¹3კ-1027-01 29 მაისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ქ. გაბელაია,

თ. კობახიძე

დავის საგანი: მემკვიდრედ ცნობა, სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება, წილის გამოყოფა, მესაკუთრედ ცნობა (ძირითადი სარჩელი), საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმება (შეგებებული სარჩელი).

აღწერილობითი ნაწილი:

ქ. თბილისში, ....... მდებარე სახლთმფლობელობა 1940 წლიდან ირიცხებოდა ვ. კ-ის სახელზე საკუთრებისა და კანონიერების დამადასტურებელი საბუთის გარეშე. ვ. კ-ი გარდაიცვალა 1958 წელს, ხოლო მისი მეუღლე – დ. კ-ი 1966 წელს. მათ ჰყავდათ სამი შვილი: შ., გ. და ა. კ-ები, შ. კ-ი გარდაიცვალა 1969 წელს.

1999წ. ივლისში. კ-მა სარჩელით მიმართა სასამართლოს და აღნიშნა, რომ ქ. თბილისში, ..... მდებარე საცხოვრებელი სახლი წარმოადგენდა უკანონო ნაგებობას. მოსარჩელის განმარტებით, ნაგებობა დაკანონდა 1999წ. მაისში მამის, აწ გარდაცვლილი ვ. კ-ის სახელზე. იგი წარმოადგენს მემკვიდრეს და მესაკუთრეს მშობლების დანაშთ ქონებაზე, რის გამოც მოითხოვა მემკვიდრედ ცნობა, სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება, თბილისში, ..... მდებარე სახლიდან იდეალური წილის და მის შესაბამისად რეალური წილის გამოყოფა.

მოპასუხე ა. კ-ის ძმამ – გ. კ-მა და მისმა მეუღლემ – ფ. ო-ემ შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს, რომელშიც აღნიშნეს, რომ ის სახლი, რაზეც მოსარჩელე აცხადებს პრეტენზიას, ფაქტობრივად აღარ არსებობს. მათ მოახდინეს სახლზე მიშენებები. აქედან გამომდინარე, უკანონოა საცხოვრებელი სახლის აწ გარდაცვლილ ვ. კ-ის სახელზე აღრიცხვა და მოითხოვეს საჯარო რეესტრში 1999წ. 5 ივლისის თარიღით რეგისტრირებული ჩანაწერის გაუქმება.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 18 იანვრის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა არც სარჩელი და არც შეგებებული სარჩელი. რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა შემდეგი საფუძვლით: დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეების მამა ვ. კ-ი, რომლის სახელზეც ირიცხებოდა სახლი, როგორც უკანონო ნაგებობა, გარდაიცვალა 1958 წელს, ხოლო ვ-ს მეუღლე დ. – მხარეთა დედა 1966 წელს. ამ დროს გაიხსნა მემკვიდრეობა და ამ პერიოდში მოსარჩელე ა. კ-ი სადავო სახლში არ ცხოვრობდა. მას 43 წლის მანძილზე არ მიუმართავს სათანადო ორგანოებისათვის მემკვიდრეობის მიღების სურვილით. მართალია, ა. კ-მა 2000წ. 5 ივლისს მოახდინა საჯარო რეესტრში სადავო სახლის და მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია აწ გარდაცვლილ ვ. კ-ის სახელზე, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ სამკვიდრო გაიხსნა 2000 წელს.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა ა. კ-მა. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 20 ივნისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ა. კ-ის სააპელაციო საჩივარი, უცვლელად დარჩა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სამკვიდრო მოცემულ შემთხვევაში გაიხსნა 1958 წელს, მოსარჩელის მამის გარდაცვალების და 1966 წელს – დედის გარდაცვალების შემდეგ. ა. კ-ის სამკვიდროს მისაღებად არ მიუმართავს სანოტარო ორგანოსათვის და არც ფაქტობრივად დაუფლებია სამკვიდრო ქონებას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ა. კ-მა შეიტანა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნება შემდეგი საფუძვლით: სადავო სახლი იყო უკანონო ნაგებობა, არც სანოტარო კანტორა და არც სასამართლო არ იღებდა განცხადებას უკანონო ნაგებობაზე, ამიტომ მემკვიდრეობის მიღების 6-თვიანი ვადა გაუშვა არა თავისი მიზეზით, არამედ – მდგომარეობის გამო.

საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს პალატისათვის ცნობილი გახდა, რომ 2002წ. 12 იანვარს გარდაიცვალა მოპასუხე გ. კ-ი, რის გამოც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 29 მარტის განჩინებით ა. კ-ის საკასაციო საჩივრის განხილვა შეჩერდა აწ გარდაცვლილ გ. კ-ის უფლებამონაცვლის დადგენამდე.

გარდაცვლილი გ. კ-ის მეუღლემ – ფ. ო-ემ და შვილებმა – ნ. კ-ემ და ნ. უ-ემ წრმოადგინეს მემკვიდრეობის მოწმობა, რის საფუძველზეც უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 21 მარტის განჩინებით საქმის წარმოება განახლდა და ისინი საქმეში ჩაებნენ უფლებამონაცვლეებად.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო: საქმის მასალებით დადგენილია, რომ კასატორი ა. კ-ი სასარჩელო განცხადებით მოითხოვს მამის – ვ. კ-ის დანაშთი ქონების, კერძოდ, თბილისში, ..... მდებარე საცხოვრებელი სახლის მემკვიდრეობით მიღებას. დადგენილია, რომ ვ. კ-ი გარდაიცვალა 1958 წელს, მისი მეუღლე – დ. კ-ი კი 1966 წელს.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება, რომ ვ. და დ. კ-ების გარდაცვალების შემდეგ ა. კ-ს კანონით დადგენილ 6-თვიან ვადაში არ მიუღია მემკვიდრეობა არც ნოტარიუსში განცხადების შეტანით და არც ქონების ფაქტობრივი დაუფლებით. ამ გარემოებას ადასტურებს თვითონ კასატორი ა. კ-იც. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია კასატორის მოთხოვნა ხანდაზმულად, რადგან 1923წ. კოდექსის 432-ე მუხლის თანახმად, მემკვიდრეები ვალდებული იყვნენ ექვსი თვის განმავლობაში მიეღოთ ქონება. პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემული დავის გადაწყვეტის დროს არასწორად გამოიყენა 1997წ. 25 ნოემბრის სამოქალაქო კოდექსი, რადგან სამკვიდრო გაიხსნა მამკვიდრებლის, ანუ ვ. კ-ის გარდაცვალების დროს, 1958 წელს. იმ დროს კი მოქმედებდა 1923წ. სამოქალაქო სამართლის კოდექსი.

ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა გამოყენებული ახალი სკ, მოცემულ შემთხვევაში არ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, რადგან მემკვიდრეობის მიღების ვადები როგორც 1923წ. სამოქალაქო კოდექსის, ისე ახალი სკ-ს ნორმებით ერთნაირად არის მოწესრიგებული.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ რადგან სადავო სახლი მემკვიდრეობის გახსნის დროისთვის, ანუ 1958 წელს იყო უკანონო მშენებლობა და მხოლოდ 1999 წელს დაკანონდა მისი განცხადებით გარდაცვლილ ვ. კ-ის სახელზე, იგი მოკლებული იყო შესაძლებლობას, მიეღო სახლი მემკვიდრეობით. მართალია, უნებართვო ე.წ. უკანონო ნაგებობები სამემკვიდრეო მასაში არ შედის და კასატორი ვერ მიიღებდა იურიდიულად, მაგრამ სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ კასატორს, მემკვიდრეობის მიღების კანონით დადგენილ ექვსთვიან ვადაში საერთოდ არაფერი მიუღია მამის დანაშთი ქონებიდან – არც მოძრავი და არც უძრავი ნივთები და არც ფაქტობრივად დაუფლებია მათ. კასატორს ფაქტობრივად რომ ჰქონოდა მიღებული მემკვიდრეობის ნაწილი, მაშინ შეიძლებოდა სასამართლოს იგი განეხილა იმ ქონების მემკვიდრედაც, რომელიც სამკვიდროს მიღების დროისათვის სამკვიდრო მასაში არ შედიოდა და ამ მასაში შევიდა მოგვიანებით, მოცემულ შემთხვევაში – 41 წლის შემდეგ.

პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოში დავის გადაწყვეტის დროს კანონი არ დარღვეულა, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება უცვლელი უნდა დარჩეს.

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ა. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 20 ივნისის განჩინება.

განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.