3კ/990-01 16 იანვარი, 2002 წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ვ. ხრუსტალი (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი,მ. წიქვაძე

სარჩელის საგანი: ვალის დაბრუნება.

აღწერილობითი ნაწილი:

შ. შ-შვილმა სარჩელი აღძრა გ. და დ. ფ-შვილების წინააღმდეგ და მოითხოვა ვალის – 500 ლარის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით:

1997 წლის იანვარში მოპასუხეებმა შ. შ-შვილისაგან შეიძინეს ბინა 9000 აშშ ამერიკულ დოლარად. ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას ხელზე მიიღო 8000 აშშ დოლარი, ხოლო დანარჩენ თანხაზე, 1000 აშშ დოლარზე, გ. ფ-შვილთან 1997 წლის 18 იანვარს დადო სესხის ხელშეკრულება. ბინა გაიფორმა დ. ფ-შვილმა. სესხის ხელშეკრულების ნახევარი 635 ლარი (500 აშშ დოლარი) გ. ფ-შვილმა დააბრუნა, ხოლო დარჩენილ თანხას მოპასუხეები არ იხდიან.

მოპასუხე გ. ფ-შვილმა სარჩელი ცნო და განმარტა, რომ შ. შ-შვილისათვის ვალი – 500 აშშ დოლარი გადასახდელი აქვს, მაგრამ ვერ იხდის. დ. ფ-შვილმა სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ შ.შ.-ს 500 აშშ დოლარი მან გადაუხადა და არა მისმა ყოფილმა მეუღლემ – გ. ფ-შვილმა.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილებით შ. შ-შვილის სასარგებლოდ 500 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა გ. ფ-შვილს.

აღნიშნული გადაწყვეტილება შ. შ-შვილმა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით იმ საფუძვლით, რომ სადავო თანხის გადახდა უნდა დაკისრებოდა დ. ფ-შვილსაც, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 1169-1170-ე მუხლებით ერთ-ერთი მეუღლის ვალი უნდა დაიფაროს მეუღლეთა საერთო ქონებიდან.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 22 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ საქმეზე დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:

მხარეთა შორის მოხდა ბინის ყიდვა-გაყიდვა. გ. ფ-შვილმა შ. შ-შვილს გადაუხადა 8000 აშშ დოლარი, დარჩენილ 1000 აშშ დოლარზე, ანუ 1270 ლარზე, 1997 წელს გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, რომლის გადახდის ვადა 1997 წლის სექტემბერში მთავრდებოდა. აღნიშნული თანხიდან გ. ფ-შვილმა გადაიხადა 635 ლარი, ხოლო დანარჩენი თანხა არ არის გადახდილი. გ. ფ-შვილმა დაადასტურა, რომ შ. შ-შვილისათვის 500 აშშ დოლარი გადასახდელი აქვს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამით მან აღიარა თავისი ვალდებულება და განჩინების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლი, ასევე, 373-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლი, რადგან მიიჩნია, რომ დ. და გ. ფ-შვილებს თანაზიარი ქონება არ გააჩნიათ, რადგან 1998 წლის 21 ივლისს ისინი განქორწინდნენ.

კასატორი მოითხოვს აღნიშნული განჩინების გაუქმებას, რადგან სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 1169-1170-ე მუხლები და არ გამოიყენა, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება მიიჩნია უკანონოდ. კასატორმა ასევე მოითხოვა მორალური ზიანის 2000 ლარის ანაზღაურება.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით, გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი, თუ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ დაადგინა, რომ გ. ფ-შვილმა, როცა იგი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა დ. ფ-შვილთან, შეიძინა ბინა შ. შ-შვილისაგან. ბინის შეძენასთან დაკავშირებით 1000 აშშ დოლარი გადასახდელი დარჩა, რის თაობაზეც მხარეთა შორის 1997 წლის 18 იანვარს დაიდო სესხის ხელშეკრულება. დადგენილია, რომ ვალის ნაწილი 500 აშშ დოლარი, არ არის გადახდილი.

ასევე დადგენილია, რომ მეუღლეები 1998 წელს განქორწინდნენ, ე.ი. მას შემდეგ რაც ერთ-ერთი მეუღლის მიერ ვალი იქნა აღიარებული. საკასაციო პალატა თვლის, რომ ასეთ შემთხვევაში, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და სარჩელი დ. ფ-შვილის მიმართაც უნდა დაეკმაყოფილებინა, რადგან აღნიშნული ნორმის პირველი ნაწილით, ერთ-ერთი მეუღლის ვალის დასაფარავად გადახდევინება შეიძლება მოხდეს მისი ქონებიდან, ან და თანასაკუთრებაში მისი წილიდან, რომელსაც იგი მიიღებდა ქონების გაყოფის შემთხვევაში. ამავე ნორმის მეორე ნაწილით კი, აღნიშნული ვალების გამო მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდევინება შეიძლება მაშინაც, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ რაც ვალდებულებით იყო მიღებული, გამოყენებულია მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ გადასახდელი თანხა ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის იქნა გამოყენებული. ამდენად, აღნიშნული ნორმის მოთხოვნიდან გამომდინარე, როგორც გ., ისე დ. ფ-შვილი ვალდებულია გადაიხადოს სადავო თანხა.

პალატა თვლის, რომ ასეთ შემთხვევაში სოლიდარული პასუხისმგებლობა დგება, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლი არეგულირებს ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლებს, რომლითაც ვალდებულება წარმოიშობა ხელშეკრულების, დელიქტის, უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. განსახილველ დავაში კი ვალდებულების წარმოშობის კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევასთან გვაქვს საქმე, რადგან ამავე კოდექსის 463-ე მუხლით, სოლიდარულია ვალდებულება, თუ რამოდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე პალატა თვლის, რომ მოცემულ საქმეზე უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ საქმის გარემოებები საოლქო სასამართლოს პალატის მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. პალატა თვლის, რომ მოცემულ საქმეზე მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა საჭირო არ არის და საქმის გარემოებანი საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი. ამასთან, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის თაობაზე საკასაციო პრეტენზია არ არსებობს.

პალატა თვლის, რომ შ. შ-შვილის სარჩელი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს. რაც შეეხება კასატორის მოთხოვნას მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ, იგი უსაფუძვლოა შემდეგი გარემოების გამო: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-3 ნაწილით საკასაციო საჩივრის საგანი განისაზღვრება იმისდა მიხედვით, თუ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების რა ზომით შეცვლაზე შეაქვს საჩივარი მხარეს, ე.ი. საკასაციო საჩივარი უნდა შეეხებოდეს მხოლოდ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებას და არა ისეთ საკითხებს, რაზედაც სასამართლოს არ უმსჯელია. ამასთან, ამავე კოდექსის 406-ე მუხლით დავის საგნის გადიდება საკასაციო სასამართლოზე დაუშვებელია. დადგენილია, რომ სააპელაციო სასამართლოში მორალური ზიანი განხილვის საგანი არ ყოფილა, რის გამოც საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა ამ ნაწილში უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

შ. შ-შვილის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 22 ივნისის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

გ. და დ. ფ-შვილებს სოლიდარულად დაეკისროთ 500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა შ. შ-შვილის სასარგებლოდ.

გ. და დ. ფ-შვილებს დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟი ¹000141107 (კოდი59) ანგარიშზე 14 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, ხოლო სახელმწიფო ბიუჯეტის ანგარიშზე 6 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.