ას-1655-1643-2011 30 დეკემბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ ა. ნ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს «ც-ი»

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 20 იანვარს დუშეთის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართეს შპს «ც-მა” და ი. მ-მა მოპასუხე ა. ნ-ის მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს საზიარო ნივთის გასხვისება ან უპირატესი შესყიდვის გზით საზიარო უფლების გაუქმება იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელეებს მათ მიერ გაწეული ხარჯები აუნაზღაურდებოდათ ა. ნ-ის კუთვნილი წილიდან.

სარჩელის თანახმად, დუშეთის რაიონის სოფელ წ-ში შპს «ც-სა» და ა. ნ-ს თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნით 9240 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული 104.8 კვ.მ შენობა, რომელშიც ფუნქციონირებდა რესტორანი «ქ. დ-ი», მოგვიანებით _ «ე-ა». უძრავი ქონების 4/5-ის მესაკუთრეა შპს «ც-ი», ხოლო 1/5-ის _ ა. ნ-ი. მხარეთა შორის არსებული ზეპირი მოლაპარაკების თანახმად, ზემომითითებულ რესტორანში სამეწარმეო საქმიანობას ახორციელებდა შპს «ც-ი», ხოლო მოპასუხე იქ მუშაობდა დირექტორად და იღებდა შესაბამის ანაზღაურებას. მხარეები ასევე ზეპირი ფორმით შეთანხმდნენ, რომ რესტორან «ქ. დ-ის» რეკონსტრუქციის ხარჯებს დაფარავდნენ შპს «ც-ი» და ი. მ-ი, რასაც შემდგომ 18 თვის განმავლობაში ამოიღებდნენ, თუმცა, თუ ობიექტი ვერ ამუშავდებოდა, ნებისმიერი მხარის მოთხოვნით, იგი გაიყიდებოდა. გარკვეული მიზეზების გამო ობიექტი აღმოჩნდა ფინანსურად წამგებიანი. 2003 წლის 6 სექტემბერს შპს «ც-მა» მიმართა ა. ნ-ს რესტორნის გასხვისების მოთხოვნით, რათა ობიექტის გაყიდვის შედეგად მიღებული თანხიდან დაფარულიყო რესტორნის რეკონსტრუქციისათვის გაწეულ ხარჯებში მოპასუხის წილი. გარდა ამისა, მოსარჩელემ მოპასუხეს შესთავაზა, გამოესყიდა საზიარო ნივთის მოსარჩელის კუთვნილი 80% ან დაეთმო თავისი 20%, თუმცა აღნიშნულ შეთავაზებას არანაირი შედეგი არ მოჰყოლია. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად შპს «ც-მა» მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და 964-ე მუხლზე (ტომი 1, ს.ფ. 1-2).

მოგვიანებით იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი წარადგინა ა. ნ-მა მოპასუხეების _ შპს «ც-ისა» და ი. მ-ის მიმართ. შეგებებულმა მოსარჩელემ მოითხოვა 1999 წლის 17 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმება და საზიარო ნივთის ნატურით გაყოფა.

შეგებებული სარჩელის მიხედვით, ძირითადი სარჩელისა და მასზე თანდართული დოკუმენტების მიღების შემდეგ ა. ნ-ისათვის ცნობილი გახდა, რომ 1999 წლის 17 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ი. მ-მა კუთვნილი უძრავი ნივთის 4/5 წილი, ა. ნ-ის თანხმობის გარეშე, მიჰყიდა შპს «ც-ს», რითაც დაარღვია მოპასუხის, როგორც აღნიშნული ნივთის თანამესაკუთრის უპირატესი შესყიდვის უფლება. შეგებებული სარჩელის ავტორის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელი იყო მოსარჩელეთა მოთხოვნა მოპასუხის წილის პროპორციულად რესტორნის რეკონსტრუქციის ხარჯების ანაზღაურების შესახებ, რამდენადაც სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და 960-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელეებს უფლება ჰქონდათ, მოეთხოვათ მხოლოდ საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთის მოვლისა და შენახვის ხარჯები (ტომი 1, ს.ფ. 96-101).

დუშეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს «ც-ის» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: მოპასუხე ა. ნ-ს შპს «ც-ის» სასარგებლოდ დაეკისრა სადავო უძრავი ქონების მოპასუხის წილიდან 91050 აშშ დოლარისა და 45982.9 ლარის გადახდა; შპს «ც-ის» მოთხოვნა საზიარო ნივთის რეალიზაციის გზით მასზე საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ არ დაკმაყოფილდა; ი. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; ა. ნ-ის შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: დუშეთის რაიონის სოფელ წ-ში მდებარე რესტორან «ე-აზე» გაუქმდა შპს «ც-ისა» და ა. ნ-ის საზიარო უფლება; ა. ნ-ს ნატურით გამოეყო დუშეთის რაიონის სოფელ წ-ში რესტორან «ე-ის» კუთვნილი 1/5 იდეალური წილის შესაბამისი რეალური წილი _ 265.5კვ.მ, კერძოდ, ¹6 სახინკლე და ეზოს ნაკვეთიდან მისი 1/5 იდეალური წილის შესაბამისი 1807 კვ.მ რეალური წილი, 2004 წლის 2 ივლისის ¹771/15 საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად; ა. ნ-ის შეგებებული სარჩელი 1999 წლის 17 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ რესტორნის რეკონსტრუქციის ხარჯების მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაუდო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ დუშეთის რაიონის სოფელ წ-ში რესტორან «ე-ის» 1/5 წილს საკუთრების უფლებით ფლობდა ა. ნ-ი, 4/5 წილს _ ჯერ ი. მ-ი, ხოლო 1999 წლის 17 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „ც-ი“;

შპს „ც-მა» საკუთარი სურვილითა და ხარჯებით განახორციელა რესტორნის რეკონსტრუქცია. მოპასუხე ა. ნ-ს თანხა არ გაუღია, თუმცა რეკონსტრუქცია მოიწონა. მხარეთა შეთანხმებით, რესტორან „ე-ის“ რეკონსტრუქციის ხარჯები უნდა დაფარულიყო მისი ამოქმედებიდან 18 თვეში რესტორნიდან მიღებული შემოსავლით და მხარეთა შორის მოგება განაწილებულიყო წილების პროპორციულად, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი გაიყიდებოდა. იმ საფუძვლით, რომ რესტორანი წამგებიანი აღმოჩნდა, აღნიშნული შეთანხმება ვერ შესრულდა, რის გამოც შპს „ც-მა“ ა. ნ-ს შესთავაზა წამგებიანი ობიექტის გასხვისება, რათა მიღებული თანხებიდან დაფარულიყო ობიექტის რეკონსტრუქციაზე მის მიერ გაწეული ხარჯების ნაწილი. ამასთან, თუკი ა. ნ-ი არ მოისურვებდა ობიექტის მესამე პირზე გასხვისებას, მაშინ მას უნდა გამოესყიდა შპს „ც-ის“ კუთვნილი 80% ან შპს „ც-ისათვის“ მიეყიდა მის საკუთრებაში არსებული 20%, რასაც ა. ნ-ის მხრიდან რეაგირება არ მოჰყოლია.

რაიონულმა სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია შპს «ც-ის» მოთხოვნა გაწეული ხარჯების 1/5-ის ანაზღაურების ნაწილში. მოწმეთა ჩვენებებითა და შპს «ც-ის» მიერ წარდგენილი აუდიტის დასკვნის შესაბამისად, სასამართლომ დაადგინა, რომ რესტორნის რეკონსტრუქციისათვის საჭირო ხარჯები შპს «ც-მა» გასწია, ხოლო ჩატარებული სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების ღირებულება შეადგენდა 48525 აშშ დოლარსა და 229.914 ლარს, რაც მოპასუხეს არც სადავოდ გაუხდია და არც რაიმე დოკუმენტი თანხების ოდენობის გასაბათილებლად არ წარუდგენია.

რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა ა. ნ-ის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ვინაიდან მისი წილი თანასაკუთრებაში ნაკლები იყო შპს «ც-ის» წილთან შედარებით, იგი ვერ შეძლებდა წინააღმდეგობის გაწევას საერთო საკუთრების მართვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებაში. ამასთან დაკავშირებით რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ, თუ მხარეს მიაჩნდა, რომ დადგენილი მართვის წესით ილახებოდა მისი, როგორც მოწილის ინტერესი, უნდა გამოეყენებინა კანონით მინიჭებული უფლება, რომელიც არ გამოუყენებია.

რაიონული სასამართლოს მითითებით, საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, რესტორან „ქ. დ-ის“ (შემდგომში რესტორანი „ე-ა“) შესყიდვის დროს ა. ნ-ის 1/5 იდეალური წილის (104.7კვ.მ.) ღირებულება შეადგენდა 6000 ლარს, ხოლო რეკონსტრუქციების შემდგომ გაზრდილი 1/5 იდეალური წილის (20934კვ.მ) ღირებულება გაიზარდა 91050 აშშ დოლარითა და 45982.9 ლარით. სასამართლოს მოსაზრებით, ა. ნ-ს უნდა სცოდნოდა, რომ რეკონსტრუქციის შედეგად მისი ქონება იზრდებოდა და ევარაუდა, რომ შპს „ც-ს“, სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლის შესაბამისად, წარმოეშობოდა სამართლებრივი საფუძველი ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის თაობაზე.

რაიონულმა სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 966-ე მუხლის შესაბამისად საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა გაწეული ხარჯების დაფარვის შესახებ და იგი დააკმაყოფილა (ტომი 1, ს.ფ. 255-258).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ა. ნ-მა და შპს «ც-მა» (ტომი 1, ს.ფ. 262-267, 268-269).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებით საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება: შპს «ც-ის» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოსარჩელის მოთხოვნა ობიექტის გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯების ა. ნ-ისათვის დაკისრების ნაწილში ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ა. ნ-ს შპს «ც-ის» სასარგებლოდ დაეკისრა 8939.60 ლარის გადახდა, შპს «ც-ის» სარჩელი ნივთის გაყიდვის გზით საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ არ დაკმაყოფილდა; ა. ნ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საზიარო უფლება და ა. ნ-ს ნატურით გამოეყო დუშეთის რაიონის სოფელ წ-ში მდებარე რესტორან «ე-ის» კუთვნილი 1/5 იდეალური წილის შესაბამისი რეალური წილი საინჟინრო-ტექნიკური და სასაქონლო ექსპერტიზის 2008 წლის 28 იანვრის დასკვნის მიხედვით, მიწის ნაკვეთის სახით ფართით 1222.00 კვ.მ, აგრეთვე, ¹6 (სახინკლე) და ¹7 (დარბაზის) შენობები; შპს «ც-ს» ა. ნ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის სახით ჩარიცხული 2142.42 ლარის ანაზღაურება, მასვე დაევალა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2500 ლარის გადახდა (ტომი 2, ს.ფ. 61-70).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 17 მარტის განჩინებით შპს «ც-ისა» და ა. ნ-ის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილება ნივთის გაუმჯობესებაზე თანხის დაკისრებისა და სახელმწიფო ბაჟის განაწილების ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს (ტომი 2, ს.ფ. 228-238).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით ა. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა დუშეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება ა. ნ-ისათვის შპს «ც-ის» სასარგებლოდ 91050 აშშ დოლარისა და 45982,9 ლარის დაკისრებისა და ამ თანხის მისი კუთვნილი წილიდან დაფარვის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შპს «ც-ის» სარჩელი მის მიერ დუშეთის რაიონის სოფელ წ-ში რესტორან «ე-ის» გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯების ა. ნ-ზე დაკისრების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ა. ნ-ს შპს «ც-ის» სასარგებლოდ დაეკისრა 16455 ლარის გადახდა (ტომი 3, ს.ფ. 156-167).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 აპრილის განჩინებით შპს «ც-ის» საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს (ტომი 3, ს.ფ. 250-263).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ა. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა დუშეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება ა. ნ-ისათვის შპს «ც-ის» სასარგებლოდ 91050 აშშ დოლარისა და 45982.9 ლარის დაკისრების და ამ თანხის მისი კუთვნილი წილიდან დაფარვის ნაწილში, აგრეთვე სახელმწიფო ბაჟის სახით 5000 ლარის ა. ნ-ისათვის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილებში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შპს «ც-ის» სარჩელის მოთხოვნა ამ უკანასკნელის მიერ დუშეთის რაიონის სოფელ წ-ში რესტორან «ე-აზე» გაწეული გაუმჯობესების ხარჯების ა. ნ-ისათვის დაკისრების შესახებ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ა. ნ-ს შპს «ც-ის» სასარგებლოდ დაეკისრა 41547 ლარის გადახდა, მასვე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გაღებული თანხებიდან 3805 ლარისა და 19 თეთრის გადახდა, ხოლო Dშპს «ც-ს» _ ა. ნ-ის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი თანხებიდან 838 ლარისა და 12 თეთრის გადახდა. გარდა ამისა, შპს «ც-ს» დაეკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ა. ნ-ისათვის გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 2500 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ თავის 2011 წლის 20 აპრილის განჩინებაში განმარტა შემდეგი: მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მართალია მართებულად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლი, მაგრამ არ დაადგინა ამ ნორმის სწორად შეფარდებისათვის აუცილებელი ფაქტობრივი გარემოება. კერძოდ, რა სახით არსებობდა საზიარო უფლების გაუქმების შედეგად მოპასუხისათვის მიკუთვნებული მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები (¹6 სახინკლე და ¹7 დარბაზი) მოსარჩელის მიერ სარეკონსტრუქციო სამუშაოების დაწყებამდე და რა სახით იქნა იგი გადაცემული მოპასუხისათვის. გამდიდრდა თუ არა და რა ოდენობით მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობის გადაცემით მოპასუხე. სააპელაციო სასამართლომ ისე დააკისრა მოპასუხეს მოსარჩელის მიერ რესტორნის რეკონსტრუქციაზე გაწეული მთლიანი ხარჯის 1/5 ნაწილი, რომ არ გამოურკვევია, თუ რამდენად შეესაბამებოდა ეს თანხა იმ ოდენობას, რომლითაც გამდიდრდა მოპასუხე. ამ თვალსაზრისით, საყურადღებოა და სააპელაციო პალატის მიერ შეფასებას საჭიროებს კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ აუდიტორული დასკვნის მიხედვით, რომლითაც იხელმძღვანელა სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას, მხოლოდ ¹6 სახინკლეზე გაწეული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ღირებულება ბევრად მეტია გადაწყვეტილებით დაკისრებულ თანხაზე.

სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ზემომითითებული შენიშვნების გათვალისწინებით დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საქმეში წარმოდგენილი 1997 წლის 26 აგვისტოს ხელშეკრულებით ირკვევა, რომ რესტორანი «ქ. დ-ი» შეძენილ იქნა სამი პირის მიერ საერთო თანხით 30000 ლარით, ხოლო რესტორანი შედგებოდა შემდეგი ცალკეული ნივთებისაგან: ა. მთელი რესტორანი «ქ. დ-ი» ლიტ «ა» საერთო-სასარგებლო ფართი 362კვ.მ; ბ. სახინკლე ლიტ «ბ» სასარგებლო ფართი 114კვ.მ; გ. პურის საცხობო ლიტ «გ» სასარგებლო ფართი 47კვ.მ. საჯარო რეესტრის ამონაწერით ირკვევა, რომ მიწის საერთო ფართი შეადგენდა 9240კვ.მ;

სხვა რაიმე მტკიცებულება ყიდვის დროს მიწის ნაკვეთის, მასზე არსებული შენობა-ნაგებობის და მათი ფაქტობრივი მდგომარეობის შესახებ საქმეში არაა წარმოდგენილი;

საზიარო უფლების გაუქმება განხორციელდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებით, რომელიც თავის მხრივ დაეყრდნო სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2008 წლის 4 თებერვლის დასკვნას. ამ დასკვნით სადავო მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო უკვე 10 შენობა-ნაგებობა, რომლებიდანაც ა. ნ-ს გადაეცა მიწის ნაკვეთი 1222კვ.მ და შენობა-ნაგებობები ¹6 (სახინკლე), 266კვ.მ და ¹7 (დარბაზი) 37კვ.მ;

საქმეში წარმოდგენილი მასალებით არ დგინდება ¹6 და ¹7 შენობები 1997 წელს იყო თუ არა განლაგებული მხარეთა თანსაკუთრებაში არსებულ მიწაზე. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი მოსარჩელე, შპს «ც-ს» ეკისრებოდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე, ვინაიდან სწორედ მოსარჩელე ცდილობდა დაემტკიცებინა, რომ მოპასუხე ა. ნ-ი გამდიდრდა ამ უძრავი ნივთების გადაცემით. მიუხედავად ამისა, მოსარჩელეს არ წარუდგენია რაიმე პირდაპირი მტკიცებულება, რაც სააპელაციო სასამართლოს მისცემდა საშუალებას, სრულყოფილად დაედგინა ეს ფაქტობრივი გარემოება.

რაც შეეხებოდა გამდიდრებას მიწის ნაკვეთის გადაცემის შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ მხოლოდ მიწის გადაცემა არ მიიჩნია გამდიდრების საფუძვლად, ვინაიდან ა. ნ-ს მიწის 1/5 ისედაც ეკუთვნოდა ნასყიდობის შედეგად. გამდიდრება გამოიწვია არა გადაცემულმა მიწის ნაკვეთმა, არამედ ამ მიწის ნაკვეთზე გადაცემულმა შენობა-ნაგებობებმა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ შპს «ც-მა» ვერ დაადასტურა, არსებობდნენ თუ არა ¹6 და ¹7 შენობა-ნაგებობები ხელშეკრულების დადების დროს. სააპელაციო სასამართლოს საქმის მასალებში დარჩა ერთადერთი მტკიცებულება, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი იყო დადგენილიყო უზენაესი სასამართლოს მიერ სააპელაციო სასამართლოსათვის დავალებული ფაქტობრივი გარემოებები. კერძოდ, საქმეში არსებული აუდიტორული დასკვნის დანართით ირკვევა, რომ სახინკლის მოსაწყობად გაწეული სამუშაოების ჯამურმა ღირებულებამ შეადგინა 41547 ლარი, რომლითაც გამდიდრდა ა. ნ-ი, ვინაიდან მის მიერ მიღებული შენობის _ ¹6 სახინკლის კეთილმოწყობისათვის ზემოხსენებული თანხა დაიხარჯა. მართალია, «სახინკლის» სახელწოდების მქონე ნივთი არსებობდა ნასყიდობის გარიგების დადების დროსაც, მაგრამ აუდიტორული დასკვნის დანართით დგინდება, რომ მოგვიანებით ა. ნ-ისათვის გადაცემულ სახინკლეზე ზემოხსენებული ხარჯი იქნა გაწეული.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, იმ ფაქტს, გადაცემული სახინკლე იყო თუ არა თავდაპირველად არსებული სახინკლე, მოცემულ შემთხვევაში არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნდა, ვინაიდან ზემომითითებული თანხები მასზე მაინც იქნა დახარჯული და საბოლოოდ გაუმჯობესებული სახით გადაეცა ა. ნ-ს.

¹7 დარბაზთან მიმართებით, სააპელაციო სასამართლომ ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ ამ დარბაზის კეთილმოწყობის სამუშაოები და მათი ღირებულება აუდიტორული დასკვნის დანართში პირდაპირ არ იყო აღნიშნული. როგორც ზემოთ განიმარტა, გაწეული ხარჯის ოდენობისა და ამით ა. ნ-ის გამდიდრების ფაქტის დადასტურება შპს «ც-ის» ვალდებულება იყო, ისევე როგორც იმის მტკიცება, ეს დარბაზი საერთოდ არსებობდა თუ არა ნასყიდობის გარიგების დადებისას. რამდენადაც შპს «ც-მა» სარწმუნოდ ვერ დაასაბუთა ¹7 დარბაზის გადაცემით ა. ნ-ის როგორც ზოგადად გამდიდრების, ისე კონკრეტული ოდენობის თანხით გამდიდრების ფაქტი, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ეს გარემოება სარჩელის ამ ნაწილში დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი იყო (ტომი 3, ს.ფ. 300-312).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება შპს «ც-ის» სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ნ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შპს «ც-ის» სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მოთხოვნა დაფუძნებულია შემდეგ არგუმენტებზე:

სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა სრულიად არასაკმარისია იმის გასაცხადებლად, რომ ა. ნ-ი გამდიდრდა 41547 ლარით. გასათვალისწინებელია, რომ ეს თანხა არ არის გამოყვანილი საზიარო უფლების გაუქმების შედეგად მისთვის გადაცემულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობაზე გაწეული ხარჯების შესაბამისად. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სახინკლეში ჩატარებული სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 41547 ლარი და მხოლოდ იმის გამო, რომ გაყოფის შედეგად სახინკლე გადაეცა ა. ნ-ს, ეს უკანასკნელი გამდიდრდა ამავე თანხით. ამდენად, ხარჯის გაწევა ა. ნ-ის საკუთრებაში დარჩენილ ნაგებობაზე, საკმარისი აღმოჩნდა იმისათვის, რომ ა. ნ-ი მიჩნეულიყო ამ ოდენობით გამდიდრებულად, რომ არაფერი ვთქვათ აღნიშნული ხარჯის გაწევის შედეგად დიდი პერიოდის გასვლის გამო ცვეთის საკითხზე, ხარჯისა და გაუმჯობესების სხვაობაზე და ა.შ. კასატორის მოსაზრებით, ზემოაღნიშნულ მოტივებზე დაყრდნობით ასეთი დასკვნის გაკეთება უსაფუძვლოა;

კასატორი მიიჩნევს, რომ ა. ნ-ის გამდიდრების ფაქტის დადგენისას მხედველობაში უნდა ყოფილიყო მიღებული ბევრი სხვა გარემოება და საკითხი. პირველ რიგში აღსანიშნავია ის, რომ მოპასუხისათვის მიკუთვნებული სახინკლის შენობაზე ხარჯების გაწევა განხორციელებულია მაშინ, როდესაც მთლიანი ობიექტი იმყოფებოდა მხარეთა თანასაკუთრებაში. ეს ნიშნავს, რომ თუკი შპს «ც-მა» გაწია ხარჯი, ეს მოხდა თანასაკუთრებაში არსებული ობიექტის გარემონტების თუ მშენებლობის მიზნით და ასეთ ვითარებაში ა. ნ-ის დავალდებულება მთლიანი მოცულობით ამ გაწეული ხარჯების ანაზღაურებაზე, იქნებოდა არასწორი. ამდენად, თუკი შპს «ც-ის» მიერ გაწეულ იქნა ხარჯი, მან ეს ხარჯი გაწია იმჟამად საკუთარ ნივთზე, რომლის თანამესაკუთრესაც იგი წარმოადგენდა 80%-იანი წილით. ასეთი ლოგიკით, ა. ნ-ს უნდა დაკისრებოდა არა მთლიანად გაწეული ხარჯის შესაბამისი თანხა, არამედ მხოლოდ 1/5 ნაწილი;

მხედველობაშია მისაღები ის ფაქტი, რომ საზიარო უფლების გაუქმებისას მოხდა არა უბრალოდ ფართების მიხედვით გაყოფა ექსპერტიზის მიერ. მაგალითად, ექსპერტს რომ უბრალოდ დაეთვალა, თუ რამდენი კვადრატული მეტრი ფართი უნდა შეხვედროდა ა. ნ-ს მისი კუთვნილი 20%-ის შესაბამისად მხოლოდ ფართის რაოდენობის მიხედვით და არ გაეთვალისწინებინა ის, თუ რომელი ფართი უკეთეს მდგომარეობაშია, რომელი ფართი უფრო ღირებულია და ა.შ., სასამართლოს ამ მცდარ ლოგიკას კიდევ ერთი დამატებითი დასაყრდენი გაუჩნდებოდა, თუმცა ეს ლოგიკა სწორი მაინც არ გახდებოდა. ექსპერტმა ქონების განაწილებისას იხელმძღვანელა ღირებულებრივი კრიტერიუმითაც. სწორედ ამის გამოა, რომ 9240კვ.მ ფართში ნ-ს კუთვნილი 1848კვ.მ ფართის ნაცვლად მიეკუთვნა მხოლოდ 1222კვ.მ, რაც 20%-ზე ნაკლებია. აღნიშნული გულისხმობს იმას, რომ ა. ნ-ის კუთვნილ ფართზე სარემონტო სამუშაოების ჩატარება არ ნიშნავს მის გამდიდრებას. გამდიდრების დადგენისათვის აუცილებელი იყო, რომ დადგენილიყო, თუ რამდენი იქნებოდა მოპასუხის ქონების ღირებულება ღირებულება გაყოფის მომენტისათვის ამავე ქონებაზე გაწეული ხარჯების გათვალისწინებით და მის გარეშე. ასეთი მტკიცებულება მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია, რის გამოც ეს ფაქტი სრულიად დაუსაბუთებელია (ტომი 3, ს.ფ. 315-323).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით ა. ნ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2077.35 ლარი) 70% _ 1454.45 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ა. ნ-ს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2077.35 ლარი) 70% _ 1454.45 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.