ბს-281-223-კ-05 23 ივნისი 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ი. ლეგაშვილი,

ჯ. გახოკიძე

ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა გ. გ.-ის, გ. გ.-ის. მ. გ.-ის და სხვათა საკასაციო საჩივარი, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 03 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

2003წ. 2 ივლისს ა. გ.-მ სარჩელით მიმართა მარნეულის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხე მარნეულის რაიონის გამგეობის მიმართ, მესამე პირების გ. გ.-ის, გ. კ.-ის, ა. ბ.-ის, ნ. ი.-ის, ბ. კ.-ის და სხვათა მონაწილეობით, რომლითაც მოითხოვა მარნეულის რაიონის გამგეობის 2003წ. 19 ივნისის ¹6/1 დადგენილების ბათილად ცნობა, მიწის ნაკვეთში შეჭრილი პირების გამოსახლება და მისი, როგორც კანონიერი მოიჯარის უფლებების აღდგენა, აგრეთვე, ადმინისტრაციული ორგანოს უკანონო ქმედებით მიყენებული მატერიალური ზიანის _ 6000 ლარის ოდენობით ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით:

1997 წელს ა. გ.-ს და მარნეულის რაიონის გამგეობას შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება და მოსარჩელეს იჯარით გადაეცა 10 ჰა სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი.

2002წ. 11 დეკემბერს, მარნეულის რაიონის გამგეობის ¹13/7 დადგენილებით, მოსარჩელეს ჩამოერთვა 9 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელიც იჯარით გადაეცა სოფ. ... მაცხოვრებლებს. მარნეულის რაიონის ¹13/7 დადგენილების ბათილად ცნობის შესახებ ა. გ.-ის სასარჩელო მოთხოვნა, მარნეულის რაიონულმა სასამართლომ დააკმაყოფილა.

2003წ. 05 მარტს მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ ¹3/6 დადგენილების საფუძველზე ხელმეორედ ჩამოართვა მოსარჩელეს იჯარის ხელშეკრულებით მისთვის გადაცემული მიწა, რის გამოც ა. გ.-მა ისევ მიმართა სასამართლოს ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

2003წ. 17 ივნისს მარნეულის რაიონულმა სასამართლომ ბათილად ცნო მარნეულის რაიონის გამგეობის ¹3/6 დადგენილება.

ზემოთაღნიშნულის მიუხედავად, 2003წ. 19 ივნისს მარნეულის რაიონულმა გამგეობამ გამოსცა ¹6/1 დადგენილება და მოიჯარეს ჩამოართვა მიწის ნაკვეთი, რომელიც იჯარით გადაეცა გ. გ.-ს.

მოსარჩელე თვლის, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ უკანონო ქმედებით შელახა მისი, როგორც კანონიერი მოიჯარის უფლებები და მიაყენა მატერიალური ზარალი 6000 ლარის ოდენობით.

მარნეულის რაიონულ სასამართლოში 2003წ. 21 ივლისს გამართულ მთავარ სხდომაზე მოპასუხე მარნეულის რაიონის გამგეობის წარმომადგენელმა რ. გ.-მა სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ 1997 წელს მარნეულის სოფ. იმირჭალის მოსახლეობის კოლექტიური განცხადების საფუძველზე მარნეულის რაიონის გამგეობამ 10-10 ჰა მიწის ნაკვეთი იჯარით გადასცა 2 მოსახლეს, ტ. ი.-ს და ა. გ.-ს, რომლებიც ვალდებულნი იყვნენ, მითითებული მიწის ნაკვეთი ქვეიჯარით გაეცათ სოფ. ... 40 მოსახლესათვის, რაც რეალურად არ განხორციელებულა. კერძოდ ა. გ.-მ ქვემოიჯარეებთან არსებული კონფლიქტის გამო, მოისურვა მათთვის მიწის ნაკვეთების ჩამორთმევა, რაც გამგეობის წარმომადგენლის მოსაზრებით, გახდა მოსარჩელე ა. გ.-თან გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველი.

მესამე პირებმა: გ. გ.-მ, ა, ბ.-მ, გ. გ.-მ და სხვებმა არ ცნეს სარჩელი და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 21 ივლისის გადაწყვეტილებით ა. გ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც რაიონულმა სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ 1997 წელს ტ. ი.-თან და ა. გ.-თან, მარნეულის რაიონის სოფ. ... მოსახლეობის კოლექტიური განცხადების საფუძველზე, მოპასუხე მარნეულის რაიონის გამგეობამ გააფორმა იჯარის ხელშეკრულება,რომლის მიხედვით ზემოთმითითებულ პირებს იჯარის სახით გადაეცათ 10-10 ჰა სახნავ-სათესი მიწის ნაკვეთი, იმ პირობით, რომ 20 ჰა მიწის ნაკვეთი ქვეიჯარით გადანაწილებული იქნებოდა სოფ. ... 40 მოსახლეზე, რაც სასმართლოს მოსაზრებით დადასტურებულია, ერთ-ერთი მოიჯარის ტ. ი.-ის განცხადებით და სოფლის მოსახლეობის ნოტარიალურად დამოწმებული საერთო კრების ოქმით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ა. გ.-ი 2002 წლიდან არ ასრულებდა მარნეულის რაიონის გამგეობასთან ზეპირი გარიგებით ნაკისრ ვალდებულებას, რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ დაარღვია სკ-ის 50-ე, 52-ე და 68-ე მუხლებით განსაზღვრული მოთხოვნები, რის გამოც ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი იყო შეეწყვიტა მასთან დადებული იჯარის ხელშეკრულება.

მარნეულის რაიონული სასამართლოს ზემოთმითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. გ.-მ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და მოცემულ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, შემდეგი მოტივით:

რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონო და დაუსაბუთებელია რამდენადაც, სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტი გადაწყვეტილებაში გამგეობასთან არსებული ზეპირი შეთანხმებისა და ურთიერთმოლაპარაკების არსებობის შესახებ არ შეესაბამება რეალობას, უფრო მეტიც, აპელანტის მოსაზრებით, ზეპირი გარიგების საფუძველზე მოიჯარესათვის რაიმე სახის ვალდებულების შესრულების იძულება სამართლებრივ საფუძველს არის მოკლებული, მით უფრო მაშინ, როდესაც საიჯარო ხელშეკრულება მხარეთა შორის დაიდო წერილობით და დამოწმებული იქნა ნოტარიალურად და მასში სადაო მიწის ფართის ქვეიჯარით გაცემის შესახებ მოიჯარის ვალდებულება არ არის განსაზღვრული.

სააპელაციო სასამართლოში 2005წ. 3 დეკემბერს გამართულ მთავარ სხდომაზე აპელანტმა ა. გ.-მ უარი განაცხადა სასრჩელო მოთხოვნაზე ადმინისტრაციული ორგანოსაგან 600 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურების ნაწილში.

2004წ. 3 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თბილისის საოლქო სასამართლომ დააკმაყოფილა ა. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი, გააუქმა მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 21 ივლისის გადაწყვეტილება და დააკმაყოფილა ა. გ.-ის სასრჩელი, ბათილად ცნო მარნეულის რაიონის გამგეობის 2003წ. 19 ივნისის ¹6/1 დადგენილება თავისი სამართლებრივი შედეგებით და ა. გ.-ს იჯარით სარგებლობაში დაუბრუნდა მარნეულის რაიონის სოფ. ... 10 ჰა სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი, რაც დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

1997წ. 25 მარტს, მიწის იჯარით გამცემი მუდმივმოქმედი კომისიის 1997წ. 2 მარტის გადაწყვეტილების, აგრეთვე, მარნეულის რაიონის გამგეობის 1997წ. 7 მარტის ¹4/12 დადგენილების საფუძველზე დაიდო სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის იჯარის ხელშეკრულება მარნეულის რაიონის გამგეობასა და ფიზიკურ პირს ა. გ.-ს შორის, რაც დამოწმებული იქნა სანოტარო წესით. ამასთან შედგენილი იქნა იჯარის ობიექტის აღწერილობის ოქმი და შესაბამისად მიწის ნაკვეთის გეგმა.

ასევე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საგადასახადო ინსპექციის 2002წ. 05 დეკემბრის ცნობის საფუძველზე ის ფაქტი, რომ ა. გ.-ს იჯარის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები არ დაურღვევია, რამდენადაც მას საიჯარო ქირის დავალიანება არ გააჩნია, ამასთან, საიჯარო ობიექტს იყენებდა დანიშნულებისამებრ, ხოლო მოიჯარის ვალდებულება სადაო სასოფლო - სამეურნეო მიწის ქვეიჯარით გაცემის შესახებ საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული არ ყოფილა, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო სკ-ის 587.1, 592.2 მუხლის თანახმად თვლის, რომ მოიჯარეს არ ჰქონდა უფლება, მეიჯარის, კერძოდ, მარნეულის რაიონის გამგეობის თანხმობის გარეშე აღნიშნული მიწის ნაკვეთი ქვეიჯარით გადაეცა მესამე პირისათვის, მით უფრო მაშინ, როდესაც ა. გ.-ს განცხადებით ამგვარი მოთხოვნის შესახებ მარნეულის გამგეობისათვის არ მიუმართავს. უფრო მეტიც, საქმეში არ მოიპოვება და ვერც მოპასუხემ შეძლო იმ დოკუმენტის წარმოდგენა, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა იმ ფაქტის დადასტურება, რომ კონტრაჰენტის წერილობითი თანხმობა მიწის ქვეიჯარით გაცემის თაობაზე რეალურად არსებობდა.

ზემოთაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ 1997წ. 25 მარტს გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება სრულად შეესაბამება ხელშეკრულების დადების დროისათვის მოქმედ “სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის იჯარის შესახებ” კანონის მოთხოვნებს, ხოლო საქართველოს პრეზიდენტის ¹446 ბრძანებულებით დამტკიცებული “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარით გაცემის წესის შესახებ” კანონის გაუქმებამდე, ამავე კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად გაფორმებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარის ხელშეკრულებები არ ექვემდებარება გადაფორმებას ან გაუქმებას, თუ ხელშეკრულების მხარეთა მიერ არ დარღვეულა ხელშეკრულების პირობები.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2004წ. 3 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მესამე პირებმა გ. გ.-მ, გ. გ.-მ, მ. გ.-მ, გ. გ.-მ და სხვებმა, რომლებმაც მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება, შემდეგ მოტივებზე მითითებით:

თბილისის საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არაობიექტური, დაუსაბუთებელი და უკანონოა, რამდენადაც მოცემული საქმის მასალებში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურებული იქნებოდა ის ფაქტი, რომ ა. გ.-მ განცხადებით მიმართა სადაო მიწის ფართის იჯარით გაცემის შესახებ შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოს, ასევე, არ არის წარმოდგენილი ადმინისტრაციული წარმოების მასალები, რომლის საფუძველზეც მიღებული იქნა სადაო ადმინისტრაციული აქტი.

აგრეთვე, კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლოს არ გამოუკვლევია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებანი, კერძოდ სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ მიუცია იმ ფაქტისთვის, რომ, მესამე პირები 1997 წლიდან 2002 წლამდე ა. გ.-ს, ნაცვლად დადგენილი 31 ლარისა, უხდიდნენ საიჯარო ქირის სახით 57 ლარს 1 ჰა-ზე. შესაბამისად, კასატორები თვლიან, რომ ა. გ.-მ კანონსაწინააღმდეგოდ მოსთხოვა ქვემოიჯარეებს საიჯარო ობიექტის განთავისუფლება, რამდენადაც მათ მიერ ზედმეტად გადახდილი თანხები მოწინააღმდეგეს უნდა ჩაეთვალა მომავალი საიჯარო ქირის გადასახადში, რაზეც ა. გ.-მ უარი განაცხადა.

ასევე, კასატორები თვლიან, რომ სააპელაციო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი განეხილა ა. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი, რადგან იგი არ აკმაყოფილებდა სსკ-ის 368-ე მუხლის “გ”, “დ”, “ე” და “ვ” პუნქტის მოთხოვნებს და არ ეთანხმებიან სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ ა. გ.-ს იჯარის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები არ დაურღვევია, რამდენადაც, საიჯარო მიწის კოლექტიური განცახდების მიღებისას იგი შეპირდა მესამე პირებს, რომ იქნებოდა კეთილსინდისიერი მოიჯარე და საიჯარო კოლექტივის გონიერი ხელმძღვანელი, რაც რეალურად მისი მხრიდან არ შესრულებულა.

კასატორები თვლიან, რომ ა. გ.-ის მიერ გაშვებულია სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა, ვინაიდან მან, როგორც მოიჯარემ სასამართლოს მიმართა 2003 წელს ანუ ხელშეკრულების გაფორმების დღიდან ექვსი წლის შემდეგ, მაშინ როცა უნდა მიემართა სასამართლოსათვის ექვსი თვის განმავლობაში.

საკასაციო სასამართლოს 2005წ. 19 მაისი საოქმო განჩინებით, 12 კასატორის, ხ. ა.-ის, ბ. ა.-ის, ნ. ი.-ის რ. ი.-ის, ფ. ბ.-ის, გ. ბ.-ის, მ ბ.-ის, ა. ბ.-ას, ს. ბ.-ის, ი. ა.-ის, ი. ც.-ის, ბ. ა.-ის საკასაციო საჩივარზე შეწყდა წარმოება სსსკ-ის 399-ე და 378-ე მუხლების საფუძველზე, საკასციო საჩივარზე უარის თქმის გამო.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერევბა-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას სააპელაციო სასმართლოს მიერ დარღვეული არ არის სსკ-ის 393-ე და 394-ე მუხლებით დადგენილი მოთხოვნები, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სასამართლომ სწორად განმარტა კანონი და სწორად შეუფარდა სადავო სამართალურთიერთობას მატერიალური სამართლის ნორმები.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ, რამდენადაც, სსკ-ის 407-ე მუხლის შესაბამისად, სავალდებულოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებს, მითუმეტეს, რომ კასატორის მიერ არ არის წამოყენებული დამატებითი და დასაბუთებული პრეტენზია, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო ის ფაქტი, რომ მიწის იჯარის ხელშეკრულება წერილობით გაფორმდა ა. გ.-სა და მარნეულის რაიონის გამგეობას შორის 1997წ. 25 მარტს, მარნეულის რაიონის გამგეობის 1997წ. 7 მარტის §4/12 დადგენილებისა და 1997წ. 2 მარტის მიწის იჯარით გამცემი მუდმივმოქმედი კომისიის გადაწყვეტილების საფუძველზე, რაც დასტურდება მოცემული საქმის ფურცელ 214-ზე არსებული 1997წ. 7 მარტის მარნეულის რაიონის გამგეობის დადგენილების ასლით, სადაც ცალსახად არის მითითებული დადგენილებით ნაწილში, რომ დამტკიცდა მიწის იჯარით გამცემი მუდმივმოქმედი კომისიის 1997წ. 2 მარტის ¹63 ოქმი და დაკმაყოფილდა იმირჭალის მოსახლეობის მოთხოვნა, კერძოდ, სოფლების იმირისა და იმირჭალის ხუთ მოსახლეს, მათ შორის 1997წ. 1 იანვრიდან სასოფლო-სამეურნეო მიწა იჯარით გადაეცათ 15წ. ვადით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორთა მოტივს იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება მოცემულ საქმეზე მიიღო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებების, კერძოდ, იმ ადმინისტრაციული წარმოების მასალების გამოკვლევის გარეშე, რომლის შედეგადაც მარნეულის რაიონის გამგეობამ გამოსცა 1997წ. 7 მარტის კანონსაწინააღმდეგო ¹4/12 დადგენილება, იმდენად,რამდენადაც კონკრეტულ შემთხვევაში მესამე პირებს არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში ზემოთმითითებული ადმინისტრაციული აქტი სადაოდ არ გაუხდიათ, დამოუკიდებელი მოთხოვნა მისი კანონიერების თაობაზე არ წარუდგენიათ, შესაბამისად სააპელაციო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი სსკ-ის 377-ე, 248-ე მუხლების თანახმად, გასცდომოდა სასარჩელო მოთხოვნის და სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს და ემსჯელა აღნიშნული აქტის კანონიერებაზე.

საკასაციო სასამართლო ასევე, ვერ გაიზიარებს კასატორთა ერთ-ერთ მოტივს იმის თაობაზე, რომ ა. გ.-ის სასარჩელო მოთხოვნა სადაო მიწიდან მათი გამოსახლების შესახებ ხანდაზმულია, რამდენადაც, ა. გ.-ის მიერ სარჩელი აღიძრა 2003წ. 2 ივლისს, აღნიშნულიდან გამომდინარე, საფუძველს არის მოკლებული კასატორთა მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მითითებული მოთხოვნით სასამართლოსათვის სარჩელით მიმართვის უფლება ა. გ.-ს ჰქონდა ექვსი თვის განმავლობაში, მაშინ, როცა, სადავო ადმინისტრაციული აქტის _ მარნეულის რაიონის გამგეობის 2003წ. 19 ივნისის ¹6/1 დადგენილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით მოსარჩელემ მიმართა სასამართლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22.3. მუხლის მოთხოვნათა დაცვით. აღნიშნული ადმინისტრაციული აქტის ბათილად გამოცხადება წარმოშობს ამ აქტის /რომლითაც სადავო მიწის ნაკვეთი იჯარით გადაეცა გ. გ.-ს, ხოლო ქვეიჯარით მესამე პირებს/, ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების ბათილად ცნობას, შესაბამისად სადავო ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის შედეგად გაქარწყლდება ამ ბათილი აქტის საფუძველზე მესამე პირთათვის წარმოშობილი უფლებები. მით უფრო მაშინ, როდესაც მოცემული საქმის მასალებში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება ის ფაქტი, რომ მესამე პირები რეალურად სარგებლობდნენ ქვეიჯარით სადაო მიწის ნაკვეთით, ასევე არ არსებობს მესამე პირთა მიერ საიჯარო ქირის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია.

გარდა ამისა, სკ-ის 573-ე მუხლის შესაბამისად, ექვსთვიანი ხანდაზმულობის ვადა დადგენილია გაქირავებული ნივთის შეცვლის ან გაუარესების გამო ზიანის ანაზღაურებისათვის პრეტენზიის წარდგენის შესახებ უფლების განსახორციელებლად. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს ამგვარი მოთხოვნა მესამე პირთა მიმართ არ წარუდგენია, შესაბამისად აღნიშნული ნორმა ვერ გავრცელდება სადაო სამართალურთიერთობაზე.

გარდა აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორთა მოტივს იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებული მსჯელობა გ.-ის მიერ სადაო საიჯარო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შესრულების შესახებ, არ შეესაბამება რეალობას, რამდენადაც საქმის მასალებში წარმოდგენილი 1997წ. მარნეულის რაიონის გამგეობასა და ა. გ.-ს შორის გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება არ შეიცავს ა. გ.-ის ვალდებულებას სადაო საიჯარო ობიექტის მესამე პირებზე ქვეიჯარით გაცემის თაობაზე, შესაბამისად საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და დასკვნას იმის შესახებ, რომ მოიჯარეს ქვეიჯარის უფლებით სარგებლობა შეეძლო მხოლოდ მეიჯარის თანხმობით, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

საკასაციო სასამართლო სკ-ის 317.1 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულების არსებობა, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების, უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა მოთხოვნებიდან, ხოლო, სკ-ის 59.1. მუხლი ცალსახად განსაზღვრავს, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფორმის დაუცველად, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება თუ ამ გარიგებისათვის საჭიროა ნებართვა, ბათილია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად შეუფარდა სადავო სამართალურთიერთობას მატერილური სამართლის ნორმა. კერძოდ სკ-ის 587.1. 592.2. მუხლები, რომლის შესაბამისად, მოიჯარეს არა აქვს ქვეიჯარის უფლება მეიჯარის თანხმობის გარეშე.

ამდენად, სამართლებრივ საფუძველს არის მოკლებული კასატორთა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მოსახლეობის კოლექტიური განცხადება წარმოადგენდა სადაო მიწის ქვეიჯარით გაცემის საფუძველს, რამდენადაც იჯარის ხელშეკრულება წარმოადგენს ორმხრივ ხელშეკრულებას, რომლითაც განისაზღვრება გარიგების კონტრაჰენტთა უფლება-მოვალეობანი. მოცემულ შემთხვევაში, სადაო იჯარის ხელშეკრულების მხარეებს წარმოადგენენ მხოლოდ “მოიჯარე” ა. გ.-ი და “მეიჯარე” მარნეულის რაიონის გამგეობა, რომელმაც ვერ შეძლო ვერც პირველი და ვერც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში იმ ფაქტის დადასტურება, რომ რეალურად ა. გ.-მ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობდა იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლები, უფრო მეტიც, სადაო იჯარის ხელშეკრულების მე-4-ე თავის შესაბამისად, სადაც განსაზღვრულია მეიჯარის უფლება-მოვალეობანი, მეიჯარე ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში ერთი წლით ადრე აცნობებს მოიჯარეს სხვა პირისათვის იჯარის ობიექტის გადაცემის თაობაზე და მოიჯარის თანხმობით წყვეტს ხელშეკრულებას. აღნიშნული ვალდებულება მარნეულის რაიონის გამგეობის მხრიდან არ შესრულებულა. ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უგულებელყოფილი იქნა, როგორც საიჯარო ხელშეკრულებით, ისე სამოქალაქო კანონმდებლობით იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის დადგენილი მოთხოვნები. ამასთან, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოპასუხე მარნეულის რაიონის გამგეობის მიერ არ იქნა შესრულებული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული 2 გადაწყვეტილება, რომლითაც უკანონოდ იქნა მიჩნეული გამგეობის 2002წ. 11 დეკემბრის ¹13/7 და 2003წ. 05.03 ¹3/6 დადგენილებები მოსარჩელისათვის იჯარის ხელშეკრულებით გადაცემული 9 ჰა მიწის ჩამორთმევის თაობაზე და 2003წ. 19 ივნისს ¹6/1 დადგენილებით კვლავ ჩამოართვა მიწა, ამჯერად 10 ჰა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სადაო დადგენილებით გამგეობის მიერ დარღვეულია ადმინისტრაციული სამართლის უმნიშვნელოვანესი პრინციპი-კანონიერების პრინციპი, რეალიზებული ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1. მუხლის საფუძველზე_ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება.

მოცემულ შემთხვევაში, ორგზის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი იქნა მარნეულის რაიონული გამგეობის მიერ გ.-ისათვის იჯარის ხელშეკრულების გაუქმების არამართლზომიერება, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაარღვია საქართველოს კონსტიტუციის 82.2. მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა, რომლის მიხედვით დადგენილია სასამართლო აქტების სავალდებულობა ყველა სახელმწიფო ორგანოსა და პირისათვის ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60.1. მუხლის “დ” პუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც ეწინააღმდეგება კანონს, ბათილია, ხოლო ამავე მუხლის მე-7-ე პუნქტის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად გამოცხადება ნიშნავს მისი ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების გაუქმებას.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და სწორად განმარტა კანონი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასმართლომ იხელმძღვანელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2. სსსკ-ის 390-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. გ.-ის, გ. გ.-ის, მ. გ.-ის, გ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 3 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და გასაჩივრებას არ ექვემდებარება.