შეყვანა ქარხნის ტერიტორიაზე, ისე რომ არ დააფიქსირეს ვაგონების ტექნიკური მდგომარეობა. აპელანტის მიერ კი 2000 წლის თებერვალში შედგენილი აქტით დადგენილი იყო, რომ ქარხნის ტერიტორიაზე მყოფი ზემოთ მითითებული ვაგონები იმყოფებოდა განკომპლექტებულ მდგომარეობაში. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ქარხნის ტერიტორიაზე ვაგონების განკომპლექტების ფაქტი დადასტურებული იყო სს “მ.” ყოფილი თანამშრომლის, ამჟამად კი სს “ზ. ფ. ქ.” დაცვის კონტროლიორის, ე. წ-ავას განმარტებითაც, რომელმაც განმარტა, რომ მითითებული ვაგონები განკომპლექტდა 1999 წლის სექტემბერში, ღამის საათებში.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა არცერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა სადავო ვაგონების ქარხნის ტერიტორიაზე შეყვანამდე უვარგისობის ფაქტს, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარეთა წარმომადგენლების მხოლოდ სიტყვიერ განმარტებას სააპელაციო პალატა ვერ გაიზიარებდა, ვინაიდან წარმოადგენდნენ დაინტერესებულ პირებს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო “ზ. რ. ს.” და “ზ. ფ. ქ.” მიერ უკანონო მოქმედებასა და ვაგონების დაზიანებას შორის მიზეზობრივი კავშირი, ამიტომ სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად ზიანი ექვემდებარება ანაზღაურებას.

სააპელაციო სასამართლომ რკინიგზის წესდების 174-ე და 162-ე მუხლების საფუძველზე არ გაიზიარა მოპასუხეთა მოსაზრება ექვსთვიანი ხანდაზმულობის ვადის გასვლისა და ვაგონების ქარხნის ტერიტორიაზე შეყვანამდე დაზიანების შესახებ, რადგან ვაგონები ქარხნის ტერიტორიაზე იმყოფებოდა 1999 წლის სექტემბრიდან 2000 წლის თებერვლამდე და ამ ხნის განმავლობაში ქარხანას არავისთვის არ მიუმართავს დაზიანებული ვაგონების შემოსვლისა და დგომის თაობაზე. აღნიშნულის გამო სააპელაციო სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ ვაგონების დაზიანება მოხდა ქარხნის ეზოში.

2001 წლის 3 აგვისტოს შპს “ს. რ.” ფილიალმა “ს. ზ.”, ხოლო 2001 წლის 9 აგვისტოს სს “ზ. ფ. ქ.” საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მიმართეს საკასაციო საჩივრებით.

კასატორებმა მოითხოვეს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლით:

სს “ზ. ფ. ქ.” მიაჩნია, რომ სააპელაციო საამართლომ არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები.

კერძოდ, სს “ზ. ფ. ქ.” მიერ იჯარის თანხის ნაწილის გადაუხდელობის გამო სს “მ. “ სარჩელით მიმართა ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს. მითითებული დავა დასრულდა მხარეთა მორიგებით. სს “მ.” 14 ვაგონ-თვითმცლელი, რომელიც იმყოფებოდა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის ჩიხში, უნდა გამოეყვანა საკუთარი ძალებით.

სს “მ.” გენერალურმა დირექტორმა ჯ. შ-იამ სს “მ.” ზესტაფონის ფილიალის დირექტორს ი. ლ-ხსა და ქუთაისის ფილიალის დირეტქორ თ. ი-ძეს დაავალა დანარჩენი 11 ვაგონ-თვითმცლელის სს “ზ.” სარკინიგზო ჩიხიდან ამოყვანა, დანარჩენ 14 ვაგონთან გაერთიანება და მათი ერთად გადაყვანა ქუთაისში დავალების შესრულების მიზნით. ლ-ხმა საქმის კურსში ჩააყენა სს “ზ. ფ. ქ.” სატრანსპორტო საამქროს უფროსი ვ. პ-ძე, რის შემდეგ ი. ლ-ხი ვ. პ-ძესთან ერთად მივიდა ზესტაფონის რკინიგზის სადგურის უფროს რ. ფ-ძესთან და სთხოვა ჩიხში მყოფი 11 ვაგონის შეყვანა სს “ზ. ფ. ქ.” სარკინიგზო ჩიხში დანარჩენ 14 ვაგონთან მისაერთებლად, რის შემდეგ 25 ვაგონიან სექციას სს “მ.” ქუთაისის ფილიალი თავისი ძალებით გადაიყვანდა ქუთაისში.

რ. ფ-ძემ შეასრულა თხოვნა. ისინი მიუერთა დანარჩენ 14 ვაგონს, მაგრამ ამის შემდეგ სს “მ.” ფილიალის დირექტორმა თ. ი-ძემ გაუმართავობის მიზეზით 11 ვაგონის წაყვანაზე უარი განაცხადა და წაიყვანა მხოლოდ 14 ვაგონი.

სს “ზ. ფ. ქ.” იძულებული გახდა სადავო ვაგონები დაებრუნებინა “ზ.” ჩიხში.

კასატორს მიაჩნია, რომ სს “მ.” მესვეურების მხრიდან ადგილი აქვს უსაფუძვლო გამდიდრების მცდელობას. 11 ვაგონის სს “ზ. ფ. ქ.” ჩიხში შეყვანა ემსახურებოდა მხოლოდ და მხოლოდ ერთ მიზანს: სს “ზ. ფ. ქ.” ჩიხში დაფიქსირებულიყო დაზიანებული ვაგონების დგომის ფაქტი.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტის დროს გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. სასამართლომ ასევე არასწორი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგადაც საქმეზე გამოტანილ იქნა უკანონო გადაწყვეტილება.

სასამართლომ გამოიყენა საბჭოთა კავშირის დროინდელი, 1983 წლის რკინიგზის წესდება, მაშინ, როცა 1997 წლის 11 ნოემბრის ცვლილებებით “სარკინიგზო ტრანსპორტის შესახებ” 1994 წლის 12 მაისის საქართველოს კანონით ხსენებული რკინიგზის წესდება გაუქმებული იყო, ხოლო ამავე კანონის მე-3 მუხლი ჩამოყალიბებული იყო ახალი რედაქციით, რაც სასამართლოს არ გამოუყენებია.

კასატორის მოსაზრებით გაუგებარია, თუ რომელი სახელმძღვანელო ინსტრუქციების დარღვევაზე მიუთითებს სააპელაციო სასამართლო. ასევე გაუგებარია რომელი ნორმატიული აქტის საფუძველზე და რატომ უნდა შედგენილიყო მოპასუხეთა მიერ აქტი ვაგონების ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ, მაშინ, როცა ვაგონების გადაადგილება მოხდა “მრეწვრკინიგზის” წარმომადგენლის თხოვნით.

სააპელაციო სასამართლო ვერ უთითებს, თუ კონკრეტულად რომელი ნორმატიული აქტის რომელი ნორმის დარღვევით განხორციელდა ვაგონების გადაადგილება და ამასთან, რომელი ნორმატიული აქტის საფუძველზე ევალებოდა სს “ზ. ფ. ქ.” ან რკინიგზას გაეფორმებინა ვაგონების ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ დოკუმენტი.

კასატორს მიაჩნია, რომ ექსპერტის დასკვნის ნაცვლად შედგენილ იქნა აქტი დაზიანების ღირებულების განსაზღვრის შესახებ, რის გამოც იგი სასამართლოს მტკიცებულებად არ უნდა მიეღო.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლო არასწორად დაეყრდნო მოსარჩელის ყოფილი თანამშრომლის ე. წ-ავას განმარტებას იმის შესახებ, რომ იგი მუშაობდა რა სს “ზ. ფ. ქ.” დაცვის კონტროლიორად, სს “მ.” ვაგონები ქარხნის ტერიტორიაზე შემოყვანისას იყო დაკომპლექტებული, ხოლო 1999 წლის სექტემბერში, ღამის საათებში, უცხო პირების მიერ მოხდა მათი განკომპლექტება. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ სათანადო შეფასება არ მისცა იმ გარემოებას, რომ ე. წ-ავა 1998 წლის 3 თებერვლიდან განთავისუფლებული იყო და აღარ მუშაობდა სს “ზ. ფ. ქ.” და აქედან გამომდინარე, 1999 წლის სექტემბერში იგი ვერ გახდებოდა მის მიერ მითითებული ფაქტის თვითმხილველი.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ არ გაიზიარა იმ მოწმეთა ჩვენებები, რომლებიც ადასტურებენ სადავო ვაგონების ქარხნის ტერიტორიაზე შეყვანამდე განკომპლექტების ფაქტს. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით მიუთითა, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა არცერთი დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა ვაგონების ქარხნის ტერიტორიაზე შეყვანამდე უვარგისობის ფაქტს და მტკიცების ტვირთი გადაიტანა მოპასუხეზე, მაშინ, როცა ზემოთ მითითებული მუხლის საფუძველზე მოსარჩელე იყო ვალდებული, წარმოედგინა დოკუმენტური მტკიცებულებები ქარხნის ტერიტორიაზე შეყვანამდე სადავო ვაგონების ვარგისიანობის შესახებ.

კასატორი თვლის, რომ თუ სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევდა, რომ დელიქტის გამო მოპასუხეებს წარმოეშვათ ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების შესახებ, მაშინ სამოქალაქო კოდექსის მხოლოდ 317-ე მუხლით კი არ უნდა ეხელმძღვანელა, არამედ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის სპეციალური მუხლიც. სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის მეორე პუნქტის შესაბამისად არ დააკმაყოფილა მათი შუამდგომლობა “ს. ზ.” უფროსისადმი ¹172, ¹09 და ¹130 წერილის გაგზავნის ნამდვილობის დადასტურების თაობაზე. სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ დიდი დროის გასვლის გამო წერილების გაგზავნის დამადასტურებელი საბუთი თითქოსდა საფოსტო განყოფილებაში განადგურებული იქნებოდა, არასწორი იყო.

კასატორს უკანონოდ მიაჩნია სასამართლოს მიერ მოპასუხეებისათვის სს “მ.” მიუღებელი შემოსავლის დაკისრება. მოსარჩელესთან მოპასუხეებს არავითარი ვალდებულებითი ურთიერთობა არ აკავშირებდათ და ზიანის დადგომაში არავითარი ბრალი არ მიუძღოდათ.

შპს “ს. რ.” ფილიალის “ს. ზ.” საკასაციო საჩივარში მიუთითა, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით მოპასუხეებს ვალდებულებითი ურთიერთობა არ წარმოშობიათ და აქედან გამომდინარე, ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება არ არსებობდა.

კასატორის მოსაზრებით, რკინიგზის სადგურს არანაირი ინტერესი არ გააჩნდა ვაგონების გადაადგილებისა. რკინიგზის სადგურმა ვაგონები გადააადგილა მხოლოდ მოსარჩელის თხოვნით, ამიტომ მოსარჩელის თხოვნის შესრულება, ვაგონების გადაადგილებასთან დაკავშირებით, ვერ ჩაითვლება ვაგონების ხელყოფად და რაიმე ვალდებულებით ურთიერთობას ვერ წარმოშობს ვაგონების განკომპლექტების გამო ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით.

მისი მოსაზრებით, ვინაიდან ქარხნის ჩიხში ვაგონების გადაადგილებაზე ზეპირად შეთანხმდნენ მოსარჩელის წარმომადგენელი და მოპასუხე, ამასთან, მისივე თხოვნით განხორციელდა ვაგონების ჩიხში შეყვანა, მხარეები მოცემულ შემთხვევაში შეთანხმებული იყვნენ არსებით პირობებზე, რაც ფაქტობრივად სრულყოფილად განხორციელდა. აქედან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ ვაგონების დაზიანება თუნდაც ქარხნის ჩიხში შეყვანის შემდეგ განხორციელებულიყო, ვერ წარმოქმნიდა პასუხისმგებლობის საფუძველს განკომპლექტების გამო ზიანის ანაზღაურების შესახებ. მისი მოსაზრებით, სასამართლოს ამ შემთხვევაში არ უნდა გამოეყენებინა რკინიგზის წესდების 162-ე მუხლი, რადგან აღნიშნული გადაადგილება არ მომხდარა არც ქარხნის და არც სადგურის მოთხოვნით, არამედ მოხდა სს “მ.” ინტერესებისათვის, მისივე თხოვნის საფუძველზე.

კასატორის მოსაზრებით, ზიანი დამდგარია მოსარჩელის ბრალით და სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლის საფუძველზე მისი სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრების ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები საფუძვლიანია და ისინი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დელიქტის არსებობა და აქედან გამომდინარე, მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაში მოპასუხეთა ვალდებულების არსებობა დადასტურებულად ჩათვალა მის მიერ დადგენილად მიჩნეული მხოლოდ შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებით: 1999 წლის სექტემბერში “ზ.” ჩიხში მყოფი სადავო ვაგონის გადაადგილება სს “ზ. ფ. ქ.” მოხდა “ს. რ.” ზესტაფონის სადგურის უფროსის მიერ შპს “მრეწვრკინიგზის” ფილიალის ხელმძღვანელისა და სს “ზ. ფ. ქ.” რკინიგზის ტრანსპორტის საამქროს უფროსის შეთანხმების საფუძველზე, რა დროსაც, მოსარჩელის ყოფილი თანამშრომლის, იმ პერიოდში სს “ზ. ფ. ქ.” დაცვის კონტროლიორის, ე. წ-ავას განმარტებით, ვაგონები განუკომპლექტებელი იყო, რომელთა დაზიანება მოხდა ქარხნის ტერიტორიაზე 1999 წლის სექტემბრის თვეში, ღამის საათებში, დაუდგენელი პირების მიერ.

სააპელაციო სასამართლო თუმცა მიუთითებს, რომ ვაგონების გადაადგილება მოხდა სათანადო დოკუმენტების გაფორმების გარეშე, მაგრამ არ უარყოფს, რომ ქარხნის ტერიტორიაზე ვაგონების გადაადგილების შესახებ არსებობდა მოსარჩელის თხოვნა და თანხმობა.

კასატორმა საკასაციო საჩივარში მიუთითა, რომ ე. წ-ავა წარმოადგენდა რა მოსარჩელის ყოფილ თანამშრომელს, ე.ი. დაინტერესებულ პირს, მის განმარტებას, ვაგონების დაზიანებასთან დაკავშირებით, არ უნდა მისცემოდა მტკიცებულებითი ხასიათი, მითუმეტეს იმიტომ, რომ ე. წ-ავას არ შეეძლო სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების პერიოდში, 1999 წლის სექტემბერში, ყოფილიყო ვაგონების განკომპლეტების მოწმე, ვინაიდან იგი 1998 წლის 3 თებერვლიდან განთავისუფლებული იყო სს “ზ. ფ. ქ.”. კასატორმა ამის დასადასტურებლად წარმოადგინა 1998 წლის 3 თებერვლის ¹65კ ბრძანება და ამავე წლის 22 იანვრის პროფკავშირის კომიტეტის სხდომის ოქმის ამონაწერი, სხვა თანამშრომლებთან ერთად ატესტაციის გაუვლელობის გამო, ე. წ-ავას სამუშაოდან განთავისუფლების შესახებ. კასატორმა მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოწმე ე. წ-ავას განმარტებას არ მისცა სათანადო შეფასება, არ შეამოწმა მისი განმარტება საქმეზე შეკრებილ სხვა მტკიცებულებებთან მიმართებაში (საქმის იგვლივ დაკითხული მრავალი მოწმე მიუთითებდა, რომ ქარხნის ტერიტორიაზე სადავო ვაგონების შეყვანის დროს ისინი უკვე განკომპლექტებული იყო) და მტკიცებულებად მიიღო შეუმოწმებელი განმარტება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოსარჩელე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე ვალდებულია დაამტკიცოს ის გარემოება, რომ ქარხნის ტერიტორიაზე ვაგონების შეყვანის შემდეგ მოხდა მათი განკომპლექტება, ასევე, იგი ვალდებულია, ამტკიცოს, რომ ქარხნის ტერიტორიაზე შეყვანამდე სადავო ვაგონები განკომპლექტებული არ იყო. ამ გარემოებას მოსარჩელე ვერ ამტკიცებს ვერც წერილობითი დოკუმენტით და ვერც მოწმეთა ჩვენებებით, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს მიერ აღნიშნულის დამადასტურებლად მიჩნეული მოწმის ე. წ-ავას განმარტება იმის შესახებ, რომ ვაგონების განკომპლექტება მოხდა ქარხნის ტერიტორიაზე ღამის საათებში დაუდგენელი პირების მიერ, თუმცა თვითონ არ შესწრებია განკომპლექების ფაქტს, არ უნდა მიეჩნია სარწმუნოდ იმ მოწმეთა განმარტების ფონზე, რომლებიც მიუთითებდნენ, რომ ვაგონების განკომპლექტება ქარხნის ტერიტორიაზე არ მომხდარა და ვაგონები ქარხნის ტერიტორიაზე შეყვანისას უკვე განკომპლექტებული იყო.

შეკრებილი მტკიცებულებების გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო, მოწმე ე. წ-ავას განმარტებას, ვაგონების განკომპლექტების დროის და ადგილის შესახებ, სარწმუნოდ ვერ მიიჩნევს, ვინაიდან მითითებული მტკიცებულება არ ემყარება სასამართლო სხდომაზე მის ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, ანუ სააპელაციო სასამართლოს მოწმე ე. წ-ავას განმარტების შეფასება არ მოუხდენია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად.

სწორია კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ვაგონების გადაადგილებისას (თუნდაც იგი სათანადო დოკუმენტების გაფორმების გარეშე მომხდარიყო, მაგრამ მოსარჩელის ნებით), თუ კი ზიანის მიყენებაში მოპასუხეს ბრალი არ მიუძღოდა, ანუ თუ მის ტერიტორიაზე არ მოხდებოდა ვაგონების განკომპლექტება, დელიქტის საფუძველზე ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება არ შეიძლება წარმოშობოდა, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოიშობა მხოლოდ მაშინ და იმ პირის მიერ, თუ კი პირი სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი, ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოპასუხეთა მხრიდან სს “მ.” ზიანის მიყენება არ მომხდარა არც მართლსაწინააღმდეგო, არც განზრახი და არც გაუფრთხილებელი მოქმედებით, ამიტომ არ არსებობს არავითარი საფუძველი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების შესახებ.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეზე საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი, მაგრამ სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს მისცა არასწორი შეფასება.

პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

სს “მ.” სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.