საქმე N330100120003978184

საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის

შემოწმების შესახებ

საქმე №1002აპ-24 13 დეკემბერი, 2024 წელი

გ–ე დ., №1002აპ-24 თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის

საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო სანდოძე (თავმჯდომარე),

მერაბ გაბინაშვილი, შალვა თადუმაძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 ივლისის განაჩენზე მსჯავრდებულ დ. გ–ს ინტერესების დამცველი ადვოკატის დ. ს–სა და თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული პროკურატურის პროკურორ გურამ კრავეიშვილის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

1. წარდგენილი ბრალდების არსი:

1.1. დ. გ–ე (პირადი ნომერი: ...........) ცნობილ იქნა ბრალდებულად საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის (შემდგომში – საქართველოს სსკ-ის) 151-ე მუხლის პირველი ნაწილით (სიცოცხლის მოსპობის მუქარა, როდესაც იმას, ვისაც ემუქრებიან, გაუჩნდა მუქარის განხორციელების საფუძვლიანი შიში) გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის, რაც გამოიხატა შემდეგით:

1.2. 2020 წლის 23 აგვისტოს, დაახლოებით 15:20 საათზე, თ–ში, გ–ს ქუჩაზე ყოფნისას, ურთიერთშელაპარაკების ნიადაგზე, დ. გ–ე „...... – TD“ მოდელის, 9 მმ ნომინალური კალიბრის აირის პისტოლეტის დემონსტრირებით, სიცოცხლის მოსპობით დაემუქრა კ. გ–ს, რაც მან აღიქვა რეალურად და გაუჩნდა მუქარის განხორციელების საფუძვლიანი შიში.

2. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება:

2.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 18 იანვრის განაჩენით, დ. გ–ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 151-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა – 2200 ლარი, რაც საქართველოს სსკ-ის 62-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, დაკავებაში ყოფნის ვადის (2020 წლის 24 აგვისტოდან 2020 წლის 25 აგვისტოს ჩათვლით) გათვალისწინებით, შეუმსუბუქდა და საბოლოოდ, დ. გ–ს სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა 2000 ლარი.

2.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 18 იანვრის განაჩენი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში გაასაჩივრა ბრალდების მხარემ, რომელმაც სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა დ. გ–ს მიმართ უფრო მკაცრი სასჯელის განსაზღვრა.

2.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 18 იანვრის განაჩენი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში ასევე გაასაჩივრა მსჯავრდებულ დ. გ–ს ინტერესების დამცველმა, ადვოკატმა დ. ს–მ, რომელმაც მოითხოვა გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმება და დ. გ–ს მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანა.

3. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება:

3.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 ივლისის განაჩენით, ბრალდების და დაცვის მხარის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 18 იანვრის განაჩენი დარჩა უცვლელი.

3.2. 2024 წლის 19 აგვისტოს, საქართველოს უზენაეს სასამართლოს საკასაციო საჩივრით მომართა მსჯავრდებულ დ. გ–ს ინტერესების დამცველმა, ადვოკატმა დ. ს–მ, რომელმაც მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 ივლისის გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმება და მის ნაცვლად, გამამართლებელი განაჩენის დადგენა.

3.3. 2024 წლის 19 აგვისტოს, საქართველოს უზენაეს სასამართლოს საკასაციო საჩივრით, ასევე მომართა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული პროკურატურის პროკურორმა გურამ კრავეიშვილმა, რომელმაც მოითხოვა დ. გ–ს მიმართ უფრო მკაცრი სასჯელის განსაზღვრა.

3.4. ბრალდების მხარის საკასაციო საჩივარზე დაცვის მხარემ წარმოადგინა შესაგებელი, რომლითაც მოითხოვა დაუშვებლად იქნეს ცნობილი თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული პროკურატურის პროკურორ გურამ კრავეიშვილის საკასაციო საჩივარი.

4. კასატორთა არგუმენტები:

4.1. კასატორის პოზიციით, გასაჩივრებული განაჩენი უკანონოა. იგი არ ემყარება საქმეზე გამოკვლეულ მტკიცებულებათა ერთობლიობის ანალიზს. სასამართლოს არ უნდა გაეზიარებინა კ. გ–ს, ლ. გ–სა და ლ. კ–ს ჩვენებები. დ. გ–ე იმყოფებოდა აუცილებელი მოგერიების ფარგლებში. აღნიშნული დადასტურებულია დაცვის მხარის მოწმის – დ. გ–ის ჩვენებით. ამასთან, ლ. კ–ს შემთხვევის ადგილზე მივიდა მოგვიანებით, მას შემდეგ, რაც დ. გ–ე უკვე გადმოსული იყო მანქანიდან და ის და კ. გ. ერთმანეთს აყენებდნენ სიტყვიერ შეურაცხყოფას. ანუ კონფლიქტის საწყის ეტაპს ლ. კ–ს არ შესწრებია. შესაბამისად, მას არ შეუძლია დაადასტუროს ჩაარტყა თუ არა წიხლი კ. გ–მა დ. გ–ს მანქანას, მოარტყა თუ არა ხელი მანქანის გვერდითა ხედვის სარკეს, ცდილობდა თუ არა იგი და მამამისი მანქანის კარების გამოღებას და ლ. გ–ს ხელში ეჭირა თუ არა დანა, ვინაიდან ამ ფაქტობრივ გარემოებებს ადგილი ჰქონდა დ. გ–ს მანქანაში ყოფნის პერიოდში და მისი მანქანიდან გადმოსვლა მოხდა სწორედ დასახელებულ ქმედებათა შემდეგ. ი. ხ–ს ჩვენებითაც დადასტურებულია, რომ იგი კონფლიქტს შეესწრო დ. გ–ს მანქანიდან გადმოსვლის შემდეგ და არა მანამდე. ამდენად, პალატის არგუმენტაცია, რომ დ. გ–სა და დ. გ–ს გარდა სხვა თვითმხილველები არ ადასტურებენ ლ. გ–ს ხელში დანის არსებობის ფაქტს - არარელევანტურია და არ გამომდინარეობს ფაქტობრივ გარემოებათა სწორი ანალიზიდან. ლ. კ–ს, რომელიც თავად სასამართლოს განმარტებით 3-4 მეტრში იდგა, რატომღაც ვერ ხედავს დ. გ–სის ხელში პისტოლეტს, მაშინ როცა დანარჩენი, ადგილზე მყოფი ოთხი პირი (გ–ები, ხ–ი, გ–ი), აფიქსირებს აღნიშნულ ფაქტს. ამას გარდა, პალატა, საკითხზე მსჯელობისას განმარტავს, რომ „პირიქით, მოწმეთა ჩვენებებით, მათ შორის, დაცვის მხარის მოწმის - დ. გ–ს ჩვენების მიხედვით, როდესაც მაღაზიასთან მყოფ ქალს გამოექცა მის მიერ განრიდებული ახალგაზრდა მამაკაცი, სწორედ ამ ასაკოვანმა მამაკაცმა შეაჩერა ის. თავად მსჯავრდებულიც ვერ უარყოფს, რომ ლ. გ–ს ბოლოს ცდილობდა მათ გაშველებას. პალატისთვის გაუგებარია, რა მიზნით უნდა მოეხდინა მითითებულ პირს დანის დემონსტრირება, როდესაც მიზნად არ ჰქონია მისი გამოყენება და პირიქით, ცდილობდა სიტუაციის დამშვიდებას.“ განსახილველ შემთხვევაშიც, ირკვევა, რომ პალატა არასათანადო ყურადღებას აქცევს მოვლენათა განვითარების თანმიმდევრობას, კონფლიქტის დაწყებას, განვითარებას, კულმინაციასა თუ მის დასასრულს. კერძოდ, მას შემდეგ, რაც ლ. და კ. გ–ები თავს დაესხნენ დ. გ–ს, ხოლო მან იარაღის დემონტრირებით წინააღმდეგობა გაუწია მხოლოდ ამის შემდეგ შეეცადა ლ. გ–ს მათ დამშვიდებას. აღსანიშნავია, ასევე უდავოდ ცნობილი მოწმის ი. ხ–ს ჩვენება, რომლის თანახმადაც, დადასტურებულია, რომ მარცხენა ხელში ეჭირა დაშვებულ მდგომარეობაში „უფრო ლულით“, როგორც ამას მოწმე აღნიშნავს და პისტოლეტის დამიზნებასაც კი ადგილი არ ჰქონია. სასამართლო იზიარებს მამა-შვილისა და მათი 28 წლიანი ნაცნობობის მქონე მოწმის ჩვენებას პისტოლეტის ვითომდა დამიზნებასთან დაკავშირებით - რაც იწვევს ეჭვს და ვერ გაბათილდება სხვა მტკიცებულებით. ეჭვი კი კონსტიტუციური პრინციპის თანახმად უნდა გადაწყდეს ბრალდებულის/მსჯავრდებულის სასარგებლოდ. კასატორი ასევე არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას აუცილებელ მოგერიებესთან მიმართებით და მიუთითებს, რომ დ. გ–ს აუცილებელი მოგერიების ფარგლებში მოქმედების დასადასტურებლად სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს სწორედ კონფლიქტის საწყის ეპიზოდებს, თუ როგორ გააჩერა მანქანა კ. გ–მა და მიიჭრა დ. გ–სთან, ისე, რომ დ. მანქანიდან არც კი გადასულა. სწორედ კ. გ–ს ამგვარ აგრესიულ მოქმედებას და მანქანისთვის წიხლის დარტყმას, ასევე სარკისთვის დარტყმასა და მამა-შვილის მხრიდან მანქანის კარის გაღების მცდელობას მოჰყვა დ. გ–ს შიში - არ დაეზიანებინათ კ. და ლ. გ–ებს და, მოქმედებდა რა თავდაცვის რეჟიმში, პისტოლეტით გადმოვიდა მანქანიდან. ლ. კ–ს არ შესწრებია სწორედ დ. გ–სის საპასუხო რეაქციამდე ეპიზოდს. ის ადასტურებს მხოლოდ იმ ფაქტს, რომ დავითი გადმოვიდა მანქანიდან, ხელი მაღლა აიქნია და მიმართა კ. გ–ს: „შუბლს გაგიხვრიტავ, ბიჭო“. კასატორის პოზიციით, თავდაცვის მდგომარეობაში მყოფ პირს სრული უფლება ჰქონდა, თუნდაც ამ სიტყვებით მიემართა იმ ადამიანისათვის, ვისგანაც საფრთხე რეალური იყო და ჰქონდა უფლება დაეცვა თავისი ქონება მომდინარე საფრთხისგან. დაცვის მხარის პოზიციით, საქმეზე გამოკითხულმა გ. კ–მა და გ. გ–მა დაადასტურეს, თუ როგორ მივიდნენ ლ. კ–სთან, რა დროსაც, ამ უკანასკნელმა მათ აუხსნა, რომ ვერ იტყოდა კ. და ლ. გ–ების საწინააღმდეგოდ ვერაფერს, რადგან ისინი იყვნენ მეგობრები და ძალიან ახლო ურთიერთობაში უკვე 28 წელი და მათ ვერ აწყენინებდა. გ. გ–სა და გ. კ–ს ჩვენებები თანხვედრაშია მხარეთა მიერ უდავოდ ცნობილ მოწმეთა - ო. რ–სა და ი. პ–ს ჩვენებებთან. მოწმეებმა - ე. ს–მ და ი. პ–მ, ასევე, გაიხსენეს გ–ების ოჯახთან არსებული პირადი უთანხმოებები. დაცვის მხარე მიიჩნევს, რომ დასახელებულ მოწმეთა, მათ შორის, მოწმე ო. რ–ს უდავოდ ცნობილი ჩვენებებიდან გამომდინარე, არსებობს ლ. კ–სა და კ. და ლ. გ–ების ჩვენებათა დამაჯერებლობასა და უტყუარობაში ეჭვის შეტანის რეალური საფუძველი, რაც უნდა განიმარტოს მსჯავრდებულის სასარგებლოდ. სატრანსპორტო ტექნიკურ–ტრასოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნითა და ექსპერტ ბ. ჩ–ს ჩვენებით დასტურდება, რომ დ. გ–ს კუთვნილ ავტომანქანას აქვს დაზიანების კვალი, რაც განვითარებულია მარცხნიდან მარჯვნივ მოძრავი ბლაგვმკვრივგარსიანი საგნით (მაგალითად, როგორიცაა ფეხსაცმლის ქუსლი). აღსანიშნავია, რომ მანქანის დაზიანება დაფიქსირებულია თავად გამომძიებელ ა. ჩ–ს მიერ, აღწერილია დათვალიერების ოქმში და ექსპერტიზაზე სწორედ ეს დათვალიერების ოქმი და გამომძიებლის მიერ გადაღებული სურათები იქნა გადაგზავნილი, რაც არ ტოვებს სივრცეს ეჭვის შეტანისათვის, რომ დ. გ–ს მანქანას ნამდვილად აღენიშნებიოდა დაზიანების კვალი. საგულისხმოა ასევე, თ. კ–ს ჩვენება, რომელმაც, განმარტა, რომ გარემო პირობები შეფასდა როგორც სტრესული დ. გ–სთვის. დაცვის მხარე მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები არასაკმარისია ქმედების სამართლებრივი შეფასებისთვის, კონკრეტულად ჰქონდა თუ არა მსჯავრდებულის მხრიდან შერაცხული დანაშაულის ჩადენას ადგილი, რასაც გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ქმედების სწორი კვალიფიკაციისა და პირის დამნაშავედ ცნობისათვის. ბრალდების მხარის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი ერთმანეთთან შეთანხმებული, უტყუარი მტკიცებულებების საკმარისი ერთობლიობა, რაც საფუძვლად დაედებოდა გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანას. ვერც ბრალდების მხარემ და ვერც სასამართლომ ვერ შეძლო ეჭვების გაბათილება სასამართლო სხდომაზე გამოკვლეული მტკიცებულებებით, რის გამოც არსებული ეჭვი უნდა გადაწყდეს მსჯავრდებულის სასიკეთოდ.

4.2. ბრალდების მხარის პოზიციით სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმის მასალებს, თუმცა დ. გ–ს მიმართ გამოყენებულ იქნა შეუსაბამო სასჯელი. სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა დ. გ–ს მიერ განხორციელებული მართლსაწინააღმდეგო ქმედების საზოგადოებრივი საშიშროება, სასჯელის დასაბუთებისას უგულებელყო სასჯელის ინდივიდუალიზაციის პრინციპი და სასჯელის სახედ გამოიყენა ჯარიმა, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, ძალზედ ლმობიერია და არ შეესაბამება მსჯავრდებულის პიროვნებასა და მის მიერ ჩადენილი დანაშაულის სიმძიმეს. გასათვალისწინებელია, ასევე, დ. გ–ს ქცევა დანაშაულის ჩადენისას და ჩადენის შემდეგ, ასევე, მისი დამოკიდებულება დაზარალებულის მიმართ, რის გამოც მას უნდა განესაზღვროს უფრო მკაცრი სასჯელი. ბრალდების მხარე მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულად არ გაითვალისწინა ჩადენილი დანაშაულის ხასიათი და ამ დანაშაულის შედეგად წარმოქმნილი პოტენციური საფრთხე. შესაბამისად, მსჯავრდებულისთვის დანიშნული სასჯელი მსუბუქია და ვერ უზრუნველყოფს საქართველოს სსკ-ის 39-ე მუხლით გათვალისწინებულ სასჯელის მიზნებს.

5. საკასაციო სასამართლოს შეფასებები:

5.1. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საკასაციო საჩივრები და მიაჩნია, რომ ისინი ვერ აკმაყოფილებენ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს, კასატორები ვერ მიუთითებენ და ვერც ასაბუთებენ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის რომელიმე საფუძველს, რის გამოც, საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

5.2. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას დ. გ–ს საქართველოს სსკ-ის 151-ე მუხლის პირველი ნაწილით მსჯავრდების შესახებ.

5.3. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სააპელაციო სასამართლოს განაჩენი ეფუძნება კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, სრულყოფილად და ობიექტურად გამოკვლეულ, ერთმანეთთან შეთანხმებულ, აშკარა და დამაჯერებელ მტკიცებულებათა ერთობლიობას, რომელიც გონივრულ ეჭვს მიღმა ადასტურებს დ. გ–ს მიერ მსჯავრადშერაცხილი ქმედების ჩადენას.

5.4. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პოზიციას დ. გ–ს აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში ყოფნის გათვალისწინებით მისი უდანაშაულობის შესახებ და ეთანხმება გასაჩივრებული განაჩენის მოტივაციას.

5.5. დაცვის მხარის საკასაციო საჩივარი ძირითადად შეეხება იმ გარემოებას, რომ ყველა ის მოქმედება, რასაც ბრალდების მხარე დ. გ–ს ედავება დანაშაულის სახით, მსჯავრდებულის მიერ განხორციელებულია საკუთარი თავისა და კუთვნილი ავტომანქანის დაზიანებისგან დაცვის მიზნით, რამდენადაც დაზარალებული და მისი მამა არამართლზომიერად ხელყოფდნენ აღნიშნულ სამართლებრივ სიკეთეებს. შესაბამისად, დ. გ–ე იმყოფებოდა აუცილებელი მოგერიების მდგომარეობაში და მისი მხრიდან დანაშაულს ადგილი არ ჰქონია. ამასთან, საქმეში არსებული მტკიცებულებების არასაკმარისობასა და მოწმე ლ. კ–ს როგორც დაინტერესებული მოწმის წარმოჩენას.

5.6. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ დაზარალებულ კ. გ–სის, ასევე მოწმეების - ლ. გ–სა და ლ. კ–ს ჩვენებები თანმიმდევრულია და არ შეიცავს რაიმე არსებითი ხასიათის წინააღმდეგობებს. კ. გ–ი დეტალურად აღწერს დ. გ–ს მიერ მის მიმართ განხორციელებული მუქარის ფაქტს და განმარტავს, რომ ბრალდებული იარაღის დემონსტრირებით დაემუქრა სიცოცხლის მოსპობით, უთხრა „შუბლს გაგიხვრეტო“, რაც აღიქვა რეალურად და განიცადა მუქარის განხორციელების საფუძვლიანი შიში, ასევე შეაგინა დედის მისამართით და მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა. მოწმე ლ. გ–მა დაადასტურა, რომ დ. გ–ე ნამდვილად დაემუქრა მის შვილს - კ. გ–ს იარაღის გამოყენებით შუბლის გახვრეტით. მოწმემ ასევე აღნიშნა, რომ საკუთარი ყურით მოისმინა ბრალდებულის გინება და შეურაცხმყოფელი სიტყვები დაზარალებულის მისამართით. მოწმე ლ. კ–მ დაადასტურა, რომ გაიგონა როგორ დაემუქრა დ. გ–ე კ. გ–ს „შუბლს გაგიხვრიტავ ბიჭოო.“ ამდენად, დაზარალებულისა და მოწმეების ჩვენებები ცალსახად ადასტურებენ ბრალდებულის მხრიდან კ. გ–ს მიმართ განხორციელებულ სიცოცხლის მოსპობის მუქარის ფაქტს, რა დროსაც დაზარალებულს გაუჩნდა მუქარის განხორციელების საფუძვლიანი შიში, რასაც მოწმობს მისი მხრიდან საზოგადოებრივი მართვის ცენტრ „112-ში“ განხორციელებული ზარი.

5.7. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მართალია დაზარალებული და მსჯავრდებული მთელ რიგ დეტალებს განსხვავებულად განმარტავენ, თუმცა მოცემულ შემთხვევაში დ. გ–ს მიერ იარაღის ამოღების ფაქტსა და სიტყვებს „შუბლს გაგიხვრეტ“ არც თავად დაცვის მხარე უარყოფს და ამ ყველაფერს ხსნის იმით, რომ იგი იმყოფებოდა აუცილებელი მოგერიების ფარგლებში, კერძოდ, ლ. გ–ს ხელში ეჭირა პურის საჭრელი დანა, ხოლო კ. გ–ი მანქანის ღია კარიდან ესხმოდა თავს.

5.8. სასამართლო აღნიშნავს, რომ ლ. გ–ს მიერ ხელში დანის ჭერის ფაქტი დაადასტურეს მხოლოდ მსჯავრდებულმა და დაცვის მხარის მოწმე დ. გ–მა, რომელიც სააპელაციო სასამართლოში იქნა დაკითხული. ბრალდების მხარის არცერთი მოწმე არ უთითებს ლ. გ–ს მიერ დანის ქონის ფაქტს, მათ შორის არც ლ. კ–ს. ფაქტი, რომ ლ. გ–მა გააშველა ისინი ვერ უარყო თავად მსჯავრდებულმაც. ამდენად, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს მსჯავრდებულისა და მოწმე დ. გ–ს განცხადებებს თითქოსდა, ლ. გ–ს, დანით ხელში, ესხმოდა თავს დ. გ–ს და ამ უკანასკნელს მისი მხრიდან რაიმე საფრთხე ემუქრებოდა.

5.9. საკასაციო სასამართლო იზიარებს დაცვის მხარის პოზიციას, რომ აუცილებელი მოგერიება შესაძლებელია როგორც საკუთარი, ასევე სხვისი სამართლებრივი სიკეთის დასაცავად, თუმცა დამატებით განმარტავს, რომ აუცილებელი მოგერიების დროს აუცილებელია თავდასხმა იყოს ობიექტურად, რეალურად საშიში და მომგერიებელს სუბიექტურად უნდა ჰქონდეს თავდაცვის მიზანი. ხელყოფა გარდა იმისა, რომ უნდა იყოს რეალური, იგი უნდა იყოს ასევე მართლსაწინააღმდეგო, იმწუთიერი, რელევანტური ანუ სოციალურად მნიშვნელოვანი და სამართლებრივი სიკეთის დაცვის სურვილით განხორციელებული. ამასთან, იმისათვის, რომ სახეზე გვქონდეს მართლწინაარმდეგობის აღნიშნული გამომრიცხველი გარემოება, აუცილებელია დადგინდეს მომგერიებლის სუბიექტური მდგომარეობა, რომელიც მიმართული უნდა იყოს მხოლოდ სამართლებრივი სიკეთის დაცვის სურვილით და არა შურისძიებით. მოცემულ შემთხვევაში, დაცვის მხარის პოზიციის გათვალისწინების შემთხვევაშიც კი, აღნიშნული არ გამორიცხავს დ. გ–ს მიერ დანაშაულის ნიშნების განხორციელებას - კერძოდ, სიცოცხლის მოსპობის მუქარის ფაქტს. საგულისხმოა, რომ იარაღის დემონსტრირების დროს დ. გ–ს მხრიდან არ ჰქონია ადგილი მოთხოვნას კ. და ლ. გ–ებს თავი დაენებებინათ მისთვის, ან უკან დაეხიათ, ამის საპირისპიროდ იგი იარაღის დემონსტრირებით, შუბლის გახვრეტით დაემუქრა კ. გ–ს, რაც ბუნებრივია, რომ დაზარალებულმა აღიქვა რეალურად და გაუჩნდა მუქარის განხორციელების საფუძვლიანი შიში.

5.10. ამასთან, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პოზიციას იმის შესახებ, რომ ბრალდების მხარის მოწმეებს მის მიმართ აქვთ ინტერესი. საკასაციო პალატას არ გააჩნია საფუძველი, ეჭვი შეიტანოს დაზარალებულის, მოწმე ლ. გ–სა და მოწმე ლ. კ–ს ჩვენებებში, ასევე ბრალდების მხარის სხვა მტკიცებულებების სისწორეში, რადგან მსჯავრდებულის მიმართ არ ვლინდება რაიმე დაინტერესების არსებობა, მით უფრო, ლ. კ–ს მხრიდან, რომელმაც თავიდანვე განმარტა, რომ ორივე მხარე მისი მეზობელია და ნორმალურ ურთიერთობაში იმყოფება. სასამართლოში არ გამოკვლეულა რაიმე მტკიცებულება, რაც პალატას მათ ჩვენებებში ეჭვის შეტანის საფუძველს გაუჩენდა. დაცვის მხარის მიერ მითითებული გარემოებები არ არის გამყარებული შესაბამისი მტკიცებულებებით და ვერ გახდება ბრალდების მხარის მიერ წარმოდგენილი და გამოკვლეული მტკიცებულებების რელევანტურობასა და უტყუარობაში ეჭვის შეტანის საფუძველი. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, სრულყოფილად და ობიექტურად გამოკვლეული, ურთიერთშეჯერებული, აშკარა და დამაჯერებელი მტკიცებულებების ერთობლიობით, გონივრულ ეჭვს მიღმა, დასტურდება დ. გ–ს მიერ საქართველოს სსკ-ის 151-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენა.

5.11. საკასაციო სასამართლო, ასევე ვერ გაიზიარებს ბრალდების მხარის პოზიციას დანიშნული სასჯელის დამძიმებასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულია იმ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მოტივებზე, რისი მხედველობაში მიღებითაც არ გაიზიარა ბრალდების მხარის პოზიცია და უცვლელად დატოვა დ. გ–ს მიმართ განსაზღვრული სასჯელი, რასაც საკასაციო სასამართლოც იზიარებს.

5.12. საქართველოს სსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სასამართლო დამნაშავეს სამართლიან სასჯელს დაუნიშნავს ამ კოდექსის კერძო ნაწილის შესაბამისი მუხლით დადგენილ ფარგლებში და ამავე კოდექსის ზოგადი ნაწილის დებულებათა გათვალისწინებით. სასჯელის უფრო მკაცრი სახე შეიძლება დაინიშნოს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ნაკლებად მკაცრი სახის სასჯელი ვერ უზრუნველყოფს სასჯელის მიზნის განხორციელებას.

5.13. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 259-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოს განაჩენი უნდა იყოს კანონიერი, დასაბუთებული და სამართლიანი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სასამართლოს განაჩენი კანონიერია, თუ იგი გამოტანილია საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების, სხვა ნორმატიული აქტების, მათ შორის, ამ კოდექსისა და საქართველოს სხვა კანონების, მოთხოვნათა დაცვით, რომელთა ნორმებიც გამოყენებული იყო სისხლის სამართლის პროცესში.

5.14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულად შეაფასა სასჯელის დანიშვნისას გასათვალისწინებელი გარემოებები, ჩადენილი ქმედების ხასიათი და სიმძიმე, მისი ინდივიდუალური მახასიათებლები, სასჯელის მიზნების მიღწევის შესაძლებლობანი და საქართველოს სსკ-ის 39-ე, 53-ე, და 62-ე მუხლების მოთხოვნათა მხედველობაში მიღებით, კანონიერი და სამართლიანი სასჯელი – ჯარიმა განუსაზღვრა. მოცემულ შემთხვევაში, მისთვის განსაზღვრული სასჯელის სახე და ზომა საქართველოს სსკ-ის შესაბამისი მუხლის სანქციის ფარგლებშია და სასჯელის განსაზღვრის წესი სრულად შეესაბამება, როგორც საქართველოს სსკ-ის მოთხოვნებს, ისე – საქმის ინდივიდუალურ გარემოებებს (ჩადენილი დანაშაულის ხასიათსა და მსჯავრდებულის პიროვნებას). პროკურორის საკასაციო საჩივარი კი არ შეიცავს დასაბუთებას, თუ რა განსხვავებული წინაპირობები არსებობს დანიშნული სასჯელის დამძიმებისათვის, რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

5.15. ამასთან, საკასაციო სასამართლო კვლავაც აღნიშნავს, რომ სასჯელის მიზნის რეალიზაციას სასჯელის სიმკაცრე კი არა, მისი გარდაუვალობა განაპირობებს. მთავარია, არა დამნაშავის მკაცრად დასჯა, არამედ ის, რომ დანაშაულის შემთხვევა არ დარჩეს სათანადო რეაგირების გარეშე და ეს რეაგირება იყოს დამნაშავის პიროვნების, მის მიერ ჩადენილი ქმედების, მის მიმართ არსებული შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებების მაქსიმალური სიზუსტით შეფასების ადეკვატური. საქმეში არსებული ინფორმაცია მსჯავრდებულის წარსული ცხოვრების უარყოფითად შეფასების შესაძლებლობას არ იძლევა, მას დამამძიმებელი გარემოებები არ გააჩნია და შესაბამისად, კონკრეტული საქმიდან გამომდინარე, სანქციის ფარგლებში გამოყენებული არასაპატიმრო სასჯელი, როგორც კანონიერი, ისე – სამართლიანია. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს მიზანშეუწონლად მიაჩნია მსჯავრდებულისათვის დანიშნული სასჯელის დამძიმება.

5.16. სასამართლო ითვალისწინებს ზედა ინსტანციის სასამართლოების უფლებას, დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას საფუძვლების გამეორების გარეშე (Hirvisaari v. Finland, no. 49684/99, §30, ECtHR, 25/12/2001). ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის გაზიარება არ არღვევს დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლებას (Gorou v. Greece (No. 2) no. 12686/03, §37, §41, ECtHR, 20/03/2009). შესაბამისად, სასამართლოს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია გასაჩივრებულ განაჩენში მითითებული იმ არგუმენტაციის გამეორება, რასაც საკასაციო სასამართლოც ეთანხმება.

5.17. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ განმარტებულია, რომ როდესაც საკასაციო სასამართლო საჩივრის დასაშვებობის სამართლებრივი საფუძვლების არარსებობის გამო უარს ამბობს საჩივრის დასაშვებობაზე, მცირე დასაბუთებამაც შეიძლება დააკმაყოფილოს კონვენციის მე-6 მუხლის მოთხოვნები (Kadagishvili v. Georgia, no. 12391/06, §175, ECtHR, 14/05/2020).

5.18. ამასთან, მართალია, დ. გ–მ მსჯავრადშერაცხილი დანაშაული ჩაიდინა 2024 წლის 1 ივლისამდე, თუმცა ამნისტიის შესახებ 2024 წლის 17 სექტემბრის საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამ კანონით გათვალისწინებული სასჯელის შემცირება ვრცელდება ვადიანი თავისუფლების აღკვეთის სახით დანიშნულ რეალურ სასჯელზე, პირობით მსჯავრსა და გამოსაცდელ ვადაზე, აგრეთვე სხვა სასჯელზე (გარდა ჯარიმისა, ქონების ჩამორთმევისა, იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვისა და სამხედრო წოდების ჩამორთმევისა).

5.19. ამდენად, ვინაიდან არ არსებობს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის რომელიმე საფუძველი, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3, მე-3², მე-3³, მე-4 ნაწილების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლომ

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დაუშვებლად იქნეს ცნობილი მსჯავრდებულ დ. გ–ს ინტერესების დამცველი ადვოკატის დ. ს–სა და თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული პროკურატურის პროკურორ გურამ კრავეიშვილის საკასაციო საჩივრები;

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნინო სანდოძე

მოსამართლეები: მერაბ გაბინაშვილი

შალვა თადუმაძე