ას-1672-1660-2011 12 დეკემბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნუნუ კვანტალიანი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. რ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ქონების უმკვიდროდ ცნობისა და უსასყიდლოდ გადაცემის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ქონების უმკვიდროდ აღიარება, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. რ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: ქ.ბათუმის მერიის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-12 პუნქტის, საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 2 ივნისის განკარგულება ¹673-ის საფუძველზე, ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში მდებარე ქონების უმკვიდროდ აღიარების, აღნიშნული ქონების (შენობა-ნაგებობის საცხოვრებელი ფართი _ 45.68 კვ.მ, დამხმარე 13.293 კვ.მ და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის 618.50 კვ. მეტრის) საკუთრების უფლებით გადაცემის მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:

მ. რ-ი დაბადებიდან ცხოვრობს მამის _ ს. ლ-ის მიერ აშენებულ სახლში ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში, რომლის მშენებლობაც დაიწყო 1932 წელს და დამთავრდა 1938 წელს. ს. ლ-ე გარდაიცვალა 1956 წელს, ხოლო მისი დანატოვარი ქონება, ბათუმის სახალხო სასამართლოს 1966 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით, მიიღო მ. რ-ის ძმა ა. ლ-ემ. ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში ცხოვრობდნენ მ. რ-ი და ა. ლ-ე თავიანთ მეუღლეებსა და შვილებთან ერთად. საცხოვრებელი ფართის სიმცირის გამო, ა. ლ-ემ გადაწყვიტა ეყიდა ბინა, რისთვისაც მან თ. მ-ეს გადაუხადა თანხა საცხოვრებელ ფართში მდებარე ქ.ბათუმში, ოქტომბრის ქ¹50-ში, რომელიც სარგებლობის უფლებით ეკუთვნოდა მას. ფაქტობრივად, ა. ლ-ესა და თ. მ-ეს შორის ადგილი ჰქონდა საცხოვრებელი ფართების გაცვლას, რისთვისაც, ბათუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის მიერ, 1996 წლის 28 აპრილს, გამოცემულ იქნა ¹272 გადაწყვეტილება, ხოლო 1966 წლის 10 მაისს საბინაო სამმართველოს მიერ გამოცემულ იქნა ორდერი საცხოვრებელი ბინის გაცვლასთან დაკავშირებით. 1966 წლის 16 ივნისს ასევე შედგა სახლთმფლობელობის ნაჩუქრობის ხელშეკრულება (რეესტრის ¹... სახ.სანოტარო კანტორის უფროსი კ-ი). ამჟამად, აღნიშნულ საცხოვრებელ სახლში ცხოვრობს მ. რ-ი ოჯახის წევრებთან ერთად, თ. მ-ეს ზემოაღნიშნულ სახლში არ უცხოვრია და მას ამ ფართის მიმართ რაიმე ინტერესი არ გააჩნდა მის მიმართ. მოსარჩელისათვის უცნობია თ. მ-ის ფაქტობრივი ადგილსამყოფელი, ასევე ინფორმაცია მისი ნათესავებისა და მემკვიდრეების შესახებ, გარდა იმისა, რომ თ.მ-ე საცხოვრებლად გადასვლას აპირებდა ქ.თბილისში.

სამოქალაქო რეესტრის მონაცემებით, სახლთმფლობელობაში რეგისტრირებული არიან: მ. რ-ი, ა. რ-ი (რეგისტრაცია გაუქმებულია გარდაცვალების გამო) და ს. ლ-ე და 1938 წლიდან მოყოლებული ისინი იხდიან კომუნალურ გადასახადებსაც.

მოპასუხე ქ. ბათუმის მერიამ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივის ცნობა-დახასიათების თანახმად, სადავო ქონების მესაკუთრე 1966 წლის 6 ივნისის ჩუქების ხელშეკრულებით თ. მ-ეა, შესაბამისად, ქ.ბათუმის მერია მოცემული დავის სუბიექტს არ წარმოადგენს.

მოპასუხე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ ასევე არ ცნო სარჩელი და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლოა და მოკლებულია სამართლებრივ დასაბუთებას, ვინაიდან, პირველ რიგში, მოსარჩელეს უნდა წარმოედგინა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის _ თ. მ-ის გარდაცვალების დამადასტურებელი მოწმობა, ხოლო შემდეგ, ინფორმაცია კანონისმიერი და ანდერძისმიერი მემკვიდრეების შესახებ, ასევე, ჰქონდა თუ არა ადგილი მემკვიდრეთაგან სამკვიდრო ქონების მიღებაზე უარის თქმას ან მემკვიდრეობის უფლების ჩამორთმევას. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება სადავო ქონების მ.რ-ის მიერ ფაქტობრივი ფლობა. «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ერთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონის თანახმად, მ. რ-ი ვერ იქნება აღნიშნული კანონით რეგულირებილი სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე მხარე.

მ.რ-ის სარჩელი ასევე არ ცნო მოპასუხე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურმა შემდეგი საფუძვლებით:

გამომდინარე იქიდან, რომ მოსარჩელეს გასაჩივრებული არ აქვს მარეგისტრირებელი ორგანოს აქტი თუ ქმედება და არ ითხოვს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურისათვის რაიმე ქმედების დავალდებულებას, ეს უკანასკნელი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას მოპასუხედ.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 6 მაისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე მ. რ-ის სარჩელი ქონების უმკვიდროდ აღიარებისა და უძრავი ქონების საკუთრების უფლებით გადაცემის შესახებ დაკმაყოფილდა, უმკვიდროდ იქნა აღიარებული უძრავი ქონება მდებარე ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში: 45.68 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის შენობა-ნაგებობა, 13.293 კვ.მ დამხმარე ფართი და 618.50 კვ.მ არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მოსარჩელე მ. რ-ს საკუთრების უფლებით გადაეცა ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა 45.68 კვ.მ საცხოვრებელი ფართით, 13.293 კვ.მ დამხმარე ფართითა და 618.50 კვ.მ არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 6 მაისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მ. რ-ს საკუთრებაში გადაეცა 618,50 კვ.მ არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. რ-ის სარჩელი 618,50კვ.მ მიწის ნაკვეთის (მდებარე ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში) მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა, დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი საბინაო წიგნის ასლით დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში 1934 წლიდან სახლის პატრონი ს. ლ-ე იყო, შემდგომ სახლი აღირიცხა თ. მ-ის სახელზე, საბინაო წიგნი დათარიღებულია 1973 წილს 3 ივლისით. ბათუმის სახალხო სასამართლოს 1966 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹50-ში (ამჟამად ბ-ის ქ¹62) მდებარე უძრავი ქონება ეკუთვნოდა ს. ლ-ეს, აღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილია ისიც, რომ ს. ლ-ემ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა დაიწყო 1932 წელს და დაამთავრა 1938 წელს. ს. ლ-ე გარდაიცვალა 1956 წელს. საქმეში წარმოდგენილი ბათუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1966 წლის 28 აპრილის ქ¹27 გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ თ. მ-ესა და ა. ლ-ეს (ს. ლ-ის შვილს) შორის მოხდა მათ სარგებლობაში არსებული კომუნალური ფართების გაცვლა, ა. ლ-ემ ბ-ის ქ¹50-ში მდებარე მასზე რიცხული კერძო ბინა გაცვალა ოქტომბრის გამზირზე მდებარე თ. მ-ის კომუნალურ ფართზე. ა. ლ-ემ ბ-ის ქ¹50-ში მდებარე ხის ერთსართულიანი სახლთმფლობელობა აჩუქა თ. მ-ეს.

სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სსრ-ის სამოქალაქო კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 92-93-ე მუხლებზე, რომლის თანახმადაც სახელმწიფო წარმოადგენდა მთელი სახელმწიფო ქონების ერთიან მესაკუთრეს, მიწა, მისი წიაღი, წყალი და ტყე წარმოადგენდა მხოლოდ და მხოლოდ სახელმწიფოს საკუთრებას და გაიცემოდა მხოლოდ სარგებლობისათვის. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში (მიწის ნაკვეთის 618.50 კვ.მ გარეშე) მდებარე უძრავი ქონება 37.82 კვ.მ საერთო სასარგებლო ფართით, მათ შორის 24.82 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი მთლიანად ირიცხება და წარმოადგენს თ. მ-ის საკუთრებას თანახმად ჩუქების ნოტარიული (¹..., 06.06.1966წ) ხელშეკრულებისა. მოსარჩელე მ. ლ-ე ს. ლ-ის შვილია, რომლის ქორწინების შემდგომ გვარს წარმოადგენს რ-ი, ის იმყოფებოდა რეგისტრირებულ ქორწინებაში ა. რ-თან (ქორწინების რეგისტრაციის თარიღია 1966 წლის 16 იანვარი). მოსარჩელის მეუღლე ა. რ-ი გარდაიცვალა 2004 წლის 11 ივნისს, მისი რეგიტრაციის ადგილს წარმოადგენდა ქ.ბათუმი, ბ-ის ქ¹62, რეგისტრაცია გაუქმდა 2006 წლის 4 ივლისს. კომუნალურ გადასახადებზე აბონენტად რეგისტრირებულია ა. რ-ი და მ. რ-ი. ქ.ბათუმში ბ-ის ქ¹62-ში მდებარე უძრავი ქონებით არ უსარგებლია არც გამჩუქებელ ა. ლ-ეს და არც საჩუქრის მიმღებ თ. მ-ეს, ამ ქონებით დაბადებიდან სარგებლობს მოსარჩელე მ. რ-ი ოჯახთან ერთად. სადავო მისამართზე მ.რ-ის ცხოვრების ფაქტი ასევე დადასტურებულია კომუნალური გადასახადების გადახდით. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. რ-ს საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით და წარმოადგენს «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს. საქმეში არსებული მასალებით პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოებაც, რომ თ. მ-ე გარდაიცვალა 2008 წლის 20 მარტს, სსიპ საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის მიერ გაცემული ინფორმაციის თანახმად, ერთიან ელექტრონულ სამემკვიდრეო რეესტრში არ არის რეგისტრირებული ინფორმაცია 2008 წლის 20 მარტს გარდაცვლილი თ. მ-ის დანაშთი ქონების თაობაზე. ინფორმაცია სასარჩელო მოთხოვნის თაობაზე გამოქვეყნებულ იქნა საჯაროდ სავარაუდო მემკვიდრეების ინფორმირების მიზნით, რასაც გამოხმაურება არ მოჰყოლია. დადასტურებულად იქნა მიჩნეული ის გარემოება, რომ თ. მ-ის არც კანონისმიერი და არც ანდერძისმიერი მემკვიდრეები არ არსებობენ და ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში მდებარე უძრავი ქონება წარმოადგენს უმკვიდრო ქონებას.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ განსახილველი ურთიერთობა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ’’ საქართველოს კანონით რეგულირებულ ურთიერთობას განეკუთვნება. პალატამ მიუთითა მითითებული კანონის 11 მუხლის «ა» ქვეპუნქტზე და, მოსარგებლის ცნების საწინააღმდეგო მტკიცებულებების არ არსებობის გამო დაეთანხმა მოსარჩელის პოზიციას, რომ თ.მ-ესა და მ.რ-ს შორის (რომლის ინტერესებსაც წარმოადგენდა მისი ძმა) შედგა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის დათმობის თაობის გარიგება, რაც ასევე დასტურდება ზემოაღნიშნული კანონის მეორე მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული გარიგების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებებით. მტკიცების სტანდარტი, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობის დასადასტურებლად ადგენს სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციასა და კომუნალური გადასახადების გადახდას ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული საფასურის გადახდას (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა). პალატამ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ მ. რ-ი დაბადებიდან _ 1939 წლიდან ცხოვრობს მითითებულ მისამართზე და ამავე მისამართზე რეგისტრირებულია როგორც თავად მ. რ-ი, ასევე მისი ოჯახის წევრები რეგისტრირებული იყვნენ მოცემულ ფართში და იხდიდნენ კომუნალურ გადასახადებს _ სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის საფუძველზე, უდავო ფაქტად მიიჩნია, რომ მითითებულ ცნობებში ასახული მონაცემები საკმარისი გარემოებაა მ. რ-ის სადაო უძრავი ქონების მართლზომიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის. თ. მ-ის კუთვნილი უძრავი ქონების მიმართ პალატამ აღნიშნა შემდეგი: საქართველოს სსრ-ის სამოქალაქო კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 92-93-ე მუხლებით «სახელმწიფო წარმოადგენს მთელი სახელმწიფო ქონების ერთიან მესაკუთრეს. მიწა, მისი წიაღი, წყალი და ტყე წარმოადგენს მხოლოდ და მხოლოდ სახელმწიფოს საკუთრებას და გაიცემა მხოლოდ სარგებლობისათვის. ამავე კოდექსის 103-ე მუხლით განმარტებულია მოქალაქეთა პირადი საკუთრების უფლების ობიექტები, როგორიცაა, საყოფაცხოვრებო, პირადი მოხმარების, კეთილმოწყობისა და დამხმარე საოჯახო მეურნეობის საგნები, საცხოვრებელი სახლი და შრომითი დანაზოგი, შესაბამისად, სასამართლომ განმარტა, რომ 1966 წლისათვის სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა მხოლოდ სახელმწიფოს საკუთრებას, რაც იმ პერიოდში გამორიცხავდა თ. მ-ის, როგორც მესაკუთრის, უფლებებს მიწის ნაკვეთზე. სასამართლოს განმარტებით, თ. მ-ემ მ. რ-ს საცხოვრებელი სახდგომით სარგებლობის უფლება დაუთმო მის საკუთრებაზე _ ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში (მიწის ნაკვეთის 618.50 კვ.მ გარეშე) მდებარე 37.82 კვ.მ საერთო სასარგებლო ფართზე (მათ შორის საცხოვრებელი ფართი 24.82 კვ.მ), აღნიშნულის შესაბამისად სასამართლომ სარჩელი საფუძვლიანად ცნო მხოლოდ აღნიშნული საცხოვრებელი სადგომის უმკვიდროდ ცნობასა და საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე.

პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 1343-ე მუხლის თანახმად, ვინაიდან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თ. მ-ე გარდაიცვალა 2008 წლის 20 მარტს, სსიპ საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის მიერ გაცემული ინფორმაციის თანახმად, ერთიან ელექტრონულ სამემკვიდრეო რეესტრში არ არის რეგისტრირებული ინფორმაცია 2008 წლის 20 მარტს გარდაცვლილი თ. მ-ის დანაშთი ქონების თაობაზე და ინფორმაცია სასარჩელო მოთხოვნის თაობაზე ასევე გამოქვეყნდა საჯაროდ სავარაუდო მემკვიდრეების ინფორმირების მიზნით, ჩათვალა, რომ არსებობს თ. მ-ის არც კანონისმიერი და არც ანდერძისმიერი მემკვიდრეები, რის გამოც ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹62-ში მდებარე უძრავი ქონება წარმოადგენს უმკვიდრო ქონებას. «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონის მეორე მუხლის მე-12, მე-13 პუნქტების შესაბამისად, საფუძვლიანად ჩათვალა უმკვიდროდ ცნობილი საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცემა.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მ. რ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონი, რომელიც აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვენ. მოცემული ნორმის პირველი პრიმა მუხლის «ა» ქვეპუნქტი ადგენს «მოსარგებლის» სტატუსს, რომელიც პირს ენიჭება, თუ იგი სადავო საცხოვრებელ სადგომს ფლობს მესაკუთრესთან დადებული შინაურული ხელშეკრულების საფუძველზე (ე.წ «შინაურული ხელწერილი»), რომელიც გამოხატავს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის ნებას მის საკუთრებაში არსებული სადგომის გასხვისებაზე შესაბამისი თანხის გადახდის საფუძველზე. გარიგების დამადასტურებელ გარემოებებს წარმოადგენენ მესაკუთრის მიერ მყიდველის საბინაო წიგნში ჩაწერა და შემდგომ მოსარგებლის მიერ კომუნალური გადასახადების გადახდა. მოცემულ შემთხვევაში, სავალდებულო იყო მესაკუთრის ნება «ჩაწერასთან დაკავშირებით». მ. რ-ის სასარჩელო მოთხოვნა არ წარმოადგენს მოცემული კანონით რეგულირებულ სფეროს, რადგანაც წარმოდგენილი სარჩელითა და თანდართული მასალებიდან ირკვევა, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის მშენებლობა მოსარჩელის მამა ს. ლ-ემ დაიწყო 1934 წლიდან და მშენებლობის დასრულებისთანავე, 1938 წელს, აღირიცხა მის საკუთრებად, სადაც დაბადებიდან ცხოვრობდნენ მ. რ-ი და ა. ლ-ე. ს. ლ-ის გარდაცვალების შემდეგ, 1956 წელს სამკვიდრო მიიღო მისმა შვილმა _ ა. ლ-ემ, რაც დადგენილ იქნა ბათუმის სახალხო სასამართლოს 1966 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით. 1966 წლის 17 ივნისს, სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრე ა. ლ-ემ, ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე მის საკუთრებაში არსებული სადგომი გადასცა თ.მ-ეს, შემდეგ კი, ბათუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1996 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა, რომ მოსარჩელის ძმას _ ა. ლ-ესა და თ. მ-ეს შორის შედგა მათ სარგებლობაში არსებული ფართების გაცვლა, რის შემდეგაც, ქ.ბათუმში, ბ-ის ქ¹50-ში (ამჟამად ბ-ის ქ¹62) მდებარე საცხოვრებელი სადგომი აღირიცხა თ. მ-ის სახელზე. ზემოაღნიშნილიდან გამომდინარე, განსახილველი შემთხვევა არ წარმოადგენს «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონის რეგულირების სფეროს, ვინაიდან არ იკვეთებოდა მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის კავშირი და მესაკუთრის ნების გამოვლენა საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის თაობაზე, ანუ არ დასტურდება არც გარიგების და არც სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი. მოცემულ შემთხვევაში, ადგილი ჰქონდა სხვადასხვა უძრავი ქონების მესაკუთრეებს კერძოდ, ა. ლ-ესა და თ. მ-ეს შორის ქონების გაცვლას და არა გარიგებას საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, შესაბამისად, იმაზე მითითება, რომ მ. რ-ი წარმოადგენდა თ. მ-ის საცხოვრებელი სადგომის «მოსარგებლეს», უსაფუძვლოა. იგი ვერ იქნება მიჩნეული «მოსარგებლედ», რადგანაც მაშინ, როდესაც თ. მ-ესა და ა. ლ-ეს შორის განხორციელდა სადვო საცხოვრებელი სადგომის გაცვლა (რომელიც შემდეგ ამ უკანასკნელის სახელზე აღირიცხა), მ. რ-ი უკვე ჩაწერილი იყო ხსენებულ სადგომში და დაბადებიდან უწყვეტად ცხოვრობდა მამისეულ უძრავ ქონებაში, რაც ასევე დადგენილ იქნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მითითება სადავო საცხოვრებლის უმკვიდროდ ცნობაზე მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს. ამ შემთხვევაშიც, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, ასევე, არასწორად განმარტა იგი.

უსაფუძვლოა პალატის მითითება, რომ თ.მ-ე გარდაიცვალა 2008 წლის 20 მარტს, რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლისა და სამოქალაქო კოდექსის 22-ე მუხლის შესაბამისად, პირის გარდაცვალება შეიძლება დადასტურდეს მხოლოდ გარდაცვალების მოწმობით ან გარდაცვლილად გამოცხადების შესახებ სასამართლო გადაწყვეტილებით. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი ზემოაღნიშნულის დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებები, ხოლო სასამართლოს მსჯელობა თ. მ-ის მემკვიდრეების არარსებობის თაობაზე უსაფუძვლოა, ვინაიდან ჯერ არ არის დადასტურებული თავად მამკვიდრებელ თ.მ-ის გარდაცვალების ფაქტი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითრების სამინისტრო «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის «უ» ქვეპუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.