ას-1336-1354-2011 2 დეკემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ე. ხ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი. ც-ე

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მაისის განშინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე. ხ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. ც-ის მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და მისი სამართლებრივი შედეგების ბათილად ცნობის თაობაზე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილებით ე. ხ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ხ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მაისის განჩინებით ე. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფატქობრივი გარემოებები:

მოსარჩელე ე. ხ-ს, ოზურგეთის რაიონის სოფელ შ-ში საკუთრების უფლებით გააჩნდა საცხოვრებელი სახლი საერთო ფართით 207 კვ.მ. და 5600 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი.

2005 წლის 23 აგვისტოს, უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, ე. ხ-მა ჟ. ც-ს აღნიშნული უძრავი ქონება მიყიდა 3000 ლარად.

სანოტარო წესით დამოწმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რეგისტრაციაში გატარდა საჯარო რეესტრში და მესაკუთრედ აღირიცხა ჟ. ც-ი.

ჟ. ც-ი გარდაიცვალა 2009 წლის 30 აგვისტოს, რომლის პირველი რიგის მემკვიდრეს წარმოადგენდა მისი შვილი – ი. ც-ე.

სადავო ხელშეკრულებაზე რუსულ ენაზე ხელმოწერა ეკუთვნის ე. ხ-ს. იმის გამო, რომ საწინააღმდეგო მტკიცებულება ე. ხ-ს არ წარმოუდგენია, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2005 წლის 23 აგვისტოს, ე. ხ-სა და ჟ. ც-ს შორის გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებაში გამოვლინდა მხარეთა ნამდვილი ნება, კერძოდ, დადგენილად ჩათვალა, რომ ე. ხ-ს სურდა სადავო უძრავი ქონების გაყიდვა, ხოლო ჟ. ც-ს – მისი შეძენა, რაზედაც შედგა ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულება და იგი გატარდა საჯარო რეესტრში.

დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობა – გარიგებისათვის დაწესებული სამართლებრივი ნორმებით უნდა მოწესრიგებულიყო.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებები განსახილველ დავასთან მიმართებაში.

პალატმ აღნიშნა, რომ როგორც საქმის მასალებით დგინდებოდა, სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად თავდაპირველად მოსარჩელე მიუთითებდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლზე და განმარტავდა, რომ ხელშეკრულება, რომელიც გაფორმდა მასსა და ჟ. ც-ს შორის დადებული იყო მოტყუებით, ვინაიდან მას სინამდვილეში სურდა სხვა გარიგების დადება, კერძოდ კი, სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულებისა და იგი ჟ. ც-მა მოატყუა, მეორეს მხრივ კი, იგი აღნიშნავდა, რომ ხელშეკრულება მას არ დაუდია ჟ. ც-თან და დოკუმენტზე შესრულებული ხელმოწერა ყალბი იყო.

სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა ჟ. ც-ის მიერ მოსარჩელის მოტყუების ფაქტი.

პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ მიუთითა ისეთ გარემოებაზე (არ იცოდა რაზე აწერდა ხელს), რომელიც ვერ მიიჩნეოდა მოტყუებად, რადგან ბათილობას იწვევდა მოტყუება, რომელიც წარმოშობდა ხელშეკრულებას. მოსარჩელის მითითება, რომ არ იცოდა რაზე აწერდა ხელს, ანუ მითითება ამ ფაქტზე, სასამართლომ არ მიიჩნია გარიგების ბათილობის საფუძვლად, რადგან გარიგებაზე ხელმოწერა უკვე თავისთავად ადასტურებდა გარიგების შინაარსის ცოდნას. ამასთან დავას არ იწვევდა, რომ ე. ხ-ი ქმედუნარიანი იყო გარიგების დადებისას.

აპელანტის მიერ სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად მოგვიანებით მითითებულ სსკ-ის 54-ე მუხლთან დაკავშირებით (კანონსაწინააღმდეგო გარიგება), პალატამ განმარტა შემდეგი:

უპირველესად პალატამ მიუთითა, რომ გარიგების დამოწმებული ნოტარიუსის მიერ “სანოტარო მოქმედებათა შესახებ ინსტრუქციის” წესების დარღვევა თავისთავად არ იწვევდა დამოწმებული გარიგების ბათილობას.

ამასთან, პალატის მითითებით, დადგენილად რომც მიჩნეულიყო, რომ ნოტარიუსმა დაარღვია ინსტრუქცია სამოტარო მოქმედებების შესახებ, ეს გარემოება ვერ გახდებდა გარიგების ბათილობის საფუძველი. გარიგება ბათილი იქნებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამ ტიპის გარიგების დადებისათვის დადგენილი სავალდებულო ფორმა არ იქნებოდა დაცული, ან თუ ეს დარღვევა (ნოტარიუსის მხრიდან) მხარეთა მიერ გამოხატული ნების არსებით შეცვლას გამოიწვევდა.

პალატამ ჩათვალა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით (მათ შორის თავად ე. ხ-ის წერილით) უტყუარად დასტურდება, რომ მისი ნამდვილი ნება გამოხატული ნების შესატყვისი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 477-ე, 183-ე, 312-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მესაკუთრე ე. ხ-მა, ნამდვილი ნების გამოვლენის საფუძველზე, ჟ. ც-ს გადასცა საკუთრებად ქონება. იმის გამო, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება შეეხებოდა უძრავ ნივთს, ხელშეკრულება სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის შესაბამისად გაფორმდა წერილობითი ფორმით და შემძენი რეგისტრირებულ იქნა საჯარო რეესტრში, რაც ცხადყოფდა, რომ ნასყიდობა ნამდვილი იყო.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ე. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლო იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. ხ-ის წარმომადგენელმა მ. ჯ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი, მაშინ, როდესაც ნოტარიუსის მიერ ინსტრუქციის დარღვევა გარიგების ბათილობის საფუძვლად არ მიიჩნია, რაც გახდა მიზეზი საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანისა.

ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-9 მუხლი, ასევე მისი შესაბამისი, “ნოტარიატის შესახებ” კანონის მე-7 მუხლი, რომლის თანახმადაც, სამართალწარმოების ენა ქართულია და ენის არმცოდნეებს ენიშნებათ თარჯიმანი.

გარდა ამისა, კასატორის აზრით, სააპელაციო პალატამ უტყუარ მტკიცებულებად მიიჩნია ე. ხ-ის წერილი, როემლიც არ წარმოდგენილა კანონით დადგენილი წესით და, შესაბამისად, დაუშვებელი იყო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით ე. ხ-ის წარმომადგენელ მ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ხ-ის წარმომადგენელ მ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. ხ-ის წარმომადგენელ მ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (550.50ლარი) 70% _ 385.35 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. ხ-ის წარმომადგენელ მ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მ. ჯ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (550.50ლარი) 70% _ 385.35 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.